Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bodhasāra · Chapter 12.1

12.1.1

[p. 116-]
yogadīkṣācintāmaṇau pātañjalayogaḥ
athāto yogadīkṣāyāścintāmaṇirudīryate /
tatprāptyā'bodhadāridryaṃ sarvameva vinaśyati

12.1.2

mahāyogeśvaraḥ śambhuḥ mahāyogeśvaro hariḥ /
mahāyogeśvaro brahmā bhavānī siddhayoginī

12.1.3

sanakādyā vasiṣṭhādyāḥ kacadattaśukādayaḥ /
arundhatīprabhṛtayo yogātsiddhimupāgatāḥ

12.1.4

ātmajñānena yo yogo jīvātmaparātmanoḥ /
sa yogastasya hetutvādyogā bahuvidhā matāḥ

12.1.5

virodhilakṣaṇānyāyādabhadrā bhadrikā yathā /
sarvaduḥkhaviyogastu yoga ityāha keśavaḥ

12.1.6

atyantacapalasyāpi manaso yogaśaktitaḥ /
niścalatvaṃ prajāyeta vindhyasyeva mahāgireḥ

12.1.7

tathā ca bhuśuṇḍaḥ
nābhasīṃ dhāraṇāṃ baddhvā tiṣṭhāmi vigatajvaraḥ /
yāvatpunaḥ kamalajaḥ sṛṣṭikarmaṇi tiṣṭhati

12.1.8

cittavṛttinirodhastu mukhyaḥ pātañjalo mataḥ /
prāṇavṛttinirodhastu gauṇastatsādhanatvataḥ

12.1.9

tatra sūtraṃ yamaniyamāsanaprāṇāyāma
pratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayo'ṣṭāvaṅgāni
yamo'steyaṛtāhiṃsābrahmacaryāparigrahāḥ /
niyamaḥ śaucasantoṣatapaḥ pāṭheśvarārpaṇam

12.1.10

āsanaṃ sukharūpeṇa śarīrasthiratā matā /
prāṇāyāmaḥ prāṇadaṇḍaḥ kumbhapūrakarecakaiḥ

12.1.11

pratyāhārastvindriyāṇāṃ calānāṃ pratirodhanam /
kvacitpradeśe cittasya sthāpanaṃ dhāraṇā matā

12.1.12

nirantaraścitpravāho dhyeyasya dhyānamīritam /
samādhiraṣṭamo jñeyastadātmakatayā sthitiḥ

12.1.13

saṃprajñātastadanyaśca samādhirdvividho hi saḥ /
yamādipañcabahiraṅgamantaraṅgamathāparam

12.1.14

vitarkeṇa vicāreṇānandenāsmitayā tathā /
anusyūtaḥ samādhistu saṃprajñātaścaturvidhaḥ

12.1.15

yatra na jñāyate kiñcitso'saṃprajñāta ucyate /
dvidhā bhavapratyayavānupāyapratyayaśca saḥ

12.1.16

mūḍhānāmapi jāyeta tapodārḍhyānmanolayaḥ /
prakṛtau vā mahatattve bhavapratyaya eva saḥ

12.1.17

trailokyarājyakāmasya hiraṇyakaśiporyathā /
śarīraṃ krimibhirbhuktaṃ valmīkenāpi saṃvṛtam

12.1.18

śraddhāvīryasmṛtiprajñākāmavarjanapūrvakam /
manolayo munīndrāṇāmupāyapratyayastu saḥ

12.1.19

uktaṃ vyutthitacittānāṃ samādhānamabhīpsatām /
tapaśca vedapāṭhaśca sarvakarmārpaṇaṃ harau

12.1.20

kleśakarmavipākaiśca citrarūpaistadāśayaiḥ /
aparāmṛṣṭa evaikaḥ kaścitpuruṣa īśvaraḥ

12.1.21

sa sarvajñaḥ svabhāvena praṇavastasya vācakaḥ /
tadayaṃ bhāvanāpūrvaṃ tajjapo mokṣasādhanam

12.1.22

yathā rogastannidānaṃ bheṣajaṃ cāpyarogatā /
vivecanīyabhedena cikitsā'sti caturvidhā

12.1.23

janmaduḥkhaṃ tathā moho vijñānaṃ ca vimuktatā /
vivecanīyabhedena yogaśāstraṃ caturvidham

12.1.24

avivekaḥ puṃprakṛtyoḥ sa moho duḥkhakāraṇam /
samatvapuruṣānyatvakhyātibodhena naśyati

12.1.25

yogābhyāsaprasaktasya siddhayo bhogadāyikāḥ /
āyānti nādaraḥ kāryo hyantarāyā matā yataḥ

12.1.26

dhāraṇādhyānavaicitryātsiddhibhedo ya īritaḥ /
atyantānupayogitvātsa tu nātra nirūpitaḥ

Original text: Bodhasāra · Edition: Swâmî Dayânand [Dayānanda Svāmī]: Bodhasâr [Bodhasāraḥ], A Treatise on Vedânta, With a Commentary by the Author's Pupil, Paṇḍit Divâkar. Benares : Chowkhamba Sanskrit Book Depot 1905 (Benares Sanskrit series, 23) [commentary not included]. · Data entry Jennifer Cover · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc