Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bodhasāra · Chapter 14.2

14.2.1

[p. 213-]
jñānabhūmikāḥ
jijñāsā'tha vicārākhyā tatastu tanumānasā /
sattvāpattirasaṃsaktiḥ padārthābhāvinī tathā

14.2.2

saptamī turyamityuktā turyātītamataḥ param /
āsāmeva nāmāntarāṇi /
mumukṣā ca samakṣā ca parīkṣā ca parokṣakā

14.2.3

aparokṣā mahādīkṣā parākakṣeti sapta tāḥ /
prathamā tvadhikārākhyā dvitīyā śravaṇātmikā

14.2.4

tṛtīyā mananaprāyā nididhyāsaścaturthikā /
sākṣātkāraḥ pañcamī syātṣaṣṭhī pariṇatiḥ smṛtā

14.2.5

saptamī tu parā kāṣṭhā saiva turyamitīritā /
prathamāyāṃ tu vidyārthī dvitīyāyāṃ padārthavit

14.2.6

niḥsaṃśayastṛtīyāyāṃ caturthyāṃ paṇḍito bhavet /
prāptānubhūtiḥ pañcamyāṃ ṣaṣṭhyāmānandaghūrṇitaḥ

14.2.7

saptamī sahajā turyā turyātītamataḥ param /
bhūmikā tritayaṃ pūrvaṃ tvatra jāgraditi smṛtam

14.2.8

jijñāsoratra saṃsāro yathāpūrvaṃ yataḥ sthitaḥ /
caturthī svapna ityuktā svapnābhaṃ yatra vai jagat

14.2.9

suṣuptiḥ śithilā gāḍhā dvividhā''dyā tu pañcamī /
ṣaṣṭhī gāḍhasuṣuptiḥ syātsaptamī turyamucyate

14.2.10

atra praśnaḥ
saṃsārameva yo vetti mokṣamārgaṃ na vetti yaḥ /
tasya saṃsāriṇaḥ pūrvaṃ mumukṣā jāyate katham

14.2.11

yādṛśo yasya saṃskārastādṛśī tasya vāsanāḥ /
saṃsārasaṃskāravato mumukṣā jāyate katham

14.2.12

mokṣe tu viṣayo nāsti sukhaṃ na viṣayairvinā /
iti mūḍhadhiyāṃ pūrvaṃ mumukṣaiva kathaṃ bhavet

14.2.13

atrotaram |
niṣkāmā vā sakāmā vā bhaktirviṣṇoḥ śivasya vā /
saprema hṛdaye jātā mumukṣākāraṇaṃ hi tat

14.2.14

kadācicchuddhabhāvena gaṅgātīre tapaḥ kṛtam /
tatpuṇyaparipākena mumukṣā jāyate satām

14.2.15

viduṣāṃ vītarāgāṇāmannapānādisevayā /
saṅgatyā praṇayenāpi mumukṣā''kasmikī bhavet

14.2.16

taduktam |
manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye /
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ

14.2.17

tathā ca vāsiṣṭhe |
calārṇavayugacchidrakūrmagrīvāpraveśavat /
anekajanmanāmante vivekī jāyate pumān

14.2.18

sopāstīnāṃ karmaṇāṃ tu cittaśuddhiḥ phalaṃ matam /
vedanecchā vedanaṃ vā citrā satkarmaṇāṃ gatiḥ

14.2.19

vedāntairapi jijñāsos tasmātkarmorarī kṛtam /
śraddhā cittasya śāntiśca dāntiścoparamastathā /
mumukṣā sādhanānāṃ hi saṃpatprathamabhūmikā

14.2.20

gurūpasadanaṃ pūrvaṃ karttavyaṃ hi mumukṣuṇā /
gurumevābhigacchecca vijñānārthamiti śrutiḥ

14.2.21

tallakṣaṇāni |
mokṣa eva mamāstvīśa mā'stu saṃsāradarśanam /
iti yaḥ sudṛḍho bhāvo mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

14.2.22

puṇyakṣetreṣu yā buddhiḥ puṇyatīrtheṣu yā ruciḥ /
mokṣadharmeṣu yā śraddhā mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

14.2.23

yataḥ kutaścidānīya jñānaśāstrāṇyavekṣate /
cintayaṃstasya tātparyaṃ mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

14.2.24

mahatā'pi prayatnena kuryātpaṇḍitasaṅgatim /
saṃsthāpayitvā mūrdhānaṃ teṣāṃ caraṇapaṅkaje

14.2.25

praśnānmanogatānpṛcchetsvājñānaṃ ca prakāśayet /
teṣāmuttaravākyānāṃ tātparyaṃ hṛdi bhāvayet

14.2.26

nādharmo rocate yasya yasya dharme sadā ruciḥ /
kāmyadharme na ca śraddhā mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

14.2.27

rāgadveṣamadakrodhalobhamatsaravṛttiṣu /
svabhāvādglānimāpnoti mumukṣālakṣaṇaṃ hi tat

14.2.28

tatra ślokaḥ |
prekṣituṃ na vijānāti prekṣaṇe kurute manaḥ /
lajjāṃ jahāti naiveyaṃ vayaḥsandhirayaṃ kila

14.2.29

calitā svāmigehāya vadhūḥ khidyati roditi /
idamatra samādhānaṃ padamagre dadhāti yat

Original text: Bodhasāra · Edition: Swâmî Dayânand [Dayānanda Svāmī]: Bodhasâr [Bodhasāraḥ], A Treatise on Vedânta, With a Commentary by the Author's Pupil, Paṇḍit Divâkar. Benares : Chowkhamba Sanskrit Book Depot 1905 (Benares Sanskrit series, 23) [commentary not included]. · Data entry Jennifer Cover · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc