Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.42

nārāyaṇa uvāca //
uktaṃ svāhāsvadhākhyānaṃ praśastaṃ madhuraṃ param //
vakṣyāmi dakṣiṇākhyānaṃ sāvadhānaṃ niśāmaya

gopī suśīlā goloke purā''sītpreyasī hareḥ //
rādhāpradhānā sadhrīcī dhanyā mānyā manoharā //
atīva sundarī rāmā subhagā sudatī satī

vidyāvatī guṇavatī satī rūpavatī tathā //
kalāvatī komalāṃgī kāntā kamalalocanā

suśroṇī sustanī śyāmā nyagrodhaparimaṇḍalā //
īṣaddhāsyaprasannāsyā ratnālaṅkārabhūṣitā

śvetacampakavarṇābhā bimboṣṭhī mṛgalocanā //
kāmaśāstrasuniṣṇātā kāminī kalahaṃsagā

bhāvānuraktā bhāvajñā kṛṣṇasya priyabhāminī //
rasajñā rasikā rāse rāseśasya rasotsukā

uvāsa dakṣiṇe kroḍe rādhāyāḥ purataḥ purā //
saṃbabhūvānamramukho bhayena madhusūdanaḥ

dṛṣṭvā rādhāṃ ca purato gopīnāṃ pravarāṃ varām//
māninīṃ raktavadanāṃ raktapaṅkajalocanām

kopena kampitāṅgī ca kopanāṃ kopadarśanām //
kopena niṣṭhuraṃ vaktumudyatāṃ sphuritādharām

āgacchantīṃ ca vegena vijñāya tadanantaram//
virodhabhīto bhagavānantarddhānaṃ jagāma saḥ

palāyantaṃ ca taṃ śāntaṃ sattvādhāraṃ suvigraham //
vilokya kampitā gopī suśīlā'ntardadhau bhiyā

vilokya saṅkaṭaṃ tatra gopīnāṃ lakṣakoṭayaḥ //
baddhāñjalipuṭā bhītā bhaktinamrātmakandharāḥ

rakṣa rakṣetyuktavatyo he devīti punaḥ punaḥ //
yayurbhayena śaraṇaṃ tasyāścaraṇapaṅkaje //

trilakṣakoṭayo gopāḥ sudāmādaya eva ca //
yayurbhayena śaraṇaṃ tatpādābje ca nārada

palāyantaṃ ca kāntaṃ vai vijñāya parameśvarī //
palāyantīṃ sahacarīṃ suśīlāṃ ca śaśāpa sā

adyaprabhṛti golokaṃ sā cedāyāti gopikā //
sadyo gamanamātreṇa bhasmasācca bhaviṣyati

ityevamuktvā tatraiva devadevīśvarī ruṣā //
rāseśvarī rāsamadhye rāseśaṃ cājuhāva ha//

nālokya purataḥ kṛṣṇaṃ rādhā virahakātarā //
yugakoṭisamaṃ mene kṣaṇabhedena suvratā

he kṛṣṇa he prāṇanāthāgaccha prāṇādhikapriya //
prāṇādhiṣṭhātṛdeveha prāṇā yānti tvayā vinā

strīgarvaḥ patisaubhāgyādvarddhate ca dine dine //
sustrī cedvibhavo yasmātte bhajeddharmataḥ sadā

patirbandhuḥ kulastrīṇāmadhidevaḥ sadā gatiḥ //
paraṃ sampatsvarūpaśca sukharūpaśca mūrttimān//

dharmadaḥ sukhadaḥ śaśvatprītidaḥ śāntidaḥ sadā //
sammānado mānadaśca mānyo vai mānakhaṇḍanaḥ

sārātsāratamaḥ svāmī bandhūnāṃ bandhuvarddhanaḥ //
na ca bharttuḥ samo bandhuḥ sarvabandhuṣu dṛśyate

bharaṇādeva bhartā'yaṃ pālanātpatirucyate //
śarīreśācca sa svāmī kāmadaḥ kānta eva ca

bandhuśca sukhabandhācca prītidānātpriyaḥ paraḥ //
aiśvaryyadānādīśaśca prāṇeśātprāṇanāyakaḥ

ratidānācca ramaṇaḥ priyo nāsti priyātparaḥ //
putrastu svāminaḥ śukrājjāyate tena sa priyaḥ

śataputrātparaḥsvāmī kulajānāṃ priyaḥ sadā//
asatkulaprasūtā yā kāntaṃ vijñātumakṣamā

snānaṃ ca sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣaṇam //
prādakṣiṇyaṃ pṛthivyāśca sarvāṇi ca tapāṃsi vai

sarvāṇyeva vratādīni mahādānāni yāni ca//
upoṣaṇāni puṇyāni yānyanyāni ca viśvataḥ

gurusevāviprasevādevasevādikaṃ ca yat/
svāminaḥ pādasevāyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

guruvipreṣṭadeveṣu sarvebhyaśca patirguruḥ//
vidyādātā yathā puṃsāṃ kulajānāṃ tathā priyaḥ

gopītrilakṣakoṭīnāṃ gopānāṃ ca tathaiva ca//
brahmāṇḍānāmasaṃkhyānāṃ tatrasthānāṃ tathaiva ca

ramādigopakāntānāmīśvarī tatprasādataḥ//
ahaṃ na jāne taṃ kāntaṃ strīsvabhāvo duratyayaḥ

ityuktvā rādhikā kṛṣṇaṃ tatra dadhyau subhaktitaḥ //
ārātsaṃprāpa taṃ tena vijahāra ca tatra vai

atha sā dakṣiṇādevī dhvastā golokato mune //
suciraṃ ca tapastaptvā viveśa kamalātanau

atha devādayaḥ sarve yajñaṃ kṛtvā suduṣkaram //
na labhante phalaṃ teṣāṃ viṣaṇṇāḥ prayayurvidhim

vidhirnivedanaṃ śrutvā devādīnāṃ jagatpatiḥ //
dadhyau sucintito bhaktyā tatpratyādeśamāpa saḥ

nārāyaṇaśca bhagavānmahālakṣmīśca dehataḥ //
martyalakṣmīṃ viniṣkṛṣya brahmaṇe dakṣiṇāṃ dadau

brahmā dadau tāṃ yajñāya pūrṇārthaṃ karmaṇāṃ satām //
yajñaḥ saṃpūjya vidhivattāṃ tuṣṭāva ramāṃ mudā

taptakāñcanavarṇābhāṃ candrakoṭisamaprabhām //
atīva kamanīyāṃ ca sundarīṃ sumanoharām

kamalāsyāṃ komalāṅgīṃ kamalāyatalocanām //
kamalāsanasaṃpūjyāṃ kamalāṅgaḥsamudravām

vahniśuddhāṃśukādhānāṃ bimboṣṭhīṃ sudatīṃ satīm //
bibhratīṃ kabarībhāraṃ mālatīmālyabhūṣitam

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām //
suveṣāḍhyāṃ ca susnātāṃ munimānasamohinīm

kastūrībindubhiḥ sārddhaṃ candanaiśca sugandhibhiḥ //
sindūrabindunā'tyantaṃ mastakādhasthalojjvalām

supraśastanitambāḍhyāṃ bṛhacchroṇipayodharām //
kāmadevādhārarūpāṃ kāmabāṇaprapīḍitām

tāṃ dṛṣṭvā ramaṇīyāṃ ca yajño mūrcchāmavāpa ha //
patnīṃ tāmeva jagrāha vidhibodhitamārgataḥ

divyaṃ varṣaśataṃ caiva tāṃ gṛhītvā'tha nirjane //
yajño reme mudā yukto rāmayā ramayā saha

garbhaṃ dadhāra sā devī divyaṃ dvādaśavatsaram //
tataḥ suṣāva putraṃ ca phalaṃ vai sarvakarmaṇām

karmaṇāṃ phaladātā ca dakṣiṇā karmaṇāṃ satām //
paripūrṇe karmaṇi ca tatputraḥ phaladāyakaḥ

yajño dakṣiṇayā sārddhaṃ putreṇa ca phalena ca //
karmaṇāṃ phaladātā cetyevaṃ vedavido viduḥ

yajñaśca dakṣiṇāṃ prāpya putraṃ ca phaladāyakam //
phalaṃ dadau ca sarvebhyaḥ karmaṭhebhyo yadā mune

tadā devādayastuṣṭāḥ paripūrṇamanorathāḥ //
svasthānaṃ prayayuḥ sarve dharmavaktrādidaṃ śrutam

kṛtvā karma ca kartā tu tūrṇaṃ dadyācca dakṣiṇām //
tatkṣaṇaṃ phalamāpnoti vedairuktamidaṃ mune

kartā karmaṇi pūrṇe'pi tatkṣaṇādyadi dakṣiṇām //
na dadyādbrāhmaṇebhyaśca daivenājñānato'thavā

muhūrtte samatīte ca dviguṇā sā bhaveddhruvam

ekarātre vyatīte tu bhavedrasaguṇā ca sā //
trirātre vai daśaguṇā saptāhe dviguṇā tataḥ

māse lakṣaguṇā proktā brāhmaṇānāṃ ca varddhate //
saṃvatsare vyatīte tu sā trikoṭiguṇā bhavet

karmma tadyajamānānāṃ sarvaṃ vai niṣphalaṃ bhavet //
sa ca brahmasvāpahārī na karmārho'śucirnaraḥ

daridro vyādhiyuktaśca tena pāpena pātakī //
tadgṛhādyāti lakṣmīśca śāpaṃ dattvā sudāruṇam

pitaro naiva gṛhṇanti taddattaṃ śrāddhatarpaṇam //
evaṃ surāśca tatpūjāṃ taddattāṃ pāvakāhutim

dātā dadāti no dānaṃ grahītā tanna yācate //
ubhau tau narakaṃ yātaśchinnarajjuryathā ghaṭaḥ

nārpayedyajamānaścedyācitāraṃ ca dakṣiṇām //
bhavedbrahmasvāpahārī kumbhīpākaṃ vrajeddhruvam

varṣalakṣaṃ vasettatra yamadūtena tāḍitaḥ //
tato bhavetsa caṇḍālo vyādhiyukto daridrakaḥ

pātayetpuruṣānsapta pūrvānvai pūrvajanmanaḥ //
ityevaṃ kathitaṃ vipra kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

nārada uvāca //
yatkarma dakṣiṇāhīnaṃ ko bhuṅkte tatphalaṃ mune //
pūjāvidhiṃ dakṣiṇāyāḥ purā yajñakṛtaṃ vada

nārāyaṇa uvāca //
karmaṇo'dakṣiṇasyaiva kuta eva phalaṃ mune //
sadakṣiṇe karmaṇi ca phalameva pravarttate

yā yā karmaṇi sāmagrī balirbhuṅkte ca tāṃ mune //
balaye tatpradattaṃ ca vāmanena purā mune

aśrotriyaṃ śrāddhavastu cāśrāddhaṃ dānameva ca //
vṛṣalīpativiprāṇāṃ pūjādravyādikaṃ ca yat

ṛtvijā na kṛtaṃ yajñamaśuceḥ pūjanaṃ ca yat //
gurāvabhaktasya karma balirbhuṅkte na saṃśayaḥ

dakṣiṇāyāśca yaddhyānaṃ stotraṃ pūjāvidhikramam //
tatsarvaṃ kāṇvaśākhoktaṃ pravakṣyāmi niśāmaya

purā saṃprāpya tāṃ yajñaḥ karmadakṣāṃ ca dakṣiṇām//
mumoha tasyā rūpeṇa tuṣṭuve kāmakātaraḥ

yajña uvāca //
purā golokagopī tvaṃ gopīnāṃ pravarā parā //
rādhāsamā tatsakhī ca śrīkṛṣṇapreyasī priye

kārttikīpūrṇimāyāṃ tu rāse rādhāmahotsave //
āvirbhūtā dakṣiṇāṃśātkṛṣṇasyāto hi dakṣiṇā

purā tvaṃ ca suśīlākhyā śīlena suśubhena ca //
kṛṣṇadakṣāṃśavāsācca rādhāśāpācca dakṣiṇā

golokāttvaṃ paridhvastā mama bhāgyādupasthitā //
kṛpāṃ kuru tvamevādya svāminaṃ kuru māṃ priye

kartṝṇāṃ karmaṇāṃ devī tvameva phaladā sadā //
tvayā vinā ca sarveṣāṃ sarva karma ca niṣphalam

phalaśākhāvihīnaśca yathā vṛkṣo mahītale //
tvayā vinā tathā karma kartṝṇāṃ ca na śobhate

brahmaviṣṇumaheśāśca dikpālādaya eva ca //
karmaṇaśca phalaṃ dātuṃ na śaktāśca tvayā vinā

karmarūpī svayaṃ brahmā phalarūpī maheśvaraḥ //
yajñarūpī viṣṇurahaṃ tvameṣāṃ sārarūpiṇī

phaladātā paraṃ brahma nirguṇaḥ prakṛteḥ paraḥ //
svayaṃ kṛṣṇaśca bhagavānna ca śaktastvayā vinā

tvameva śaktiḥ kānte me śaśvajjanmani janmani //
sarvakarmaṇi śakto'haṃ tvayā saha varānane

ityuktvā tatpurastasthau yajñādhiṣṭhātṛdevakaḥ //
tuṣṭā babhūva sā devī bheje taṃ kamalākalā

idaṃ ca dakṣiṇāstotraṃ yajñakāle ca yaḥ paṭhet //
phalaṃ ca sarvayajñānāṃ labhate nātra saṃśayaḥ

rājasūye vājapeye gomedhe naramedhake //
aśvamedhe lāṃgale ca viṣṇuyajñe yaśaskare

dhanade bhūmide phalgau putreṣṭau gajamedhake //
lohayajñe svarṇayajñe paṭalavyādhikhaṇḍane

śivayaje rudrayajñe śakrayajñe ca bandhake //
iṣṭau varuṇayāge ca kanduke vairimardane

śuciyāge dharmayāge recane pāpamocane //
bandhane karmayāge ca maṇiyāge subhadrake

eteṣāṃ ca samārambhe idaṃ stotraṃ ca yaḥ paṭhet //
nirvighnena ca tatkarma sāṅgaṃ bhavati niścitam

idaṃ stotraṃ ca kathitaṃ dhyānaṃ pūjāvidhānakam //
śālagrāme ghaṭe vā'pi dakṣiṇāṃ pūjayetsudhīḥ

lakṣmīdakṣāṃśasambhūtāṃ dakṣiṇāṃ kamalākalām //
sarvakarmasu dakṣāṃ ca phaladāṃ sarvakarmaṇām

viṣṇoḥśaktisvarūpāṃ ca suśīlāṃ śubhadāṃ bhaje //
dhyātvā'nenaiva varadāṃ sudhīrmūlena pūjayet

dattvā pādyādikaṃ devyai vedoktena ca nārada//
ॐ śrīṃ klīṃ hrīṃ dakṣiṇāyai svāheti ca vicakṣaṇaḥ

pūjayedvidhivadbhaktyā dakṣiṇāṃ sarvapūjitām //
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ dakṣiṇākhyānamuttamam

sukhadaṃ prītidaṃ caiva phaladaṃ sarvakarmaṇām //
idaṃ ca dakṣiṇākhyānaṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ

aṃgahīnaṃ ca tatkarma na bhavedbhārate bhuvi //
aputro labhate putraṃ niścitaṃ ca guṇānvitam

bhāryyāhīno labhedbhāryyāṃ suśīlāṃ sundarīṃ parām //
varārohāṃ putravatīṃ vinītāṃ priyavādinīm

pativratāṃ suvratāṃ ca śuddhāṃ ca kulajāṃ varām //
vidyāhīno labhedvidyāṃ dhanahīno dhanaṃ labhet

bhūmihīno labhedbhūmiṃ prajāhīno labhetprajāḥ //
saṅkaṭe bandhuvicchede vipattau bandhane tathā

māsamekamidaṃ śrutvā mucyate nātra saṃśayaḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe dvitīye prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde dakṣiṇopākhyāne dakṣiṇotpattitatpūjādividhānaṃ nāma dvicatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ