Brahmavaivarta Purana · Chapter 2.18

nārāyaṇa uvāca //
śrīkṛṣṇaṃ manasā dhyātvā rājā kṛṣṇaparāyaṇaḥ //
brāhme muhūrtte cotthāya puṣpatalpānmanoharāt

rātrivāsaḥ parityajya snātvā maṅgalavāriṇā //
dhaute ca vāsasī dhṛtvā kṛtvā tilakamujjvalam

cakārāhnikamāvaśyamabhīṣṭaguruvandanam //
dadhyājyaṃ madhu lājāṃśca so'paśyadvastu maṅgalam

ratnaśreṣṭhaṃ maṇiśreṣṭhaṃ vastraśreṣṭhaṃ ca kāñcanam //
brāhmaṇebhyo dadau bhaktyā yathānityaṃ ca nārada

amūlyaratnaṃ yatkiñcinmuktāmāṇikyahīrakam //
dadau viprāya gurave yātrāmaṅgalahetave

gajaratnaṃ cāśvaratnaṃ dhenuratnaṃ manoharam //
dadau sarvaṃ daridrāya viprārthaṃ maṅgalāya ca

kośāgārasahasraṃ ca nagarāṇāṃ trilakṣakam //
grāmāṇāṃ śatakoṭiṃ ca brāhmaṇebhyo dadau mudā

putraṃ kṛtvā ca rājendraṃ sucandraṃ dānaveṣu ca //
putre samarpya bhāryāṃ ca rājyaṃ vai sarvasampadam

prajānucarasaṃghaṃ ca kośaughaṃ vāhanādikam //
svayaṃ sannāhayuktaśca dhanuṣpāṇirbabhūva ha

bhṛtyadvārā krameṇaiva sa cakre sainyasaṃcayam //
aśvānāṃ ca trilakṣeṇa pañcalakṣeṇa hastinām //

rathānāmayutenaiva dhānuṣkāṇāṃ trikoṭibhiḥ //
trikoṭibhiścarmiṇāṃ ca śūlināṃ ca trikoṭibhiḥ

kṛtā senā'parimitā dānavendreṇa nārada //
yasyāṃ senāpatiścaiva yuddhaśāstraviśāradaḥ

mahārathaḥ sa vijñeyo rathināṃ pravaro raṇe //
trilakṣākṣauhiṇī senāpatiṃ kṛtvā narādhipaḥ

triṃśadakṣauhiṇīvādyabhāṇḍaughaṃ ca cakāra saḥ //
bahirbabhūva śibirānmanasā śrīhariṃ smaran

ratnendrasārakhacitaṃ vimānaṃ hyāruroha saḥ //
guruvargānpuraskṛtya prayayau śaṅkarāntikam

puṣpabhadrānadītīre yatrākṣayavaṭaḥ śubhaḥ //
siddhāśramaṃ ca siddhānāṃ siddhikṣetraṃ ca nāmataḥ

kapilasya tapasthānaṃ puṇyakṣetraṃ ca bhārate //
paścimodadhipūrve ca malayasya ca paścime

śrīśailottarabhāge ca gandhamādanadakṣiṇe //
pañcayojanavistīrṇā dairghye śataguṇā tathā //
śāśvatī jalapūrṇā ca puṣpabhadrānadī śubhā

lavaṇodapriyā bhāryyā śaśvatsaubhāgyasaṃyutā //
śuddhasphaṭikasaṅkāśā bhārate ca supuṇyadā

śarāvatīmiśritā ca nirgatā sā himālayāt//
gomantaṃ vāmataḥ kṛtvā praviṣṭā paścimodadhau

tatra gatvā śaṃkhacūḍo luloke candraśekharam //
vaṭamūle samāsīnaṃ sūryyakoṭisamaprabham

kṛtvā yogāsane sthitvā mudrāyuktaṃ ca sasmitam //
śuddhasphaṭika saṅkāśaṃ jvalantaṃ brahmatejasā

triśūlapaṭṭiśadharaṃ vyāghracarmāmbaraṃ varam //
taptakāñcanavarṇābhaṃ jaṭājālaṃ ca bibhratam

trinetraṃ pañcavaktraṃ ca nāgayajñopavītinam //
mṛtyuñjayaṃ kālamṛtyuṃ viśvamṛtyukaraṃ param

bhaktamṛtyuharaṃ śāntaṃ gaurīkāntaṃ manoramam //
tapasāṃ phaladātāraṃ dātāraṃ sarvasampadām

āśutoṣaṃ prasannāsyaṃ bhaktānugrahakārakam //
viśvanāthaṃ viśvarūpaṃ viśvabījaṃ ca viśvajam

viśvambharaṃ viśvavaraṃ viśvasaṃhārakāraṇam //
kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca narakārṇavatāraṇam

jñānapradaṃ jñānabījaṃ jñānānandaṃ sanātanam //
avaruhya vimānācca sa dṛṣṭvā dānaveśvaraḥ

sarvaiḥ sārddhaṃ bhaktiyuktaḥ śirasā praṇanāma saḥ //
vāmato bhadrakālīṃ ca skandaṃ tatpurataḥ sthitam

āśiṣaṃ ca dadau tasmai kālī skandaśca śaṅkaraḥ //
uttasthurdānavaṃ dṛṣṭvā sarve nandīśvarādayaḥ

parasparaṃ ca sambhāṣāṃ te cakustatra sāmpratam//
rājā kṛtvā ca sambhāṣāmuvāsa śivasannidhau

prasannātmā mahādevo bhagavāṃstamuvāca ha

śrīmahādeva uvāca //
vidhātā jagatāṃ brahmā pitā dharmasya dharmavit //
marīcistasya putraśca vaiṣṇavaścāpi dhārmikaḥ

kaśyapaścāpi tatputro dharmiṣṭhaśca prajāpatiḥ //
dakṣaḥ prītyā dadau tasmai bhaktyā kanyāstrayodaśa

tāsvekā ca danuḥ sādhvī tatsaubhāgyena varddhitā //
catvāriṃśaddanoḥ putrā dānavāstejasojjvalāḥ

teṣveko vipracittiśca mahābalaparākramaḥ //
tatputro dhārmiko dambho viṣṇubhakto jitendriyaḥ

jajāpa paramaṃ mantraṃ puṣkare lakṣavatsaram //
śukācāryyaṃ guruṃ kṛtvā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

tadā tvāṃ tanayaṃ prāpa paraṃ kṛṣṇaparāyaṇam //
purā tvaṃ pārṣado gopo gopeṣvaṣṭasu dhārmikaḥ

adhunā rādhikāśāpādbhārate dānaveśvaraḥ //
ābrahmastambaparyantaṃ bhramaṃ mene ca vaiṣṇavaḥ

sālokyasārṣṭisārūpyasāmīpyaikyaṃ harerapi //
dīyamānaṃ na gṛhṇanti vaiṣṇavāḥ sevanaṃ vinā

brahmatvamamaratvaṃ vā tucchaṃ mene ca vaiṣṇavaḥ //
indratvaṃ vā kuberatvaṃ na mene gaṇanāsu ca

kṛṣṇabhaktasya te kiṃ vā devānāṃ viṣaye bhrame //
dehi rājyaṃ ca devānāṃ matprītiṃ kuru bhūmipa

sukhaṃ svarājye tvaṃ tiṣṭha devāssantu svake pade //
alaṃ bhrātṛvirodhena sarve kaśyapavaṃśajāḥ

yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca //
jñātidrohasya pāpasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

svasampadāṃ ca hāniṃ ca yadi rājendra manyase //
sarvāvasthāsu samatā keṣāṃ yāti ca sarvadā

brahmaṇaśca tirobhāvo laye prākṛtike sati //
āvirbhāvaḥ punastasya prabhavedīśvarecchayā//

jñānaṃ buddhiśca tapasā smṛtirlokasya niścitam //
karoti sṛṣṭiṃ jñānena sraṣṭā so'pi krameṇa ca

paripūrṇatamo dharmaḥ satye satyāśrayaḥ sadā //
so'pi tribhāgastretāyāṃ dvibhāgo dvāpare smṛtaḥ

ekabhāgaḥ kaleḥ pūrve taddhrāsaśca krameṇa ca //
kalāmātraṃ kaleḥ śeṣe kuhvāṃ candrakalā yathā

yādṛktejo ravergrīṣme na tādṛkśiśire punaḥ //
dine ca yādṛṅ madhyāhne sāyaṃprātarna tatsamam

udayaṃ yāti kālena bālyatāṃ ca krameṇa ca //
prakāṇḍatāṃ ca tatpaścātkāle'staṃ punareva saḥ

dine pracchannatāṃ yāti kāle vai durdine ghane //
rāhugraste kampitaśca punareva prasannatām

paripūrṇatamaścandraḥ pūrṇimāyāṃ ca yādṛśaḥ// /
tādṛśo na bhavennityaṃ kṣayaṃ yāti dinedine

punaḥ sa puṣṭatāṃ yāti parakuhvā dinedine //
sampadyuktaḥ śuklapakṣe kṛṣṇe mlānaśca yakṣmaṇā

rāhugraste dine mlāno durdine nibiḍe ghane //
kāle candro bhavecchuddho bhraṣṭaśrīḥ kālabhedake

bhaviṣyati baliścendro bhraṣṭaśrīḥ sutale'dhunā //
kālena pṛthvī sasyāḍhyā sarvādhārā vasundharā

kāle jale nimagnā sā tirobhūtā vipadgatā //
kāle naśyanti viśvāni prabhavantyeva kālataḥ

carācarāśca kālena naśyanti prabhavanti ca //
īśvarasyaiva samatā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

ahaṃ mṛtyuñjayo yasmādasaṃkhyaṃ prākṛtaṃ layam //
adṛśyaṃ cāpi paśyāmi vāraṃ vāraṃ punaḥ punaḥ //

sa ca prakṛtirūpaśca sa eva puruṣaḥ smṛtaḥ //
sa cātmā sarvajīvaśca nānārūpadharaḥ paraḥ

karoti satataṃ yo hi tannāmaguṇakīrttanam //
kālaṃ mṛtyuṃ sa jayati janma rogaṃ jarāṃ bhayam

sraṣṭā kṛto vidhistena pātā viṣṇuḥ kṛto bhave //
ahaṃ kṛtaśca saṃharttā vayaṃ viṣayiṇo yataḥ

kālāgnirudraṃ saṃhāre niyujya viṣaye nṛpa //
ahaṃ karomi satataṃ tannāmaguṇakīrttanam //

tena mṛtyuñjayo'haṃ ca jñānenānena nirbhayaḥ //
mṛtyurmatto bhayādyāti vainateyādivoragaḥ

ityuktvā sa ca sarveśaḥ sarvajñaḥ sarvabhāvanaḥ //
virarāmātha śarvaśca sabhāmadhye ca nārada

rājā tadvacanaṃ śrutvā praśaśaṃsa punaḥ punaḥ //
uvāca suṃdaraṃ devaṃ paraṃ vinayapūrvakam

śaṃkhacūḍa uvāca //
tvayā yatkathitaṃ nātha sarvaṃ satyaṃ ca nānṛtam //
tathā'pi kiñcidyatsatyaṃ śrūyatāṃ mannivedanam

jñātidrohe mahatpāpaṃ tvayoktamadhunā trayam //
gṛhītvā tasya sarvasvaṃ kutaḥ prasthāpito baliḥ

mayā samuddhṛtaṃ sarvamaiśvaryyaṃ vikrameṇa ca //
sutalācca samuddhartuṃ nālaṃ so'pi gadādharaḥ

sabhrātṛko hiraṇyākṣaḥ kathaṃ devaiśca hiṃsitaḥ //
śumbhādayaścāsurā vai kathaṃ devairnipātitāḥ

purā samudramathane pīyūṣaṃ bhakṣitaṃ suraiḥ //
kleśabhājo vayaṃ tatra taiḥ sarvaphalabhājanaiḥ//

krīḍābhāṇḍamidaṃ viśvaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ //
yadā dadāti yasmai sa tasyaiśvaryaṃ bhavettadā

devadānavayorvādaḥ śaśvannaimittikaḥ sadā //
parājayo jayasteṣāṃ kāle'smākaṃ krameṇa ca

tatrāvayorvirodhe ca gamanaṃ niṣphalaṃ tava //
sama sambandhinorbandhvorīśvarasya mahātmanaḥ

jāyate mahatī lajjā sparddhā'smābhiḥ sahādhunā //
tato'dhikā ca samare kīrtti hāniḥ parājaye

śaṃkhacūḍavacaḥ śrutvā prahasyāha trilocanaḥ //
yathocitaṃ sumadhuramatyugraṃ dānaveśvaram

śrīmahādeva uvāca //
yuṣmābhiḥ saha yuddhaṃ me brahmavaṃśasamudbhavaiḥ //
kā lajjā mahatī rājannakīrtirvā parājaye

yuddhamādau harereva madhunā kaiṭabhena ca //
hiraṇyakaśipoścaiva saha tenātmanā nṛpa

hiraṇyākṣasya yuddhaṃ ca punastena gadābhṛtā //
tripuraiḥ saha yuddhaṃ ca mayā cāpi purā kṛtam

sarveśvaryyāḥ sarvamātuḥ prakṛtyāśca babhūva ha //
saha śumbhādibhiḥ pūrvaṃ samaraṃ paramādbhutam

pārṣadapravarastvaṃ ca kṛṣṇasya paramātmanaḥ //
ye ye hatāśca te daityā nahi ke'pi tvayā samāḥ

kā lajjā mahatī rājanmama yuddhe tvayā saha //
surāṇāṃ śaraṇasyaiva preṣitasya hareraho

dehi rājyaṃ ca devānāṃ vāgvyaye kiṃ prayojanam //
yuddhaṃ mā kuru matsārddhamiti me niścitaṃ vacaḥ

ityuktvā śaṃkarastatra virarāma ca nārada //
uttasthau śaṃkhacūḍaśca svāmānyaiḥ saha satvaraḥ

iti śrībrahmavaivartte mahāpurāṇe nāradanārāyaṇasaṃvāde dvitīye prakṛtikhaṇḍe tulatyupākhyāne śiva śaṃkhacūḍasaṃvāde'ṣṭādaśo'dhyāyaḥ