Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.45

// śrīkṛṣṇa uvāca //
atha vedavidhānena saṃsthāpya vahnimīśvaraḥ //
yajñaṃ cakāra tatraiva vāme saṃsthāpya pārvatīm

nivṛtte vidhivadyajñe viprāya dakṣiṇāṃ dadau //
śivaḥ śatasuvarṇāni vṛṃdāvanavinodini

atha pradīpamānīya śaileṃdranagarastriyaḥ //
nirvartya maṃgalaṃ karma gṛhaṃ saṃprāpya daṃpatī

kṛtvā jayadhvaniṃ prītyā śubhanirmañchanādikam //
sasmitāḥ sakaṭākṣāśca pulakāṃcitavigrahāḥ

vāsagehaṃ saṃpraviśya dadṛśuḥ kāminīgaṇāḥ //
śaṃkaraṃ rūpaveṣāḍhyaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam

candanāgurukastūrīkuṃkumāṃcitavigraham //
īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ sakaṭākṣaṃ manoharam

apūrvasūkṣmaveṣāḍhyaṃ siṃdūrabiṃdubhūṣitam //
cārucaṃpakavarṇābhaṃ sarvāvayavasuṃdaram

navīnayauvanasthaṃ ca munīndracittamohanam //
sarasvatīṃ ca lakṣmīṃ ca sāvitrīṃ jāhnavīṃ ratim

aditiṃ ca śacīṃ caiva lopāmudrāmaruṃdhatīm //
ahalyāṃ tulasīṃ svāhāṃ rohiṇīṃ ca vasuṃdharām

śatarūpāṃ ca saṃjñāṃ ca satīstrīṇāṃ ca ṣoḍaśa //
devakanyā nāgakanyā munikanyā manoharāḥ

yā yāḥ sthitāstatra tāsāṃ saṃkhyāṃ kartuṃ ca kaḥ kṣamaḥ //
tābhī ratnāsane datte tatrovāsa śivo mudā //
tamūcuḥ kramaśo devyo madhuroktiṃ sudhāmiva

sarasvatyuvāca //
prāptā satī mahādevādhunā prāṇadhikā mudā //
dṛṣṭvā priyāsyaṃ caṃdrābhaṃ saṃtāpaṃ tyaja kāmuka //

kālaṃ gamaya kāleśa sadā saṃśleṣapūrvakam //
viśleṣaste na bhavitā sarvakālaṃ mamāśiṣā

lakṣmīruvāca //
lajjāṃ vihāya deveśa satīṃ kṛtvā svavakṣasi //
tiṣṭha saṃprati kā lajjā prāṇā yāṃti yayā vinā

sāvitryuvāca //
bhojayitvā satīṃ śaṃbho śīghraṃ bhojaya mā khidaḥ //
tadācamya sakarpūraṃ tāṃbūlaṃ dehi bhaktitaḥ

jāhnavyuvāca //
svarṇakaṃkatikāṃ dhṛtvā keśānmārjaya yoṣitaḥ //
kāminyāḥ svāmisaubhāgyaṃ sukhaṃ nātaḥ paraṃ bhavet

ratiruvāca //
gṛhītvā pārvatīṃ deva subhagāmatidurlabhām //
kathaṃ mama prāṇanātho niḥsvārtha bhasmasātkṛtaḥ

jīvayasi vibho kāmaṃ kāmavyāpāramātmani //
kuru dūraṃ ca saṃtāpaṃ mama viśleṣahetukam

dampatīvirahakleśaṃ sarvaṃ jñātvā dayānidhe //
tathāpi mama kāṃtaśca kopena bhasmasātkṛtaḥ

ityuktvā kāmabhasmātha dadau sā granthibaṃdhitam //
ruroda purataḥ śaṃbhornāthanāthetyudīrya ca

haristadrodanaṃ śrutvā karuṇāmayasāgaraḥ //
brahmā dharmādidevāśca yayurvāsagṛhaṃ śivam

dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ dharmaṃ brahmāṇaṃ ca surānapi //
javena pīṭhādutthāya svājñāṃ kurvityuvāca ha

śaṃkarasya vacaḥ śrutvā tamuvāca hariḥ svayam //
kāmaṃ jīvaya he rudretyuktvā śīghraṃ jagāma saḥ

ūcurdevyo bahutaraṃ vākyaṃ vinayapūrvakam//
krudhā dṛṣṭvā śūlabhṛto bhasmato nirgataḥ smaraḥ

dṛṣṭvā kāmaṃ ratistaṃ ca praṇanāma maheśvaram //
tadrūpaṃ ca tadākāraṃ sasmitaṃ sadhanuḥśaram

praṇamya śaṃkaraṃ kāmaḥ stutiṃ kṛtvā yathāgamam //
bahirgatvā hariṃ devānpraṇamya samuvāca ha

kāmaṃ saṃbhāṣya devāśca yuyujuśca tamāśiṣam //
kāle rakṣā vināśaśca niṣedhaḥ kena vāryate

atha śailaḥ surānsarvānnārāyaṇapurogamān //
bhojayāmāsa bhaktyā ca śāyayāmāsa yatnataḥ

atha śaṃbhurvāsagṛhe vāme saṃsthāpya pārvatīm //
miṣṭānnaṃ bhojayāmāsa tayā saha mudānvitaḥ

bhuktavaṃtaṃ śivaṃ tatra devamātā'ditiḥ svayam //
uvāca sasmitaṃ rādhe saṃprītyā sarasaṃ vacaḥ

aditiruvāca //
bhojanāṃte śaci śaṃbhoḥ śaucārthaṃ jalamarpaya //
dehi śīghraṃ mama prītyā daṃpatyoḥ prītipūrvakam

śacyuvāca //
kṛtvā vilāpaṃ yaddhetoḥ śavaṃ kṛtvā svavakṣasi //
yo babhrāma bhuvaṃ mohātkālena prāpa tāṃ satīm

aruṃdhatyuvāca //
mayā dattā satī tubhyaṃ menā dātumanīpsitā //
vividhaṃ bodhayitvemāṃ ratiṃ ca kartumarhasi

ahalyovāca //
vṛddhāvasthāṃ parityajya hyatīva taruṇo'dhunā //
tena menā tu mene tvāṃ sutāmarpitumīśvara

tulasyuvāca //
satī tvayā parityaktā kāmo dagdhaḥ purākṛtaḥ //
kathaṃ tadā vasiṣṭhaśca prabho prasthāpito'dhunā

svāhovāca //
sthiro bhava mahādeva strīṇāṃ vacasi sāṃpratam //
vivāhe vyavahāro'sti purastrīṇāṃ pragalbhatā

rohiṇyuvāca //
kāmaṃ pūraya pārvatyāḥ kāmaśāstraviśārada //
kuru pāraṃ svayaṃ kāmī kāmināṃ kāmasāgaram //

vasuṃdharovāca //
bhogadravyaṃ vinā bhogī na hi tuṣṭaḥ kṣudhāturaḥ //
yena tuṣṭirbhavecchaṃbho tatkartumucitaṃ striyā

saṃjñovāca //
jānāsi bhāvaṃ sarvajña kāmārtānāṃ ca yoṣitām //
na ca svasvāminaṃ śaṃbho satī jānāti saṃgatam

śatarūpovāca //
tūrṇaṃ prasthāpaya prītyā pārvatyā saha śaṃkaram //
ratnapradīpaṃ tāṃbūlaṃ talpaṃ nirmāya nirjane

śrīkṛṣṇa uvāca //
strīṇāṃ tadvacanaṃ śrutvā tā uvāca śivaḥ svayam //
nirvikārī ca bhagavānyogīṃdrāṇāṃ gurorguruḥ

śaṃkara uvāca //
devyo mā vadatoktiṃ ca hyevaṃbhūtāṃ mamāṃtike //
jagatāṃ mātaraḥ sādhvyaḥ putre capalatā katham

śaṃkarasya vacaḥ śrutvā lajjitāḥ surayoṣitaḥ //
babhūvuḥ saṃbhramāttūṣṇīṃ citraputtalikā yathā

bhuktvā miṣṭāni bhagavānācamya ca mudā'nvitaḥ //
sakarpūraṃ ca tāṃbūlaṃ bubhuje bhāryayā saha

ratnasiṃhāsane śaṃbhurmenādatte manohare //
sannidhāya mudāyukto dadarśa vāsamaṃdiram // ४५
ratnapradīpaśatakairjvaladbhi rjvalitaṃ śriyā //
ratnapātraghaṭākīrṇaṃ muktāmāṇikyabhūṣitam

ratnadarpaṇaśobhāḍhyaṃ maṃḍitaṃ śvetacāmaraiḥ //
caṃdanāgurusaṃyuktaṃ puṣpaśayyāsamanvitam

nānācitravicitrāḍhayaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā //
ratnasāreṇa khacitaṃ racitaṃ hīrakairvaraiḥ

kutracitsuranirmāṇavaikuṃṭhasumanoharam //
vṛṃdāvanaṃ kuṃjavanaṃ kutracidrāsamaṃḍalam

kailāsaṃ ca kutracana kutracidiṃdramaṃdiram //
dṛṣṭvāścaryaṃ mahādevaḥ parituṣṭo babhūva ha

atha prabhātakālaśca babhūva prāṇavallabhe //
nānāprakāravādyāni vādayāṃcakrire janāḥ

sarve surāḥ samuttasthuḥ sajjībhūtāḥ sasaṃbhramāḥ //
svavāhanānsamāruhya kailāsaṃ gantumudyatāḥ

vāsagehaṃ samāgatya dharmo nārāyaṇājñayā //
uvāca śaṃkaraṃ yogī yogīśaṃ samayocitam

dharma uvāca //
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te bhavatu pramathādhipa //
pārvatyā saha māheṃdre yātrāṃ kuru hariṃ smaran

itthaṃ dharmavacaḥ śrutvā pārvatyā saha śaṃkaraḥ //
yātrāṃ cakāra māheṃdre vṛṃdāvanavinodini

yātrāṃ kurvati deveśe pārvatyā saha śaṃkare //
uccai ruditvā sā menā tamuvāca kṛpānidhim

menovāca //
kṛpānidhe kṛpāṃ kṛtvā madvatsāṃ pālayiṣyasi //
sahasradoṣānbhagavānāśutoṣaḥ kṣamiṣyasi

tvatpadāṃbujabhaktaiṣā madvatsā janma janmani //
svapne jñāne smṛtirnāsti mahādevaprabhuṃ vinā

tvadbhaktiśrutimātreṇa harṣāśrupulakānvitā //
tvanniṃdayā bhavenmaunā mṛtyuṃjaya mṛtā iva

ityuktā menakā śīghraṃ tatrāgatya himālayaḥ //
uccai ruroda ca tadā vatsāṃ kṛtvā svavakṣasi

kva yāsi vatsetyuccārya śūnyaṃ kṛtvā himālayam //
smāraṃsmāraṃ tadgaṇaughaṃ vidārya manmanaḥ sphuṭam

ityevamuktvā śailendraḥ samarpya ca śivāṃ śive //
sa śailaḥ sahaputraśca rurodoccairmuhurmuhuḥ

nārāyaṇaśca bhagavānadhyātmavidyayā svayam //
sarvānprabodhayāmāsa kṛpayā sa kṛpānidhiḥ

nanāma pārvatī bhaktyā mātaraṃ pitaraṃ gurum //
māyayā ca mahāmāyā rurodoccairmurhumuhuḥ

pārvatīrodanenaiva ruruduḥ sarvayoṣitaḥ //
munayaśca surāḥ sarve sastrīkāḥ sagaṇaṃ dhruvam

śīghraṃ yayuste kailāsaṃ devā mānasaśāyinaḥ //
muhūrtārddhena muditāḥ saṃprāpuḥ śaṃkarālayam

dṛṣṭvā gataṃ devapatnyo munipatnyaśca satvaram //
āyayurdīpamānīya mudā maṅgalakarmaṇi // ६७
vāyupatnī kuberasya kāminī śukrakāminī //
tārā suraguroḥ patnī patnī durvāsasastathā

atribhāryānusūyā ca caṃdrapatnyastathaiva ca //
devakanyā nāgakanyā munikanyāḥ sahasraśaḥ

asaṃkhyakāminīsaṃghaḥ saṃkhyāṃ kartuṃ ca kaḥ kṣamaḥ //
tāśca praveśayāmāsurdaṃpatīvāsamaṃdiram

ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsurīśvarīm //
satīṃ tāṃ darśayāmāsa śivaḥ pūrvālayaṃ mudā

sati smarasyato gehādyadgatā tātamaṃdiram //
adhunā śailakanyā tvaṃ tatra dakṣasutā purā

jātismarāṃ smārayāmi nityaṃ smarasi cedvada //
śaṃkarasya vacaḥ śrutvā sasmitovāca sā satī

sarvaṃ smarāmi prāṇeśa maunībhūto bhaveti tam //
śivaḥ saṃbhṛtasaṃbhāro nānāvastumanoharam

bhojayāmāsa devāṃśca nārāyaṇapurogamān //
bhuktvā devāḥ prajagmuste nānāratnavibhūṣitāḥ

sastrīkā sagaṇāḥ sarve praṇamya candraśekharam //
nārāyaṇaṃ ca brahmāṇaṃ nanāma śaṃkaraḥ svayam

tau ca taṃ ca samāśliṣyāśiṣaṃ kṛtvā prajagmatuḥ //
atha śailaśca menā ca mainākamājuhāva ha

śīghramānaya bhadraṃ te pārvatīṃ śaṃkaraṃ suta //
tayoḥ sa vacanaṃ śrutvā śīghraṃ gatvā śivālayam

ājagāma samānīya pārvatīparameśvarau //
pārvatyāgamanaṃ śrutvā bālāśca bālikāstathā

vṛddhā yuvatyo yā yāśca śailāśca dudruvurmudā //
menā sutābhyāṃ vadhvā ca saha dudrāva sasmitā

himālayaśca mudito dudrāvānuvrajansutām //
avaruhya rathāddevī mātaraṃ pitaraṃ gurum

praṇanāma pramuditā nimagnā''nandasāgare //
pārvatīṃ ca samāśliṣya menakā harṣavihvalā

himālayaśca mudito gatāḥ prāṇā ivāgatāḥ //
sutāṃ nidhāya gehe sve ratnasiṃhāsanaṃ dadau

śūlabhṛte gaṇebhyaśca madhuparkādikaṃ mudā //
tasthau śvaśuragehe ca sagaṇaścandraśekharaḥ

nityaṃ ṣoḍaśopacāraiḥ pūjitaḥ saha bhāryayā //
ityevaṃ kathitaṃ rādhe śaṃkarodvāhamaṅgalam //
śokajaṃ harṣajanakaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

// iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde śaṃkaravivāho nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ //