Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bodhicaryāvatāra (another edition) · Chapter 4

4.1

iti prajñākaramativiracitāyāṃ bodhicaryāvatārapañjikāyāṃ bodhicittaparigraho nāma tṛtīyaḥ paricchedaḥ ||
4 Bodhicittāpramādo nāma caturthaḥ paricchedaḥ /
evaṃ gṛhītvā sudṛḍhaṃ bodhicittaṃ jinātmajaḥ /
śikṣānatikrame yatnaṃ kuryānnityamatandritaḥ

4.2

sahasā yatsamārabdhaṃ samyag yadavicāritam /
tatra kuryānna vetyevaṃ pratijñāyāpi yujyate

4.3

vicāritaṃ tu yadbuddhairmahāprājñaiśca tatsutaiḥ /
mayāpi ca yathāśakti tatra kiṃ parilambyate

4.4

yadi caivaṃ pratijñāya sādhayeyaṃ na karmaṇā /
etāṃ sarvāṃ visaṃvādya kā gatirme bhaviṣyati

4.5

manasā cintayitvāpi yo na dadyātpunarnaraḥ /
sa preto bhavatītyuktamalpamātre 'pi vastuni

4.6

kimutānuttaraṃ saukhyamuccairuddhuṣya bhāvataḥ /
jagatsarvaṃ visaṃvādya kā gatirme bhaviṣyati

4.7

vetti sarvajña evaitāmacintyāṃ karmaṇo gatim /
yadbodhicittatyāge 'pi mocayatyevaṃ tāṃ narān

4.8

bodhisattvasya tenaivaṃ sarvāpattirgarīyasī /
yasmādāpadyamāno 'sau sarvasattvārthahānikṛt

4.9

yo 'pyanyaḥ kṣaṇamapyasya puṇyavighnaṃ kariṣyati /
tasya durgatiparyanto nāsti sattvārthaghātinaḥ

4.10

ekasyāpi hi sattvasya hitaṃ hatvā hato bhavet /
aśeṣākāśaparyantavāsināṃ kimu dehinām

4.11

evamāpattibalato bodhicittabalena ca /
dolāyamānaḥ saṃsāre bhūmiprāptau cirāyate

4.12

tasmādyathāpratijñātaṃ sādhanīyaṃ mayādarāt /
nādya cetkriyate yatnastalenāsmi talaṃ gataḥ

4.13

aprameyā gatā buddhāḥ sarvasattvagaveṣakāḥ /
naiṣāmahaṃ svadoṣeṇa cikitsāgocaraṃ gataḥ

4.14

adyāpi cettathaiva syāṃ yathaivāhaṃ punaḥ punaḥ /
durgativyādhimaraṇacchedabhedādyavāpnuyām

4.15

kadā tathāgatotpādaṃ śraddhāṃ mānuṣyameva ca /
kuśalābhyāsayogyatvamevaṃ lapsye 'tidurlabham

4.16

ārogyaṃ divasaṃ cedaṃ sabhaktaṃ nirupadravam /
āyuḥkṣaṇaṃ visaṃvādi kāyopācitakopamaḥ

4.17

na hīdṛśairmaccaritairmānuṣyaṃ labhyate punaḥ /
alabhyamāne mānuṣye pāpameva kutaḥ śubham

4.18

yadā kuśalayogyo 'pi kuśalaṃ na karomyaham /
apāyaduḥkhaiḥ saṃmūḍhaḥ kiṃ kariṣyāmyahaṃ tadā

4.19

akurvataśca kuśalaṃ pāpaṃ cāpyupacinvataḥ /
hataḥ sugatiśabdo 'pi kalpakoṭiśatairapi

4.20

ata evāha bhagavān - mānuṣyamatidurlabham /
mahārṇavayugacchidrakūrmagrīvārpaṇopamam

4.21

ekakṣaṇakṛtāt pāpādavīcau kalpamāsyate /
anādikālopacitāt pāpāt kā sugatau kathā

4.22

na ca tanmātramevāsau vedayitvā vimucyate /
tasmāttadvedayanneva pāpamanyat prasūyate

4.23

nātaḥ parā vañcanāsti na ca moho 'styataḥ paraḥ /
yadīdṛśaṃ kṣaṇaṃ prāpya nābhyastaṃ kuśalaṃ mayā

4.24

yadi caivaṃ vimṛṣyāmi punaḥ sīdāmi mohitaḥ /
śociṣyāmi ciraṃ bhūyo yamadūtaiḥ pracoditaḥ

4.25

ciraṃ dhakṣyati me kāyaṃ nārakāgniḥ suduḥsahaḥ /
paścāttāpānalaścittaṃ ciraṃ dhakṣyatyaśikṣitam

4.26

kathaṃcidapi saṃprāpto hitabhūmiṃ sudurlabhām /
jānannapi ca nīye 'haṃ tāneva narakān punaḥ

4.27

atra me cetanā nāsti mantrairiva vimohitaḥ /
na jāne kena muhyāmi ko 'trāntarmama tiṣṭhati

4.28

hastapādādirahitāstṛṣṇādveṣādiśatravaḥ /
na śūrā na ca te prājñāḥ kathaṃ dāsīkṛto 'smi taiḥ

4.29

maccittāvasthitā eva ghnanti māmeva susthitāḥ /
tatrāpyahaṃ na kupyāmi dhigasthānasahiṣṇutām

4.30

sarve devā manuṣyāśca yadi syurmama śatravaḥ /
te 'pi nāvīcikaṃ vahniṃ samudānayituṃ kṣamāḥ

4.31

merorapi yadāsaṅgānna bhasmāpyupalabhyate /
kṣaṇāt kṣipanti māṃ tatra balinaḥ kleśaśatravaḥ

4.32

na hi sarvānyaśatrūṇāṃ dīrghamāyurapīdṛśam /
anādyantaṃ mahādīrghaṃ yanmama kleśavairiṇām

4.33

sarve hitāya kalpante ānukūlyena sevitāḥ /
sevyamānāstvamī kleśāḥ sutarāṃ duḥkhakārakāḥ

4.34

iti saṃtatadīrghavairiṣu vyasanaughaprasavaikahetuṣu /
hṛdaye nivasatsu nirbhayaṃ mama saṃsāraratiḥ kathaṃ bhavet

4.35

bhavacārakapālakā ime narakādiṣvapi vadhyaghātakāḥ /
mativeśmani lobhapañjare yadi tiṣṭhanti kutaḥ sukhaṃ mama

4.36

tasmānna tāvadahamatra dhuraṃ kṣipāmi yāvanna śatrava ime nihatāḥ samakṣam /
svalpe 'pi tāvadapakāriṇi baddharoṣā mānonnatāstamanihatya na yānti nidrām

4.37

prakṛtimaraṇaduḥkhitāndhakārān / raṇaśirasi prasabhaṃ nihantumugrāḥ /
agaṇitaśaraśaktighātaduḥkhā na vimukhatāmupayāntyasādhayitvā

4.38

kimuta satatasarvaduḥkhahetūn prakṛtiripūnupahantumudyatasya /
bhavati mama viṣādadainyamadya vyasanaśatairapi kena hetunā vai

4.39

akāraṇenaiva ripukṣatāni gātreṣvalaṃkāravadudvahanti /
mahārthasiddhyai tu samudyatasya duḥkhāni kasmānmama bādhakāni

4.40

svajīvikāmātranibaddhacittāḥ kaivartacaṇḍālakṛṣīvalādyāḥ /
śītātapādivyasanaṃ sahante jagaddhitārthaṃ na kathaṃ sahe 'ham

4.41

daśadigvyomaparyantajagatkleśavimokṣaṇe /
pratijñāya madātmāpi na kleśebhyo vimocitaḥ

4.42

ātmapramāṇamajñātvā bruvannunmattakastadā /
anivartī bhaviṣyāmi tasmātkleśavadhe sadā

4.43

atra grahī bhaviṣyāmi baddhavairaśca vigrahī /
anyatra tadvidhātkleśāt kleśaghātānubandhinaḥ

4.44

galantvantrāṇi me kāmaṃ śiraḥ patatu nāma me /
na tvevāvanatiṃ yāmi sarvathā kleśavairiṇām

4.45

nirvāsitasyāpi tu nāma śatrordeśāntare sthānaparigrahaḥ syāt /
yataḥ punaḥ saṃbhṛtaśaktireti na kleśaśatrorgatirīdṛśī tu

4.46

kvāsau yāyānmanmanaḥstho nirastaḥ sthitvā yasmin madvadhārthaṃ yateta /
nodyogo me kevalaṃ mandabuddheḥ kleśāḥ prajñādṛṣṭisādhyā varākāḥ

4.47

na kleśā viṣayeṣu nendriyagaṇe nāpyantarāle sthitā
nāto 'nyatra kuha sthitāḥ punaramī mathnanti kṛtsnaṃ jagat /
māyaiveyamato vimuñca hṛdayaṃ trāsaṃ bhajasvodyamaṃ
prajñārthaṃ kimakāṇḍa eva narakeṣvātmānamābādhase

4.48

evaṃ viniścitya karomi yatnaṃ yathoktaśikṣāpratipattihetoḥ /
vaidyopadeśāccalataḥ kuto 'sti bhaiṣajyasādhyasya nirāmayatvam

Original text: Bodhicaryāvatāra · Edition: P. L. Vaidya: Bodhicaryavatara of Santideva. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. (Buddhist Sanskrit Texts, 12) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc