Bodhicaryāvatāra · Chapter 2

taccittaratnagrahaṇāya samyak pūjāṃ karomyeṣa tathāgatānāṃ
saddharmaratnasya ca nirmalasya buddhātmajānāṃ ca guṇodadhīnāṃ //

yāvanti puṣpāṇi phalāni caiva bhaiṣajyajātāni ca yāni santi
ratnāni yāvanti ca santi loke jalāni ca svacchamanoramāṇi //

mahīdharā ratnamayāstathānye vanapradeśāśca vivekaramyāḥ
latāḥ sapuṣpābharaṇojjvalāśca drumāśca ye satphalanamraśākhāḥ //

devādilokeṣu ca gandhadhūpāḥ kalpadrumā ratnamayāśca vṛkṣāḥ
sarāṃsi cāmbhoruhabhūṣaṇāni haṃsasvanātyantamanoharāṇi //

akṛṣṭajātāni ca śasyajātāny anyāni vā pūjyavibhūṣaṇāni
ākāśadhātuprasarāvidhīni sarvāṇyapīmānyaparigrahāṇi //

ādāya buddhyā munipuṅgavebhyo niryātayāmyeṣa saputrakebhyaḥ
gṛhṇantu tanme varadakṣiṇīyā mahākṛpā māmanukampamānāḥ //

apuṇyavānasmi mahādaridraḥ pūjārthamanyanmama nāsti kiṃcit
ato mamārthāya parārthacintā gṛhṇantu nāthā idamātmaśaktyā //

dadāmi cātmānamahaṃ jinebhyaḥ sarveṇa sarvaṃ ca tadātmajebhyaḥ
parigrahaṃ me kurutāgrasattvāḥ yuṣmāsu dāsatvamupaimi bhaktyā //

parigraheṇāsmi bhavatkṛtena nirbhīrbhave sattvahitaṃ karomi
pūrvaṃ ca pāpaṃ samatikramāmi nānyacca pāpaṃ prakaromi bhūyaḥ //

ratnojjvalastambhamanorameṣu muktāmayodbhāsivitānakeṣu
svacchojjvalasphāṭikakuṭṭimeṣu sugandhiṣu snānagṛheṣu teṣu //

manojñagandhodakapuṣpapūrṇaiḥ kumbhairmahāratnamayairanekaiḥ
snānaṃ karomyeṣa tathāgatānāṃ tadātmajānāṃ ca sagītavādyaṃ //

pradhūpitairdhautamalairatulyair varstraiśca teṣāṃ tanumunmṛśāmi
tataḥ suraktāni sudhūpitāni dadāmi tebhyo varacīvarāṇi //

divyairmṛduślakṣṇavicitraśobhair vastrairalaṅkāravaraiśca taistaiḥ
samantabhadrājitamañjughoṣa lokeśvarādīnapi maṇḍayāmi //

sarvatrisāhasravisārigandhair gandhottamaistānanulepayāmi
sūttaptasūnmṛṣṭasudhautahema prabhojjvalānsarvamunīndrakāyān //

mandāravendīvaramallikādyaiḥ sarvaiḥ sugandhaiḥ kusumairmanojñaiḥ
abhyarcayāmyarcyatamānmunīndrān sragbhiśca saṃsthānamanoramābhiḥ //

sphītasphuradgandhamanoramaiśca tāndhūpameghairupadhūpayāmi
bhaujyaiśca svādyairvividhaiśca peyais tebhyo nividyaṃ ca nivedayāmi //

ratnapradīpāṃśca nivedayāmi suvarṇapadmeṣu niviṣṭapaṅkvīn
gandhopalipteṣu ca kuṭṭimeṣu kirāmi puṣpaprakarānmanojñān //

pralambamuktāmaṇihāraśobhān ābhāsvarāndigmukhamaṇḍanāṃstān
vimānameghān stutigītaramyān maitrīmayebhyo 'pi nivedayāmi //

suvarṇadaṇḍaiḥ kamanīyarūpaiḥ saṃsaktamuktāni samucchritāni
pradhārayāmyeṣa mahāmunīnāṃ ratnātapatrāṇyatiśobhanāni //

ataḥ paraṃ pritaṣṭhantāṃ pūjāmeghā manoramāḥ
tūryasaṅgītimeghāśca sarvasattvapraharṣaṇāḥ //

sarvasaddharmaratneṣu caityeṣu pratimāsu ca
puṣparatnādivarṣāśca pravarttantāṃ nirantaram //

mañjughoṣaprabhṛtayaḥ pūjayanti yathā jinān
tathā tathāgatānnāthān saputrānpūjayāmyaham //

svarāṅgasāgaraiḥ stotraiḥ staumi cāhaṃ guṇodadhīn
stutisaṅgītimeghāśca saṃbhavantveṣvananyathā //

sarvakṣetrāṇusaṃkhyaiśca praṇāmaiḥ praṇamāmyahaṃ
sarvatrādhvagatānbuddhān sahadharmagaṇottamān //

sarcacaityāni vande 'haṃ bodhisattvāśrayāṃstathā
namaḥ karomyupādhyāyān abhivandyānyatīṃstathā //

buddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvadābodhimaṇḍataḥ
dharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ bodhisattvagaṇaṃ tathā //

vijñāpayāmi saṃbuddhān sarvadikṣu vyavasthitān
mahākāruṇikāṃścāpi bodhisattvānkṛtāñjaliḥ //

anādimati saṃsāre janmanyatraiva vā punaḥ
yanmayā paśunā pāpaṃ kṛtaṃ kāritameva vā //

yaccānumoditaṃ kiṃcid ātmaghātāya mohataḥ
tadatyayaṃ deśayāmi paścāttāpena tāpitaḥ //

ratnatraye 'pakāro yo mātāpitṛṣu vā mayā
guruṣvanyeṣu vā kṣepāt kāyavāgbuddhibhiḥ kṛtaḥ //

anekadoṣaduṣṭena mayā pāpena nāyakāḥ
yatkṛtaṃ dāruṇaṃ pāpaṃ tatsarvaṃ deśayāmyaham //

kathaṃ ca niḥsarāmyasmān nityodvego 'smi nāyakāḥ
mā bhūnme mṛtyuracirād akṣīṇe pāpasaṃcaye //

kathaṃ ca niḥsarāmyasmāt paritrāyata satvaraṃ
mā mamākṣīṇapāpasya maraṇaṃ śīghrameṣyati //

kṛtākṛtāparīkṣo 'yaṃ mṛtyurviśrambhaghātakaḥ
svasthāsvasthairaviśvāsya ākasmikamahāśaniḥ //

priyāpriyanimittena pāpaṃ kṛtamanekadhā
sarvamutsṛjya gantavyam iti na jñātamīdṛśam //

tattatsmaraṇatāṃ yāti yadyadvastvanubhūyate
svapnānubhūtavatsarvaṃ gataṃ na punarīkṣyate //

apriyā na bhaviṣyanti priyo me na bhaviṣyati
ahaṃ ca na bhaviṣyāmi sarvaṃ ca na bhaviṣyati //

ihaiva tiṣṭhatastāvad gatā naike priyāpriyāḥ
tannimittaṃ tu yatpāpaṃ tatsthitaṃ ghoramagrataḥ //

evamāgantuko 'smīti na mayā pratyavekṣitaṃ
mohānunayavidvaiṣaiḥ kṛtaṃ pāpamanekadhā //

rātrindivamaviśrāmam āyuṣo vardhate vyayaḥ
āyasya cāgamo nāsti na mariṣyāmi kiṃ nvaham //

iha śayyāgatenāpi bandhumadhye 'pi tiṣṭhatā
mayaivaikena soḍhavyā marmacchedādivedanā //

yamadūtairgṛhītasya kuto bandhuḥ kutaḥ suhṛt
puṇyamekaṃ tadā trāṇaṃ mayā tacca na sevitam //

anityajīvitāsaṅgād idaṃ bhayamajānatā
pramattena mayā nāthā bahu pāpamupārjitam //

aṅgacchedārthamapyadya nīyamāno viśuṣyati
pipāsito dīnadṛṣṭir anyadevekṣate jagat //

kiṃ punarbhairavākārair yamadūtairadhiṣṭhitaḥ
mahātrāsajvaragrastaḥ purīṣotsargaveṣṭitaḥ //

kātarairdṛṣṭipātaiśca trāṇānveṣī caturdiśaṃ
ko me mahābhayādasmāt sādhustrāṇaṃ bhaviṣyati //

trāṇaśūnyā diśo dṛṣṭvā punaḥ saṃmohamāgataḥ
tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tasminsthāne mahābhaye //

adyaiva śaraṇaṃ yāmi jagannāthānmahābalān
jagadrakṣārthamudyuktān sarvatrāsaharāṃjinān //

taiścāpyadhigataṃ dharmaṃ saṃsārabhayanāśanaṃ
śaraṇaṃ yāmi bhāvena bodhisattvagaṇaṃ tathā //

samastabhadrāyātmānaṃ dadāmi bhayavihvalaḥ
punaśca mañjughoṣāya dadāmyātmānamātmanā //

taṃ cāvalokitaṃ nāthaṃ kṛpāvyākulacāriṇaṃ
viraumyārtaravaṃ bhītaḥ sa māṃ rakṣatu pāpinam //

āryamākāśagarbhaṃ ca kṣitigarbhaṃ ca bhāvataḥ
sarvānmahākṛpāṃścāpi trāṇānveṣī viraumyaham //

yaṃ dṛṣṭvaiva ca saṃtrastāḥ palāyante caturdiśaṃ
yamadūtādayo duṣṭās taṃ namasyāmi vajriṇam //

atītya yuṣmadvacanaṃ sāmprataṃ bhayadarśanāt
śaraṇaṃ yāmi vo bhīto bhayaṃ nāśayata drutam //

itvaravyādhibhīto 'pi vaidyavākyaṃ na laṅghayet
kimu vyādhiśatairgrastaś caturbhiścaturuttaraiḥ //

ekenāpi yataḥ sarve jambudvīpagatā narāḥ
naśyanti yeṣāṃ bhaiṣajyaṃ sarvadikṣu na labhyate //

tatra sarvajñavaidyasya sarvaśalyāpahāriṇaḥ
vākyamullaṅghayāmīti dhiṅmāmatyantamohitam //

atyapramattastiṣṭhāmi prapāteṣvitareṣvapi
kimu yojanasāhastre prapāte dīrghakālike //

adyaiva maraṇaṃ neti na yuktā me sukhāsikā
avaśyameti sā velā na bhaviṣyāmyahaṃ yadā //

abhayaṃ kena me dattaṃ niḥsariṣyāmi vā kathaṃ
avaśyaṃ na bhaviṣyāmi kasmānme susthitaṃ manaḥ //

pūrvānubhūtanaṣṭebhyaḥ kiṃ me sāramavasthitaṃ
yeṣu me 'bhiniviṣṭena gurūṇāṃ laṅghitaṃ vacaḥ //

jīvalokamimaṃ tyaktvā bandhūnparicitāṃstathā
ekākī kvāpi yāsyāmi kiṃ me sarvaiḥ priyāpriyaiḥ //

iyameva tu me cintā yuktā rātrindivaṃ sadā
aśubhānniyataṃ duḥkhaṃ niḥsareyaṃ tataḥ katham //

mayā bālena mūḍhena yatkiṃcitpāpamācitaṃ
prakṛtyā yacca sāvadyaṃ prajñaptyāvadyameva ca //

tatsarvaṃ deśayāmyeṣa nāthānāmagrataḥ sthitaḥ
kṛtāñjalirduḥkhabhītaḥ praṇipatya punaḥ punaḥ //

atyayamatyayatvena pratigṛhṇantu nāyakāḥ
na bhadrakamidaṃ nāthā na karttavyaṃ punarmayā //