Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.5

nārāyaṇa uvāca //
vāgdevatāyāḥ stavanaṃ śrūyatāṃ sarvakāmadam //
mahāmuniryājñavalkyo yena tuṣṭāva tāṃ purā

guruśāpācca sa munirhatavidyo babhūva ha//
tadā''jagāma duḥkhārto ravisthānaṃ ca puṇyadam

saṃprāpya tapasā sūryyaṃ koṇārke dṛṣṭigocare //
tuṣṭāva sūryyaṃ śokena ruroda ca punaḥ punaḥ

sūryyastaṃ pāṭhayāmāsa vedavedāṅgamīśvaraḥ //
uvāca stuhi vāgdevīṃ bhaktyā ca smṛtihetave

tamityuktvā dīnanātho hyantarddhānaṃ jagāma saḥ //
muniḥ snātvā ca tuṣṭāva bhaktinamrātmakandharaḥ

yājñavalkya uvāca //
kṛpāṃ kuru jaganmātarmāmevaṃ hatatejasam//
guruśāpātsmṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam

jñānaṃ dehi smṛtiṃ dehi vidyāṃ vidyādhidevate //
pratiṣṭhāṃ kavitāṃ dehi śaktiṃ śiṣyaprabodhikām

granthanirmitiśaktiṃ ca sacchiṣyaṃ supratiṣṭhitam //
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām

luptāṃ sarvāṃ daivavaśānnavāṃ kuru punaḥ punaḥ //
yathā'ṅkuraṃ janayati bhagavānyogamāyayā

brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī //
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇye namo namaḥ

yayā vinā jagatsarvaṃ śaśvajjīvanmṛtaṃ sadā //
jñānāghidevī yā tasyai sarasvatyai namo namaḥ

yayā vinā jagatsarvaṃ mūkamunmattavatsadā //
vāgadhiṣṭhātṛdevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ

himacandanakundendukumudāmbhoja sannibhā //
varṇādhidevī yā tasyai cākṣarāyai namo namaḥ

visargabindumātrāṇāṃ yadadhiṣṭhānameva ca //
itthaṃ tvaṃ gīyase sadbhirbhāratyai te namo namaḥ

yayā vinā'tra saṃkhyākṛtsaṃkhyāṃ karttuṃ na śaknute //
kālasaṃkhyāsvarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ //

vyākhyāsvarūpā yā devī vyākhyādhiṣṭhātṛdevatā //
bhramasiddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ

smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśaktisvarūpiṇī //
pratibhākalpanāśaktiryā ca tasyai namo namaḥ

sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai //
babhūva jaḍavatso'pi siddhāntaṃ karttumakṣamaḥ

tadā''jagāma bhagavānātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ //
uvāca sattamaṃ stotraṃ vāṇyā iti vidhiṃ tadā

sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ //
cakāra tatprasādena tadā siddhāntamuttamam

yadā'pyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā //
babhūva mūkavatso'pi siddhāntaṃ kartumakṣamaḥ

tadā tvāṃ ca sa tuṣṭāva saṃtrastaḥ kaśyapājñayā//
tataścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhramabhañjanam

vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca samapṛcchata vālmikim //
maunībhūtaḥ sa sasmāra tvāmeva jagadaṃbikām

tadā cakāra siddhāntaṃ tvadvareṇa munīśvaraḥ //
sa prāpa nirmalaṃ jñānaṃ pramādadhvaṃsakāraṇam

purāṇasūtraṃ śrutvā sa vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ//
tvāṃ siṣeve ca dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare //
tadā tvatto varaṃ prāpya sa kavīndro babhūva ha

tadā vai vedabhāgaṃ ca purāṇāni cakāra ha //
yadā mahendre papraccha tattvajñānaṃ śivā śivam

kṣaṇaṃ tvāmeva saṃcintya tasyai jñānaṃ dadau vibhuḥ //
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendraśca bṛhaspatim

divyaṃ varṣasahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare //
tadā tvatto varaṃ prāpya divyaṃ varṣasahasrakam //
uvāca śabdaśāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram

adhyāpitāśca yaiḥ śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ //
te ca tvāṃ parisaṃcintya pravarttante sureśvari

tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndramanumānavaiḥ //
daityendraiśca suraiścāpi brahmaviṣṇuśivādibhiḥ

jaḍībhūtaḥ sahasrāsyaḥ pañcavaktraścaturmukhaḥ //
yāṃ stotuṃ kimahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ

ityuktvā yājñavalkyaśca bhaktinamrātmakandharaḥ //
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ

tadā jyotistvarūpā sā tenādṛṣṭā'pyuvāca tam //
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha

yājñavalkyakṛtaṃ vāṇīstotraṃ yaḥ saṃyataḥ paṭhet //
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet

mahāmūrkhaśca durmedhā varṣamekaṃ ca yaḥ paṭhet //
sa paṇḍitaśca medhāvī sukaviśca bhaveddhruvam

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde yājñavalkyoktavāṇīstavanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ//