Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmanda Purana · Chapter 2.40

2.40.1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya
upoddhātapāde bhārgavacarite ekonacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 39//
vasiṣṭha uvāca
sucandre patite rājan rājendrāṇāṃ śiromaṇau /
tatputraḥ puṣkarākṣastu rāmaṃ yoddhumathāgataḥ

2.40.2

sa rathastho mahāvīryaḥ sarvaśastrāstrakovidaḥ /
abhivīkṣya raṇetyugraṃ rāmaṃ kālātakopamam

2.40.3

cakāra śarajālaṃ ca bhārgavendrasya sarvataḥ /
muhūrttaṃ jāmadagnyo 'pi bāṇaiḥ saṃjhadito 'bhavat

2.40.4

tato niṣkamya sahasā bhārgavendro mahābalaḥ /
śarabandhānmahārāja samudaikṣata sarvataḥ

2.40.5

dṛṣṭvā taṃ puṣkārākṣaṃ tu sucandratanayaṃ tadā /
krodhamāhārayāmāsa didhakṣanniva pāvakaḥ

2.40.6

sa krodhena samāviṣṭo vāruṇaṃ samavāsṛjat /
tato meghāḥ samutpannā garjanto bhairavānnavān

2.40.7

vavṛṣurjaladhārābhiḥ plāvayanto dharāṃ nṛpa /
puṣkarākṣo mahāvīryo vāyavyāstrumavāsṛjat

2.40.8

tena te 'darśanaṃ nītāḥ sadya eva balāhakāḥ /
atha rāmo bhṛśaṃ kruddho brāhmaṃ tatrābhisaṃdadhe

2.40.9

puṣkarākṣo 'pi tenaiva vicakarṣa mahābalaḥ /
brāhma so 'pyāhitaṃ dṛṣṭvā daṇḍāhata ivāragaḥ

2.40.10

ghoraṃ paraśumādāya niḥśvasaṃstamadhāvata /
rāmasyādhāvatastatra puṣkarākṣo dhanurdharaḥ

2.40.11

saṃdadhe pañcaviśikhāndīptāsyānuragāniva /
ekaikena ca bāṇena hṛdi śīrṣe bhujadvaye

2.40.12

śikhāyāṃ ca kramādbhittvā tastaṃbha bhṛśa māturam /
sa caivaṃ pīḍīto rāmaḥ puṣkarākṣeṇa saṃyuge

2.40.13

kṣaṇaṃ sthitvā bhṛśaṃ dhāvanparaśuṃ mūrdhnyapatayāt /
śikhāmārabhya pādāntaṃ puthkarākṣaṃ dvidhākarot

2.40.14

patite śakale bhūmau tatkālaṃ paśyatā nṛṇām /
āścaryaṃ sumāhajjātaṃ divi caiva divau kasām

2.40.15

vidārya rāmastaṃ krodhātpuṣkarākṣa mahābalam /
tatsainyamadahatkruddhaḥ pāvako vipinaṃ yathā

2.40.16

yato yato dhāvati bhārgavendro mano 'nilaujāḥ praharanparaśvadham /
tatastato vājirathebhamānavā nikṛttagātrāḥ śataśo nipetuḥ

2.40.17

rāmeṇa tatrā tibalena saṃgare nihanyamānāstu paraśvadhena /
hā tāta mātastviti jalpamāṃnā bhasmībabhūvuḥ suvicūrṇitāstadā

2.40.18

muhūrttamātreṇa ca bhārgaveṇa tatpuṣkarākṣasya balaṃ samagram /
anekarājanyakulaṃ hateśvaraṃ itaṃ navākṣauhiṇikaṃ bhṛśāturam

2.40.19

patite puṣkarākṣe tu kārttavīryārjunaḥ svayam /
ājagāma mahāvīryaḥ suvarṇarathamāsthitaḥ

2.40.20

nānāśastrasamākīrṇaṃ nānāratnaparicchadam /
daśanalvapramāṇaṃ ca śatavājiyutaṃ nṛpaḥ

2.40.21

yute bāhusahasreṇa nānāyudhadhareṇa ca /
babhau svarlokamārokṣyandehati sukṛtī yathā

2.40.22

putrāstasya mahāvīryāḥ śataṃ yuddhaviśāradāḥ /
senāḥ saṃvyūhya saṃtasthuḥ saṃgrāme piturājñayā

2.40.23

kārttavīryastu balavānrāmaṃ dṛṣṭvā raṇājire /
kālāntakayamaprakhyaṃ yoddhuṃ samupacakrame

2.40.24

dakṣe pañcaśataṃ bāṇānvāme pañcaśataṃ dhanuḥ /
jagrā ha bhārgavendrasya samare jetumudyataḥ

2.40.25

bāṇavarṣaṃ cakārātha rāmasyopari bhūpate /
yathā balāhako vīra parvatopari varṣati

2.40.26

bāṇavarṣeṇa nenājau satkṛto bhṛgunandanaḥ /
jagrāha svaghanurdivyaṃ bāṇavarṣaṃ tathākarot

2.40.27

tāvubhauraṇasaṃdṛptau tadā bhārgavahaihayau /
cakraturyaddhamatulaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

2.40.28

brahmāstraṃ ca sabhūpālaḥ saṃdadhe raṇamūrddhani /
vadhāya bhārgavendrasya sarvaśastrāstradhṛgabalī

2.40.29

rāmo 'pi vāryupaspṛśya brahmaṃ brāhmaya saṃdadhe /
tato vyomni sadā sakte dve cāpya stre narādhipa

2.40.30

vavṛdhāte jagatprānte tejasā jvalanārkavat /
trayo lokāḥ sapātālā dṛṣṭvā tanmahadadbhutam

2.40.31

jvaladastrayugaṃ taptā menire 'syopasaṃyamam /
rāmastadā vīkṣya jagatpraṇāśaṃ jagannivāsoktamathāsmarattadā

2.40.32

rakṣā vidheyādya mayāsya saṃyamo nivāraṇīyaḥ paramāṃśadhāriṇā /
iti vyavasya prabhurugratejā netradvayenātha tadastrayugamam

2.40.33

pītvātirāmaṃ jagadākalayya tasthau kṣaṇaṃ dhyānagato mahātmā /
dhyānaprabhāveṇa tatastu tasya brahmāstrayugmaṃ vigataprabhāvam

2.40.34

papāta bhūmau sahasātha tatkṣaṇaṃ sarvaṃ jagatsvāsthyamupājagāma /
sa jāmadagnyo mahātāṃ mahīyānsraṣṭuṃ tathā pālayituṃ nihantum

2.40.35

vibhustathāpīha nijaṃprabhāvaṃ gopāyituṃ lokavidhiṃ cakāra /
dhanurddharaḥ śūratamo mahasvānsadagraṇīḥ saṃsadi tathyavaktā

2.40.36

kalākalāpeṣu kṛtaprayatno vidyāsu śāstreṣu budho vidhijñaḥ /
evaṃ nṛloke prathayansvabhāvaṃ sarvāṇi kalyāni karoti nityam

2.40.37

sarve tu lokā vijitāstu tena rāmeṇa rājanyaniṣūdanena /
evaṃ sa rāmaḥ prathitaprabhāvaḥ praśāmayitvā tu tadastrayugmam

2.40.38

punaḥ pravṛtto nidhanaṃ prakartuṃ raṇāgaṇe haihayavaṃśaketoḥ /
tuṇīrataḥ patriyugaṃ gṛhītvā puṅkhe nidhāyātha dhanurjyakāyām

2.40.39

ālakṣya lakṣyaṃ nṛpakarṇayugmaṃ cakartta cūḍāmaṇihartukāmaḥ /
sa kṛttakarṇo nṛpatirmahātmā vinirjitāśeṣajagatpravīraḥ

2.40.40

mene nijaṃ vīryamiha praṇaṣṭaṃ rāmeṇa bhūmīśatiraskṛtātmā /
kṣaṇaṃ dharādhīśatanurvivarṇā gatānubhāvā nṛpaterbabhūva

2.40.41

lekhyeva saccitrakaraprayuktā sudīnacittasya vilakṣyate 'ga /
tataḥ sa rājā nijavīryavaibhavaṃ samastalokādhikatāṃ prayātam

2.40.42

vicintya paulastyajayādilabdhaṃ śocannivāsītsa jayābhikāṅkṣīṃ /
dadhyau punarmīlitalocano nṛpau dattaṃ tamātreyakulapradīpam

2.40.43

yasya prabhāvānugṛhīta ojasā tiraścakārā khilalokapālakān /
yadāsya hṛdyeṣa mahānubhāvo dattaḥ prayāto na hi darśanaṃ tadā

2.40.44

khinno 'timātraṃ dharaṇīpatistadā punaḥ punardhyānapathaṃ jagāma /
sa dhyāyamāno 'pi na cājagāma datto manogocaramasya rājan

2.40.45

tapasvino dāntatamasya sādhoranāgaso duṣkṛtikāriṇo vibhuḥ /
evaṃ yadātrestanayo mahātmā dṛṣṭo na ca dhyānapathe nṛpeṇa

2.40.46

tadātiduḥ khena vidūyamānaḥ śokena mohena yuto babhūva /
taṃ śokamagnaṃ nṛpatiṃ mahātmā rāmo jagādākhilacittadarśī

2.40.47

mā śokabhāvaṃ nṛpate prayāhi naivānuśocanti mahānubhāvāḥ /
yaste varāyābhavamādisarge sa eva cāhaṃ taṃva sādanāya

2.40.48

samāgatastvaṃ bhavadhīracittaḥ saṃgrāmakāle na viṣādacarcā /
sarvo hi lokaḥ svakṛtaṃ bhunakti śubhāśubhaṃ daivakṛtaṃ vipāke

2.40.49

anyonako 'pyasya śubhāśubhasya viparyayaṃ kartumalaṃ nareśa /
yatte supuṇyaṃ bahujanmasaṃcitaṃ teneha dattasya varārhapātram

2.40.50

jāto bhavānadya tu duṣkṛtasya phalaṃ prabhuṅkṣva tvamihārjitasya /
gururvimatyāpakṛtastvayā me yatastataḥ karṇanikṛntanaṃ te

2.40.51

kṛtaṃ mayā paśya harantamojasā cūḍāmaṇiṃ māmapatdṛtya te yaśaḥ /
ityevamuktvā sa bhṛgurmahātmā niyojya bāṇaṃ ca vikṛṣya cāpam

2.40.52

cikṣepa rājñaḥ sa tu lāghavena cchittvā maṇiṃ rāmamamupājagāma /
tadvīkṣya karmāsya muneḥ sutasya sa cārjuno haihayavaṃśadharttā

2.40.53

samudyato 'bhūtpunarapyudāyudhastaṃ hantumājau dvijamātmaśatrum /
śūlaśaktigadācakrakhaḍhgapaṭṭiśatomaraiḥ

2.40.54

nānāpraharaṇaiścānyairājaghāna dvijātmajam /
sa rāmo lāghavenaiva saṃprakṣiptānyanena ca

2.40.55

śūlādīni cakarttāśu madhya eva nijāśugaiḥ /
sa rājā vāryupaspṛśya sasarjāgneyamuttamam

2.40.56

astraṃ rāmo vāruṇena śamayāmāsa satvaram /
gāndharvaṃ vidadhe rājā vāyavyenāhanadvibhum

2.40.57

nāgāstraṃ gāruḍenāpi rāmaściccheda bhūpate /
dattena dattaṃ yacchūlamavyarthaṃ mantrapūrvakam

2.40.58

jagrāha samare rājā bhārgavasya vadhāya ca /
tacchūlaṃ śatasūryābhamanivāryaṃ surāsuraiḥ

2.40.59

cikṣepa rāmamuddiśya samagreṇa balena saḥ /
mūrdhni tadbhārgavasyātha nipapāta mahīpate

2.40.60

tena śūlaprahāreṇa vyathito bhārgavastadā /
mūrcchāmavāpa rājendra papāta ca hariṃ smaran

2.40.61

patite bhārgave tatra sarve devā bhayākulāḥ /
samājagmuḥ puraskṛtya brahmaviṣṇumaheśvarān

2.40.62

śaṅkarastu mahājñānī sākṣānmṛtyuñjayaḥ prabhuḥ /
bhārgavaṃ jīvayāmāsa saṃjīvanyā sa vidyayā

2.40.63

rāmastu cetanāṃ prāpya dadarśa purataḥ surān /
praṇanāma ca rājendra bhaktyā brahmādikāṃstu tān

2.40.64

te stutā bhārgavendreṇa sadyo 'darśanamāgatāḥ /
sa rāmo vāryuspṛśya jajāpa kavacaṃ tu tat

2.40.65

utthitaśca susaṃrabdho nirdahanniva cakṣuṣā /
smṛtvā pāśupataṃ cāstraṃ śivadattaṃ sa bhārgavaḥ

2.40.66

sadyaḥ saṃhṛtavāṃstattu kārttavīryaṃ mahābalam /
sa rājā dattabhaktastu viṣṇoścakraṃ sudarśanam /
praviṣṭo bhasmasājjātaṃ śarīraṃ bāhunandana

Original text: Brahmāṇḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc