Bodhasāra · Chapter 17

[p. 475-]
nirañjanapañcāśatkam
yatra pramāṇaṃ vedāntā anubhūtistathā satām /
devo nirañjanaḥ so'yaṃ bodhasāre nirūpyate

ahamajño na jānāmi māmahaṃ kohamityuta /
ajñānaprabhavo bhāva ātmā śuddho nirañjanaḥ

yadiyaṃ brahmaviṣayā jīvasya dhyeyatāmatiḥ /
sa hi bhrāntimayo bhāva ātmā śuddho nirañjanaḥ

tribhirguṇairnibaddho'haṃ saṃsāre saṃsarāmyaham /
ityādyāḥ prākṛtā bhāvāḥ ātmā śuddho nirañjanaḥ

manobuddhirahaṅkāraścittaṃ ceti catuṣṭayam /
antaḥkaraṇajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

yacca saṅkalpyate pūrvaṃ saṅkalpya ca vikalpyate /
ete manobhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

idamitthamidaṃ netthamiti niścīyate tu yat /
sa hi buddhimayo bhāva ātmā śuddho nirañjanaḥ

jñatvakartṛtvabhoktṛtvavadhyaghātakatādayaḥ /
ahaṅkārabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

smṛtiḥ pūrvānubhūtasya pratyabhijñā ca tādṛśī /
ete cittabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

ye viśvataijasaprājñā jāgratsvapnasuṣuptiṣu /
avasthābhedajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

nidrā''lasyaṃ pramādaśca parimoho viṣādakaḥ /
ete tamobhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

śamo vivekaḥ saumyatvaṃ prakāśaśca prasannatā /
ete sattvamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

lobhaścañcalatā'kṣāṇāmāraṃbhaḥ karmaṇāmapi /
ete rajobhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

vidhiśca ca pratiṣedhaśca dharmādharmau śubhāśubham /
kartṛtvabhāvitā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

kṛtiḥ kāryaṃ ca karaṇaṃ tatra ceṣṭāḥ pṛthagvidhāḥ /
kartṛtvasyānugā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ c raso gandhaśca pañcamaḥ /
pañcabhūtodbhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

ākāśamanilastejastoyamurvī ca pañcamī /
pañcabhūtamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

śrotraṃ tvaṅnayanaṃ jihvā gaṃdhagrāhaśca pañcamaḥ /
jñānendriyamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

vākpāṇipādau pāyuśca tathopasthaśca pañcamaḥ /
karmendriyamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

dhvanirvarṇavibhedā ya āhatānāhatādayaḥ /
śabdabhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

niṣādaṛṣabhagāndhāraṣaḍjamadhyamadhaivatāḥ /
svarabhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

śītoṣṇamṛdukāṭhinyatīkṣṇarūkṣādibhedataḥ /
sparśabhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

raktaṃ pītaṃ sitaṃ kṛṣṇaṃ haritaṃ citramityapi /
rūpabhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

kaṭuḥ kaṣāyo madhuro lavaṇo'mlaśca tiktakaḥ /
rasabhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

citrāḥ parimalāmodasaurabhāsaurabhādayaḥ /
gandhabhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

jarāyujāṇḍajasvedasaṃbhavodbhijjakādayaḥ /
prāṇibhedamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

sasurāsuragandharvayakṣarakṣonarādayaḥ /
jīvajātimayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

śaivavaiṣṇavasāvitraśāktagāṇapatādayaḥ /
iṣṭadaivatajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

vāsiṣṭhagārgyaśāṇḍilyabhārgavāṅgirasādayaḥ /
gotrapravarajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

paurāṇikacchāndasikajyotirvidbhiṣagādayaḥ /
vidyāvṛttibhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

prācyaudīcyapratīcyādyā dākṣiṇātyādayaḥ pare /
yāgabhedodbhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

citrakṛllekhakastakṣā vācakaḥ pāṭhakaḥ pare /
kriyābhedabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

hemagauraviśālākṣasiṃhasaṃhananādayaḥ /
kāyasaundaryajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

mūkāndhapaṅgubadhirakāṇakañjākṣakādayaḥ /
kāyavairūpyajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

pātālaṃ vasudhā svargo mahastapo janādayaḥ /
lokabhedabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

siṃhavyāghravarāharkṣahariṇaplavagādayaḥ /
paśubhedabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

tvagasṛṅmāṃsamedo'sthimajjāśukrādayaḥ pare /
dhātubhedabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

prāṇāpānasamānāścodānavyānau ca pañca te /
prāṇabhedabhavā bhavā ātmā śuddho nirañjanaḥ

nāgaḥ kūrmaśca kṛkaro devadatto dhanañjayaḥ /
upaprāṇamayā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

jvarāpasmārakuṣṭhāni vātapittakaphādayaḥ /
dhātuvaiṣamyajā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

piṅgaleḍā suṣumṇā ca gāndhārī hastikādayaḥ /
nāḍībhedabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

utkrāntigatyāgatayo yāḥ svarganarakapradāḥ /
liṅgabhedodbhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra ityevamādayaḥ /
varṇabhedabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

brahmacārī gṛhī vānaprastho bhikṣuriti kramāt /
āśramaprabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

kāpālikāḥ kṣapaṇakāḥ svecchācārā digambarāḥ /
pākhaṇḍaprabhavā bhāvā ātmā śuddho nirañjanaḥ

mamatā saṃmatā mūḍhairna matā samatāsthitaiḥ /
so'pyahantābhavo bhāva ātmā śuddho nirañjanaḥ

ahantāmamate dhīmannubhe mātṛsute api /
te parasparakuṭṭinyau tadekāmapi mā spṛśa

sarve bhāvāḥ pralīyante yasmin bhāve samudgate /
sopi bodhamayo bhāva ātmā śuddho nirañjanaḥ

yatra bodhamayo bhāvo nāsti bhāve samudgate /
sa hi śūnyamayo bhāva ātmā śuddho nirañjanaḥ

śūnyāśūnye same yasmin bhāve ca samatāṃ gate /
sa bhāvastvamasi prājña ātmā śuddho nirañjanaḥ

nirañjanasya devasya pañcāśatkavicārataḥ /
nirañjanasya devasya nirañjanapadaṃ vrajet