Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bodhicaryāvatārapañjikā · Chapter 10

10.1

kadā kasmin kāle upalambhadṛṣṭibhyo bhāvagrāhābhiniviṣṭebhyo deśayiṣyāmi prakāśayiṣyāmi / śūnyatāṃ sarvadharmaniḥsvabhāvatām / katham? saṃvṛtyā vyavahāreṇa / anyathā vikalpāviṣayatayā paramārthaśūnyasya śūnyatāyā deśayitumaśakyatvāt / evaṃ niḥśreyasahetujñānasaṃbhāranimittamupadarśitam / tatkāraṇaṃ puṇyasaṃbhāranidānamupadarśayannāha- puṇyetyādi / puṇyasya jñānādeḥ saṃbhāraṃ kadā upalambhadṛṣṭibhyo deśayiṣyāmīti saṃbandhaḥ / ādarāditi mahatā gauraveṇa / satkṛtya na yadṛcchayā / kena prakāreṇa? anupalambhena, deyadāyakapratigrāhakāditritayānupalambhayogena / trikoṭipariśuddhyeti yāvat / evamupacitaḥ puṇyasaṃbhāro buddhatādhigamāya jāyate / tadevamanena sarveṇa aśeṣasaṃkleśahetusarvasamāropavikalpapratipakṣatayā sarvāvaraṇaprahāṇopāyatvāt samastatathāgatādhigamahetutvācca sarvaduḥkhopaśamopāyaprajñā upajāyate ityupadarśitaṃ bhavatīti //
ye gambhīranayāvagāhanapaṭuprajñānirastabhramāḥ
saṃkleśavyavadānapakṣavimalajñānocchritāḥ sūrayaḥ /
te santo guṇadoṣayorapi ca taiḥ sāraṃ vimiśrādato
grāhyaṃ sarvamakalmaṣaṃ viṣamiva tyājyaṃ duruktaṃ yadi //
na yuktamuktaṃ kimapīha yanmayā paraṃ prajātaṃ skhalitaṃ tadeva me /
nanu grahīṣyanti mamātra sādhavo matiṃ mayānena kṛtena sāṃpratam //
api ca-
yaḥ saṃvṛtyā vrajati manaso gocaratvaṃ kathaṃcit
tādṛśyarthe skhalati na matiḥ kasya vai mādṛśasya /
tatsūktārthapravicayavatāṃ madhyamānītibhājāṃ
dṛṣṭvā kiṃcidguṇalavamiha syādupādeyabuddhiḥ //
prajñāyā vivṛtiṃ vidhāya viśadavyākhyāpadaiḥ saṃvṛtāṃ
samyagjñānavipakṣadṛṣṭinibiḍavyāmohaśāntyā mayā /
yatpuṇyaṃ samupārjitaṃ hitaphalaṃ tenāśu sarvo jano
mañjuśrīriva sadguṇaikavasatiḥ prajñākaro jāyatām //
iti prajñākaramativiracitāyāṃ bodhicaryāvatārapañjikāyāṃ
prajñāpāramitāparicchedo navamaḥ //
kṛtiriyaṃ paṇḍitabhikṣuprajñākara[mati]pādānām //
* * * *
[lekhakaviracitā praśastiḥ]
ṭīkeyaṃ paramā suyantritapadā śuddhā manohlādinī
saṃsārārṇavapāragāmini jane nauyānapātropamā /
āśu prāptikarī jinasya padavīṃ sādya likhitvā mayā
prāptaṃ yatkuśalaṃ susaṃpadi padaṃ tenāstu buddho janaḥ //
aṣṭānavatisaṃyukte śate sarati vatsare /
kṛṣṇe śrāvaṇapañcabhyāṃ vāsare kujasāhvayeḥ //
śrīmacchaṃkaradevasya rājye vijayaśālinaḥ /
bodhicaryāvatārākhyaṭīke likhya(?)midaṃ śubham //
śrīlalitapure ramye śrīmānīśvalasaṃjñake /
yacchrīrāghavanāmnasya(?) vihāre sugatālaye //
dhanyaḥ sthavirabhikṣosya(?) buddhacandrasya pustakam /
tatpuṇyādbodhisattvatvaṃ labhate paramaṃ padam //
sṛjatu śalilaṃ ghanā yatheṣṭaṃ
bhavatu mahī bahuśasyasaṃprayuktam (?) /
avatu narapatiḥ prajā vināmrāḥ (?) bhavatu rayanapateḥ sukhātivṛddhiḥ //
iti //
/ kāyasthaḥ bhuvanākara[va]rmaṇa[ṇā]likhitamiti //
10. pariṇāmanāparicchedo daśamaḥ /
bodhicaryāvatāraṃ me yadvicintayataḥ śubham /
tena sarve janāḥ santu bodhicaryāvibhūṣaṇāḥ

10.2

sarvāsu dikśu yāvantaḥ kāyacittavyathāturāḥ /
te prāpnuvantu matpuṇyaiḥ sukhapramodyasāgarān

10.3

āsaṃsāraṃ sukhajyānirmā bhūtteṣāṃ kadācana /
bodhisattvasukhaṃ prāptaṃ bhavatvavirataṃ jagat

10.4

yāvanto narakāḥ kecidvidyante lokadhātuṣu /
sukhāvatīsukhāmodyairmodantāṃ teṣu dehinaḥ

10.5

śītārtāḥ prāpnuvantūṣṇamuṣṇārtāḥ santu śītalāḥ /
bodhisattvamahāmeghasaṃbhavairjalasāgaraiḥ

10.6

asipatravanaṃ teṣāṃ syānnandanavanadyuti /
kūṭaśālmalivṛkṣāśca jāyantāṃ kalpapādapāḥ

10.7

kādambakāraṇḍavacakravākahaṃsādikolāhalaramyaśobhaiḥ /
sarobhiruddāmasarojagandhairbhavantu hṛdyā narakapradeśāḥ

10.8

so 'ṅgārarāśirmaṇirāśirastu taptā ca bhūḥ sphāṭikakuṭṭimaṃ syāt /
bhavantu saṃghātamahīdharāśca pūjāvimānāḥ sugataprapūrṇāḥ

10.9

aṅgārataptopalaśastravṛṣṭiradyaprabhṛtyastu ca puṣpavṛṣṭiḥ /
tacchastrayuddhaṃ ca paraspareṇa krīḍārthamadyāstu ca puāpayuddham

10.10

patitasakalamāṃsāḥ kundavarṇāsthidehā
dahanasamajalāyāṃ vaitaraṇyāṃ nimagnāḥ /
mama kuśalabalena prāptadivyātmabhāvāḥ
saha suravanitābhiḥ santu mandākinīsthāḥ

10.11

trastāḥ paśyantvakasmādiha yamapuruṣāḥ kākagṛdhrāśca ghorā
dhvāntaṃ dhvastaṃ samantātsukharatijananī kasya saumyā prabheyam /
ityūrdhva prekṣamāṇā gaganatalagataṃ vajrapāṇiṃ jvalantaṃ
dṛṣṭvā prāmodyavegādvayapagataduritā yāntu tenaiva sārdham

10.12

patati kamalavṛṣṭirgandhapānīyamiśrā-
cchamiti (?)narakavahniṃ dṛśyate nāśayantī /
kimidamiti sukhenāhvāditānāmakasmād
bhavatu kamalapāṇerdarśanaṃ nārakāṇām

10.13

āyātāyāta śīghraṃ bhayamapanayata bhrātaro jīvitāḥ smaḥ
saṃprāpto 'smākameṣa jvaladabhayakaraḥ ko 'pi cīrīkumāraḥ /
sarva yasyānubhāvādvayasanamapagataṃ prītivegāḥ pravṛttāḥ
jātaṃ saṃbodhicittaṃ sakalajanaparitrāṇamātā dayā ca

10.14

paśyantvenaṃ bhavantaḥ suraśatamukuṭairarcyamānāṅghripadmaṃ
kāruṇyādārdradṛṣṭiṃ śirasi nipatitānekapuṣpaughavṛṣṭim /
kūṭāgārairmanojñaiḥ stutimukharasurastrīsahastropagītair
dṛṣṭvāgre mañjughoṣaṃ bhavatu kalakalaḥ sāṃprataṃ nārakāṇām

10.15

iti matkuśalaiḥ samantabhadrapramukhānāvṛtabodhisattvameghān /
sukhaśītasugandhavātavṛṣṭīnabhinandantu vilokya nārakāste

10.16

śāmyantu vedanāstīvrā nārakāṇāṃ bhayāni ca /
durgatibhyo vimucyantāṃ sarvadurgativāsinaḥ

10.17

anyonyabhakṣaṇabhayaṃ tiraścāmapagacchatu /
bhavantu sukhinaḥ pretā yathottarakurau narāḥ

10.18

saṃtarpyantāṃ pretāḥ strāpyantāṃ śītalā bhavantu sadā /
āryāvalokiteśvarakaragalitakṣīradhārābhiḥ

10.19

andhāḥ paśyantu rūpāṇi śṛṇvantu badhirāḥ sadā /
garbhiṇyaśca prasūyantāṃ māyādevīva nirvyathāḥ

10.20

vastrabhojanapānīyaṃ strakcandanavibhūṣaṇam /
manobhilaṣitaṃ sarvaṃ labhantāṃ hitasaṃhitam

10.21

mītāśca nirbhayāḥ santu śokārtāḥ prītilābhinaḥ /
udvigrāśca nirudvegā dhṛtimanto bhavantu ca

10.22

ārogyaṃ rogiṇāmastu mucyantāṃ sarvabandhanāt /
durbalā balinaḥ santu strigdhacittāḥ parasparam

10.23

sarvā diśaḥ śivāḥ santu sarveṣāṃ pathivartinām /
yena kāryeṇa gacchanti tadupāyena sidhyatu

10.24

nauyānayātrārūḍhāśca santu siddhamanorathāḥ /
kṣemeṇa kūlamāsādya ramantāṃ saha bandhubhiḥ

10.25

kāntāronmārgapatitā labhantāṃ sārthasaṃgatim /
aśrameṇa ca gacchantu cauravyāghrādinirbhayāḥ

10.26

suptamattapramattānāṃ vyādhyāraṇyādisaṃkaṭe /
anāthabālavṛddhānāṃ rakṣāṃ kurvantu devatāḥ

10.27

sarvākṣaṇavinirmuktāḥ śraddhāprajñākṛpānvitāḥ /
ākārācārasaṃpannāḥ santu jātismarāḥ sadā

10.28

bhavantvakṣayakośāśca yāvadgaganagañjavat /
nirdvandvā nirupāyāsāḥ santu svādhīnavṛttayaḥ

10.29

alpaujasaśca ye sattvāste bhavantu mahaujasaḥ /
bhavantu rūpasaṃpannā ye virūpāstapasvinaḥ

10.30

yāḥ kāścana striyo loke puruṣatvaṃ vrajantu tāḥ /
prāpnuvantūccatāṃ nīcā hatamānā bhavantu ca

10.31

anena mama puṇyena sarvasattvā aśeṣataḥ /
viramya sarvapāpebhyaḥ kurvantu kuśalaṃ sadā

10.32

bodhicittāvirahitā bodhicaryāparāyaṇāḥ /
buddhaiḥ parigṛhītāśca mārakarmavivarjitāḥ

10.33

aprameyāyuṣaścaiva sarvasattvā bhavantu te /
nityaṃ jīvantu sukhitā mṛtyuśabdo 'pi naśyatu

10.34

ramyāḥ kalpadrumodyānairdiśaḥ sarvā bhavantu ca /
buddhabuddhātmajākīrṇā dharmadhvanimanoharaiḥ

10.35

śarkarādivyapetā ca samā pāṇitalopamā /
mṛdvī ca vaiḍūryamayī bhūmiḥ sarvatra tiṣṭhatu

10.36

bodhisattvamahāparṣanmaṇḍalāni samantataḥ /
niṣīdantu svaśobhābhirmaṇḍayantu mahītalam

10.37

pakṣibhyaḥ sarvavṛkṣebhyo raśmibhyo gaganādapi /
dharmadhvaniraviśrāmaṃ śrūyatāṃ sarvadehibhiḥ

10.38

buddhabuddhasutairnityaṃ labhantāṃ te samāgamam /
pūjāmeghairanantaiśca pūjayantu jagadgurum

10.39

devo varṣatu kālena sasyasaṃpattirastu ca /
sphīto bhavatu lokaśca rājā bhavatu dhārmikaḥ

10.40

śaktā bhavantu cauṣadhyo mantrāḥ sidhyantu jāpinām /
bhavantu karuṇāviṣṭā ḍākinīrākṣasādayaḥ

10.41

mā kaścidduḥkhitaḥ sattvo mā pāpī mā ca rogitaḥ /
mā hīnaḥ paribhūto vā mā bhūtkaścicca durmanāḥ

10.42

pāṭhasvādhyāyakalilā vihārāḥ santu susthitāḥ /
nityaṃ syātsaṃghasāmagrī saṃghakāryaṃ ca sidhyatu

10.43

vivekalābhinaḥ santu śikṣākāmāśca bhikṣavaḥ /
karmaṇyacittā dhyāyantu sarvavikṣepavarjitāḥ

10.44

lābhinyaḥ santu bhikṣuṇyaḥ kalahāyāsavarjitāḥ /
bhavantyakhaṇḍaśīlāśca sarve pravrajitāstathā

10.45

duḥśīlāḥ santu saṃvignāḥ pāpakṣayaratāḥ sadā /
sugaterlābhinaḥ santu tatra cākhaṇḍitavratāḥ

10.46

paṇḍitāḥ saṃskṛtāḥ santu lābhinaḥ paiṇḍapātikāḥ /
bhavantu śuddhasaṃtānāḥ sarvadikkhyātakīrtayaḥ

10.47

abhuktvāpāyikaṃ duḥkhaṃ vinā duṣkaracaryayā /
divyenaikena kāyena jagaddhuddhatvamāpnuyāt

10.48

pūjyantāṃ sarvasaṃbuddhāḥ sarvasattvairanekadhā /
acintyabauddhasaukhyena sukhinaḥ santu bhūyasā

10.49

sidhyantu bodhisattvānāṃ jagadarthaṃ manorathāḥ /
yaccintayanti te nāthāstatsattvānāṃ samṛdhyatu

10.50

pratyekabuddhāḥ sukhino bhavantu śrāvakāstathā /
devāsuranarairnityaṃ pūjyamānāḥ sagauravaiḥ

10.51

jātismaratvaṃ pravrajyāmahaṃ ca prāpnuyāṃ sadā /
yāvatpramuditābhūmiṃ mañjughoṣaparigrahāt

10.52

yena tenāsanenāhaṃ yāpayeyaṃ balānvitaḥ /
vivekavāsasāmagrīṃ prāpnuyāṃ sarvajātiṣu

10.53

yadā ca draṣṭukāmaḥ syāṃ praṣṭukāmaśca kiṃcana /
tameva nāthaṃ paśyeyaṃ mañjunāthamavighnataḥ

10.54

daśadigvyomaparyantasarvasattvārthasādhane /
yathā carati mañjuśrīḥ saiva caryā bhavenmama

10.55

ākāśasya sthitiryāvadyāvacca jagataḥ sthitiḥ /
tāvanmama sthitirbhūyājjagadduḥkhāni nighnataḥ

10.56

yatkiṃcijjagato duḥkhaṃ tatsarvaṃ mayi pacyatām /
bodhisattvaśubhaiḥ sarvairjagatsukhitamastu ca

10.57

jagadduḥkhaikabhaiṣajyaṃ sarvasaṃpatsukhākaram /
lābhasatkārasahitaṃ ciraṃ tiṣṭhatu śāsanam

10.58

mañjughoṣaṃ namasyāmi yatprasādānmatiḥ śubhe /
kalyāṇamitraṃ vande 'haṃ yatprasādācca vardhate

Original text: Bodhicaryāvatārapañjikā · Edition: P.L. Vaidya: Bodhicaryāvatāra of Śāntideva with the Commentary Pañjika of Prajñākaramati. Darbhanga : Mithila Institute, 1960. (Buddhist Sanskrit Texts, 12). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc