Brahmanda Purana · Chapter 2.35

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya
upoddhātapāde bhārgavacarite catustriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 34//
sagara uvāca
mune paramatattvajñadhyānajñānārthakovida /
bhagavadbhaktisaṃlīnamānasānugrahaḥ kutaḥ

tvayāpi hi mahābhāga yataḥ śaṃsasi satkathāḥ /
śrutvā mṛgamukhātsarvaṃ bhārgavasya viceṣṭitam

bhūtaṃ bhavadbhaviṣyaṃ ca nārāyaṇakathānvitam /
punaḥ prapaccha kiṃ nātha tanme vada savistaram

vasiṣṭha uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi mṛgasya caritaṃ mahat /
yathā pṛṣṭaṃ tayā so 'syai varṇayāmāsa tattvavit

śrutvā tu caritaṃ tasya bhārgavasya mahātmanaḥ /
bhūyaḥ prapaccha taṃ kāntaṃ jñānatattvārthamādarāt

mṛgyuvāca
sādhusādhu mahābhāga kṛtārthastvaṃ na saṃśayaḥ /
yadasya darśanātte 'dya jātaṃ jñānamatīdriyam

athātaścātmanaḥ sarvaṃ mamāpi vada kāraṇam /
karmaṇā yena saṃprāptāvāvāṃ tiryagjaniṃ prabho

iti vākyaṃ samākarṇya priyāyāḥ sa mṛgaḥ svayam /
varṇayāmāsa caritaṃ mṛgyaścaivātmanastadā

mṛga uvāca
śṛṇu priye mahābhāge yathā'vāṃ mṛgatāṃ gatau /
saṃsāre 'sminnamahābhāge bhāvo 'sya bhavakāraṇam

jīvasya sadasabhdyāṃ hi karmabhyāmāgataḥ smṛtim /
purā draviḍadeśe tu nānāṛddhisamākule

brāhmaṇānāṃ kule vāhaṃ jātaḥ kauśikagotriṇām /
pitā me śivadatto 'bhūnnāmnā śāstraviśāradaḥ

tasya putrā vayaṃ jātāścatvāro dvijasattamāḥ /
jyeṣṭho rāmo 'nujastasya dhamastasyānu jaḥ pṛthuḥ

caturtho 'haṃ priye jāto sūrirityabhiviśrutaḥ /
upanīya kramātsarvāñchivadatto mahāyaśāḥ

vedānadhyāpayāmāsa sāṃgāṃśca sarahasyakān /
catvāro 'pi vayaṃ tatra vedādhyayanatatparāḥ

guruśuśrūṣaṇe yuktā jātā jñānaparāyaṇāḥ /
gatvāraṇyaṃ phalānyaṃbusamitkuśamṛdo 'nvaham

ānīya pitre dattvātha kurmo 'dhyayanameva hi /
ekadā tu vayaṃ sarve saṃprāptā parvate vane

audbhidaṃ nāma lolakṣi kṛtamālātaṭe sthitam /
sarve snātvā mahānadyāmuṣasi prītamānasāḥ

dattārghāḥ kṛtajapyāśca samārūḍhā nāgottamam /
śālastamālaiḥ priyakaiḥ panasaiḥ kovidārakaiḥ

saralārjunapūgaiśca kharjūrairnārikelakaiḥ /
jaṃbūbhiḥ sahakāraiśca kaṭphalairbṛhatīdrumaiḥ

anyairnānāvidhairvṛkṣaiḥ parārthapratipādakaiḥ /
snigdhacchāyaiḥ samāhṛṣṭanānāpakṣinināditaiḥ

śārdūla haribhirbhallairgaṇḍakairmṛganābhibhiḥ /
gacaindraiḥ śārabhādyaiśca sevitaṃ kandarāgataiḥ

mallikāpāṭalākundakarṇikārakadaṃbakaiḥ /
sugandhibhirvṛtaṃ cānyairvātoddhūtaparagibhiḥ

nānāmaṇigaṇākīrṇairnīlapītasitāruṇaiḥ /
śṛṅgaiḥ samullikhantaṃ ca vyoma kautukasaṃ yutam

atyuccapātadhvanibhirnirjharaiḥ kandarodgataiḥ /
garjjatamiva saṃsaktaṃ vyālādyairmṛgapakṣibhiḥ

tatrātikautukāhṛṣṭadṛṣṭayobhrātaro vayam /
nāsmārṣma cātmanātmānaṃ viyuktāśca parasparam

etasminnantare caikā mṛgī hyagātpipāsitā /
nirjharāpāta śirasi pātukāmā jalaṃ priye

tasyāḥ pibantyāstu jalaṃ śārdūlo 'tibhayaṅkaraḥ /
tatra prāpto yadṛcchāto jagṛhe tāṃ bhayarditām

ahaṃ tadgrahaṇaṃ paśyanbhayena prapalāyitaḥ /
atyuccavattvātpatito mṛtaścaiṇīmanusmaran

sā mṛtā tvaṃ mṛgī jātā mṛga stvāhamanusmaran /
jāto bhadre na jāne vai kva gātā bhrātaro 'grajāḥ

etanme smṛtimāpannaṃ caritaṃ tava cātmataḥ /
bhūtaṃ bhaviṣyaṃ ca tathā śṛṇu bhadre vadāmyaham

yo 'yaṃ vā vṛṣṭhasaṃlagno vyādho dūrasthito 'bhavat /
rāmasyāsya bhayātso 'pi bhakṣito hariṇā dhunā

prāṇāṃstyaktvā vidhānena svargalokaṃ gamiṣyati /
avābhyāṃ tu jalaṃ pītaṃ madhyame puṣkare tviha

saṃdṛṣṭo bhārgavaścāyaṃ sākṣādviṣṇusvarūpadhṛk /
tenānekabhavotpannaṃ pātakaṃ nāśamāgatam

agastyadarśanaṃ labdhvā śrutvā stotraṃ gatipradam /
gamiṣyāvaḥ śubhāṃllokānyeṣu gatvā na śocati

ityevamuktvā sa mṛgaḥ priyāyai priyadarśanaḥ /
virarāma prasannātmā paśyanrāmamanā turaḥ

bhargavaḥ śrutavāṃścaiva mṛgoktaṃ śiṣyasaṃyutaḥ /
vismito 'bhūcca rājendra gantuṃ kṛtamatistathā

akṛtavramasaṃyukto hyagastyasyāśramaṃ prati /
snātvā nityakriyāṃ kṛtvā pratasthe harṣito bhṛśam

rāmeṇa gacchatā mārge dṛṣṭo vyādho mṛtastadā /
siṃhasya saṃprahārema vismitena mahātmanā

adhyarddhayojanaṃ gatvā kaniṣṭhaṃ puṣkaraṃ prati /
snātvā mādhyāhnikīṃ sandhyāṃ cakā rātimudānvitaḥ

hitaṃ tadātmanaḥ proktaṃ mṛgeṇa sa vicārayan /
tāvattatpṛṣṭhasaṃlagnaṃ mṛgayugmamupāgatam

puṣkare tu jalaṃ pītvābhiṣicyātmatanuṃ jalaiḥ /
paśyato bhārgavasyāgādagastyāśramasaṃmukham

rāmo 'pi sandhyāṃ nirvarttya kuṃbhajasyāśramaṃ yayau /
vipadgataṃ puṣkaraṃ tu paśyamāno mahāmanāḥ

viṣṇoḥ padāni nāgānāṃ kuṇḍaṃ saptarṣisaṃsthitam /
gatvopaspṛśya śucyaṃbho jagāmāgastyasaṃśrayam

yacca brahmasutā rājansamāyātā sarasvatī /
trīnsaṃpūrayituṃ kuṇḍānagnihotrasya vai vidheḥ

tatra tīre śubhaṃ puṇyaṃ nānāmuniniṣevitam /
dadarśa mahadāścaryaṃ bhārgavaḥ kuṃbhajāśramam

mṛgaiḥ siṃhaiḥ sahagataiḥ sevitaṃ śāntamānasaiḥ /
kuṭarairarjunairniṃbaiḥ pāribhadradhavegudaiḥ

khadirāsanakharjūraiḥ saṃkulaṃ badarīdrumaiḥ /
tatra praviśya vai rāmo hyakṛtavraṇasaṃyutaḥ

dadarśa munimāsīnaṃ kumbhajaṃ śāntamānasam /
stimitodasaraḥ prakhyaṃ dhyāyantaṃ brahma śāśvatam

kauśyāṃ vṛṣyāṃ mārgakṛttiṃ vasānaṃ pallavoṭaje /
nanāma ca mahārāja svābhidhānaṃ samuccaran

rāmo 'smi jāmadagnyo 'haṃ bhavantaṃ draṣṭumāgataḥ /
tādviddhi praṇipātena namaste lokabhāvana

ityuktavantaṃ rāmaṃ tu unmīlya nayane śanaiḥ /
dṛṣṭvā svāgatamuccārya tasmāyāsanamādiśat

madhuparkaṃ samānīya śiṣyeṇa munipuṅgavaḥ /
dadau papraccha kuśalaṃ tapasaśca kulasya ca

sa pṛṣṭastena vai rāmo ghaṭodbhavamuvāca ha /
bhavatsaṃdarśanādīśa kuśalaṃ mama sarvataḥ

kiṃ tvaṅkaṃ saṃśayaṃ jātaṃ chindhi svavacanāmṛtaiḥ /
mṛgaścaiko mayā dṛṣṭo madhyame puṣkare vibho

tenoktamakhilaṃ vṛttaṃ mama bhūtamanāgatam /
tacchūtvā vismayāviṣṭo bhavaccharaṇamāgataḥ

pāhi māṃ kṛpayā nātha sādhayanta mahāmanum /
śivena dattaṃ kavaca mama sādhayato guro

kṛṣmasya samatīta tu sādhikaṃ hi śaracchatam /
na ca siddhimavāpto 'haṃ tanme tvaṃ kṛpayā vada

vasiṣṭha uvāca
evaṃ praśnaṃ samākarṇya rāmasya sumahātmanaḥ /
kṣaṇaṃ dhyātvā mahārāja mṛgoktaṃ jñātavān hṛdā

mṛgaṃ cāpi samāyātaṃ mṛgyā saha nijāśrame /
śrotuṃ kṛṣṇāmṛtaṃ stotraṃ sarvaṃ tatkāraṇa muniḥ /
vicāryāśvāsayāmāsa bhārgavaḥ svavacomṛtaiḥ