bhāvacūḍāmaṇiḥ · Chapter 1

p. १a)
śrīgurugaṇapataye namaḥ //
yadyapi nānāvidhāni sādhanopāyāni likhitāni tathāpi bhāvena vinā maṃtrāa
na siddhyantīti bhāvacūḍāmaṇirlikhyate //
taṃtra cūḍāmaṇau //
śrībhairava uvāca //
mātarddevi mahāmāye bandhamokṣa pravarttini /
idānīṃ śrotumicchāmi gurukramamanūttamaṃ //
śrīdevyuvāca //
guru kramastu vahudhā maṃtrāvistara gauravāt /
kālānāmapyanāditvāt kathaṃ tat kathayāmite //
naiva jñātvā gurukulaṃ naṣṭamārgo bhaviṣyati /
naṣṭamārgāt mahāvidyā na tādṛk phalagocarā //
gurūṇāṃ śiṣyabhūtānāṃ nāsti cetsaṃtati kramaḥ /
taṃtra maṃtrāśca vidyāśca niḥphalāḥ nātra saṃśayaḥ //
viṃśati puruṣān vāpi nava saptatrayopi vā /
na jñātvā guruvaṃśānāṃ śiṣyaḥ syānnaṣṭa saṃtatiḥ //
svavaṃśādadhikaṃ jñeyaṃ guruvaṃśaṃbhunāśubhaṃ /
janakādadhikaṃ jñeyaṃ maṃtrādasya maheśvara //
tasmāt sarvatra deveśa saṃkṣepā chṛṇutān gurūn /
ādau sarvatra deveśa maṃtradaḥ paramo guruḥ //
parāpara gurustvaṃ hi parameṣṭhirahaṃ tataḥ /
sarva taṃtreṣu vidyāstu svayaṃ prakhyāta rūpiṇī //
tataḥ puruṣa rūpaśca tasmāt svagurusaṃtatiḥ /
tenaivāhaṃ padaṃśāśca madbhaktāśca vi''eṣataḥ //
p. १b)
sarvamaṃtreṣṭa prabhavaḥ sarvatra śubhadāyakaḥ /
śivaḥ śaivāśca ye viprāstepi sarvatra deśikāḥ //
gaṇeśo gāṇapatyāśca gaṇadīkṣā prabhurmataḥ /
sūraḥ saurāstathā vatsa viṣṇurviṣṇuparāyaṇaḥ //
divyaugha guravodeva siddhaugha guravastathā /
mānavaughā samāsena kathayāmi tavāgrataḥ //
sarvatantreṣu maṃtreṣu proktā maṃtra catuṣṭayī /
tatrādau kālikā devī tasyāḥ śṛṇu gurukramaṃ //
mahādevi mahākālastripuraścaiva bhairavaḥ /
divyaugha guravaḥ proktā siddhaughān kathayāmite //
brahmānandaḥ pūrṇadevaścala vittaścalācalaḥ /
kumāraḥ krodhanaścaiva varadaḥ smaradīpanaḥ //
māyā māyāvatī caiva mānavaughān śṛṇu priyaṃ /
vimanaḥ kṛpaṇaścaiva bhīmasenaḥ sudhākaraḥ //
mīnogorakṣakaścaiva bhojadevaḥ prajāpatiḥ /
mūladevaurantidevo vighneśvara hutāśanau //
somapānanda sahajau kālikā guravaḥ smṛtāḥ /
atha tārā gurūn vakṣye dṛṣṭādṛṣṭa phalapradān //
p. २a)
ūrddhvakeśo vyomakeśo nīlakaṇṭho vṛṣadhvajaḥ /
divyaughāḥ siddhidā vatsa śṛṇuṣvāvahitātmanā //
vaśiṣṭha kūrmanāthaśca nīlanātho maheśvara /
harinātho mānavaughānatha vakṣyāmi sadgurūn //
tārāvatī bhānumatī jayā vidyā mahodarī /
mukhānandaḥ parānandaḥ pārijātaḥ kuleśvaraḥ //
virūpākṣau bhairavī ca kathitaṃ tāriṇī kulaṃ /
siddhaughe mānavaughe ca divyaughe parameśvara //
akṣaubhyaḥ sarvamūrddhanyastrimūrttirnnāga rūpadhṛk /
atha svapnāvatī devān kathayāmi tava priye //
parānandaśca pūrṇeśo devadevo janārdanaḥ /
pūrṇeśī sundarī caiva mohinī ratikāmike //
pulastyo bhāvasaṃpanno vīrākarṣaṇakarmiṇaḥ /
siddhaughe ca satī devī bhairavaścandraśekharaḥ //
mānavaughe satī devī kṣamāpūrṇā kalāvatī /
maheśo viṣṇunāmā ca gaṃgeśaḥ smaranāyakaḥ //
p. २b)
kalānandaḥ kumārī ca sarvāśca saṃskṛtastriyaḥ /
vidagdhāḥ sarvajātīnāṃ sarvāvasthā gatāśca yā //
vālā vā yauvanonmattā niḥpatirvā sa putrikā /
gurubhāvaṃ parityajya yoṣitsu yadi sādhakaḥ //
svapnāvatī jayedvārcā manasā vapuṣāpi vā /
sarvadoṣasamāyuktaḥ tyājyosau kulapāṃśanaḥ //
tasmāt sarvaprayatnena vipriyaṃ parayoṣiti /
nijāsvapi ca kāmārthaṃ madaṃśāyoṣito yataḥ //
atha vakṣyāmi te vatsa ṣoḍaśīnāṃ gurukramaṃ /
ānandanātha devaśca paraprakāśakastathā //
tataḥ paraśivo devaḥ paraśaktistataḥ paraṃ /
kauleśvaraḥ śaktidevo'kuleśānaśca kāmukaḥ //
suddhaughān kathayiṣyāmi bhogakṣinnaśca bhairava /
samayo deva sahajau mānavaughān śṛṇu priya //
gagano viṣṇu vimalau sahajo bhuvanastathā /
nīlasvādupriyaḥ paścāt kathitā gurusattamāḥ //
śrībhairava uvāca //
vidyā catuṣṭayī proktā durgayā sadṛśī huta /
tāṃ vihāya kathaṃ tārā proktāṃ parama durlabhā //
p. ३a)
śrī bhairava uvāca //
sādhupṛṣṭaṃ tvayā vatsa sarvaprāṇi sukhā vaha /
yathā tārā tathā durgā vismayo nāsti yadyapi //
tathāpi tatprakāśāya bhayaṃ jātaṃ pade pade /
śṛṇu vatsa mahādevaṃ gurūn durgā manūdbhavān //
paramātmā parānaṃdaḥ parameṣṭhī śobhodayaḥ /
kṛṣṇaḥ kālo kalānātho divyaughā bhairavādikāḥ //
nāradaḥ kaśyapaḥ śaṃbhurbhārgavaḥ kulakaulikaḥ /
ete paṃcamahādeva siddhaughā parikīrtitāḥ //
rudrācāryaḥ kṣamācāryaḥ pavanāśana saṃjñakaḥ /
kumārīśaḥ śaktidharo ghanānaṃdaḥ prakāśakaḥ //
hariśarmā viṣṇuśarmā dattātreyaḥ priyaṃvadaḥ /
vahulā śākinī devī caryānāthaḥ prakīrtitaḥ //
lopāmudrā gurūn vakṣye prasaṃgā chṛṇu bhairava /
ādau pareśvaro devaḥ parameśī tataḥ paraṃ //
mitrīśaścaiva sajjīśo uḍḍīśo divyasādhakāḥ /
caryānātho lopāmudrā agastyaḥ kāladīpanaḥ //
mānavaughāstato vakṣye dharmācāryāstataḥ paraṃ /
muktakeśīśvaro deva dīpakonātha eva ca //
viṣṇuḥ prabhākaraścaiva manojñastadanaṃtaraṃ /
p. ३b)
kalyāṇa devaratna devau śrīrāmānaṃda devakaḥ //
ānandanāthaśabdāntā guravaḥ sarvasiddhidāḥ /
atha vā sarvaśāstreṣu guravaḥ sarvasūcitāḥ //
kulacūḍāmaṇau deva śṛṇu deva maheśvarā /
yeṣu yeṣu ca maṃtreṣu ye ye ṛṣigaṇaḥ smṛtāḥ //
te te pūjyāḥ sa pūjyādau saṃkṣepādgaditaṃ mayā /
ajñānādguru nāmnāṃ vai guru tritayamarccayet //
catuṣṭayaṃ vā sapto vā na kāryaśca tataḥ paraṃ /
gurūnparamaguruṃścaiva parāpara gurūṃstataḥ //
parameṣṭhi gurūṃścaiva kathitā guravastathā /
gurūpūjāṃ vinā vatsa yadi pūjāṃ samācaret //
taddoṣa śamane vatsa kulapūjāṃ samācaret /
triguṇaṃ yatra yad vā syāt sa guṇaṃ kulapūjanāt //
kulāvalokanaṃ vetsyāt kutaḥ prokṣaṇamārjanaṃ /
kvastaniṃ kva ca vā chuddhiḥ kvavanyāsa viśodhanaṃ //
dīkṣā prabhukulīnaścet kulaṃ vā vaṭukeśvara /
tat dehe gurumānīya tvat pāde smaraṇaṃ caret //
na jānāmi gurornāma na ca śuddhiṃ maheśvara /
tvat pādāmvujareṇūnāṃ kṛpayā dehi dāsatāṃ //
p. ४a)
iti stavena saṃstutya nijaṃ kulaṃ gurūṃ yadi /
tannāmnā pūjayed vatsa tena pūjā gurorbhavet //
svapnāvatyāstu pūjāyāṃ kularūpaṃ gurūṃ smaret /
kulaṃ yathā gurustatra na tathā kulasādhakaḥ //
gurukramaṃ ca kathitaṃ na jñātvā kulapuṣkaraḥ /
na deyaṃ yatra kutrāpi yo pi ceṣṭe ca cuṃvake //
paśoragnena caivaiṣāṃ nāma grāhya kuleśvara /
vaiṣṇave śakti taṃtre vā gāṇapatyetha vā punaḥ //
nijaṃ guruṃ tadā dhyātvā tato guru catuṣṭayaṃ /
pūjayitvā japed devaṃ na ca saṃkocamācaret //
śrībhairava uvāca //
samayācāra saṃketa bhāva saṃketakaṃ tathā /
sūcitaṃ tu mahādevi kathayasvānukaṃpayā //
sarvamaṃtreṣu vidyāsu bhāvasaṃketameva ca /
tathāpi śakti taṃtreṣu viśeṣāt sarvasiddhidaṃ //
śrīdevyuvāca //
bhāvastu trividhā deva divyavīrapaśu kramāt /
guravastu tridhā cātra tathaiva maṃtra devatā //
ādya bhāvo mahādeva śreyāt sarva samṛddhidaḥ /
dvitīyo madhyamaścaiva tṛtīyaḥ sarvaninditaḥ //
vahujapāt tathā kṣemāt kāyakleśādi vistaraiḥ /
na bhāvena vinā deva taṃtra maṃtrāḥ phalapradāḥ //
kiṃ vīra sādhanairddeva kiṃ vā kṛṣṭi kulākulaiḥ /
p. ४b)
kiṃ pīṭhapūjane naiva kiṃ kanyā bhojanādibhiḥ //
svayoṣitprītidānena kiṃ pareṣāṃ tathaiva ca /
kiṃ jiteṃdriya bhāvena kiṃ kṛtvācāra karmaṇā //
yadi bhāve viśuddhātmā na syād bhāva parāyaṇaḥ /
bhāvena labhate muktiṃ bhāvena kulavarddhanaṃ //
bhāvena kulavṛddhiḥ syād bhāvena kāyaśodhanaṃ /

kiṃ nyāsa vistareṇaiva kiṃ bhūtaśuddhi vistaraiḥ //
kiṃ tathā pūjane naiva yadi bhāvo na jāyate /
kena nā pūjyate vidyā na ca kena ca pūjyate //
phalābhāvastu deveśa bhāvābhāvātprajāyate /
etad rahasya kathane saṃkite mana mānasaṃ //
trilokīmatsarī prāyaḥ sarvatra tatsamāgamaḥ /
no vīkṣya nirjanaṃ deva kathaṃ tatkathayāmite //
śrībhairava uvāca /
tvatprasādānmayādevi vidyā svapnavirodhinī /
sarvamāyā prapannānāṃ dīkṣā dakṣāmamāgraṇī //
vidyate devi sarveṣāṃ bhūtānāṃ svāpakāraṇaṃ /
karomi kathayatvaṃ mā yadi putratva bhāvatā //
śrīdevyuvāca //
prathamaṃ divyabhāvastu kathyate śṛṇu sādaraṃ /
yadvarṇā devatā yatra tattejaḥ puṃjasaṃyutaṃ //
tejomayaṃ jagatsarvaṃ vibhāvya mūrtikalpitaṃ /
tattanmūrtimayairmaṃtraiḥ svenāsvenaiva vā punaḥ //
ātmānaṃ tanmayaṃ dṛṣṭvā sarvaṃ bhāvaṃ tathaiva ca /
tatsarvaṃ yoṣiti dhyātvā ciṃtayed yata mānasaḥ //
p. ५a)
aśeṣa kulasaṃpannā nānā jyoti samudbhavā /
mānā deśodbhavā vāpi guṇalāvanyasaṃyutā //
dvitīya vatsarā dūrddhvaṃ yāvat syād daśamābdakaṃ /
tāvat kumārī vijñeyā taṃtra maṃtra phalapradā //
kumārī pūjanāddaiva kumārī bhojanādapi /
ekadvitryādi vījānāṃ phaladā nātra saṃśayaḥ //
tābhyaḥ puṣpaṃ phalaṃ vāpi amule pānukaṃ tathā /
vālapriyaṃ ca yad dravyaṃ datvā natvā ca pūjakaḥ //
dhyātvā tadaṃge svātmānaṃ vāla bhāvaviceṣṭitaḥ /
tābhiḥ priyakathālāpa krīḍā kautūhalādikaṃ //
yathā tathā tatpriya kṛtkṛtvā siddhaṃśvaro bhavet /
tasmāt ṣoḍaśaparyantaṃ bhavatīti pravakṣyate //
tatra bhāvaprakāśaṃ cet sa bhāvaḥ paramo mataḥ /
caraṇāścūla paryantaṃ pītvāpi ca punaḥ pivet //
tasyā nakha mukhajyotsnā khaṇḍitāt tastamo bhavet /
kāmaḍī?kharparākārā pramadāstana śobhayā //
snigdhāntaḥ karaṇo vīro nirvikāraḥ sadā bhavet /
suvṛtta jānunā cāru jaṃghoru jaghanāśrayaiḥ //
nābhiromāvalīṃ vakṣa sthalaiḥ pīnapayodharaiḥ /
grīvā nayana paryanta keśāgraiḥ pravarasmitaiḥ //
yāvanmadhumadāpūrṇairttasīmaibhāvalaulitaiḥ /
snigdhendriyaḥ sansaṃtuṣṭaścatuvargaḥ samāśrayaḥ //
p. ५b)
nivṛttikāle punastasyā bhāvapūrṇāmṛtairnnijaṃ /
mukhavindu vadākāraṃ tadadhaḥ kucayugmakaṃ //
sarvavidyā mṛtā pūrṇa sarvavāgvibhavapradaṃ /
sarvārtha sādhakaṃ deva sarvarakṣaṇakārakaṃ //
tadadhaḥ sa parārddhaṃ ca suparīkṛtya maṃḍalaṃ /
sarvadevādi bhūtaṃ tat sarvadeva namaskṛtaṃ //
sarva hlā *? saṃpūrṇaṃ sarvarakṣaṇakārakaṃ /
sarvārthasādhakaṃ deva sarvavaśya pravartakaṃ //
etat kāmakalā dhyāna sugopyaṃ sādhakottamaiḥ /
dhyātvā smṛtātha vā dṛṣṭvā dhyātvā kāmakalānvitaḥ //
kṣaṇatatva vimarṣeṇa jāyate bhāva saṃcaya /
kuleṣu tatkalārūpaṃ sakalaṃ paricintya ca //
kulīno jāyate yasmāt kathaṃ tatkathayāpite /
kule sākṣādyatastatvaṃ svayaṃ ciṃtati tatvataḥ //
tena tvatkulaśāstrajñaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ /
kuladevī vātmadevī niścalā yasya vidyate //
sa dhanyaḥ puruṣo loke niścayodaya eva ca /
yatkule kuladīkṣā tu tasyā pāpāṃ sa eva hi //
adīkṣita kulāṣaṃpāt siddhi hāniḥ prajāyate /
* * * * * * * * * * ?
gamanaṃ yadi //
p. ६a)
satkulīna kathaṃ deva pūjayet parameśvarī /
graṃtharūpā tu rūpeṇa * * * * * * * * ##?
* ? pitṛ hṛtaṃ nāma varjanīyaṃ prayatnataḥ /
paramoṣādhi? jñeyāni jñāpatī prīti varddhinī //
*? tatvā*?ta kuryāllīlādyogātsvalīlayā /
tasmādutthāya hastāgre dhṛtvā? sevetaṃ svātmavat //
vāmabhāge samāsīnā svavarṇāṃ kāmarūpiṇīṃ /
dhyātvā kāmakalāṃ tatra vindvādi pūrṇavigrahāṃ //
keśavinyāsa tilakaṃ hārakeyūrayāvakāṃ /
sarvākalāṃ vidhāyādau kuladravyā niyojayet //
hetu yuktaṃ satāṃ hūlaṃ? datvā bhuktvānna sādhakaḥ /
pṛchet kula kathāṃ tasyāṃ laukikā'laukikādi kiṃ //
na paṃcodbhavapuṣpāni kīrtitāni kulādiṣu /
na kalāti kulābhijño dhruvaṃ siddhopi naśyati //
dṛṣṭvā doṣādikaṃ tatra snehā viḥkṛta śikṣayā /
bhāvayenna kaṭuryuktyā vikṛte niḥphalaṃ bhavet //
kulaśāstra rahasyaṃ tu kulamūlaṃ yataḥ prabho /
varaṃ kulamatastyāgo varaṃ kulagurorapi //
na tyāgayogyaṃ svakulaṃ dṛṣṭadoṣādapi priya /
kulavṛkṣe sthitā sāhaṃ svakulaṃ poṣayāmyahaṃ //
p. ६b)
tena sarvaprayatnena rakṣaṇīyaṃ prayatnataḥ /
sukule kula vāhulyaṃ yadi syāt bhāgyayogataḥ //
sarvarūpaṃ vidhātavyaṃ vaiparītya parityajet /
pṛthak sthānaṃ pṛthak dhyānaṃ pṛthak pūjā pṛthak stutiḥ //
na kartavyā prayatnena kimebhirvahu jalpitaiḥ /
kule tiṣṭhāni deveśa nātra kāryā vicāraṇā //
tāsāṃ viśvāsa yogena taddeśādhiḥ praṇaśyati /
pramodādamṛtasnānaṃ mamasyānnātra saṃśayaḥ //
kulajāhaṃ mahāyuddhe vīrāsphālananādinī /
na jñeyamatrayachāmi pālayāniyato jagat //
maukharyaṃ patividveṣaḥ kaṭūktikalahādikaṃ /
nīvādi gamanāccaiva nāhamīṣantarapriyā //
brahmāṇḍa bhāṇḍa saṃbhedāt tena jīve sa siddhiyuk /
vinākule na matsiddhirnna kutra pratipadyate //
śrībhairava uvāca /
caturāśra mimāṃ devi mokṣadātvaṃ sadā kathaṃ /
kulabhāva vivodhitvāt saṃśayaṃ mama pūraya //
śrī devyuvāca //
mokṣaddhārastu bahudhā * * * * * * * * ##?
kevalaṃ kulayogena prasīdāmina saṃśayaḥ //
p. ७a)
caturthā śramiṇā deva avadhūtāśramo mahān /
tatrāhaṃ kulayogena prasannā mokṣadāyinī //
yadi na syāt tathā yat tat śṛṇu tatkathayāmi te /
jñānabhāve samutpanne saṃprārthya nija kaulikīṃ //
tasmānnayāmi muktiḥ syāt tāḥ saṃpūjya kulāntare /
kuṇḍalī śakti vivare tadā yogaṃ samabhyaset //
nirdvandvo nirahaṃkāraḥ śuddhanāḍī gaṇo vratī /
mṛdvāsane samāsīnaḥ khagasaṃyamane rataḥ //
merudaṇḍavahiḥ pārśve candrasūryātmike śiva /
madhye suṣumnā saṃdiṣṭā tanmadhye citrarūpiṇī //
tenaiva graṃthitaṃ padmaṃ mūlādi patha paṃcakaṃ /
kālikā kālarūpeṇa ḍākinyā dyava laṃvitaṃ //
mūladvāraṃ samāsādya sthitā sā nāgarūpiṇī /
vāyunābhidyatayuktaṃ dṛḍhavidrāvayet tataḥ //
tacchvāsojjvalakāmasya śikkhāyāniśamujjverā ? /
prati vaktraṃ prabuddhāsau jīvātmānaṃ pare kute //
niyojayati tadyogādyātyeva mamṛtaṃ paraṃ /
vegātpredbhidya nāsāntaṃ gataucaṃdradivākarau //
adhocakraṃ mahāpadmaṃ kroḍī kṛtya suṣumnayā /
vyāghūdyanāsikā madhyaṃ gatā citrāṃgasaṃgatā //
p. ७b)
ūrdhvaṃ bhitvāttaliṃgaṃ vai itaraṃ puṣkaraṃ tataḥ /
vahīratnamanākāṃkṣī sākṣiṇī mokṣadāyinī //
jīvenādṛṣṭasaṃruddhā sthitā sā para saṃnidhau /
etadbhedaṃ vijānāti bhitvā yāti paraṃ padaṃ //
adṛṣṭa dhātu jīvo sau vahiryāti dine dine /
dine śāṅgulimānena tadarddhaścāparāstataḥ //
dviguṇaṃ prīti kāle syāt triguṇaṃ bhojanād vahiḥ /
ūrdhvaṃ vahirdeva dinaṃ tridinaṃ yadi bhairava //
nyūnaṃ vā tadadhaḥ prāṇaḥ śarīraṃ parimuṃcati /
śarīraṃ samatāṃ nītvā nyūnaṃ vā vaṭukeśvara //
kuṃbhayitvā adho vāyuṃ kuṇḍalī mukhavartmani /
yojayitvā tato jīvaṃ nītvā nādāvasānakaṃ //
gamāgamaṃ kārayitvā siddho bhavati mānavaḥ /
pīyate khādyate yattastatsarvaṃ kuṇḍalī mukhe //
hutvā siddhi mavāpnoti na sa baṃdhena budhyate /
bhitvā kāryā na catvāryaṃ kuṇḍalinyā kṛte punaḥ //
hemātarddehime bhikṣāṃ kuṇḍalī tarpayāmyahaṃ /
avadhūtāmra me sthitvā bhairavānaṃda tatparaḥ //
bhairavohaṃ na cānyosmin na devomatparaḥ kvacit /
maṃtra tatrārddha na sarvamayijātaṃ na cānyathā //
p. ८a)

śivohaṃ bhairavohaṃ nādo maṃtroha kulanāyakaḥ /
raktacandanadigdhāṃ pariktakaupīnabhūṣitaḥ //
raktamālyāmvaradharohetu yuktaḥ sambhavet(?) /
evaṃ bhikṣāṃ vrajan bhikṣuḥ bhairavācāra tatparaḥ //
lipyate na ca pāpena vadhyate na tu jaṃtunā /
yatra dveṣe tvayaṃ yāti saṃdeśaḥ kṣiti nāyakaḥ //
taṃtra nindā parā ye tu te naśyaṃti kṣaṇāt prabho /
tasmādyatrāt pūjitavyo na tiraskāra eva ca //
yatechā vidyate tasya tatkāryaṃ priyamapriyaṃ /
tadanye devadeveśa vilopācāravistaraṃ //
pūjayanti mahādevī kulāṃga dṛṣṭimātrataḥ /
puṣpaṃgaṃdhaṃ ca tāṃvūlaṃ naivedyaṃ yatra tadbhavet //
manasā tatsamutsṛjya vāhyato kulavāriṇā /
ātmanai tatsamāyojya devī rūpaṃ kuleśvara //
na pūjāṃ nārpitaṃ nyāsa na niṣṭhā na vratādikaṃ /
pūrṇohaṃ bhairavaścāhaṃ nityānaṃdohamavyayaḥ //
niraṃjana svarūpohaṃ niraṃkārastvahaṃ prabhuḥ /
sarvaśāstrādi yuktohaṃ sarvamaṃtrārtha pāragaḥ //
nātmātparataro devo na jāto na janiṣyati /
ānandarūpavān bhūtvā sarveṣāṃ priyakārakaḥ //
p. ८b)
muktadurgaṃdha matsyādi tyājyaṃ divyavaliṃ priya /
nānāsugaṃdhasaṃyuktaṃ māṃsādi bhojanaṃ caret //
sugaṃdhāmalatailādyairnānāgaṃdhāṃgavistaraiḥ /
snānaṃ kāryaṃ cāti muddhiṃ sūkṣmāṃ vāsobhidhāpayet //
sugaṃdhi puṣpamālābhirmuktālaṃkārabhūṣaṇaiḥ /
snigdhaṃ sumadhuraṃ dehaṃ kāmarūpaṃ manoharaṃ //
kṛtvā tu maṃgalaṃ dehaṃ mṛdubhāṣaṇa tatpara /
kulālāpānu saṃdhāyīṃ kularūpaṃ vicintya ca //
vihared divase caiva rātrā vā hṛṣṭi tatparaḥ /
ānīya yoṣitaḥ sarvājātyaṣṭaka samudbhavāḥ //
gaṃdhānukramanāddeva nāma kuryānmaheśvara /
yā syāt prathama śaktistu śuddhāntaḥ karaṇā dvijā //
śuddhāpi malamattāṃgī divyagaṃdhā manoramā /
sā hi svapnāvatī devī tanmaṃtraṃ tatra yojayet //
śuddha puṣpaiśca naivedyairllavaṇairmadhusaṃyutaiḥ /
pūjayitvā yathā pūrvaṃ sādhayennija sādhanaṃ //
yā kṛṣṇā nīla kṛṣṇābhā madhu piṃgalalocanā /
sādhakānāṃ *? hṛdayāyugalā nityagaṃdhikā //
tasyāṃ kālī samāyonyā sā kālī parikīrtitā /
tatpuṣpe naiva tāṃ kālī tatrai vedyaiśca pūjayet //
p. ९a)
yā syāt tṛtīyagaurāṃgīṣu sugaṃdhānu locanā /
tripurā nāma sā devī raktapuṣpeṇa pūjayet //
madagaṃdhā tu yā nārī madasphālanamandhalā /
muktā āmiṣagaṃdhena mahiṣāsuramardinī //
madya gaṃdhā tu yā nārī rakta netrā vinisthulā /
sogratāreti saṃproktā patyuḥ pāpavināśinī //
aśvagaṃdhā tu yā nārī dīrghājaṃghāmanoharā /
sāsyāccakita lolākṣī aśvārūḍhāvarapradā //
āmagaṃdhā ca vadane pūtigaṃdhā ca saṃdhiṣu /
nīlavarvarakeśīṃ yā vidyādurgāmahotsukhī //
sarvalakṣaṇasaṃyuktā nānāgaṃdhasamāgatā /
sudatī cārūkeśī yā dīrghanetrāmanoharā //
nānāvilāsa kuśalā kulaśāstravicāriṇī /
guruvakṣasthalākrāṃta madhyāviraladarśinī //
sudatī sā bhavedgaurī sarvakāryapravarddhinī /
etad gaṇaiḥ samāyuktā nānā vā ekajātayā //
rūpagaṃdhasamāyuktā nāmataḥ parikīrtitā /
rakṣitavyā prayatnena akṣatāstā yathā bhavet //
svayaṃ kāmeśvaro nāmnā bhūtvā kāmaparāyaṇaḥ /
p. ९b)
bhāvavṛddhiṃ vidhāyaiva mūlayogaṃ samācaret /
mūlayoge kṛte tatra saptāhāt maraṇaṃ bhavet //
na viṣṇurna hariḥ śaṃbhurnna devī na ca ṣoḍaśī /
na ca mṛtyuṃjayo vāpi na nyāso nāpi bhāvanā //
tasya mṛtyukṣayo deva prabhavaṃti na devatāḥ /
sā nārī mūlayogena nāgadaṃṣṭu vidhena vā //
vajreṇābhidyagarbhe ca mahāvyādhi vaśādapi /
mriyate tena pāpena mahādeva suniścitaṃ //
devakṛtyā tu vahudhā dṛṣṭādṛṣṭavibhedataḥ /
viśeṣatostrādeveśa kimanyad vahujalpitaiḥ //
māyayāchādya cātmānaṃ nijastrī rūpadhāriṇī /
āgatya ramate nityaṃ tenaiva naśyate dhruvaṃ //
tasmāt svadeśe naiva tatkartavyaṃ siddhivāṃchayā /
kiṃ vā kāmavilopārthaṃ yatitavyaṃ sureśvare //
karmadaṇḍaṃ samādāya śivasāmyaṃ nidhāya ca /
tatpātraṃ cakra sūtreṇa veṣṭanaṃ saptadhā kṛtaṃ //
pāśatvaṃ sarvabhūtānāṃ rakṣaṇāyasvayaṃbhuddā? /
nirjitosi mahābhāga ugravaṃdhavidhīyatāṃ //
eva mā maṃtrya tatsūtraṃ śivāṅge saptaveṣṭhitaṃ /
jāgraddṛśāṃ samāsādya svāpamaṃtraṃ tato japet //
p. १०a)
saṃhāra svapnatodhinyā puṭitaṃ praṇava dvayaṃ /
svapnamaṃtrasamākhyātaḥ svāpadaḥ sarvajaṃtuṣu //
evaṃ kṛtvā svayaṃ devo maheśādikya eva ca /
kulaṃ yadi syād yogeśa yaśca saṃsmaralolupa //
tadāpekṣā vidhātavyā kāryāśca karhicidbudhaiḥ /
varāṅga śṛṇu madvākyamāvaya śubhahetukaṃ //
etatkāryasamāsādya kartavyaṃ tavaveṣṭhitaṃ /
evamuktā nijaṃ kāryaṃ vidhāya sādhakottamaiḥ //
vaktavyaṃ na ca kartavyaṃ kulayogaṃ maheśvaraḥ /
vīrapatnīvīrakanyā vīrāṃgajavarāṃganā //
nāhṛṣyāsādhakaiḥ pūrvaṃ yāvat syāt mama saṃsthitiḥ /
manaḥ kṣobhe tatra yāte mūlayogena yatphalaṃ //
tatphalaṃ jāyate deva satyaṃ satyaṃ na cānyathā /
vīrapatnī tu paramāsvayameva maheśvarī //
tatsutākula vidyānāmādyāvaiti purātanī /
tadvadhū bhuvaneśānī sarvamaṃtraprabodhanī //
nyāyato'nyāyato vāpi vīrapatnī gurūryadi /
vīkṣaṇādeva sarvārthaṃ * * * sādhako bhavet //
yadi bhāgyaṃ vaśāddeva vīrapatnī tu labhyate /
p. १०b)
phalapākaṃ tatra kṛtvā kinnasiddhyaṃti bhūtale //
phalapākavidhānaṃ tu sarvadeva namaskṛtaṃ /
kathayāmi mahādeva na prakāśyaṃ kathaṃcana //
dṛṣṭādṛṣṭa kulaṃ deva devagaṃdharvakiṃnarāḥ /
āyāṃti phalapākārthaṃ tasmādyatnaviciṃtayet //
visarjanaṃ vidhātavyaṃ gopanaṃ bhāvaśāṃtikaṃ /
tattatkāryavidhānena kulaṃ kuryāt suśikṣitaṃ //
mātaḥ pratidunā dharmā dharmo na hi jagat traye /
patiḥ prāṇaparonityaṃ patireva parāgatiḥ //
patireva paraṃ brahmapatiḥ prāṇādhikaḥ prabhuḥ /
sarvatīrthamayaḥ svāmi sarvadevasamaḥpatiḥ //
sarvadeva mayañcaiva patireva mahāguruḥ /
āgatyopi viśetpārśvaṃ mukhaṃ vīkṣyasthitā bhavet //
patibhāveṃgite dakṣā kṛṣṇāsyātpatidarśane /
uttareṇottaraṃ dadyāt pāhareddūrakarmaṇi //
sarvadevamayaṃ hitvā yā nārīparagocarā /
śūkarīgarddabhīkākīśṛgālī jāyate dhruvaṃ //
ahaṃ tu putravad devi namebhrītirna cetrayā /
tava saṃge yo hi yāti pati rūpadharaḥ kvacit //
p. ११a)
mūlamaṃtra japantoyaṃ tadgātre deyamīśvarī /
tayā yadi vahirna syāt tadā svapatireva ca //
itopi śiṣya yā kāryā śikṣitā kulayoṣitā /
rakṣākāryā vidhānena pūrvokte naiva cātmanā //
yoginīnāṃ mahāpūjāṃ vaṭukānāṃ ca bhairavaṃ /
kāryāvighnavināśārtha kulavārarkṣayogataḥ //
yāsāṃ mūlatarormūle mūlavidyā tu kāmikā /
likhitvāneka kāleṣu tato vighnairnna lipyate //
vīrapatnyāmūladeśena kālaṃ maṃtrayojanaṃ /
visarjanavidhau deva yadīchetphalapātanaṃ //
yatra ye prīti retasya kulasya kulavittama /
tadrūpaṃ vigrahaṃ kṛtvā bhairavā vaṭukādayaḥ //
tatra vīrārpaṇaṃ kṛtvā kurvaṃti phalalakṣaṇaṃ /
liṅgairvākyaiḥ padairdeva jñātvā phalasamudbhavaṃ //
devairjātaṃ narairjātaṃ yathārthajñānaśāstrataḥ /
jñātvā phalavibhāgaṃ tu paṃcamāt parataḥ prabho //
saptamāṣṭamamāsādvā vṛkṣamadhye sarovare /
hasto dattaṃ pādukābhyāṃ vidyāsaṃhārayogataḥ //
japedaṣṭa sahasraṃ vai svayaṃ vikṣātpatiṣpati /
evaṃ kṛte yatpatati tatphalaṃ devanirmitaṃ //
p. ११b)
aśvāmikaṃ ca patati vaiparītyagamāgamāt /
etalliṃgaṃ phalaṃ jñātvā ānīyakṣālayet tataḥ //
doṣabhāgaṃ parityajya phalavṛkṣaṃ praṇamya ca /
tāmrapātre mahāraṇye phalapākaṃ samācaret //
rakṣādikaṃ vidhāyaiva vadunnaya samanvitaṃ /

nānāsugaṃdhi saṃmiśraṃ siddhaṃ jñātvā vicakṣaṇaḥ //
saṃstutānalamadhye tu aghoraṃ homayet tataḥ /
hetu mudrāṃ mṛtī kṛtya homaṃ kuryādalakṣitaḥ //
rātrāvevaṃ vidhāyaiva yajñaśeṣaṃ bhajet tataḥ /
bhuktamātre tu tasmin vai ciraṃjīvīkṣitau bhavet //
sadyo madhumatī siddhiḥ karasthāḥ bhogadāyinī /
divyabhāvaḥ sādhakeṃdramartya śakrasamo bhavet //
devānāṃ priyakāritvāt mokṣaṃ datvā maheśvara /
sādhakānāṃ kulajñānāṃ na doṣo kalpapātane //
etatphalanipātārtha phalavatpāpade pade /
vighnaṃ karoti sarvatra nijasaṃkoca kāraṇāt //
phalavṛkṣopari tathā vighnaṃmācarati dhruvaṃ /
phalavṛkṣasya hāniścet kadāciddaiva yogataḥ //
sādhakopi tathā deva bhavennātra vikalpanaṃ /
p. १२a)
vācāvya? manasā vāpi kāyādvā yadi vādhyate //
phalavṛkṣastadā devo naśyati smarasāsanaṃ /
vādhyate kulavṛkṣāścet sādhakasya kṛte prabho //
tāvanna kula pūjā syād yāvanta nisṛtirbhavet /
tāvannijakulālāpo varjanīyaḥ prayatnataḥ //
etatkārya vidhāne tu yogyaṃ nāsti mahītale /
atidūrāṃtare deśe nāmavarṇavivarjitaḥ //
karoti yadi bhadraṃ syād vighnaṃ vā phalasādhanaṃ /
na doṣastatra vādhyante sādhakāḥ kuladevatā //
vighnapradhānametat tu kadā citphalasādhanaṃ /
saphalaṃ samanuprāpya kriyate yadi pāmaraḥ //
phalaṃ bhavati deveśi pāpena vadhyate dhruvaṃ /
nindā madhumatī tatra jāyate nātra saṃśayaḥ //
madhumatyāphalaṃ deva kathayāmi śṛṇuṣvame /
sudhādhāradharāvānī vaktrāntasya prajāyate //
sarvajña sarvaśāstrāṇāṃ madhipaḥ kulanāyakaḥ /
candrasūryāvadhipṛṣṭyāṃ vibhūti vahulaṃ sukhaṃ //
devakanyāpsarobhistu divyagaṃdharvacāraṇaiḥ /
amṛtārthe prītikarairdevabhogyaiḥ sudullabhaiḥ //
devakanyā hastagataiḥ rathamārūhya sotsukā /
p. १२b)
āyāti sādhakākāṃkṣa hṛdayā parameśvara //
yatra kāmeśvaro devaściṃtāvaśamupāgataḥ /
tatraiva yāṃti satataṃ devakanyāḥ sahasraśaḥ //
indrayogyapurī kṛtvā ramate sādhakaiḥ samaṃ /
tato pāgatamuktāt sa muktā tu vahudhā sukhaṃ //
cirakālaṃ bhuvi sthitvā cāṃte mukti mavāpnuyāt /
eṣato kathito deva divyaṃ bhāvaḥ sukhāvahaḥ //
na devo yasya kasyāpi paśau gopyaḥ prayatnataḥ /
vīrabhāvo mahādeva kathyate gurubhairava //
nirdvandva mānaso bhūtvā hṛdi kāmakalātanuḥ /
niśāpūjāsu pravarohe tu yuktaḥ sadaiva hi //
nijakulaṃ samādāya svayaṃ bhairava rūpadhṛk /
kulaṃ ca bhairavī rūpaṃ tadgātre nyāsa vistaraṃ //
vinyasya sakalaṃ nyāsaṃ navayonyātmakaṃ tathā /
prasūna tūlikā madhye puṣpe prakarasaṃkule //
nānāgaṃdha samākīrṇe kuladravye na yaṃtrakaṃ /
likhitvā pūjayechaṃkhaṃ ghaṭasthāpanapūrvahaṃ //
svavāmabhāge ṣaṭkoṇaṃ tanmadhye brahmaraṃdhrakaṃ /
likhitvā tatra kuṃbhaṃ vai sauvarṇe rājataṃ ca * *? //
p. १३a)
tāmraṃ bhūmi mayaṃ cāpi yadvā loha vivarjitaṃ /
sthāpayet kalayā deva kuṃbhaṃ gaṃdhasuvāsitaṃ //
hetu dravyaṃ brāhmaṇādi * * ? bhedena pūjayet /
tatra maṃtraṃ vilikhyādau yadyatkula samudbhavaṃ //
dhyātjeṣṭa (?) devatāṃ tatra japedaṣṭottaraṃ śataṃ /
dhenumudrāṃ pradarśyāya amṛtaṃ tadviciṃtayan //
dṛṣṭvārghasya ca pātraṃ vai lolupāḥ sarvadevatāḥ /
nṛtyaṃti bhairavāḥ sarve nṛtyaṃti mātaro gaṇāḥ //
indrādayaḥ surāḥ sarve nṛtyaṃti madhulolupāḥ /
brahmāviṣṇumaheśādyā nṛtyaṃti harṣatatparā //
arghabhāṇḍaṃ dvidhā kṛtvā gurave caikabhāgakaṃ /
evaṃ kulāpadatvā vai ekena devatarpaṇaṃ //
pītvā kula rasaṃ deva nānālaṃkāra bhūṣitaḥ /
sākṣāyadi gurūrna syāt tadātoye visarjayet //
ānandarūpavān bhūtvā pūjayet parameśvarīṃ /
tattatkalpokta vidhinā tattadyaṃtre prapūjya ca //
visarjanaṃ vidhāyātha svakule yojayet tataḥ /
tadviśvara sa pānena amṛtaṃ bhujyate mayā //
taccakoṇarasāsvādaiḥ sapyatu sasajāyate /
tatphalagrahaṇādeva sumerū śṛṃgarohaṇaṃ //
p. १३b)
latāliṃga na mātreṇa sudhādhauta kalevarā /
mūlayoge kṛte tatra japedaṣṭa sahasukaṃ //
japapūtaṃ havi dravyaṃ gṛhītvā tarpayet tataḥ /
vidhāya tarpaṇaṃ deva pradakṣiṇa manuvrajan //
praṇamya stutvā kalpoktastavena toyaṃ yettataḥ /
idaṃ vīra kulaṃ deva suṃdaraṃ sumanoharaṃ //
yaddeśe vidyate vīrastatkulaṃ vāpi bhairava /
vanamālī bhayaṃ tatra na ca rājabhayādikaṃ //
sumaṃgalaṃ sadā tatra dhana putra vivarddhanaṃ /
lakṣmīstatra mahādeva susthirā sarvadā bhavet //
maṃtraṃ svapna pravodhinyā avaśyaṃ vṛkṣamūlake /
yojanīyaṃ prayatnena na ca vighnaṃ prajāyate //
nānyavīreṇa tadyogādgrahaṇe daivikairapi /
yoginībhistu yuktaṃ tu na ca pāpairnna yujyate //
yatra tatra kujevāre śmaśāne gamane kṛte /
pūjāphalaṃ bhavet tatra saptavāsarasaṃmitaṃ //
caturdaśyā gate tatra pakṣapūjāphalaṃ labhet /
nāgatenārcite sthāne paśureva na saṃśayaḥ //
nānyasyādadhiko deva iti ciṃtāparāyaṇa /
sādhako kṣobhamāpannemapi kṣobha? prajāyate //
p. १४a)
tasyādyatnādbhograyuto bhavedvīravaraḥ sukhī /
bhogena mokṣamāpnoti bhogena kulasādhanaṃ //
vinā hetu samāsādya kṣobhayukta maheśvara /
na pūjā mama saṃkuryānna ca dhyana na ciṃtanaṃ //
tasmād bhuktvā ca pītvā ca pūjayet parameśvaraṃ /
na kramadyuti doṣosti nācārādavidūṣaṇaṃ //
yadyadgadati nidrāti yatkaroti yadarghati /
tatsarvaṃ kularūpaṃ tu dhyātvā ca viharet sukhī //
ekākī nirjane deśe śmaśāne parvate vane /
śūnyāgāre nadītīre niḥsaṃge viharet sadā //
vīrāṇāṃ japakārastu sarvakāla praśasyate /
sarvadeśe sarvapīṭhe kartavyaṃ na ca saṃśayaḥ //
yadi vipro bhaved bhraṣṭaḥ kuladravyaṃ parāyaṇaḥ /
tadānena vidhānena kartavyaṃ kulatoṣaṇaṃ //
aparāpuṣpagarbhe tu kulasthānaṃ manoharaṃ /
sarvadeva mukhaṃ tatra mahākāmakalātmakaṃ //
hayā'ri kusume deva svayamasti sadāśiva /
tanmadhye na ghumādāya puṣpamadhye tu caṃdanaṃ //
raktaṃ yuktamarāgaṃ vā datvā tatra śivātmakaṃ /
yojayet śiva śaktyā tu aikyaṃ saṃbhāvayandhiyā //
p. १४b)
kṣaṇaṃ tatraiva saṃpūjya niścitya parameśvarī /
japtvā tadeva kuṇḍosthaṃ dravyaṃ paramadurlabhaṃ //
amṛtādadhikaṃ jñeyametadravyaṃ sudurlabhaṃ /
yatrā parājitā puṣpaṃ javā puṣpaṃ ca bhairava //
karavīre rakta muktai droṇaṃ vā tatra tiṣṭhati /
tatra devī vasennityaṃ tadante pūjanaṃ mama //
dattaikaikaja vā puṣpaṃ paṭṭavastraphalaṃ labhet /
brahmahatyādikaṃ pāpaṃ kṣaṇānnaśyati niścitaṃ //
aparā yā tu māhātmyaṃ ca vaktuṃ na hi maheśvara /
vīra sādhana kārye tu kartavyaṃ vīra puruṣaiḥ //
divyairapi ca kartavyaṃ paśubhirnna ca pānaraiḥ /
varaṃ pāmara kāryaṃ tu na paśau ceti niścayaḥ //
yadyadyadā purāproktaṃ śaktena maṃtrasādhanaṃ /
aṃjanaṃ guṭikādīṃśca kuryād vīro mahābalaḥ //
divye vīreṇa bhedo striyo bhedaḥ sa ca kathyate /
santo vinprato(?) madhuraḥ kalālāvanya saṃsthitaḥ //
divyastu devavatprāyo vīraścorddhata mānasaḥ /
vibhūti bhūṣaṇaṃ vāpi candanairvā vilepitaṃ //
ākāragopanaṃ vāpi vyakto vā kulabhairava /
raktacaṃdanadigdho vā vaiṣṇavo vāpya vaiṣṇavaḥ //
p. १५a)
asaṃskṛte saṃskṛto vā nityayukta kuleśvara /
apamāne ca pūjāyāṃ hṛṣṭaḥ puṣṭaḥ sadā bhavet //
devanindā paro vāpi tatpūjādi paropi vā /
pūjāratastadrahitaḥ kulīnamatate sthitāḥ //
nijabhāvasamāyukto devavadviharatkṣito /
svakulāntaṃ puraścaryā kārya rātrau cānyathā //
vedahīne dvije deva yathā na śruti saṃskriyā /
viṣṇu bhaktinivādeva bhaktirna prabhaved yathā //
śāktajñānaṃ vinā mukti yathā hāsyāya kalpyate /

guruṃ vināyathā taṃtre nādhikāraḥ kathaṃcana //
patihīnā ca yā nārī sarvakarmavivarjitā /
kulaṃ vinā tathā devo vīro vā mama sādhakaḥ //
nādhikārīti kauleya tasmād bhāva parobhavā /
avinītaṃ kulaṃ yasya sa kathaṃ mama pūjaka //
tasmād yatnāt tathā kāryaṃ yathā syād vinayānvitaṃ /
bhāvābhāva kule śāstre nādhikāraḥ kathaṃcana //
tena bhāva viśuddhastu sādhakaḥ kauliko bhavet /