Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.26

nārada uvāca //
dvādaśīlaṅghane doṣaḥ śrutastvanmukhato mune //
parābhavo muneścaiva nṛpatrāṇaṃ hareraho

adhunā śrotumicchāmi sarveṣāmīpsitaṃ ca me //
ekādaśīvratasyāsya vidhānaṃ vada niścitam

aho śrutau śrutaṃ kiṃcinmatabhedānna niścitam //
śrutīnāṃ kāraṇamukhācchrotuṃ kautūhalaṃ mama

nārāyaṇa uvāca //
ekādaśīvratamidaṃ devānāmapi durlabham //
śrīkṛṣṇaprītijanakaṃ tapaḥ śreṣṭhaṃ tapasvinām

devānāṃ ca yathā kṛṣṇo devīnāṃ prakṛtiryathā //
āśramāṇāṃ yathā vipro vaiṣṇavānāṃ yathā śivaḥ

yathā gaṇeśaḥ pūjyānāṃ yathā vāṇī vipaścitām //
śāstrāṇāṃ ca yathā vedāstīrthānāṃ jāhnavī yathā

taijasānāṃ yathā svarṇaṃ prāṇināṃ vaiṣṇavo yathā //
dhanānāṃ ca yathā vidyā saṅgināṃ ca yathā priyā

pramathānāṃ yathā rudraḥ śreyasāṃ ca yathā matiḥ//
ātmā yathendriyāṇāṃ ca cañcalānāṃ yathā manaḥ

gurustrīṇāṃ yathā mātā bandhūnāṃ ca yathā patiḥ //
baliṣṭhānāṃ yathā daivaṃ kālaḥ kalayatāṃ yathā

suśīlaṃ caiva mitrāṇāṃ śatrūṇāṃ rugyathā mune //
yathā kīrtiḥ kīrtimatāṃ gṛhiṇāṃ ca yathā gṛham

yathā khalo hiṃsakānāṃ duṣṭānāṃ caiva puṃścalī //
tejasvināṃ graheśaśca sahiṣṇūnāṃ yathā kṣitiḥ

yathā'mṛtaṃ bhakṣaṇānāṃ dāhakānāṃ yathā'nalaḥ //
yathā śrīrdhanadātṝṇāṃ satīnāṃ ca yathā satī

prajeśānāṃ yathā brahmā saritāṃ sāgaro yathā //
yathā sāma śrutīnāṃ ca gāyatrī chandasāṃ yathā

vṛkṣāṇāṃ ca yathā'śvatthaḥ puṣpāṇāṃ tulasī yathā //
yathā mārgo hi māsānāmṛtūnāṃ ca yathā madhuḥ

ādityānāṃ yathā sūryo rudrāṇāṃ śaṃkaro yathā//
yathā bhīṣmo vasūnāṃ ca varṣāṇāṃ bhārataṃ yathā

devarṣīṇāṃ yathā tvaṃ ca brahmarṣīṇāṃ yathā bhṛguḥ //
nṛpāṇāṃ ca yathā rāmaḥ siddhānāṃ kapilo yathā

yathā sanatkumāraśca yogināṃ jñānināṃ varaḥ //
airāvato gajendrāṇāṃ paśūnāṃ śarabho yathā

yathā himādriḥ śailānāṃ maṇīnāṃ kaustubho yathā //
sarasvatī nadīnāṃ ca yathā puṇyasvarūpiṇī

gandharvāṇāṃ citraratho yathā śreṣṭhaśca nārada //
yathā kubero yakṣāṇāṃ sumālī rakṣasāṃ yathā

yathā śreṣṭhā ca nārīṇāṃ śatarūpā varā parā //
manūnāṃ ca yathā śreṣṭhaḥ svayaṃ svāyaṃbhuvo manuḥ

sundarīṇāṃ yathā rambhā yathā māyā ca māyinām //
ekādaśīvratamidaṃ vratānāṃ ca varaṃ tathā

kartavyaṃ ca caturṇāṃ ca varṇānāṃ nityameva ca //
yatīnāṃ vaiṣṇavānāṃ brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ

satyaṃ sarvāṇi pāpāni brahmahatyādikāni ca //
santyevaudanamāśritya śrīkṛṣṇavratavāsare

bhuktvaitāni ca pāpāni yo bhuṅkte tatra mandadhīḥ //
ihātipātakī so'pi yātyante narakaṃ dhruvam

ekādaśīpramāṇāni yugasaṃkhyākṛtāni ca //
kumbhīpāke mahāghore sthitvā caṇḍālatāṃ vrajet

galitavyādhiyuktaśca tataḥ saptasu janmasu//
paścānmukto bhavetpāpādityāha kamalodbhavaḥ

ityevaṃ kathitaṃ brahmanyo doṣastatra bhojane //
dvādaśīlaṅghane doṣo mayoktaśca śrutaḥ purā

daśamīlaṅghane doṣaṃ nibodha kathayāmi te //
purā śruto dharmavaktrādvedasāroddhṛto'pi ca

daśamīṃ yaḥ kalāmātrāṃ mūḍho'jñānena laṅghayet //
yāti śrīstadgṛhāttūrṇaṃ śāpaṃ dattvā tu dāruṇam

iha tadvaṃśahāniśca yaśohānirbhaveddhruvam //
ante manvantaraśatamandhakūpe vaseddvija

daśamyekādaśī vāpi dvādaśī yatra vāsare //
tatra bhuktvā paradine upoṣya vratamācaret

dvādaśyāṃ ca vrataṃ kṛtvā trayodaśyāṃ ca pāraṇam //
dvādaśīlaṅghane doṣo vratināṃ tanna vidyate

saṃpūrṇaikādaśī yatra prabhāte kiṃcideva sā//
tatropoṣyā dvitīyā ca parā cedyadi vardhate

ṣaṣṭidaṇḍātmikā yatra prabhāte ca tithitrayam //
kurvanti gṛhiṇaḥ pūrvaṃ caiva yatyādayastathā

paratrānaśanaṃ kṛtvā nityakṛtyaṃ samācaret //
vrate jāgaraṇaṃ sarvaṃ pūrvatraivācaredbudhaḥ

tatpūrvadivase nityaṃ vrate kṛtvā pare'hani //
ekādaśyāṃ vyatītāyāṃ pāraṇaṃ tu samācaret

vaiṣṇavānāṃ yatīnāṃ ca vidhavānāṃ tathaiva ca //
sarvāḥ samā upoṣyāstā bhikṣūṇāṃ brahmacāriṇām

śuklāmeva tu kurvanti gṛhiṇo vaiṣṇavetarāḥ //
na kṛṣṇālaṅghane doṣasteṣāṃ vedeṣu nārada

śayanībodhinīmadhye yā kṛṣṇaikādaśī bhavet //
saivopoṣyā gṛhasthena nānyā kṛṣṇā kadācana

ityevaṃ kathito brahmannirṇayo'yaṃ śrutau śrutaḥ //
vratasyāsya vidhānaṃ ca nibodha kathayāmi te

kṛtvā haviṣyaṃ pūrvāhṇe na ca bhuṅkte punarjalam //
ekākī kuśaśayyāyāṃ naktaṃ śayanamācaret

brāhme muhūrte cotthāya prātaḥkṛtyaṃ vidhāya ca //
nityakṛtyaṃ vidhāyātha tataḥ snānaṃ samācaret //

vratopavāsaṃ saṃkalpya śrīkṛṣṇaprītipūrvakam //
kṛtvā sandhyāṃ tarpaṇaṃ ca vidhāyāhnikamācaret

nityapūjāṃ dine kṛtvā vratadravyaṃ samāharet //
kṛtvā ṣoḍaśopacāraṃ pradṛṣṭaṃ vidhibodhitam

āsanaṃ vasanaṃ pādyamarghyaṃ puṣpānulepanam //
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ yajñasūtraṃ ca bhūṣaṇam

gandhaṃ snānīyatāmbūle madhuparkaṃ punarjalam //
etānyāhṛtya divase vrataṃ naktaṃ samācaret

upaviśyāsane pūto dhṛtvā dhauteyavāsasī //
ācamya śrīhariṃ natvā svastivācanamācaret

āropya maṅgalaghaṭaṃ dhānyādhāre śubhe kṣaṇe //
phalaśākhācaṃdanāktaṃ vedoktaṃ munibhirmudā

devaṣaṭkaṃ samāvāhya pṛthagdhānyaiḥ samācaret //
pūjāṃ pañcopacāraiśca prakṛṣṭaiśca vicakṣaṇaḥ

gaṇeśvaraṃ dinakaraṃ vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām //
saṃpūjyaitānpraṇamyātha vrataṃ kuryāddhariṃ smaran

nārādhya devaṣaṭkaṃ ca yadi karma samācaret //
nityaṃ naimittikaṃ cāpi tatsarvaṃ niṣphalaṃ bhavet

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ vratāṅgabhūtameva ca //
kaṇvaśākhoktamiṣṭaṃ ca vrataṃ śṛṇu mahāmune

sāmavedoktadhyānena dhyātvā kṛṣṇaṃ parātparam //
puṣpaṃ ca śirasi nyasya punardhyānaṃ samācaret

dhyānaṃ śṛṇu nigūḍhaṃ ca sarveṣāmapi vāñchitam //
na prakāśyamabhaktāya bhaktaprāṇādhikaṃ param

navīnanīrado yadvacchyāmasundaravigraham //
śaratpārvaṇacandrābhāvinindyāsyamanuttamam

śaratsūryodayābjānāṃ prabhāmocanalocanam//
svāṃgasauṃdaryaśobhābhī ratnabhūṣaṇabhūṣitam

gopīlocanakoṇaiśca prasannairatisūcakaiḥ //
śaśvannirīkṣyamāṇaṃ tatprāṇairiva vinirmitam

rāsamaṇḍalamadhyasthaṃ rāsollāsasamutsukam//
rādhāvaktraśaraccandrasudhāpānacakorakam

kaustubhena maṇīndreṇa vakṣaḥsthalasamujjvalam//
pārijātaprasūnānāṃ mālājālairvirājitam

sadratnasāranirmāṇaṃ kirīṭojjvalaśekharam //
vinodamuralīnyastahastaṃ pūjyaṃ surāsuraiḥ

dhyānāsādhyaṃ durārādhyaṃ brahmādīnāṃ ca vanditam //
kāraṇaṃ kāraṇānāṃ yastamīśvaramahaṃ bhaje

dhyātvā'nena tamāvāhya copahārāṇi ṣoḍaśa //
dattvā saṃpūjayedbhaktyā mantrairebhiśca nārada

āsanaṃ svarṇanirmāṇaṃ ratnasāraparicchadam //
nānācitra vicitrāḍhyaṃ gṛhyatāṃ parameśvara

vahniprakṣālitaṃ vastraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā //
mūlyānirvacanīyaṃ ca gṛhyatāṃ rādhikāpate //

pādaprakṣālanārhaṃ ca suvarṇapātrasaṃsthitam //
suvāsitaṃ śītalaṃ ca gṛhyatāṃ karuṇānidhe

idamarghyaṃ pavitraṃ ca śaṅkhatoyasamanvitam //
puṣpadūrvācandanāktaṃ gṛhyatāṃ bhaktavatsala

suvāsitaṃ śuklapuṣpaṃ candanāgurusaṃyutam //
sadyaste prītijanakaṃ gṛhyatāṃ sarvakāraṇa

candanāgurukastūrīkuṅkumośīramuttamam //
sarvepsitamidaṃ kṛṣṇa gṛhyatāmanulepanam

raso vṛkṣaviśeṣasya nānādravyasamanvitaḥ//
sugandhiyuktaḥ sukhado dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām

divāniśaṃ supradīpto ratnasāravinirmitaḥ //
punardhvāntanāśabījaṃ dīpo'yaṃ pratigṛhyatām

nānāvidhāni dravyāṇi svādūni surabhīṇi ca //
coṣyādīni pavitrāṇi svātmārāma pragṛhyatām

sāvitrīgranthisayuktaṃ svarṇatantuvinirmitam //
gṛhyatāṃ devadeveśa racitaṃ cāru kāruṇā

amūlyaratnaracitaṃ sarvā vayavabhūṣaṇam//
tviṣā jājvalyamānaṃ ca gṛhyatāṃ nandanandana

pradhāno varṇanīyaśca sarvamaṅgalakarmaṇi //
pragṛhyatāṃ dīnabandho gandho'yaṃ maṅgalapradaḥ

dhātrī śrīphalapatrotthaṃ viṣṇutailaṃ manoharam//
vāñchitaṃ sarvalokānāṃ bhagavanpratigṛhyatām

vāñchanīyaṃ ca sarveṣāṃ karpūrādisuvāsitam//
mayā niveditaṃ nātha tāmbūlaṃ pratigṛhyatām

sarveṣāṃ prītijanakaṃ sumiṣṭaṃ madhuraṃ madhu//
sadratnasārapātrasthaṃ gopīkānta pragṛhyatām

nirmalaṃ jāhnavītoyaṃ supavitraṃ suvāsitam //
punarācamanīyaṃ ca gṛhyatāṃ madhusūdana

iti ṣoḍaśopacārāndattvā bhakto mudā'nvitaḥ //
mantreṇānena puṣpāṇi mālyaṃ dattvā prayatnataḥ

nānāprakārapuṣpaiśca grathitaṃ śuklatantunā //
pravaraṃ bhūṣaṇānāṃ ca mālyaṃ ca gṛhyatāṃ prabho

iti puṣpāñjaliṃ dadyānmūlamantreṇa ca vratī //
kuryāttatstavanaṃ bhaktyā puṭāñjaliyutaḥ sudhīḥ

bhakta uvāca //
he kṛṣṇa rādhikānātha karuṇāsāgara prabho //
saṃsārasāgare ghore māmuddhara bhayānake

śatajanmakṛtāyāsādudvignasya mama prabho //
svakarmapāśanigaḍairbaddhasya mokṣaṇaṃ kuru

praṇataṃ pādapadme te paśya māṃ śaraṇāgatam //
bhavapāśabhayādbhītaṃ pāhi tvaṃ śaraṇāgatam

bhaktihīnaṃ kriyāhīnaṃ vidhihīnaṃ ca vedataḥ //
vastumantravihīnaṃ yattatsaṃpūrṇaṃ kuru prabho

vedoktavihitā'jñānātsvāṅgahīne ca karmaṇi //
tvannāmoccāraṇenaiva sarvaṃ pūrṇaṃ bhaveddhare

iti stutvā taṃ praṇamya dattvā viprāya dakṣiṇām //
mahotsavaṃ vidhāyātha kuryājjāgaraṇaṃ vratī

kṛtvā vratopavāsaṃ ca yadi nidrāṃ niṣevate //
punareva jalaṃ bhuṅkte vratārdhaphalabhāgbhavet

yatnena ca haviṣyānnaṃ sakṛdeva samācaret //
mantreṇānena viprendra śrīkṛṣṇacaraṇaṃ smaran

annaṃ hi prāṇināṃ prāṇā brahmaṇā nirmitaṃ purā //
dehi me viṣṇurūpaṃ tvaṃ vratopavāsayoḥ phalam

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā bhārate vratamuttamam //
pūrvānsapta parānsapta svātmānamuddhareddhruvam

mātaraṃ bhrātaraṃ caiva śvaśrūṃ ca śvaśuraṃ sutām //
jāmātaraṃ tathā bhṛtyamuddharenniścitaṃ naraḥ

ityevaṃ kathitaṃ vipra śrīkṛṣṇacaritavratam //
sukhadaṃ mokṣadaṃ sāramaparaṃ kathayāmi te //

iti śrībrahmavavarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde ekādaśīvratanirūpaṇaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ //