Bodhicaryāvatārapañjikā · Chapter 10
kadā kasmin kāle upalambhadṛṣṭibhyo bhāvagrāhābhiniviṣṭebhyo deśayiṣyāmi prakāśayiṣyāmi / śūnyatāṃ sarvadharmaniḥsvabhāvatām / katham? saṃvṛtyā vyavahāreṇa / anyathā vikalpāviṣayatayā paramārthaśūnyasya śūnyatāyā deśayitumaśakyatvāt / evaṃ niḥśreyasahetujñānasaṃbhāranimittamupadarśitam / tatkāraṇaṃ puṇyasaṃbhāranidānamupadarśayannāha- puṇyetyādi / puṇyasya jñānādeḥ saṃbhāraṃ kadā upalambhadṛṣṭibhyo deśayiṣyāmīti saṃbandhaḥ / ādarāditi mahatā gauraveṇa / satkṛtya na yadṛcchayā / kena prakāreṇa? anupalambhena, deyadāyakapratigrāhakāditritayānupalambhayogena / trikoṭipariśuddhyeti yāvat / evamupacitaḥ puṇyasaṃbhāro buddhatādhigamāya jāyate / tadevamanena sarveṇa aśeṣasaṃkleśahetusarvasamāropavikalpapratipakṣatayā sarvāvaraṇaprahāṇopāyatvāt samastatathāgatādhigamahetutvācca sarvaduḥkhopaśamopāyaprajñā upajāyate ityupadarśitaṃ bhavatīti //
ye gambhīranayāvagāhanapaṭuprajñānirastabhramāḥ
saṃkleśavyavadānapakṣavimalajñānocchritāḥ sūrayaḥ /
te santo guṇadoṣayorapi ca taiḥ sāraṃ vimiśrādato
grāhyaṃ sarvamakalmaṣaṃ viṣamiva tyājyaṃ duruktaṃ yadi //
na yuktamuktaṃ kimapīha yanmayā paraṃ prajātaṃ skhalitaṃ tadeva me /
nanu grahīṣyanti mamātra sādhavo matiṃ mayānena kṛtena sāṃpratam //
api ca-
yaḥ saṃvṛtyā vrajati manaso gocaratvaṃ kathaṃcit
tādṛśyarthe skhalati na matiḥ kasya vai mādṛśasya /
tatsūktārthapravicayavatāṃ madhyamānītibhājāṃ
dṛṣṭvā kiṃcidguṇalavamiha syādupādeyabuddhiḥ //
prajñāyā vivṛtiṃ vidhāya viśadavyākhyāpadaiḥ saṃvṛtāṃ
samyagjñānavipakṣadṛṣṭinibiḍavyāmohaśāntyā mayā /
yatpuṇyaṃ samupārjitaṃ hitaphalaṃ tenāśu sarvo jano
mañjuśrīriva sadguṇaikavasatiḥ prajñākaro jāyatām //
iti prajñākaramativiracitāyāṃ bodhicaryāvatārapañjikāyāṃ
prajñāpāramitāparicchedo navamaḥ //
kṛtiriyaṃ paṇḍitabhikṣuprajñākara[mati]pādānām //
* * * *
[lekhakaviracitā praśastiḥ]
ṭīkeyaṃ paramā suyantritapadā śuddhā manohlādinī
saṃsārārṇavapāragāmini jane nauyānapātropamā /
āśu prāptikarī jinasya padavīṃ sādya likhitvā mayā
prāptaṃ yatkuśalaṃ susaṃpadi padaṃ tenāstu buddho janaḥ //
aṣṭānavatisaṃyukte śate sarati vatsare /
kṛṣṇe śrāvaṇapañcabhyāṃ vāsare kujasāhvayeḥ //
śrīmacchaṃkaradevasya rājye vijayaśālinaḥ /
bodhicaryāvatārākhyaṭīke likhya(?)midaṃ śubham //
śrīlalitapure ramye śrīmānīśvalasaṃjñake /
yacchrīrāghavanāmnasya(?) vihāre sugatālaye //
dhanyaḥ sthavirabhikṣosya(?) buddhacandrasya pustakam /
tatpuṇyādbodhisattvatvaṃ labhate paramaṃ padam //
sṛjatu śalilaṃ ghanā yatheṣṭaṃ
bhavatu mahī bahuśasyasaṃprayuktam (?) /
avatu narapatiḥ prajā vināmrāḥ (?) bhavatu rayanapateḥ sukhātivṛddhiḥ //
iti //
/ kāyasthaḥ bhuvanākara[va]rmaṇa[ṇā]likhitamiti //
10. pariṇāmanāparicchedo daśamaḥ /
bodhicaryāvatāraṃ me yadvicintayataḥ śubham /
tena sarve janāḥ santu bodhicaryāvibhūṣaṇāḥ
sarvāsu dikśu yāvantaḥ kāyacittavyathāturāḥ /
te prāpnuvantu matpuṇyaiḥ sukhapramodyasāgarān
āsaṃsāraṃ sukhajyānirmā bhūtteṣāṃ kadācana /
bodhisattvasukhaṃ prāptaṃ bhavatvavirataṃ jagat
yāvanto narakāḥ kecidvidyante lokadhātuṣu /
sukhāvatīsukhāmodyairmodantāṃ teṣu dehinaḥ
śītārtāḥ prāpnuvantūṣṇamuṣṇārtāḥ santu śītalāḥ /
bodhisattvamahāmeghasaṃbhavairjalasāgaraiḥ
asipatravanaṃ teṣāṃ syānnandanavanadyuti /
kūṭaśālmalivṛkṣāśca jāyantāṃ kalpapādapāḥ
kādambakāraṇḍavacakravākahaṃsādikolāhalaramyaśobhaiḥ /
sarobhiruddāmasarojagandhairbhavantu hṛdyā narakapradeśāḥ
so 'ṅgārarāśirmaṇirāśirastu taptā ca bhūḥ sphāṭikakuṭṭimaṃ syāt /
bhavantu saṃghātamahīdharāśca pūjāvimānāḥ sugataprapūrṇāḥ
aṅgārataptopalaśastravṛṣṭiradyaprabhṛtyastu ca puṣpavṛṣṭiḥ /
tacchastrayuddhaṃ ca paraspareṇa krīḍārthamadyāstu ca puāpayuddham
patitasakalamāṃsāḥ kundavarṇāsthidehā
dahanasamajalāyāṃ vaitaraṇyāṃ nimagnāḥ /
mama kuśalabalena prāptadivyātmabhāvāḥ
saha suravanitābhiḥ santu mandākinīsthāḥ
trastāḥ paśyantvakasmādiha yamapuruṣāḥ kākagṛdhrāśca ghorā
dhvāntaṃ dhvastaṃ samantātsukharatijananī kasya saumyā prabheyam /
ityūrdhva prekṣamāṇā gaganatalagataṃ vajrapāṇiṃ jvalantaṃ
dṛṣṭvā prāmodyavegādvayapagataduritā yāntu tenaiva sārdham
patati kamalavṛṣṭirgandhapānīyamiśrā-
cchamiti (?)narakavahniṃ dṛśyate nāśayantī /
kimidamiti sukhenāhvāditānāmakasmād
bhavatu kamalapāṇerdarśanaṃ nārakāṇām
āyātāyāta śīghraṃ bhayamapanayata bhrātaro jīvitāḥ smaḥ
saṃprāpto 'smākameṣa jvaladabhayakaraḥ ko 'pi cīrīkumāraḥ /
sarva yasyānubhāvādvayasanamapagataṃ prītivegāḥ pravṛttāḥ
jātaṃ saṃbodhicittaṃ sakalajanaparitrāṇamātā dayā ca
paśyantvenaṃ bhavantaḥ suraśatamukuṭairarcyamānāṅghripadmaṃ
kāruṇyādārdradṛṣṭiṃ śirasi nipatitānekapuṣpaughavṛṣṭim /
kūṭāgārairmanojñaiḥ stutimukharasurastrīsahastropagītair
dṛṣṭvāgre mañjughoṣaṃ bhavatu kalakalaḥ sāṃprataṃ nārakāṇām
iti matkuśalaiḥ samantabhadrapramukhānāvṛtabodhisattvameghān /
sukhaśītasugandhavātavṛṣṭīnabhinandantu vilokya nārakāste
śāmyantu vedanāstīvrā nārakāṇāṃ bhayāni ca /
durgatibhyo vimucyantāṃ sarvadurgativāsinaḥ
anyonyabhakṣaṇabhayaṃ tiraścāmapagacchatu /
bhavantu sukhinaḥ pretā yathottarakurau narāḥ
saṃtarpyantāṃ pretāḥ strāpyantāṃ śītalā bhavantu sadā /
āryāvalokiteśvarakaragalitakṣīradhārābhiḥ
andhāḥ paśyantu rūpāṇi śṛṇvantu badhirāḥ sadā /
garbhiṇyaśca prasūyantāṃ māyādevīva nirvyathāḥ
vastrabhojanapānīyaṃ strakcandanavibhūṣaṇam /
manobhilaṣitaṃ sarvaṃ labhantāṃ hitasaṃhitam
mītāśca nirbhayāḥ santu śokārtāḥ prītilābhinaḥ /
udvigrāśca nirudvegā dhṛtimanto bhavantu ca
ārogyaṃ rogiṇāmastu mucyantāṃ sarvabandhanāt /
durbalā balinaḥ santu strigdhacittāḥ parasparam
sarvā diśaḥ śivāḥ santu sarveṣāṃ pathivartinām /
yena kāryeṇa gacchanti tadupāyena sidhyatu
nauyānayātrārūḍhāśca santu siddhamanorathāḥ /
kṣemeṇa kūlamāsādya ramantāṃ saha bandhubhiḥ
kāntāronmārgapatitā labhantāṃ sārthasaṃgatim /
aśrameṇa ca gacchantu cauravyāghrādinirbhayāḥ
suptamattapramattānāṃ vyādhyāraṇyādisaṃkaṭe /
anāthabālavṛddhānāṃ rakṣāṃ kurvantu devatāḥ
sarvākṣaṇavinirmuktāḥ śraddhāprajñākṛpānvitāḥ /
ākārācārasaṃpannāḥ santu jātismarāḥ sadā
bhavantvakṣayakośāśca yāvadgaganagañjavat /
nirdvandvā nirupāyāsāḥ santu svādhīnavṛttayaḥ
alpaujasaśca ye sattvāste bhavantu mahaujasaḥ /
bhavantu rūpasaṃpannā ye virūpāstapasvinaḥ
yāḥ kāścana striyo loke puruṣatvaṃ vrajantu tāḥ /
prāpnuvantūccatāṃ nīcā hatamānā bhavantu ca
anena mama puṇyena sarvasattvā aśeṣataḥ /
viramya sarvapāpebhyaḥ kurvantu kuśalaṃ sadā
bodhicittāvirahitā bodhicaryāparāyaṇāḥ /
buddhaiḥ parigṛhītāśca mārakarmavivarjitāḥ
aprameyāyuṣaścaiva sarvasattvā bhavantu te /
nityaṃ jīvantu sukhitā mṛtyuśabdo 'pi naśyatu
ramyāḥ kalpadrumodyānairdiśaḥ sarvā bhavantu ca /
buddhabuddhātmajākīrṇā dharmadhvanimanoharaiḥ
śarkarādivyapetā ca samā pāṇitalopamā /
mṛdvī ca vaiḍūryamayī bhūmiḥ sarvatra tiṣṭhatu
bodhisattvamahāparṣanmaṇḍalāni samantataḥ /
niṣīdantu svaśobhābhirmaṇḍayantu mahītalam
pakṣibhyaḥ sarvavṛkṣebhyo raśmibhyo gaganādapi /
dharmadhvaniraviśrāmaṃ śrūyatāṃ sarvadehibhiḥ
buddhabuddhasutairnityaṃ labhantāṃ te samāgamam /
pūjāmeghairanantaiśca pūjayantu jagadgurum
devo varṣatu kālena sasyasaṃpattirastu ca /
sphīto bhavatu lokaśca rājā bhavatu dhārmikaḥ
śaktā bhavantu cauṣadhyo mantrāḥ sidhyantu jāpinām /
bhavantu karuṇāviṣṭā ḍākinīrākṣasādayaḥ
mā kaścidduḥkhitaḥ sattvo mā pāpī mā ca rogitaḥ /
mā hīnaḥ paribhūto vā mā bhūtkaścicca durmanāḥ
pāṭhasvādhyāyakalilā vihārāḥ santu susthitāḥ /
nityaṃ syātsaṃghasāmagrī saṃghakāryaṃ ca sidhyatu
vivekalābhinaḥ santu śikṣākāmāśca bhikṣavaḥ /
karmaṇyacittā dhyāyantu sarvavikṣepavarjitāḥ
lābhinyaḥ santu bhikṣuṇyaḥ kalahāyāsavarjitāḥ /
bhavantyakhaṇḍaśīlāśca sarve pravrajitāstathā
duḥśīlāḥ santu saṃvignāḥ pāpakṣayaratāḥ sadā /
sugaterlābhinaḥ santu tatra cākhaṇḍitavratāḥ
paṇḍitāḥ saṃskṛtāḥ santu lābhinaḥ paiṇḍapātikāḥ /
bhavantu śuddhasaṃtānāḥ sarvadikkhyātakīrtayaḥ
abhuktvāpāyikaṃ duḥkhaṃ vinā duṣkaracaryayā /
divyenaikena kāyena jagaddhuddhatvamāpnuyāt
pūjyantāṃ sarvasaṃbuddhāḥ sarvasattvairanekadhā /
acintyabauddhasaukhyena sukhinaḥ santu bhūyasā
sidhyantu bodhisattvānāṃ jagadarthaṃ manorathāḥ /
yaccintayanti te nāthāstatsattvānāṃ samṛdhyatu
pratyekabuddhāḥ sukhino bhavantu śrāvakāstathā /
devāsuranarairnityaṃ pūjyamānāḥ sagauravaiḥ
jātismaratvaṃ pravrajyāmahaṃ ca prāpnuyāṃ sadā /
yāvatpramuditābhūmiṃ mañjughoṣaparigrahāt
yena tenāsanenāhaṃ yāpayeyaṃ balānvitaḥ /
vivekavāsasāmagrīṃ prāpnuyāṃ sarvajātiṣu
yadā ca draṣṭukāmaḥ syāṃ praṣṭukāmaśca kiṃcana /
tameva nāthaṃ paśyeyaṃ mañjunāthamavighnataḥ
daśadigvyomaparyantasarvasattvārthasādhane /
yathā carati mañjuśrīḥ saiva caryā bhavenmama
ākāśasya sthitiryāvadyāvacca jagataḥ sthitiḥ /
tāvanmama sthitirbhūyājjagadduḥkhāni nighnataḥ
yatkiṃcijjagato duḥkhaṃ tatsarvaṃ mayi pacyatām /
bodhisattvaśubhaiḥ sarvairjagatsukhitamastu ca
jagadduḥkhaikabhaiṣajyaṃ sarvasaṃpatsukhākaram /
lābhasatkārasahitaṃ ciraṃ tiṣṭhatu śāsanam
mañjughoṣaṃ namasyāmi yatprasādānmatiḥ śubhe /
kalyāṇamitraṃ vande 'haṃ yatprasādācca vardhate
Original text: Bodhicaryāvatārapañjikā · Edition: P.L. Vaidya: Bodhicaryāvatāra of Śāntideva with the Commentary Pañjika of Prajñākaramati. Darbhanga : Mithila Institute, 1960. (Buddhist Sanskrit Texts, 12). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0