Brahmanda Purana · Chapter 3.5

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte dvādaśasāharsyāṃ saṃhitāyāṃ uttarabhāge caturthaṃ upasaṃhārapāde brahmāṇḍāvarttaṃ nāma caturtho 'dhyāyaḥ
śrīgaṇeśāya namaḥ /
atha śrīlalitopākhyānaṃ prārabhyate /
caturbhuje candrakalāvataṃse kuconnate kuṅkumarāgaśoṇe /
puṇḍrekṣupāśāṅkuśapuṣpabāṇahaste namaste jagadekamātaḥ

astu naḥ śreyase nityaṃ vastu vāmāṅgasundaram /
yatastṛtīyo viduṣāṃ tṛtīyastu paraṃ mahaḥ

agastyo nāma devarṣirvedavedāṅgapāragaḥ /
sarvasiddhāntasārajño brahmānandarasātmakaḥ

cacārādbhutahetūni tīrthānyāyatanāni ca /
śailāraṇyāpagāmukhyānsarvāñjanapadānapi

teṣu teṣvakhilāñjantūnajñānatimirāvṛtān /
śiśnodaraparāndṛṣṭvā cintayāmāsa tānprati

tasya cintayamānasya carato vasudhāmimām /
prāptamāsīnmahāpuṇyaṃ kāñcīnagaramuttamam

tatra vāraṇaśailenadramekāmranilayaṃ śivam /
kāmākṣīṃ karidoṣadhnīmapūjayadathātmavān

lokahetordayārdrasya dhīmataścintano muhuḥ /
cirakālena tapasā toṣito 'bhūjjanārdanaḥ

hayagrīvāṃ tanuṃ kṛtvā sākṣāccinmātravigrahām /
śaṅkhacakrākṣavalayapustakojjvalabāhukām

pūrayitrīṃ jagatkṛtsnaṃ prabhayā dehajātayā /
prādurbabhūva purato muneramitatejasā

taṃ dṛṣṭvānandabharitaḥ praṇamya ca muhurmuhuḥ /
vinayāvanato bhūtvā santuṣṭāva jagatpatim

athovāca jagannāthastuṣṭo 'smi tapasā tava /
varaṃ varaya bhadraṃ te bhavitā bhūsurottamaḥ

iti pṛṣṭo bhagavatā provāca munisattamaḥ /
yadi tuṣṭo 'si bhagavannime pāmarajantavaḥ

kenopāyena muktāḥ syuretanme vaktumarhasi /
iti pṛṣṭo dvijenātha devadevo janārdanaḥ

eṣa eva purā praśnaḥ śivena carito mama /
ayameva kṛtaḥ praśno brahmaṇā tu tataḥ param

kṛto durvāsasā paścādbhavatā tu tataḥ param

bhavadbhiḥ sarvabhūtānāṃ gurubhūtairmahātmabhiḥ /
mamopadeśo lokeṣu prathito 'stu varo mama

ahamādirhi bhūtānāmādikartā svayaṃ prabhuḥ /
sṛṣṭisthitilayānāṃ tu sarveṣāmapi kārakaḥ

trimūrtistriguṇātīto guṇahīno guṇāśrayaḥ

icchāvihāro bhūtātmā pradhānapuruṣātmakaḥ /
evaṃ bhūtasya me brahmaṃstrijagadrūpadhāriṇaḥ

dvidhākṛtamabhūdrūpaṃ pradhāna puruṣātmakam /
mama pradhānaṃ yadrūpaṃ sarvalokaguṇātmakam

aparaṃ yadguṇātītaṃ parātparataraṃ mahat /
evameva tayorjñātvā mucyate te ubhe kimu

tapobhiścirakālotthairyamaiśca niyamairapi /
tyāgairduṣkarmanāśānte muktirāśveva labhyate

yadrūpaṃ yadguṇayutaṃ tadguṇyaikyena labhyate /
anyatsarvajagadrūpaṃ karmabhogaparākramam

karmabhirlabhyate tacca tattyāgenāpi labhyate /
dustarastu tayostyāgaḥ sakalairapi tāpasa

anapāyaṃ ca sugamaṃ sadasatkarmagocaram

ātmasthena guṇenaiva satā cāpyasatāpivā /
ātmaikyenaiva yajjñānaṃ sarvasiddhigradāyakam

varṇatrayavihīnānāṃ pāpiṣṭhānāṃ nṛṇāmapi /
yadrūpadhyānamātreṇa duṣkṛtaṃ sukṛtāyate

yer'cayanti parāṃ śaktiṃ vidhināvidhināpi vā /
na te saṃsāriṇo nūnaṃ muktā eva na saṃśayaḥ

śivo vā yāṃ samārādhya dhyānayogabalena ca /
īśvaraḥ sarvasiddhānāmarddhanārīśvaro 'bhavat

anye 'bjapramukhā devāḥ siddhāstaddhyānavaibhavāt /
tasmādaśeṣalokānāṃ tripurārādhanaṃ vinā

na sto bhogāpavargauṃ tu yaugapadyena kutracit /
tanmanāstadgataprāṇastadyājī tadgatehakaḥ

tādātmyenaiva karmāṇi kurvanmuktimavāpsyasi /
etadrahasyamākhyātaṃ sarveṣāṃ hitakāmyayā

santuṣṭenaiva tapasā bhavato munisattama /
devāśca munayaḥ siddhā mānuṣāśca tathāpare /
tvanmukhāṃbhojato 'vāpyasiddhiṃ yāntu parātparām

iti tasya vacaḥ śrutvā hayagrīvasya śārṅgiṇaḥ /
praṇipatya punarvākyamuvāca madhusūdanam

bhagavankīdṛśaṃ rūpaṃ bhavatā yatpuroditam /
kiṃvihāraṃ kiṃprabhāvametanme vaktumarhasi

hayagrīva uvāca
eṣoṃ'śabhūto devarṣe hayagrīvo mamāparaḥ /
śrotumicchasiyadyattvaṃ tatsarvaṃ vaktumarhati

ityādiśya jagannātho hayagrīvaṃ tapodhanam /
purataḥ kumbhajātasya munerantaradhāddhariḥ

tatastu vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā tapodhanaḥ /
hayagrīveṇa muninā svāśramaṃ pratyapadyata