Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bodhisattvāvadānakalpalatā 93, Sumāgadhāvadāna · Chapter 93

93.1

ślāghyā jayanti jinabhaktiviśeṣabhājāṃ śraddhāsudhāprasaranirjharaśīkarās te /
niścetano 'py ucitacetanatām ivaiti yaḥ pūjyapūjanavidhau kusumādivargaḥ

93.2

śrāvastyāṃ vijanāsīnaṃ jinaṃ jetavane purā /
anāthapiṇḍado 'bhyetya bhagavantam abhāṣata

93.3

tvadbhaktir iva sarvatra mahārhaguṇaviśrutā /
bhagavan prauḍhim āyātā kanyā mama sumāgadhā

93.4

śrīmataḥ sārthanāthasya nagare puṇḍravardhane /
sūnur vṛṣabhadattākhyas tatpāṇigraham iṣyate

93.5

kanyāṃ dadāmi tāṃ tasmai bhagavan yadi manyase /
tvadadhīnadhanaprāṇas tvadājñāśaraṇo hy aham

93.6

ity ukte tena bhagavān vātsalyavimalāśayaḥ /
ko doṣas tanayā tasmai dīyatām ity abhāṣata

93.7

śāstuḥ śāsanam ādāya sādaraṃ pranipatya tam /
anāthapiṇḍadaḥ śrīmān prayayau nijamandiram

93.8

tataḥ sumāgadhāṃ kanyāṃ vibhavena mahīyasā /
arhāyaṃ sa dadau tasmai bhūriratnāmbarapradaḥ

93.9

dattā dūrataraṃ deśam atha yāntī sumāgadhā /
bhagavaccaraṇasmṛtyā sabāṣpanayanābhavat

93.10

cireṇa sā samāsādya nagaraṃ puṇḍravardhanam /
śuśrūṣābhiratā patyuḥ sadā bhartṛgṛhe 'vasat

93.ll

kadācid atha tāṃ śvaśrūr bhojyasaṃbhārakāriṇī /
uvāca dhanavatyākhyā saṃkhyātītavyayodyatā

93.12

pūjyopakaraṇaṃ sajjaṃ kuru sarvaṃ sumāgadhe /
gṛhān naḥ prātar āgantā jagatpūjyaguṇo jinaḥ

93.14

guravo gauravapadaṃ pūjyāḥ sarvajanasya te /
sameṣyanti kṣapaṇakāḥ saṃmohakṣapaṇodyatāḥ // KAvk_93.l3 //
ity uktā sā tayā tatra babhūvārambhatatparā /
jñātvā bhikṣugaṇāyeva tāṃ pūjāṃ parikalpitām

93.15

athāpare 'hni viviśur nagnāḥ kṣapaṇakā gṛham /
ulluñcitakacaśmaśrusaṃkleśaniśitavratāḥ

93.16

tān alajjān avasanān avalokya sumāgadhā /
māṣaśaṣpāśanābhyāsapīvarān mahiṣān iva

93.17

lajjitā vāsasācchādya vadanaṃ gurusaṃnidhau /
khedanirvedavinatā śvaśrūjanam abhāṣata

93.18

aho vatāyam ācāraḥ sucirād avalokitaḥ /
digambarāṇām apy agre yad ihāste vadhūjanaḥ

93.19

ete bhavadgṛhe 'dāntā bhuñjante śṛṅgavarjitāḥ /
amānuṣatvān naiteṣāṃ lajjante nūnam aṅganāḥ

93.20

asthāne bhavatāṃ bhaktiḥ ko 'yam ucchṛṅkhalaḥ kramaḥ /
na tyaktam aśanaṃ yena sa kathaṃ vastram ujjhati

93.21

keśonmūlanakarmaṇaiva niśitaṃ nairghṛṇyam āveditaṃ
kaupīnāṃśukavarjanena sujane śīlasya vārtaiva kā /
dambhārambhabhayaṃkare ca vadane krodhaḥ svayaṃ lakṣyate
nagnānām aśanaiṣiṇāṃ niyaminām eṣāṃ paśūnām iva

93.22

yatraite paśavaḥ pūjyās tatrotsāryā bhavanti ke /
athavā deśadoṣo 'yaṃ gatānugatikā sthitiḥ

93.23

iti bruvāṇāṃ tāṃ śvaśrūr viṣaṇṇā pratyabhāṣata /
pitus te bhavane bhadre pūjyate vada kīdṛśaḥ

93.24

sāvadan matpitur gehe pūjyate bhagavān jinaḥ /
kāruṇyāt sarvajagatāṃ kuśalātiśayodyataḥ

93.25

dhyānādhīnaḥ stimitanayanaḥ pūrṇalāvaṇasindhur
nāsāvaṃśaṃ vipulasaralaṃ setubhūtaṃ dadhānaḥ /
bhūṣāśūnyaprasṛtarucimatkarṇapāśābhirāmaḥ
kāntyaivāsau kim api viduṣāṃ śāntim antas tanoti

93.26

śirasi sahajaprājyālokaprasekamayaṃ maṇiṃ
karipatikarākārau bāhūkavat kanakadyutiḥ /
karatalagatām lekhāṃ śaṅkhadhvajāmbujamālikāṃ
śamamayamahāsāṃrājyārhaṃ bibharti sa lakṣaṇam

93.27

tasyābhilāṣajanakasya mahāmunīnāṃ sarvābhilāṣakalanārahitaḥ svabhāvaḥ /
niḥśeṣitasmṛtibhuvaḥ pramadāśrayasya rāgojjhitasya sutarām adharaḥ sarāgaḥ

93.28

mūrtir nirbharasaṃgamapraṇayinī maitrī manaḥśāyinī
kṣāntis tanmayakāriṇī hṛdi dayā gāḍhaṃ samāśleṣiṇī /
sarvāśābharaṇasya bhūridayitāsaktasya saṃlakṣyate
tasyāpūrvamaṇer ananyamahimā vairāgyagarbhaḥ śamaḥ

93.29

pūjyaḥ sa bhavane 'smākaṃ yasya pravrajyayā satām /
dhatte śīladukūlānām nirāvaraṇatāṃ manaḥ

93.30

viśvarakṣāmaṇer yasya smṛtyāpi bhavabhoginā /
rāgadveṣogradaṃṣṭreṇa bādhyate na punar janaḥ

93.31

iti tasyā vacaḥ śvaśrūḥ śrutvā śrotrarasāyanam /
sadyaḥ prasādaviśadā tāṃ jagāda pramodinī

93.32

api taddarśanopāyaḥ kaścid asti varānane /
api tvatpuṇyasaṃbandhād vayam apy amṛtāspadam

93.33

iti sānunayaṃ śvaśrvā sā sādaradhiyārthitā /
taṃ vaḥ saṃdarśayāmīti babhāṣe bhaktimāninī

93.34

mahāpratijñāsaṃbhārabharanirvahaṇaiṣiṇī /
sā saṃśayatulāruḍhā kṣaṇaṃ dhyānaparābhavat

93.35

tataḥ prāsādam āruhya bhagavatsevitāṃ diśam /
praṇipatyāsṛjat pūjyapūjārhakusumāñjalim

93.36

puṣpadhūpodakair arcāṃ sā kṛtvā tatpadonmukhī /
ānandabāṣpasaṃruddhavistīrṇanayanāvadat

93.37

anukampyaiva bhagavan ratnatrayavivarjitā /
tavāśramamṛgīvāhaṃ dūraṃ deśam imam gatā

93.38

tvatpādapadmayugalaṃ śaraṇam prapannāṃ dūrasthitām api dṛśā spṛśa māṃ dayālo /
vātsalyapeśaladhiyāṃ mahatāṃ pravāsadurīkṛteṣu karuṇā na tanutvam eti

93.39

bhagavan dāsasutayā tvaṃ mayādya nimantritaḥ /
prātar āgamanenaiva mānaṃ vitara me vibho

93.40

ity udīrya tayotsrṣṭā vicitrakusumāvalī /
sajīviteva prayayau nabhasā bhaktidūtikā

93.41

sā śvetaraktaharitāsitapuṣpapālī khe dhūpadhūmaśabalā śanakaiḥ prayāntī /
bālāmbudapraṇayinī suciraṃ cakāśe saṃcālicāpalatikeva śacīdhavasya

93.42

atha jetavanaṃ prāpya kṣaṇena kusumāvalī /
sā bhaktiśālinī śāstuḥ papāta caraṇābjayoḥ

93.43

bhagavān api sarvajñaḥ sarvaṃ jñātvā samīhitam /
sumāgadhāyāḥ kāruṇyād ānandam avadat puraḥ

93.44

prātar gantavyam asmābhir nagaraṃ puṇḍravardhanam /
sumāgadhā prārthayate sasaṃghasya mamārcanam

93.45

śataṣaṣṭyadhikaṃ tatra yojanānām itaḥ param /
ekenāhnā ca gantavyaṃ na vilambo 'tra yujyate

93.46

vyomnā maharddhyā śaknoti gantuṃ yo yaḥ prabhāvavān /
nimantraṇaśalākāṃ tvaṃ tasmai tasmai samarpaya

93.47

preritaḥ sugateneti sa bhikṣubhyo nyavedayat /
ekāhagamanaprāpyaṃ śalākābhir nimantraṇam

93.48

śalākāsu gṛhītāsu tatra sarvair maharddhibhiḥ /
pūrṇaḥ kumbhopadhānīyaḥ sthaviro 'py agrahīt kramāt

93.49

tena prāptaprabhāvena śalākāyāṃ prasārite /
pāṇau prāha tam ānandaḥ kiṃcit smitasitānanaḥ

93.50

anāthapiṇḍadagṛhaṃ na gantavyaṃ padadvayam /
saṣaṣṭiyojanaśataṃ dinārdhenaiva laṅghyate

93.5

ity uktaḥ sthaviras tena vailakṣyavinatānanaḥ /
acintayat svavargāgre nyūnabhāvo hi duḥsahaḥ

93.52

anādikālopacitāḥ kleśajanmajarādayaḥ /
hantuṃ sapatnaiḥ śakyante prāptum ṛddhipadaṃ kiyat

93.53

iti cintayatas tasya tīvrasaṃvegayā dhiyā /
prādur āsīt kṣaṇenaiva maharddhiḥ śuddhacetasaḥ

93.54

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ prabhāte sarvabhikṣavaḥ /
nānātridaśaveśeṇa vimānair nabhasā yayuḥ

93.55

atrāntare mahārambhasambhāraparipūrite /
sumāgadhā bhartṛgṛhe bhagavaddarśanotsukā

93.56

saha prāsādam āruhya śvaśrūśvaśurabhartṛbhiḥ /
tasthau kusumadhūpārdhyāracanāsaṃgrahonmukhī

93.57

bhikṣur ājñātakauṇḍinyas tato 'śvaratham āsthitaḥ /
divyarddhivividhāścaryaḥ prathamaṃ pratyadṛśyata

93.58

taṃ dṛṣṭvā sūryasaṃkāśaṃ vismitāḥ śvaśurādayaḥ /
ūcuḥ sumāgadhāṃ prītyā kim eṣa bhagavān iti

93.59

sāvadad bhagavān nāyaṃ dṛśyate taraṇiprabhaḥ /
ayam ājñātakauṇḍinyo bhikṣur akṣuṇṇadīdhitiḥ

93.60

āpatatsu krameṇātha ratheṣu śvaśurādayaḥ /
kim ayaṃ kim ayaṃ bhadre bhagavān iti tāṃ jaguḥ

93.6

sābravīn naiva śāstāyam ete tacchāsanocitāḥ /
bhikṣavaḥ praśamaślāghyās tapodīptataratviṣaḥ

93.62

yaḥ kāntahemadrumaramyaśailaśrṅgādhirūḍhaḥ parato 'bhyupaiti /
āścaryakṛn mūrta iva prabhāvaḥ śrīmān mahākāśyapa eṣa bhikṣuḥ

93.63

pañcānanasyandanam āsthito yaḥ satoyajīmūtagabhīraghoṣam /
vyomnā samabhyeti gunaiḥ pragītaḥ sa eṣa bhikṣur bhuvi śāriputraḥ

93.64

āruhya kailāsam ivātiśubhraṃ dvipam caturdantam anantakāntiḥ /
āyāti yaḥ puṇyavatāṃ jagatsu maudgalyanāmā ca sa eṣa bhikṣuḥ

93.65

vaidūryanālaṃ kanakāravindam āruhya ratnāṅkurakeśarāḍhyam /
upaiti yaḥ saurabhapūritāśaḥ sa eṣa bhikṣuḥ prathito 'niruddhaḥ

93.66

yaś cāmbarāgraṃ garuḍādhirūḍhaḥ pakṣānilotsāritavārivāhaḥ /
vigāhate sphitavanena bhikṣur maitrāyaṇīsūnur ayaṃ sa pūrṇaḥ

93.67

anantam āsthāya nitāntaśāntam īrṣyāpathaṃ sattvamahodadhir yaḥ /
prabhāmṛtaiḥ sarpati tarpitāśaḥ prabhāvavān eṣyajid eṣa bhikṣuḥ

93.68

vilolavallīvalayābhirāmaṃ viśālam āruhya suvarṇatālam /
yaḥ puṇyapūrṇadyutir abhyupaiti sa eṣa bhikṣur matimān upālī

93.69

āruhya vaiḍūryavimānaśṛṅgaṃ suvarṇaratnojjvalapatralekham /
limpann ivāgacchati yaḥ prabhābhiḥ kātyāyano nāma sa eṣa bhikṣuḥ

93.70

śarīriṇaṃ dharmam ivādhiruhya vigāhate khaṃ vṛṣavāhano yaḥ /
pṛṣṭhaḥ pratiṣṭhāpariniṣṭhitānāṃ gariṣṭhadhīḥ kauṣṭhila eṣa bhikṣuḥ

93.7

vimānahaṃsadyutibhir muhūrtaṃ smitormiramyaṃ muhur antarīkṣam /
kurvan samabhyeti taponidhir yaḥ pilindavatsāhvaya eṣa bhikṣuḥ

93.72

yo 'yaṃ samutphullalatāvitānavanāntarāle viharann upaiti /
sa śroṇakoṭiḥ śruta eṣa bhikṣur akṣuṇṇalakṣmīr gṛhanirvyapekṣaḥ

93.73

yaś cakravartī divi bhāti so 'yaṃ śāstuḥ suto rāhulakābhidhānaḥ /
hemaprabhābhūṣitadigvibhāgaḥ saṃlakṣyate merur ivānyarūpaḥ

93.74

ete giribhyo 'tha digantarebhyaḥ kṣmāmaṇḍalād vyomataṭāntarāc ca /
āyānty asaṃkhyādbhutabhikṣusaṃghā vicitraratnāsanavāhanasthāḥ

93.75

tayā krameṇeti nivedyamānaṃ te bhikṣusaṃghaṃ vimukhaṃ vilokya /
yayuḥ praharṣādbhutasaṃbhramāṇāṃ vidheyatāṃ tulyam ananyalakṣmyāḥ

93.76

atha jvalatkāñcanacūrṇavarṇaṃ jagad babhūvārkaśataprakāśam /
aśeṣasaṃtāpaviśeṣaśāntyā śītāṃśumālāśataśītalaṃ ca

93.77

atha dhanapatiśakrabrahmamukhyair amartyair vipulagaganayātrādattasevānuyātraḥ /
amarapurapurastrīkīrṇapuṣpaprabhāvān nayanapatham ayāsīt puṇyabhājāṃ jinendraḥ

93.78

aṣṭādaśadvārapathā puraṃ tat sa tulyam aṣṭādaśamūrtir eva /
praviśya cakre śaśikāntaratnaśikhāmayaṃ veśma sumāgadhāyāḥ

93.79

abhyarcitas tatra bahuprakāraiḥ pūrṇopacāraiḥ praṇipatya sarvaiḥ /
apūjayat paurajanaḥ samantād bahiś ca bhittipratibimbitaṃ tam

93.80

sumāgadhāyā dayayā dayāluḥ pūjāṃ gṛhītvā bhagavān sasaṃghaḥ /
anugrahālokanasaṃvibhāgaiḥ sarvānvavāyā vidadhe prasādam

93.81

sumāgadhā saśvaśurādivargā sahāparaiḥ paurajanaiś ca sarvāḥ /
śāstus tayā deśanayā babhūvuḥ śuddhāśayās tatkṣaṇadṛṣṭasatyāḥ

93.82

sumāgadhāyāḥ kuśalānubandhaṃ puṇyaṃ prabhāvaṃ vipulaṃ vilokya /
te bhikṣavas tatra kutūhalena papracchū ramyaṃ jinam ādivṛttam

93.83

pṛṣṭaḥ sa taiḥ saṃsadi sarvadarśī sumāgadhāyāḥ kuśalasya hetum /
dantaprabhābhiḥ kakubhāṃ mukheṣu diśan prakāśam bhagavān babhāṣe

93.84

vārāṇasyām abhūt pūrvaṃ kṛkeḥ kantasya bhūpateḥ /
sutā kāñcanamālākhyā kucakāñcanamālikā

93.85

kāśyapākhyasya śāstuḥ sā satataṃ bhaktiśālinī /
paricaryāṃ vyadhāt sārdhaṃ sakhīnāṃ pañcabhiḥ śataiḥ

93.86

sa kadācin narapatir vikṛtasvapnadarśanāt /
bhayasaṃśayasaṃbhrāntaḥ papraccha phalakovidān

93.87

te taṃ rājasutādveṣān nimittajñā babhāṣire /
atipriyasya hṛdayaṃ hutvāgnau labhyate śivam

93.88

iti teṣām anādṛtya vacaḥ krūrataraṃ nṛpaḥ /
bhagavantaṃ yayau draṣṭuṃ kāśyapaṃ duhitur girā

93.89

sa tam etyāvadat svapnaḥ savikāraḥ paraṃ mayā /
dṛṣṭo 'dya sarvaṃ sarvajña tatphalaṃ vaktum arhasi

93.90

vātāyanena nirgacchan ruddhapuccho mayā gajaḥ /
tṛṣitasya tathā paścāt kupo dhāvan vilokitaḥ

93.9

tṛptaś ca śaktuprasthena mauktiprasthavikrayaḥ /
samīkṛtāni dṛṣṭāni kudārūṇi ca candanaiḥ

93.92

kalabhena mahāhastī samāhūtas tathāhave /
parān aśuciliptāṅgaḥ pralimpan viplutaḥ kapiḥ

93.93

sphītarājyām abhiṣiktaś ca kucāpalanidhiḥ kapiḥ /
paṭo 'ṣṭādaśabhiḥ kṛṣṭaḥ puruṣair apy asaṃkṣayaḥ

93.94

ramyapuṣpaphalārāmaś caurair api viluṇṭhitaḥ /
dveṣopahāsakalahāsaktaś ca vipulo janaḥ

93.95

svapnādbhutānām eteṣāṃ manye ghorataraṃ phalam /
iti pṛṣṭaḥ kṣitibhujā bhagavān kāśyapo 'bravīt

93.96

śatāyuṣi jane śāstā śāntaḥ śākyamunir jinaḥ /
bhaviṣyaty amṛtāmbhodhiḥ sa drṣṭaḥ kuñjaras tvayā

93.97

tasyāpi paścime kāle śrāvakāḥ kalisaṃśrayāt /
tyaktaśīlaguṇācārā bhaviṣyanti saviplavāḥ

93.98

apakvālpavivekānāṃ balāt te gṛhavāsinām /
svayaṃ sevāṃ samālambya kariṣyanty eva deśanām

93.99

arthanīyo 'rthibhāvena yasmāt sevāsu dhāvati /
tṛṣitasya vrajan paścāt kūpas tasmād vilokitaḥ

93.101

te kariṣyanti lobhāndhaḥ saṃmohopahatāḥ param /
bodhyaṅgamuktāprasthasya śaktuprasthena vikrayam // KAvk_93.lOO //
tīrthavākyakudārūṇi buddhabhāṣitacandanaiḥ /
sāmyam āpādayiṣyanti te maugdhyād aviśeṣiṇaḥ

93.102

kvacid bhadraṃ samāsādya vinītaṃ bhikṣukuñjaram /
duḥśīlakalabho bhikṣuḥ spardhayā dhik kariṣyati

93.103

cāpalāśuciliptāṅgaḥ suśīlān bhikṣumarkaṭaḥ /
anulimpan svadoṣeṇa kariṣyaty ātmasannibhān

93.104

ṣaṇḍakasyābhiṣekaś ca bhaviṣyati kaper iva /
saṃbuddhaśāsanapaṭaṃ kṛṣyamāṇaṃ na naṃkṣyati

93.105

saṃghadravyaphalārāmeṣv api yāsyanti cauratām /
mithaḥ kalahaśīlāś ca bhaviṣyanty apavādinaḥ

93.106

tava svapnavipākānte phalāny etāni bhūtale /
iti śāstur vacaḥ śrutvā vismito 'bhūn mahīpatiḥ

93.108

sānugasyātha nṛpateḥ sa śāstā dharmadeśanām /
kṛtvā kāñcanamālāyā dideśa kuśalārhatām // KAvk_93.l07 //
janmāntale cakārārcāṃ stūpe nāraṅgamālayā /
sā tena sukṛtenaiva jātā hemasrajāṅkitā

93.109

seyaṃ sumāgadhā puṇyaprabhāveṇa mahīyasā /
prāptādya janakāyasya samyak kuśalasetutām

93.111

adhidhāyeti bhagavān nabhasā bhikṣubhiḥ saha /
rucā saṃpūrayann āśāṃ yayau jetavanaṃ jinaḥ // KAvk_93.ll0 //
puṃsāṃ satkulabhūtaye balavatī mithyaiva putraspṛhā
sūnuś ced aguṇas tad eva viphalaṃ tat kiṃ na sarvaṃ kulam /
sā kanyā kila jāyate guṇavatī puṇyaprabhāvād yayā
saṃsārorusaritpatau kulayugam nāv eva saṃtāryate

Original text: Bodhisattvāvadānakalpalatā 93, Sumāgadhāvadāna · Edition: P.L. Vaidya, Ksemendra's Avadanakalpalata, vol. II. Darbhanga: Mithila Institute 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 23), pp. 526-534 (Avadāna 93) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc