Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.23

nārada uvāca //
tulasyupākhyānamidaṃ śrutamīśa sudhopamam //
yattu sāvitryupākhyānaṃ tanme vyākhyātumarhasi

purā yena samudbhūtā sā śrutā ca śrutiprasūḥ //
kena vā pūjitā devī prathame kaiśca vā pare

nārāyaṇa uvāca //
brahmaṇā vedajananī pūjitā prathame mune //
dvitīye ca devagaṇaistatpaścādviduṣāṃ gaṇaiḥ

tathā cāśvapatiḥ pūrvaṃ pūjayāmāsa bhārate //
tatpaścātpūjayāmāsurvarṇāścatvāra eva ca

nārada uvāca //
ko vā so'śvapatirbrahmankena vā tena pūjitā //
sarvapūjyā ca sāvitrī tanme vyākhyātumarhasi

nārāyaṇa uvāca //
madradeśe mahārājo babhūvāśvapatirmune //
vairiṇāṃ balaharttā ca mitrāṇāṃ duḥkhanāśanaḥ

āsīttasya mahārājñī mahiṣī dharmacāriṇī //
mālatīti ca sā khyātā yathā lakṣmīrgadābhṛtaḥ

sā ca rājñī mahāsādhvī vasiṣṭhasyopadeśataḥ //
cakārārādhanaṃ bhaktyā sāvitryāścaiva nārada

pratyādeśaṃ na sā prāpa mahiṣī na dadarśa tām //
gṛhaṃ jagāma sā duḥkhāddhṛdayena vidūyatā

rājā tāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā bodhayitvā nayena vai //
sāvitryāstapase bhaktyā jagāma puṣkaraṃ tadā

tapaścacāra tatraiva saṃyataḥ śatavatsaram //
na dadarśa ca sāvitrīṃ pratyādeśo babhūva ha

śuśrāvākāśavāṇīṃ ca nṛpendraścāśarīriṇīm //
gāyatrīdaśalakṣaṃ ca japaṃ kurviti nārada

etasminnantare tatra prajagāma parāśaraḥ //
praṇanāma nṛpastaṃ ca munirnṛpamuvāca ha

parāśara uvāca //
sakṛjjapaśca gāyatryāḥ pāpaṃ dinakṛtaṃ haret //
daśadhā prajapānnṝṇāṃ divārātryaghameva ca

śatadhā ca japāccaivaṃ pāpaṃ māsārjitaṃ param //
sahasradhā japāccaiva kalmaṣaṃ vatsarārjitam

lakṣaṃ janmakṛtaṃ pāpaṃ daśalakṣaṃ trijanmanaḥ //
sarvajanmakṛtaṃ pāpaṃ śatalakṣo vinaśyati

karoti muktiṃ viprāṇāṃ japo daśaguṇastataḥ //
karaṃ sarpaphaṇākāraṃ kṛtvā tu ūrdhvamudritam

ānamramūrddhamacalaṃ prajapetprāṅmukho dvijaḥ //
anāmikāmadhyadeśādatho vāmakrameṇa ca

tarjanīmūlaparyyantaṃ japasyaiṣa kramaḥ kare //
śvetapaṅkaja bījānāṃ sphāṭikānāṃ ca saṃskṛtām

kṛtvā vā mālikāṃ rājañjapettīrthe surālaye //
saṃsthāpya mālāmaśvatthapatrasaptasu saṃyataḥ

kṛtvā gorocanāktāṃ ca gāyatryā snāpayetsudhīḥ //
gāyatrīśatakaṃ tasyāṃ japecca vidhipūrvakam

athavā pañcagavyena snātā mālā ca saṃskṛtā //
atha gaṅgodakenaiva snātā vā'tisusaṃskṛtā

evaṃ krameṇa rājarṣe daśalakṣaṃ japaṃ kuru //
sākṣād drakṣyasi sāvitrīṃ trijanmamapātakakṣayāt

nityaṃ nityaṃ trisandhyaṃ ca kariṣyasi dine dine //
madhyāhne cāpi sāyāhne prātareva śuciḥ sadā

sandhyāhīno'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu //
yadahnā kurute karma na tasya phalabhāgbhavet

nopatiṣṭhati yaḥ pūrvāṃ nopāste yaśca paścimām //
sa śūdravadbahiṣkāryyaḥ sarvasmād dvijakarmaṇaḥ

yāvajjīvanaparyyantaṃ yastrisandhyāṃ karoti ca //
sa ca sūryyasamo viprastejasā tapasā sadā

tatpādapadmarajasā sadyaḥ pūtā vasundharā //
jīvanmuktaḥ sa tejasvī sandhyā pūto hi yo dvijaḥ

tīrthāni ca pavitrāṇi tasya sparśanamātrataḥ //
tataḥ pāpāni yāntyeva vainateyādivoragāḥ

na gṛhṇanti surāḥ pūjāṃ pitaraḥ piṇḍatarpaṇam //
svecchayā ca dvijāteśca trisandhyarahitasya ca

viṣṇumantravihīnaśca trisandhyarahito dvijaḥ //
ekādaśīvihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ

hareranaivedyabhojī dhāvako vṛṣavāhakaḥ //
śūdrānnabhojī vipraśca viṣahīno yathoragaḥ

śavadāhī ca śūdrāṇāṃ yo vipro vṛṣalīpatiḥ //
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca viṣahīno yathoragaḥ

śūdrāṇāṃ ca pratigrāhī śūdrayājī ca yo dvijaḥ //
asijīvī maṣījīvī viṣahīno yathoragaḥ

yo vipro'vīrānnabhojī ṛtusnātānnabhojakaḥ //
bhagajīvī vārdhuṣiko viṣahīno yathoragaḥ

yaḥ kanyāvikrayī vipro yo harernāmavikrayī //
yo vidyāvikrayī bhūpa viṣahīno yathoragaḥ

sūryyodaye ca dvirbhojī matsyabhojī ca yo dvijaḥ //
śilāpūjādirahito viṣahīno yathoragaḥ

ityuktvā ca muniśreṣṭhaḥ sarva pūjāvidhikramam //
tamuvāca ca sāvitryā dhyānādikamabhīpsitam

dattvā sarvaṃ nṛpendrāya prayayau svālayaṃ muniḥ //
rājā saṃpūjya sāvitrīṃ dadarśa varamāpa ca

nārada uvāca//
kiṃ vā dhyānaṃ ca sāvitryāḥ kiṃ vā pūjāvidhānakam//
stotraṃ mantraṃ ca kiṃ dattvā prayayau sa parāśaraḥ

nṛpaḥ kena vidhānena saṃpūjya śrutimātaram//
varaṃ ca kiṃ vā saṃprāpa vada so'śvapatirnṛpaḥ

nārāyaṇa uvāca//
jyeṣṭhe kṛṣṇatrayodaśyāṃ śuddhe kāle ca saṃyataḥ//
vratameva caturdaśyāṃ vratī bhaktyā samācaret

vrataṃ caturdaśābdaṃ ca dvisaptaphalasaṃyutam//
dattvā dvisaptanaivedyaṃ puṣpadhūpādikaṃ tathā

vastraṃ yajñopavītaṃ ca bhojyaṃ ca vidhipūrvakam//
saṃsthāpya maṅgalaghaṭaṃ phalaśākhāsamanvitama

gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām//
saṃpūjya pūjayediṣṭaṃ ghaṭe āvāhite mune

śṛṇu dhyānaṃ ca sāvitryāścoktaṃ mādhyandine ca yat//
stotraṃ pūjāvidhānaṃ ca mantraṃ ca sarvakāmadam

taptakāñcanavarṇābhāṃ jvalantīṃ brahmatejasā //
grīṣmamadhyāhnamārttaṇḍasahasrasamasuprabhām

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām//
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ bhaktānugrahakātarām

sukhadāṃ muktidāṃ śāntāṃ kāntāṃ ca jagatāṃ vidheḥ//
sarvasampatsvarūpāṃ ca pradātrīṃ sarvasampadām

vedādhiṣṭhātṛdevīṃ ca vedaśāstrasvarūpiṇīm //
vede bījasvarūpāṃ ca bhaje tvāṃ vedamātaram

dhyātvā dhyānena cānena dattvā puṣpaṃ svamūrddhani //
punardhyātvā ghaṭe bhaktyā devīmāvāhayedvratī

dattvā ṣoḍaśopacāraṃ vedoktamantrapūrvakam //
sampūjya stutvā praṇamedevaṃ devīṃ vidhānataḥ

āsanaṃ pādyamarghyaṃ ca snānīyaṃ cānulepanam //
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ tāmbūlaṃ śītalaṃ jalam

vasanaṃ bhūṣaṇaṃ mālyaṃ gandhamācamanīyakam//
manoharaṃ sutalpaṃ ca deyānyetāni ṣoḍaśa

dārusāravikāraṃ ca hemādinirmitaṃ ca vā //
devādhāraṃ puṇyadaṃ ca mayā nityaṃ niveditam

tīrthodakaṃ ca pādyaṃ ca puṇyadaṃ prītidaṃ mahat //
pūjāṅgabhūtaṃ śuddhaṃ ca mayā bhaktyā niveditam

pavitrarūpamarghyaṃ ca dūrvāpuṣpākṣatānvitam //
puṇyadaṃ śaṃkhatoyāktaṃ mayā tubhyaṃ niveditam

sugandhi dhātrītailaṃ ca dehasaundaryyakāraṇam //
mayā niveditaṃ bhaktyā snānīyaṃ pratigṛhyatām

malayācalasambhūtaṃ dehaśobhāvivarddhanam //
sugandhiyuktaṃ sukhadaṃ mayā tubhyaṃ niveditam

gandhadravyodbhavaḥ puṇyaḥ prītido divyagandhadaḥ //
mayā nivedito bhaktyā dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām

jagatāṃ darśanīyaṃ ca darśanaṃ dīptikāraṇam //
andhakāradhvaṃsabījaṃ mayā tubhyaṃ niveditam

tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva prītidaṃ kṣudvināśanam //
puṇyadaṃ svādurūpaṃ ca naivedyaṃ pratigṛhyatām

tāmbūlaṃ ca varaṃ ramyaṃ karpūrādisuvāsitam //
tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva mayā bhaktyā niveditam

suśītalaṃ vāsitaṃ ca pipāsānāśakāraṇam //
jagatāṃ jīvarūpaṃ ca jīvanaṃ pratigṛhyatām

dehaśobhāsvarūpaṃ ca sabhāśobhāvivarddhanam //
kārpāsajaṃ ca kṛmijaṃ vasanaṃ pratigṛhyatām

kāñcanādibhirābaddhaṃ śrīyuktaṃ śrīkaraṃ sadā//
sukhadaṃ puṇyadaṃ caiva bhūṣaṇaṃ pratigṛhyatām

nānāpuṣpalatākīrṇaṃ bahubhāsā samanvitam //
prītidaṃ puṇyadaṃ caiva mālyaṃ vai pratigṛhyatām

sarvamaṅgalarūpaśca sarva maṅgalado varaḥ //
puṇyapradaśca gandhāḍhyo gandhaśca pratigṛhyatām

śuddhaṃ śuddhipradaṃ caiva śuddhānāṃ prītidaṃ mahat //
ramyamācamanīyaṃ ca mayā dattaṃ pragṛhyatām

ratnasārādinirmāṇaṃ puṣpacandanasaṃyutam //
sukhadaṃ puṇyadaṃ caiva sutalpaṃ pratigṛhyatāma

nānāvṛkṣasamudbhūtaṃ nānārūpasamanvitam //
phalasvarūpaṃ phaladaṃ phalaṃ ca pratigṛhyatām

sindūraṃ ca varaṃ ramyaṃ bhālaśobhāvivarddhanam //
bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇānāṃ ca sindūraṃ pratigṛhyatām

viśuddhagraṃthisaṃyuktaṃ puṇyasūtravinirmitam //
pavitraṃ vedamantreṇa yajñasūtraṃ ca gṛhyatām

dravyāṇyetāni mūlena dattvā stotraṃ paṭhetsudhīḥ //
tataḥ praṇamya viprāya vratī dadyācca dakṣiṇām

sāvitrīti caturthyantaṃ vahnijāyāntameva ca //
lakṣmīmāyākāmapūrvaṃ mantramaṣṭākṣaraṃ viduḥ

śrīṃ hrīṃ klīṃ sāvitryai svāhā //
madhyandinoktaṃ stotraṃ ca sarvavāñchāphalapradam //
viprajīvanarūpaṃ ca nibodha kathayāmi te

kṛṣṇena dattā sāvitrī goloke brahmaṇe purā ///
na yāti sā tena sārddhaṃ brahmalokaṃ tu nārada

brahmā kṛṣṇājñayā bhaktyā paryaṣṭaudvedamātaram //
tadā sā parituṣṭā ca brahmāṇaṃ cakame satī

brahmovāca //
nārāyaṇasvarūpe ca nārāyaṇi sanātani //
nārāyaṇātsamudbhūte prasannā bhava sundari

//
tejassvarūpe parame paramānandarūpiṇi //
dvijātīnāṃ jātirūpe prasannā bhava sundari

nitye nityapriye devi nityānandasvarūpiṇi//
sarvamaṃgalarūpeṇa prasannā bhava sundari

sarvasvarūpe viprāṇāṃ mantrasāre parātpare //
sukhade mokṣade devi prasannā bhava sundari

viprapāpendhadāhāya jvaladagniśikhopame //
brahmatejaḥprade devi prasannā bhava sundari

kāyena manasā vācā yatpāpaṃ kurute dvijaḥ //
tatte smaraṇamātreṇa bhasmībhūtaṃ bhaviṣyati

ityuktvā jagatāṃ dhātā tatra tasthau ca saṃsadi //
sāvitrī brahmaṇā sārddhaṃ brahmalokaṃ jagāma sā

anena stavarājena saṃstūyāśvapatirnṛpaḥ //
dadarśa tāṃ ca sāvitrīṃ varaṃ prāpa manogatam

stavarājamidaṃ puṇyaṃ trisandhyāyāṃ ca yaḥ paṭhet //
pāṭhe caturṇāṃ vedānāṃ yatphalaṃ tallabhed dhruvam

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe dvitīye prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde sāvitryupākhyāne sāvitrīstotrakathanaṃ nāma trayoviṃśatitamodhyāyaḥ