Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.19

śrīnārāyaṇa uvāca //
ekadā bālakaiḥ sārdhaṃ baladevaṃ vinā hariḥ //
jagāma yamunātīraṃ yatra kāliyamandiram

paripakvaphalaṃ bhuktvā yamunātīraje vane //
svecchāmayastṛṭparītaḥ papau ca nirmalaṃ jalam

gokulaṃ cārayāmāsa śiśubhiḥ saha kānane //
vijahāra ca taiḥ sārddhaṃ sthāpayāmāsa gokulam

krīḍānimagnacitto'yaṃ bālakāśca mudā'nvitāḥ //
bhuktvā navatṛṇaṃ gāvo viṣatoyaṃ papurmune

viṣāktaṃ ca jalaṃ pītvā dāruṇāntakaceṣṭayā //
jvālābhiḥ kālakūṭānāṃ sadyaḥ prāṇāṃśca tatyajuḥ

dṛṣṭvā mṛtaṃ gosamūhaṃ gopāścintākulā bhiyā //
viṣaṇṇavadanāḥ sarve tamūcumardhusūdanam

jñātvā sarvaṃ jagannātho jīvayāmāsa gokulam //
uttasthustatkṣaṇaṃ gāvo dadṛśuḥ śrīharermukham

kṛṣṇaḥ kadambamāruhya yamunānīratīrajam //
papāta sarpabhavane nāgamadhye narākṛtiḥ

śatahastapramāṇaṃ ca jalotthānaṃ babhūva ha //
bālā harṣaṃ viṣādaṃ ca menire tatra nārada

sarpo narākṛtiṃ dṛṣṭvā kāliyaḥ krodhavihvalaḥ //
jagrāha śrīhariṃ tūrṇaṃ taptalohaṃ yathā naraḥ

dagdhakaṇṭhodaro nāgaścodvigno brahmatejasā //
prāṇā yāntyevamuktvā ca cakārodvamanaṃ punaḥ

bhagnadanto raktamukhaḥ kṛṣṇavajrāṅgacarvaṇāt //
raktavaktrasya bhagavānuttasthau mastakopari

nāgo viśvaṃbharākrāntaḥ sa prāṇāṃstyaktumudyataḥ //
cakāra raktodvamanaṃ papāta mūrcchito mune

dṛṣṭvā taṃ mūrchitaṃ nāgā ruruduḥ premavihvalāḥ

kecitpalāyitā bhītāḥ kecitpraviviśurbilam //
maraṇābhimukhaṃ kāntaṃ dṛṣṭvā sā surasā satī

nāginībhiḥ saha premṇā ruroda purato hareḥ //
puṭāñjaliyutā tūrṇaṃ praṇamya śrīhariṃ bhiyā//
dhṛtvā pādāravinde ca tamuvāca bhiyā''kulā

surasovāca // //
he jagatkānta me kāntaṃ dehi mānaṃ ca mānada //
patiḥ prāṇādhikaḥ strīṇāṃ nāsti bandhuśca tatparaḥ

sakalabhuvananātha prāṇanāthaṃ madīyaṃ na kuru vadhamananta premasindho subandho //
akhilabhuvanabandho rādhikāpremasindho patimiha kuru dānaṃ me vidhāturvidhātaḥ

trinayanavidhiśeṣāḥ ṣaṇmukhaścāsyasaṃghaiḥ stavanaviṣayajāḍyātstotumīśā na vāṇī//
khalu nikhilavedāḥstotumanye'pi devāḥ stavanaviṣayaśaktāḥ santi santastavaiva

kumatirahamadhijñā yoṣitāṃ kvādhamā vā kva bhuvanagatirīśaścakṣuṣo'gocarā'pi//
vidhihariharaśeṣaiḥ stūyamānaśca yastvamatanumanujamīśaṃ stotumicchāmi taṃ tvām //

stavanaviṣayabhītā pārvatī kasya padmā śrutigaṇajanayitrī stotumīśā na yaṃ tvām //
kalikaluṣanimagnā vedavedāṅgaśāstra śravaṇaviṣayamūḍhā stotumicchāmi kiṃ tvām

śayāno ratnaparyaṅke ratnabhūṣaṇabhūṣitaḥ //
ratnabhūṣaṇabhūṣāṅgo rādhāvakṣasi saṃsthitaḥ//

candanokṣitasarvāṅgaḥ smerānanasaroruhaḥ //
prodyatpremarasāmbhodhau nimagnaḥ satataṃ sukhāt

mallikāmālatīmālājālaiḥ śobhitaśekharaḥ //
pārijātaprasūnānāṃ gandhāmoditamānasaḥ

puṃskokilakaladhvānairbhramaradhvanisaṃyutaiḥ //
kusumeṣu vikāreṇa pulakāṅkitavigrahaḥ

priyāpradattatāmbūlaṃ bhuktavānyaḥ sadā mudā //
vedā aśaktā yaṃ stotuṃ jaḍībhūtā vicakṣaṇāḥ

tamanirvacanīyaṃ ca kiṃ staumi nāgavallabhā //
vande'haṃ tvatpadāmbhojaṃ brahmeśaśeṣasevitam

lakṣmīsarasvatīdurgā jāhnavī vedamātṛbhiḥ //
sevitaṃ siddhasaṃghaiśca munīndrairmanubhiḥ sadā

niṣkāraṇāyākhilakāraṇāya sarveśvarāyāpi parātparāya //
svayaṃprakāśāya parāvarāya parāvarāṇāmadhipāya te namaḥ

he kṛṣṇa he kṛṣṇa surāsureśa brahmeśa śeṣeśa prajāpatīśa//
munīśa manvīśa carācareśa siddhīśa siddheśa gaṇeśa pāhi

dharmeśa dharmīśa śubhāśubheśa vedeśa vedeṣvanirūpitaśca//
sarveśa sarvātmaka sarvabandho jīvīśa jīveśvara pāhi matprabhum

ityevaṃ stavanaṃ kṛtvā bhaktinamrātmakandharā //
vidhṛtya caraṇāmbhojaṃ tasthau nāgeśavallabhā

nāgapatnīkṛtaṃ stotraṃ trisandhyaṃ yaḥ paṭhennaraḥ //
sarvapāpātpramuktastu yātyante śrīhareḥ padam

iha loke harerbhaktimante dāsyaṃ labheddhruvam //
labhate pārṣado bhūtvā sālokyādicatuṣṭayam

nārada uvāca //
nāgapatnīvacaḥ śrutvā bhagavānsarvanandanaḥ //
prahṛṣṭotphullanayanaḥ kimuvāca hariḥ svayam

kathayasva mahābhāga rahasyaṃ paramādbhutam //
sūta uvāca //
nāradasya vacaḥ śrutvā bhagavānsarvadarśanaḥ

uvāca paramātmānaṃ madhuvṛndaṃ padepade //
nārāyaṇa uvāca //
nāgapatnīvacaḥ śrutvā śrīkṛṣṇastamuvāca ha

puṭāñjaliyutāṃ pāde patitāṃ bhayavihvalām //
śrīkṛṣṇa uvāca //
uttiṣṭhottiṣṭha nāgeśe varaṃ vṛṇu bhayaṃ tyaja

gṛhāṇa kāntaṃ he mātarmadvarādajarāmaram //
kālindīhradamutsṛjya svakīyaṃ bhavanaṃ vraja

bhartrā sagoṣṭhyā sārddhaṃ ca gaccha vatse sukhī bhava //
adya prabhṛti nāgeśi bhūtā kanyā ca tvaṃ mama

tvatprāṇādhika evāyaṃ jāmātā ca na saṃśayaḥ //
matpādapadmacihnena garuḍastvatpatiṃ śubhe

kṛtvā ca stavanaṃ bhaktyā praṇamiṣyati matpadam //
tyaja tvaṃ garuḍādbhītiṃ śīghraṃ ramaṇakaṃ vraja

hradānnirgaccha vatse tvaṃ varaṃ vṛṇu yathepsitam //
śrīkṛṣṇasya vacaḥ śrutvā prasannavadanekṣaṇā

uvāca sāśrunetrā sā bhaktinamrātmakandharā //
surasovāca // varaṃ dāsyasi cedānīṃ varadeśvara me'pi ca

tvatpādābje dṛḍhāṃ bhaktiṃ niścalāṃ dātumarhasi //
manmanastvatpadātmbhoje bhramatu bhramaro yathā

tava smṛtarvismṛtirna kadā'pi na bhaviṣyati //
svakānte mama saubhāgyaṃ kānto'yaṃ jñānināṃ varaḥ

ityevaṃ prārthanīyaṃ ca paripūrṇaṃ kuru prabho //
ityevamuktvā sarpastrī pratasthau purato hareḥ

śaratpārvaṇacandrāsyaṃ dadarśa śrīharermukham//
locanābhyāṃ papau vaktraṃ nimeṣarahitaṃ satī

sarvāṅgapulakodbhinnā sānaṃdāśrupariplutā //
sundaraṃ bālakaṃ dṛṣṭvā putrasnehaṃ prakurvatī//

uvāca punarevedaṃ bhaktyudrekapariplutā //
na yāsyāmi ramaṇakaṃ tatra nāsti prayojanam

sarpaḥ karotu saṃsāraṃ kuru māṃ nijakiṅkarīm //
na vāñchā mama he kṛṣṇa sālokyādicatuṣṭaye

tvatpadāmbhojasevāyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm //
vinā tvatpādasevāṃ ca yo vāñchati varāntaram

bhārate durlabhaṃ janma labdhvā'sau vañcitaḥ svayam//
nāgapatnyā vacaḥ śrutvā smerānanasaroruhaḥ

prasannamānasaḥ śrīmānomityevamuvāca ha //
etasminnaṃtare divyaḥ sadratnasāranirmitaḥ

ājagāma rathastūrṇamuddīptastejasā mune //
pārṣadapravarairyukto vastramālāparicchadaḥ

śatacakro vāyuvego manoyāyī manoharaḥ //
avaruhya rathāttūrṇaṃ śyāmalāḥ śyāma kiṅkarāḥ

praṇamya kṛṣṇaṃ tāṃ nītvā jagmurgolokamuttamam //
hariśchāyāṃ vinirmāya dadau sarpāya tejasā

sa ca kiṃcinna bubudhe mohito viṣṇumāyayā//
avaruhya sarpamūrdhnaḥ śrīkṛṣṇaḥ karuṇānidhiḥ

dadau hastaṃ ca kṛpayā śīghraṃ kāliyamastake //
saṃprāpya cetanāṃ sadyo dadarśa purato harim

puṭāñjaliyutāṃ sāśrupūrṇāṃ ca surasāṃ satīm //
praṇanāma hariṃ sadyo ruroda premavihvalaḥ

bhaktyudrekātsāśrunetrāṃ pulakāṅkitavigrahām //
tūṣṇīṃbhūtāṃ ca tāṃ dṛṣṭvā samuvāca kṛpānidhiḥ //
yadīśvarasya satataṃ yogyāyogye samā kṛpā

śrīkṛṣṇa uvāca //
varaṃ vṛṇu tvaṃ kālīya yaste manasi vartate

tvaṃ me prāṇādhiko vatsa sukhaṃ tiṣṭha bhayaṃ tyaja //
tasyāhamanugṛhṇāṇi yo'tibhakto mamāṃśajaḥ

kiṃcittaddamanaṃ kṛtvā tvatprasādaṃ karomyaham //
tvadvaṃśajātānsarpāṃśca hanti yo mānavādhamaḥ

brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ bhavitā tasya niścitam //
matpādapadmacihne yaḥ karoti daṇḍatāḍanam

dviguṇaṃ brahmahatyāyā bhavitā tasya kilbiṣam//
lakṣmīryāsyati tadgehācchāpaṃ dattvā sudāruṇam

vaṃśāyuryaśasā hānirbhavitā tasya niścitam //
dhruvaṃ varṣaśataṃ kālasūtre yāsyati madgirā

tvatpramāṇāḥ kīṭasaṃghā daṃśiṣyanti ca saṃtatam //
bhogānte janma labdhvā ca tanmṛtyustasya daṃśanāt

tasya vaṃśodbhavānāṃ ca tvadvaṃśādbhavitā bhayam //
ye ca tvadvaṃśajāndṛṣṭvā supadāṅkaṃ madīyakam

praṇamiṣyanti bhaktyā te mucyante sarvapātakāt //
gaccha śīghraṃ ramaṇakaṃ tyaja bhītiṃ khagādhipāt

matpadāṅkaṃ mūrdhni dṛṣṭvā tvāṃ bhaktyā praṇamiṣyati //
tava tvadvaṃśajānāṃ ca garuḍānna bhayaṃ kvacit

sarveṣāṃ jñātisarpāṇāṃ varo'dya bhava madvarāt //
varaṃ kiṃ paramaṃ vatsa vāñchitaṃ varayādhunā

bhayaṃ tyaktvā kathaya māṃ tvadīyaṃ duḥkhabhañjanam //
śrīkṛṣṇavacanaṃ śrutvā kāliyaḥ kampito bhiyā //
puṭāñjaliyuto bhūtvā tamuvāca bhujaṅgamaḥ

kāliya uvāca //
vare'nyasminmama vibho vāñchā nāsti varaprada //

bhaktiṃ smṛtiṃ tvatpadābje dehi janmani janmani //
janma brahmakule vā'pi tiryagyoniṣu vā samam

tadbhavetsaphalaṃ yatra smṛtistvaccaraṇāmbuje //
tanniṣphalaḥ svargavāso nāsti cettvatpadasmṛtiḥ

tvatpādadhyānayuktasya yattatsthānaṃ ca tatparam //
kṣaṇaṃ vā koṭikalpaṃ vā puruṣāyuḥ kṣayo'stu vā

yadi tvatsevayā yāti saphalo niṣkalo'thavā //
teṣāṃ cāyurvyayo nāsti ye tvatpādābjasevakāḥ

na santi janmamaraṇarogaśokārtibhītayaḥ //
indratve vā'maratve vā brahmatve cātidurlabhe

vāñchā nāstyeva bhaktānāṃ tvatpādasevanaṃ vinā //
sujīrṇapaṭakhaṇḍasya samaṃ nūtanameva ca

paśyanti bhaktāḥ kiṃ cānyatsālokyādicatuṣṭayam //
saṃprāptastvanmanurbrahmannanaṃtādyāvadeva hi

tāvattvadbhāvanenaiva tvadvarṇo'hamanugrahāt //
māṃ ca bhaktamapakvaṃ vā vijñāya garuḍaḥ svayam //

deśād dūraṃ ca nyakkāraṃ cakāra dṛḍhabhaktimān //
bhavatā ca dṛḍhāṃ bhaktiṃ dattvā me varadeśvara

sa ca uktaśca bhakto'haṃ na māṃ tyaktuṃ kṣamo'dhunā //
tvatpādapadmacihnāktaṃ dṛṣṭvā śrīmastakaṃ mama

sadoṣaṃ guṇayuktaṃ māṃ so'dhunā tyaktumakṣamaḥ //
mamārādhyāśca nāgeṃdrā na tadvadhyo'hamīśvara

bhayaṃ na kebhyaḥ sarvatra tamanaṃtaṃ guruṃ vinā //
yaṃ devendrāśca devāśca munayo manavo narāḥ

svapne dhyānena paśyaṃti cakṣuṣorgocaraḥ sa me //
bhaktānurodhātsākāraḥ kutaste vigraho vibho

saguṇatvaṃ ca sākāro nirākāraśca nirguṇaḥ //
svecchāmayaḥ sarvadhāma sarvabījaṃ sanātanam

sarveṣāmīśvaraḥ sākṣī sarvātmā sarvarūpadhṛk //
brahmeśaśeṣadharmendrā vedavedāṃgapāragāḥ

stotuṃ yamīśaṃ te jāḍyāḥ sarpaḥ stoṣyati taṃ vibhum //
he nātha karuṇāsiṃdho dīnabaṃdho kṣamādhamam

khalasvabhāvādajñānātkṛṣṇa tvaṃ carvito mayā //
nāstralakṣyo yathākāśo na dṛśyāṃto na laṃghyakaḥ

na spṛśyo hi na cāvaryastathā tejastvameva ca //
ityevamuktvā nāgendraḥ papāta caraṇāmbuje

omityuktvā haristuṣṭaḥ sarvaṃ tasmai varaṃ dadau //
nāgarājakṛtaṃ stotraṃ prātarutthāya yaḥ paṭhet

tadvaṃśyānāṃ ca tasyaiva nāgebhyo na bhayaṃ bhavet //
sa nāgaśayyāṃ kṛtvaiva svaptuṃ śaktaḥ sadā bhuvi

viṣapīyūṣayorbhedo nāstyeva tasya bhakṣaṇe //
nāgagraste nāgaghāte prāṇānte viṣabhojanāt

stotrasmaraṇamātreṇa sustho bhavati mānavaḥ //
bhūrje kṛtvā stotramidaṃ kaṇṭhe vā dakṣiṇe kare

bibharti yo bhaktiyukto nāgebhyo'pi na tadbhayam //
yatra gehe stotramidaṃ nāgastatra na tiṣṭhati

viṣāgnivajrabhītiśca na bhavettatra niścitam //
iha loke harerbhaktiṃ smṛtiṃ ca satataṃ labhet //
ante ca svakulaṃ pūtvā dāsyaṃ ca labhate dhruvam

śrīnārāyaṇa uvāca //
nāgendrāya varaṃ dattvā punastaṃ jagadīśvaraḥ //
uvāca madhuraṃ vākyaṃ pariṇāmasukhāvaham

śrīkṛṣṇa uvāca //
gaccha tvaṃ ca ramaṇakaṃ yathendranagaraṃ param //

sārddhaṃ svagoṣṭhyā nāgendra yamunājalavartmanā//
śrutvā nāgo harerājñāṃ ruroda premavihvalaḥ

kadā drakṣyāmi tvatpādapadmaṃ nāthetyuvāca ha //
praṇamya śatakṛtvaśca striyā goṣṭhyā saheśvaram

jagāma jalamārgeṇa nāgendro virahāturaḥ //
yamunā hradatoyaṃ ca babhūvāmṛtakalpakam

prasannā jantavaḥ sarve babhūvustena nārada //
gatvā dadarśa bhavanaṃ yathendranagaraṃ param

ājñayā ca kṛpāsindhornirmitaṃ viśvakarmaṇā //
tatra tasthau ca nāgendraḥ striyā putragaṇaiḥ saha

niḥśaṅko harṣayuktaśca haribhāvana tatparaḥ //
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ hareścaritamadbhutam //
sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ paraṃ kiṃ śrotumicchasi

sūta uvāca //
maharṣervacanaṃ śrutvā nārado harṣavihvalaḥ //
ṛṣiṃ papraccha saṃdehaṃ sarvasaṃdehabhañjanam

nārada uvāca //
kathaṃ vihāya kālīyaḥ svapūrvabhavanaṃ param //
jagāma yamunātīraṃ tanme brūhi jagadguro

śrīnārāyaṇa uvāca //
śṛṇu nārada vakṣye'hamitihāsaṃ purātanam

yacchrutaṃ dharmavaktrānme malaye sūryaparvaṇi //
kṛṣṇākhyānaprasaṅgena suprabhā paścime taṭe

papraccha dharmaṃ pulahaḥ kathitaṃ munisaṃsadi //
idamākhyānamāścaryamuvāca taṃ kṛpānidhiḥ

tatra śrutaṃ mayā vipra nibodha kathayāmi te //
śeṣājñayā nāgagaṇā pratisaṃvatsaraṃ bhiyā

kārtikīpūrṇimāyāṃ tu kurvanti garuḍārcanam //
puṣpairdhūpaiśca dīpaiśca naivedyairbalibhirmudā

puṣkare ca mahātīrthe susnātā bhaktisaṃyutāḥ //
tasya pūjāṃ ca kālīyo na cakārātyahaṃkṛtaḥ

nāgapūjopakaraṇaṃ balādbhakṣitumudyataḥ //
cakrurnivāraṇaṃ nāgā nītimūcurmadoddhatam

na śaktā vāraṇe te cetyāvirbhūtaḥ khageśvaraḥ //
dṛṣṭvā khageśvaraṃ nāgāḥ kālīyaprāṇarakṣayā

prāṇaśaktyā ca yuyudhuryāvatsūryodayaṃ mune //
pakṣīndratejasā sarve samudvignāḥ palāyitāḥ

anantaṃ śaraṇaṃ jagmuḥ sarveṣāmabhayapradam //
palāyanaparāndṛṣṭvā nāgāṃśca karuṇānidhiḥ

tatra tasthau ca niḥśaṅkaḥ kālīyastaṃ dadarśa ha //
smṛtvā haripadāmbhojaṃ kālīyo yuyudhe mune

/
muhūrtaṃ ca tayoryuddhaṃ babhūvātīva dāruṇam //
parājitaśca nāgendrastejasā garuḍasya ca

bhiyā palāyanaṃ kṛtvā jagāma yamunā hradam //
na taṃ saubhariśāpena khagendro gantumīśvaraḥ //
tatra tasthau bhiyā nāgo jagmuḥ paścācca tadgaṇāḥ

nārada uvāca //
kathaṃ tu saubhareḥ śāpo babhūva garuḍāya vai //
kathaṃ na śakto gantuṃ taṃ hradamīśvaravāhanaḥ

śrīnārāyaṇa uvāca //
divyaṃ varṣasahasraṃ ca varṣāṇāṃ tatra saubhariḥ

tapastaptvā mahāsiddho dadhyau kṛṣṇapadāmbujam //
samīpe dhyāyamānasya kūle ca yamunā jale

gaṇena sārdhaṃ niḥśaṃkaḥ karoti bhramaṇaṃ mudā //
pucchamutphālya bahudhā paritaḥ paramecchayā

muniṃ pradakṣiṇī kṛtya yātyāyāti mudā'nvitaḥ //
sakulaṃ sumahātmānaṃ darśaṃdarśaṃ khagādhipaḥ

jagrāha cañcunā mīnaṃ munīndrasya samīpataḥ //
gacchantaṃ taṃ mīnamukhaṃ dadarśa kopacakṣuṣā

prakopito munerdṛṣṭyā mīnastoye papāta ha //
tamuvāca munīndraśca punarādātumudyatam //
mīnaśca garuḍatrāsāttasthau munisamīpataḥ

saubhariruvāca //
gaccha dūraṃ gaccha dūraṃ khagendra matsamīpataḥ

kā yogyatā matpuraste grahītuṃ jīvamulbaṇam//
śrīkṛṣṇavāhanaṃ jñātvā cātmānaṃ bahu manyase

tvadvidhānkoṭiśaḥ kṛṣṇaḥ sraṣṭuṃ śaktaśca vāhakān //
karomi bhasmasāttūrṇaṃ tvāṃ ca bhrūbhaṅgalīlayā

vāhanaṃ ca tvamīśasya na vayaṃ tava kiṃkarāḥ //
adya prabhṛti pakṣīndra yadyāgacchasi me hradam

madīyaśāpāttūrṇaṃ ca bhasmasādbhavitā dhruvam //
munīndrasya vacaḥ śrutvā pracacāla khageśvaraḥ

smāraṃsmāraṃ kṛṣṇapādaṃ taṃ praṇamya jagāma ha //
adyaprabhṛti viprendra patagendrasya saṃtatam

hradasya śrutimātreṇa kampo bhavati niścitam //
itihāsaśca kathito yaḥ śruto dharmavaktrataḥ

sarahasyaṃ śrutisukhaṃ prakṛtaṃ śṛṇu maṅgalam //
vijñāya suciraṃ bālā nottasthau tajjalāddhariḥ

cakrurviṣādaṃ mohācca ruruduryamunātaṭe //
svavakṣoghātanaṃ cakruḥ kecidbālāḥ śucā''kulāḥ

kecinnipatya bhūmau ca mūrcchāṃ prāpuhariṃ vinā //
hradaṃ praveṣṭuṃ kecicca viraheṇa samanvitāḥ

kecidgopālabālāśca cakruśca tannivāraṇam //
kṛtvā vilāpaṃ kecicca prāṇāṃstyaktuṃ samudyatāḥ

teṣāṃ kecijjñānavanto rakṣāṃ cakruḥ prayatnataḥ //
kecidūcuśca hāheti kṛṣṇa kṛṣṇeti kecana

kecidvaktuṃ pravṛttiṃ ca prayayurnandasannidhim //
kecitsaṃmīlitāstatra śokamohabhayāturāḥ

ityūcuḥ kiṃ kariṣyāmaḥ kuto'smākaṃ gato hariḥ //
he nandasūno he kṛṣṇa prāṇebhyo'pyadhikapriya

he bandho darśanaṃ dehītyūcuḥ prāṇāḥ prayānti hi //
etasminnantare kecidbālakā nandasannidhim

saṃprāpuratilolāśca rudantaḥ śokavihvalāḥ //
pravṛttimūcustaṃ śīghraṃ yaśodāṃ mūlato balam

gopāngopālikāścaiva raktapaṅkajalocanāḥ //
śrutvā vārtāṃ ca te sarve śīghraṃ jagmuḥ śucā'nvitāḥ

kalindanandinītīraṃ rurudurbālakairyutāḥ //
gatvā saṃmīlitāḥ sarve ruruduḥ śokamūrcchitāḥ

hradaṃ viśantīmambāṃ tāṃ keciccakrurnivāraṇam //
gopā gopālikāścaiva jaghnuraṅgāni śokataḥ

kecidvilalapustatra mūrcchāṃ prāpuśca kecana //
hradaṃ viśantīṃ tāṃ rādhāṃ vārayāmāsa kācana

mūrcchāṃ ca prāpa sā śokānmṛteva ca sarittaṭe //
vilapyātibhṛśaṃ nando mūrcchāṃ prāpa punaḥ punaḥ

bhūyo'pi rodanaṃ kṛtvā bhūyo mūrcchāmavāpa ha //
vilapantaṃ bhṛśaṃ nandaṃ yaśodāṃ śokakarśitām

gopāśca gopikāścaiva rādhikāmatimūrcchitām //
rudato bālakānsarvānbālikāśca śucā'nvitāḥ //
sarvāṃśca bodhayāmāsa balaśca jñānināṃ varaḥ

śrībaladeva uvāca //
gopā gopālikā bālāḥ sarve śṛṇuta madvacaḥ

he nanda jñānināṃ śreṣṭha gargavākyasmṛtiṃ kuru //
jagadbibhartuḥ śeṣasya saṃhartuḥ śaṃkarasya ca

vidhātuḥ saṃvidhātuśca bhuvi kasmātparājayaḥ //
paramāṇuḥ paro vyūhaḥ sthūlātsthūlaḥ parātparaḥ

vidyamāno'pyavidṛśyaḥ saṃyogo yogināmapi //
diśāṃ nāsti samāhāraḥ spṛśyo nākāśa eva ca

api sarveśvaro bādhya ityūcuḥ śrutayaḥ sphuṭam //
nātmā dṛśyo nāstralakṣyo na vadhyo na hi dṛśyakaḥ

nāgnigrasto na hiṃsyaścāpīdamādhyātmikā viduḥ //
vigraho'syaiva kṛṣṇasya bhaktadhyānārthameva ca

jyotiḥsvarūpasya vibhornādyantamadhyamātmanaḥ //
jalaplute ca brahmāṇḍe jalaśāyī janārdanaḥ

yannābhipadmajo brahmā tasyeśasya hrade vipat //
maśakaścetkṣamo grastuṃ brahmāṇḍamakhilaṃ pitaḥ

na tathā'pi tadīśaṃ taṃ grastuṃ sarpaḥ kṣamo bhavet //
ityevaṃ kathitaṃ sarvamādhyātmikamanuttamam

nigūḍhaṃ yogināṃ sāraṃ saṃśayacchedakāraṇam //
baladevavacaḥ śrutvā gargavākyamanusmaran

tatyāja śokaṃ nandaśca vrajaśca vrajayoṣitaḥ //
prabodhaṃ menire sarve na yaśodā na rādhikā

bandhuvicchedaviṣaye prabodhe na sthitaṃ manaḥ //
etasminnantare kṛṣṇamutpatantaṃ jalānmune

dadṛśustaṃ suprasannā vrajāśca vrajayoṣitaḥ //
śaratpārvaṇacandrāsyaṃ sasmitaṃ sumanoharam

asnigdhavastramasnigdhamaluptacandanāñjanam //
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ jvalantaṃ brahmatejasā

mayūrapicchacūḍaṃ ca vaṃśīvadanamacyutam //
yaśodā bālakaṃ dṛṣṭvā kṛtvā vakṣasi sasmitā

cucumba vadanāmbhojaṃ prasannavadanekṣaṇā //
kroḍe cakāra nandaśca balaśca rohiṇī mudā

nimeṣarahitāḥ sarve dadṛśuḥ śrīmukhaṃ hareḥ //
premāndhā bālakāḥ sarve cakrurāliṅganaṃ hareḥ

papuścakṣuścakoraiśca mukhacandraṃ ca gopikāḥ //
etasminnantare tatra sahasā kānanāṃtaram

dāvāgnirveṣṭayāmāsa taiḥ sarvaiḥ saha gokulam //
dṛṣṭvā śailapramāṇāgniṃ paritaḥ kānanāntare

praṇāśaṃ menire sarve bhayamāpuśca saṃkaṭe //
śrīkṛṣṇaṃ tuṣṭuvuḥ sarve saṃpuṭāñjalayo vrajāḥ //
bālā gopyaśca saṃtrastā bhaktinamrātmakandharāḥ

bālā ūcuḥ //
yathā saṃrakṣitaṃ brahmansarvāpatsveva naḥ kulam //

tathā rakṣāṃ kuru punardāvāgnermadhusūdana //
tvamiṣṭadevatā'smākaṃ tvameva kuladevatā

sraṣṭā pātā ca saṃhartā jagatāṃ ca jagatpate //
vahnirvā varuṇo vā'pi candro vā sūrya eva ca

yamaḥ kuberaḥ pavana īśānādyāśca devatāḥ //
brahmeśaśeṣadharmendrā munīndrā manavaḥ smṛtāḥ

mānavāśca tathā daityā yakṣarākṣasakiṃnarāḥ //
ye ye carācarāścaiva sarve tava vibhūtayaḥ

āvirbhāvastirobhāvaḥ sarveṣāṃ ca tathecchayā//
abhayaṃ dehi goviṃda vahnisaṃharaṇaṃ kuru

vayaṃ tvāṃ śaraṇaṃ yāmo rakṣa naḥ śaraṇāgatān //
ityevamuktvā te sarve tasthurdhyātvā padāmbujam

dūrībhūtastu dāvāgniḥ śrīkṛṣṇāmṛtadṛṣṭitaḥ //
dūrībhūte ca dāvāgnau nanṛtuste mudā'nvitāḥ

sarvāpadaḥ praṇaśyanti harismaraṇamātrataḥ //
idaṃ stotraṃ mahāpuṇyaṃ prātarutthāya yaḥ paṭhet

vahnito na bhavettasya bhayaṃ janmani janmani //
śatrugraste ca dāvāgnau vipattau prāṇasaṅkaṭe

stotrametatpaṭhitvā tu mucyate nātra saṃśayaḥ //
śatrusainyaṃ kṣayaṃ yāti sarvatra vijayī bhavet //
iha loke harerbhaktimante dāsyaṃ labheddhruvam

śrīnārāyaṇa uvāca //
dāvāgnimokṣaṇaṃ kṛtvā taiḥ sārddhaṃ śṛṇu nārada //
jagāma śrīharirgehaṃ kuberabhavanopamam

brāhmaṇebhyo dhanaṃ nandaḥ paripūrṇaṃ dadau mudā //
bhojanaṃ kārayāmāsa jñātivargāṃśca bāndhavān

nānāvidhaṃ maṅgalaṃ ca harernāmānukīrtanam//
vedāṃśca pāṭhayāmāsa vipradvārā mudā'nvitaḥ

evaṃ mumudire sarve vṛndāraṇye gṛhegṛhe //
śrīkṛṣṇacaraṇāmbhojadhyānaikatānamānasāḥ

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ hareścaritamaṅgalam //
kalikilbiṣakāṣṭhānāṃ dahane dahanopamam

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanma khaṇḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde kālīyadamanadāvāgnimokṣaṇaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ