ભાવચૂડામણિઃ · અધ્યાય 1

પ્. ૧અ)
શ્રીગુરુગણપતયે નમઃ ॥
યદ્યપિ નાનાવિધાનિ સાધનોપાયાનિ લિખિતાનિ તથાપિ ભાવેન વિના મંત્રાઅ
ન સિદ્ધ્યન્તીતિ ભાવચૂડામણિર્લિખ્યતે ॥
તંત્ર ચૂડામણૌ ॥
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ॥
માતર્દ્દેવિ મહામાયે બન્ધમોક્ષ પ્રવર્ત્તિનિ ।
ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ ગુરુક્રમમનૂત્તમં ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
ગુરુ ક્રમસ્તુ વહુધા મંત્રાવિસ્તર ગૌરવાત્ ।
કાલાનામપ્યનાદિત્વાત્ કથં તત્ કથયામિતે ॥
નૈવ જ્ઞાત્વા ગુરુકુલં નષ્ટમાર્ગો ભવિષ્યતિ ।
નષ્ટમાર્ગાત્ મહાવિદ્યા ન તાદૃક્ ફલગોચરા ॥
ગુરૂણાં શિષ્યભૂતાનાં નાસ્તિ ચેત્સંતતિ ક્રમઃ ।
તંત્ર મંત્રાશ્ચ વિદ્યાશ્ચ નિઃફલાઃ નાત્ર સંશયઃ ॥
વિંશતિ પુરુષાન્ વાપિ નવ સપ્તત્રયોપિ વા ।
ન જ્ઞાત્વા ગુરુવંશાનાં શિષ્યઃ સ્યાન્નષ્ટ સંતતિઃ ॥
સ્વવંશાદધિકં જ્ઞેયં ગુરુવંશંભુનાશુભં ।
જનકાદધિકં જ્ઞેયં મંત્રાદસ્ય મહેશ્વર ॥
તસ્માત્ સર્વત્ર દેવેશ સંક્ષેપા છૃણુતાન્ ગુરૂન્ ।
આદૌ સર્વત્ર દેવેશ મંત્રદઃ પરમો ગુરુઃ ॥
પરાપર ગુરુસ્ત્વં હિ પરમેષ્ઠિરહં તતઃ ।
સર્વ તંત્રેષુ વિદ્યાસ્તુ સ્વયં પ્રખ્યાત રૂપિણી ॥
તતઃ પુરુષ રૂપશ્ચ તસ્માત્ સ્વગુરુસંતતિઃ ।
તેનૈવાહં પદંશાશ્ચ મદ્ભક્તાશ્ચ વિઽઽએષતઃ ॥
પ્. ૧બ્)
સર્વમંત્રેષ્ટ પ્રભવઃ સર્વત્ર શુભદાયકઃ ।
શિવઃ શૈવાશ્ચ યે વિપ્રાસ્તેપિ સર્વત્ર દેશિકાઃ ॥
ગણેશો ગાણપત્યાશ્ચ ગણદીક્ષા પ્રભુર્મતઃ ।
સૂરઃ સૌરાસ્તથા વત્સ વિષ્ણુર્વિષ્ણુપરાયણઃ ॥
દિવ્યૌઘ ગુરવોદેવ સિદ્ધૌઘ ગુરવસ્તથા ।
માનવૌઘા સમાસેન કથયામિ તવાગ્રતઃ ॥
સર્વતન્ત્રેષુ મંત્રેષુ પ્રોક્તા મંત્ર ચતુષ્ટયી ।
તત્રાદૌ કાલિકા દેવી તસ્યાઃ શૃણુ ગુરુક્રમં ॥
મહાદેવિ મહાકાલસ્ત્રિપુરશ્ચૈવ ભૈરવઃ ।
દિવ્યૌઘ ગુરવઃ પ્રોક્તા સિદ્ધૌઘાન્ કથયામિતે ॥
બ્રહ્માનન્દઃ પૂર્ણદેવશ્ચલ વિત્તશ્ચલાચલઃ ।
કુમારઃ ક્રોધનશ્ચૈવ વરદઃ સ્મરદીપનઃ ॥
માયા માયાવતી ચૈવ માનવૌઘાન્ શૃણુ પ્રિયં ।
વિમનઃ કૃપણશ્ચૈવ ભીમસેનઃ સુધાકરઃ ॥
મીનોગોરક્ષકશ્ચૈવ ભોજદેવઃ પ્રજાપતિઃ ।
મૂલદેવૌરન્તિદેવો વિઘ્નેશ્વર હુતાશનૌ ॥
સોમપાનન્દ સહજૌ કાલિકા ગુરવઃ સ્મૃતાઃ ।
અથ તારા ગુરૂન્ વક્ષ્યે દૃષ્ટાદૃષ્ટ ફલપ્રદાન્ ॥
પ્. ૨અ)
ઊર્દ્ધ્વકેશો વ્યોમકેશો નીલકણ્ઠો વૃષધ્વજઃ ।
દિવ્યૌઘાઃ સિદ્ધિદા વત્સ શૃણુષ્વાવહિતાત્મના ॥
વશિષ્ઠ કૂર્મનાથશ્ચ નીલનાથો મહેશ્વર ।
હરિનાથો માનવૌઘાનથ વક્ષ્યામિ સદ્ગુરૂન્ ॥
તારાવતી ભાનુમતી જયા વિદ્યા મહોદરી ।
મુખાનન્દઃ પરાનન્દઃ પારિજાતઃ કુલેશ્વરઃ ॥
વિરૂપાક્ષૌ ભૈરવી ચ કથિતં તારિણી કુલં ।
સિદ્ધૌઘે માનવૌઘે ચ દિવ્યૌઘે પરમેશ્વર ॥
અક્ષૌભ્યઃ સર્વમૂર્દ્ધન્યસ્ત્રિમૂર્ત્તિર્ન્નાગ રૂપધૃક્ ।
અથ સ્વપ્નાવતી દેવાન્ કથયામિ તવ પ્રિયે ॥
પરાનન્દશ્ચ પૂર્ણેશો દેવદેવો જનાર્દનઃ ।
પૂર્ણેશી સુન્દરી ચૈવ મોહિની રતિકામિકે ॥
પુલસ્ત્યો ભાવસંપન્નો વીરાકર્ષણકર્મિણઃ ।
સિદ્ધૌઘે ચ સતી દેવી ભૈરવશ્ચન્દ્રશેખરઃ ॥
માનવૌઘે સતી દેવી ક્ષમાપૂર્ણા કલાવતી ।
મહેશો વિષ્ણુનામા ચ ગંગેશઃ સ્મરનાયકઃ ॥
પ્. ૨બ્)
કલાનન્દઃ કુમારી ચ સર્વાશ્ચ સંસ્કૃતસ્ત્રિયઃ ।
વિદગ્ધાઃ સર્વજાતીનાં સર્વાવસ્થા ગતાશ્ચ યા ॥
વાલા વા યૌવનોન્મત્તા નિઃપતિર્વા સ પુત્રિકા ।
ગુરુભાવં પરિત્યજ્ય યોષિત્સુ યદિ સાધકઃ ॥
સ્વપ્નાવતી જયેદ્વાર્ચા મનસા વપુષાપિ વા ।
સર્વદોષસમાયુક્તઃ ત્યાજ્યોસૌ કુલપાંશનઃ ॥
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વિપ્રિયં પરયોષિતિ ।
નિજાસ્વપિ ચ કામાર્થં મદંશાયોષિતો યતઃ ॥
અથ વક્ષ્યામિ તે વત્સ ષોડશીનાં ગુરુક્રમં ।
આનન્દનાથ દેવશ્ચ પરપ્રકાશકસ્તથા ॥
તતઃ પરશિવો દેવઃ પરશક્તિસ્તતઃ પરં ।
કૌલેશ્વરઃ શક્તિદેવોઽકુલેશાનશ્ચ કામુકઃ ॥
સુદ્ધૌઘાન્ કથયિષ્યામિ ભોગક્ષિન્નશ્ચ ભૈરવ ।
સમયો દેવ સહજૌ માનવૌઘાન્ શૃણુ પ્રિય ॥
ગગનો વિષ્ણુ વિમલૌ સહજો ભુવનસ્તથા ।
નીલસ્વાદુપ્રિયઃ પશ્ચાત્ કથિતા ગુરુસત્તમાઃ ॥
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ॥
વિદ્યા ચતુષ્ટયી પ્રોક્તા દુર્ગયા સદૃશી હુત ।
તાં વિહાય કથં તારા પ્રોક્તાં પરમ દુર્લભા ॥
પ્. ૩અ)
શ્રી ભૈરવ ઉવાચ ॥
સાધુપૃષ્ટં ત્વયા વત્સ સર્વપ્રાણિ સુખા વહ ।
યથા તારા તથા દુર્ગા વિસ્મયો નાસ્તિ યદ્યપિ ॥
તથાપિ તત્પ્રકાશાય ભયં જાતં પદે પદે ।
શૃણુ વત્સ મહાદેવં ગુરૂન્ દુર્ગા મનૂદ્ભવાન્ ॥
પરમાત્મા પરાનંદઃ પરમેષ્ઠી શોભોદયઃ ।
કૃષ્ણઃ કાલો કલાનાથો દિવ્યૌઘા ભૈરવાદિકાઃ ॥
નારદઃ કશ્યપઃ શંભુર્ભાર્ગવઃ કુલકૌલિકઃ ।
એતે પંચમહાદેવ સિદ્ધૌઘા પરિકીર્તિતાઃ ॥
રુદ્રાચાર્યઃ ક્ષમાચાર્યઃ પવનાશન સંજ્ઞકઃ ।
કુમારીશઃ શક્તિધરો ઘનાનંદઃ પ્રકાશકઃ ॥
હરિશર્મા વિષ્ણુશર્મા દત્તાત્રેયઃ પ્રિયંવદઃ ।
વહુલા શાકિની દેવી ચર્યાનાથઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
લોપામુદ્રા ગુરૂન્ વક્ષ્યે પ્રસંગા છૃણુ ભૈરવ ।
આદૌ પરેશ્વરો દેવઃ પરમેશી તતઃ પરં ॥
મિત્રીશશ્ચૈવ સજ્જીશો ઉડ્ડીશો દિવ્યસાધકાઃ ।
ચર્યાનાથો લોપામુદ્રા અગસ્ત્યઃ કાલદીપનઃ ॥
માનવૌઘાસ્તતો વક્ષ્યે ધર્માચાર્યાસ્તતઃ પરં ।
મુક્તકેશીશ્વરો દેવ દીપકોનાથ એવ ચ ॥
વિષ્ણુઃ પ્રભાકરશ્ચૈવ મનોજ્ઞસ્તદનંતરં ।
પ્. ૩બ્)
કલ્યાણ દેવરત્ન દેવૌ શ્રીરામાનંદ દેવકઃ ॥
આનન્દનાથશબ્દાન્તા ગુરવઃ સર્વસિદ્ધિદાઃ ।
અથ વા સર્વશાસ્ત્રેષુ ગુરવઃ સર્વસૂચિતાઃ ॥
કુલચૂડામણૌ દેવ શૃણુ દેવ મહેશ્વરા ।
યેષુ યેષુ ચ મંત્રેષુ યે યે ઋષિગણઃ સ્મૃતાઃ ॥
તે તે પૂજ્યાઃ સ પૂજ્યાદૌ સંક્ષેપાદ્ગદિતં મયા ।
અજ્ઞાનાદ્ગુરુ નામ્નાં વૈ ગુરુ ત્રિતયમર્ચ્ચયેત્ ॥
ચતુષ્ટયં વા સપ્તો વા ન કાર્યશ્ચ તતઃ પરં ।
ગુરૂન્પરમગુરુંશ્ચૈવ પરાપર ગુરૂંસ્તતઃ ॥
પરમેષ્ઠિ ગુરૂંશ્ચૈવ કથિતા ગુરવસ્તથા ।
ગુરૂપૂજાં વિના વત્સ યદિ પૂજાં સમાચરેત્ ॥
તદ્દોષ શમને વત્સ કુલપૂજાં સમાચરેત્ ।
ત્રિગુણં યત્ર યદ્ વા સ્યાત્ સ ગુણં કુલપૂજનાત્ ॥
કુલાવલોકનં વેત્સ્યાત્ કુતઃ પ્રોક્ષણમાર્જનં ।
ક્વસ્તનિં ક્વ ચ વા છુદ્ધિઃ ક્વવન્યાસ વિશોધનં ॥
દીક્ષા પ્રભુકુલીનશ્ચેત્ કુલં વા વટુકેશ્વર ।
તત્ દેહે ગુરુમાનીય ત્વત્ પાદે સ્મરણં ચરેત્ ॥
ન જાનામિ ગુરોર્નામ ન ચ શુદ્ધિં મહેશ્વર ।
ત્વત્ પાદામ્વુજરેણૂનાં કૃપયા દેહિ દાસતાં ॥
પ્. ૪અ)
ઇતિ સ્તવેન સંસ્તુત્ય નિજં કુલં ગુરૂં યદિ ।
તન્નામ્ના પૂજયેદ્ વત્સ તેન પૂજા ગુરોર્ભવેત્ ॥
સ્વપ્નાવત્યાસ્તુ પૂજાયાં કુલરૂપં ગુરૂં સ્મરેત્ ।
કુલં યથા ગુરુસ્તત્ર ન તથા કુલસાધકઃ ॥
ગુરુક્રમં ચ કથિતં ન જ્ઞાત્વા કુલપુષ્કરઃ ।
ન દેયં યત્ર કુત્રાપિ યો પિ ચેષ્ટે ચ ચુંવકે ॥
પશોરગ્નેન ચૈવૈષાં નામ ગ્રાહ્ય કુલેશ્વર ।
વૈષ્ણવે શક્તિ તંત્રે વા ગાણપત્યેથ વા પુનઃ ॥
નિજં ગુરું તદા ધ્યાત્વા તતો ગુરુ ચતુષ્ટયં ।
પૂજયિત્વા જપેદ્ દેવં ન ચ સંકોચમાચરેત્ ॥
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ॥
સમયાચાર સંકેત ભાવ સંકેતકં તથા ।
સૂચિતં તુ મહાદેવિ કથયસ્વાનુકંપયા ॥
સર્વમંત્રેષુ વિદ્યાસુ ભાવસંકેતમેવ ચ ।
તથાપિ શક્તિ તંત્રેષુ વિશેષાત્ સર્વસિદ્ધિદં ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
ભાવસ્તુ ત્રિવિધા દેવ દિવ્યવીરપશુ ક્રમાત્ ।
ગુરવસ્તુ ત્રિધા ચાત્ર તથૈવ મંત્ર દેવતા ॥
આદ્ય ભાવો મહાદેવ શ્રેયાત્ સર્વ સમૃદ્ધિદઃ ।
દ્વિતીયો મધ્યમશ્ચૈવ તૃતીયઃ સર્વનિન્દિતઃ ॥
વહુજપાત્ તથા ક્ષેમાત્ કાયક્લેશાદિ વિસ્તરૈઃ ।
ન ભાવેન વિના દેવ તંત્ર મંત્રાઃ ફલપ્રદાઃ ॥
કિં વીર સાધનૈર્દ્દેવ કિં વા કૃષ્ટિ કુલાકુલૈઃ ।
પ્. ૪બ્)
કિં પીઠપૂજને નૈવ કિં કન્યા ભોજનાદિભિઃ ॥
સ્વયોષિત્પ્રીતિદાનેન કિં પરેષાં તથૈવ ચ ।
કિં જિતેંદ્રિય ભાવેન કિં કૃત્વાચાર કર્મણા ॥
યદિ ભાવે વિશુદ્ધાત્મા ન સ્યાદ્ ભાવ પરાયણઃ ।
ભાવેન લભતે મુક્તિં ભાવેન કુલવર્દ્ધનં ॥
ભાવેન કુલવૃદ્ધિઃ સ્યાદ્ ભાવેન કાયશોધનં ।

કિં ન્યાસ વિસ્તરેણૈવ કિં ભૂતશુદ્ધિ વિસ્તરૈઃ ॥
કિં તથા પૂજને નૈવ યદિ ભાવો ન જાયતે ।
કેન ના પૂજ્યતે વિદ્યા ન ચ કેન ચ પૂજ્યતે ॥
ફલાભાવસ્તુ દેવેશ ભાવાભાવાત્પ્રજાયતે ।
એતદ્ રહસ્ય કથને સંકિતે મન માનસં ॥
ત્રિલોકીમત્સરી પ્રાયઃ સર્વત્ર તત્સમાગમઃ ।
નો વીક્ષ્ય નિર્જનં દેવ કથં તત્કથયામિતે ॥
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ।
ત્વત્પ્રસાદાન્મયાદેવિ વિદ્યા સ્વપ્નવિરોધિની ।
સર્વમાયા પ્રપન્નાનાં દીક્ષા દક્ષામમાગ્રણી ॥
વિદ્યતે દેવિ સર્વેષાં ભૂતાનાં સ્વાપકારણં ।
કરોમિ કથયત્વં મા યદિ પુત્રત્વ ભાવતા ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
પ્રથમં દિવ્યભાવસ્તુ કથ્યતે શૃણુ સાદરં ।
યદ્વર્ણા દેવતા યત્ર તત્તેજઃ પુંજસંયુતં ॥
તેજોમયં જગત્સર્વં વિભાવ્ય મૂર્તિકલ્પિતં ।
તત્તન્મૂર્તિમયૈર્મંત્રૈઃ સ્વેનાસ્વેનૈવ વા પુનઃ ॥
આત્માનં તન્મયં દૃષ્ટ્વા સર્વં ભાવં તથૈવ ચ ।
તત્સર્વં યોષિતિ ધ્યાત્વા ચિંતયેદ્ યત માનસઃ ॥
પ્. ૫અ)
અશેષ કુલસંપન્ના નાના જ્યોતિ સમુદ્ભવા ।
માના દેશોદ્ભવા વાપિ ગુણલાવન્યસંયુતા ॥
દ્વિતીય વત્સરા દૂર્દ્ધ્વં યાવત્ સ્યાદ્ દશમાબ્દકં ।
તાવત્ કુમારી વિજ્ઞેયા તંત્ર મંત્ર ફલપ્રદા ॥
કુમારી પૂજનાદ્દૈવ કુમારી ભોજનાદપિ ।
એકદ્વિત્ર્યાદિ વીજાનાં ફલદા નાત્ર સંશયઃ ॥
તાભ્યઃ પુષ્પં ફલં વાપિ અમુલે પાનુકં તથા ।
વાલપ્રિયં ચ યદ્ દ્રવ્યં દત્વા નત્વા ચ પૂજકઃ ॥
ધ્યાત્વા તદંગે સ્વાત્માનં વાલ ભાવવિચેષ્ટિતઃ ।
તાભિઃ પ્રિયકથાલાપ ક્રીડા કૌતૂહલાદિકં ॥
યથા તથા તત્પ્રિય કૃત્કૃત્વા સિદ્ધંશ્વરો ભવેત્ ।
તસ્માત્ ષોડશપર્યન્તં ભવતીતિ પ્રવક્ષ્યતે ॥
તત્ર ભાવપ્રકાશં ચેત્ સ ભાવઃ પરમો મતઃ ।
ચરણાશ્ચૂલ પર્યન્તં પીત્વાપિ ચ પુનઃ પિવેત્ ॥
તસ્યા નખ મુખજ્યોત્સ્ના ખણ્ડિતાત્ તસ્તમો ભવેત્ ।
કામડી?ખર્પરાકારા પ્રમદાસ્તન શોભયા ॥
સ્નિગ્ધાન્તઃ કરણો વીરો નિર્વિકારઃ સદા ભવેત્ ।
સુવૃત્ત જાનુના ચારુ જંઘોરુ જઘનાશ્રયૈઃ ॥
નાભિરોમાવલીં વક્ષ સ્થલૈઃ પીનપયોધરૈઃ ।
ગ્રીવા નયન પર્યન્ત કેશાગ્રૈઃ પ્રવરસ્મિતૈઃ ॥
યાવન્મધુમદાપૂર્ણૈર્ત્તસીમૈભાવલૌલિતૈઃ ।
સ્નિગ્ધેન્દ્રિયઃ સન્સંતુષ્ટશ્ચતુવર્ગઃ સમાશ્રયઃ ॥
પ્. ૫બ્)
નિવૃત્તિકાલે પુનસ્તસ્યા ભાવપૂર્ણામૃતૈર્ન્નિજં ।
મુખવિન્દુ વદાકારં તદધઃ કુચયુગ્મકં ॥
સર્વવિદ્યા મૃતા પૂર્ણ સર્વવાગ્વિભવપ્રદં ।
સર્વાર્થ સાધકં દેવ સર્વરક્ષણકારકં ॥
તદધઃ સ પરાર્દ્ધં ચ સુપરીકૃત્ય મંડલં ।
સર્વદેવાદિ ભૂતં તત્ સર્વદેવ નમસ્કૃતં ॥
સર્વ હ્લા *? સંપૂર્ણં સર્વરક્ષણકારકં ।
સર્વાર્થસાધકં દેવ સર્વવશ્ય પ્રવર્તકં ॥
એતત્ કામકલા ધ્યાન સુગોપ્યં સાધકોત્તમૈઃ ।
ધ્યાત્વા સ્મૃતાથ વા દૃષ્ટ્વા ધ્યાત્વા કામકલાન્વિતઃ ॥
ક્ષણતત્વ વિમર્ષેણ જાયતે ભાવ સંચય ।
કુલેષુ તત્કલારૂપં સકલં પરિચિન્ત્ય ચ ॥
કુલીનો જાયતે યસ્માત્ કથં તત્કથયાપિતે ।
કુલે સાક્ષાદ્યતસ્તત્વં સ્વયં ચિંતતિ તત્વતઃ ॥
તેન ત્વત્કુલશાસ્ત્રજ્ઞઃ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ ।
કુલદેવી વાત્મદેવી નિશ્ચલા યસ્ય વિદ્યતે ॥
સ ધન્યઃ પુરુષો લોકે નિશ્ચયોદય એવ ચ ।
યત્કુલે કુલદીક્ષા તુ તસ્યા પાપાં સ એવ હિ ॥
અદીક્ષિત કુલાષંપાત્ સિદ્ધિ હાનિઃ પ્રજાયતે ।
* * * * * * * * * * ?
ગમનં યદિ ॥
પ્. ૬અ)
સત્કુલીન કથં દેવ પૂજયેત્ પરમેશ્વરી ।
ગ્રંથરૂપા તુ રૂપેણ * * * * * * * * ##?
* ? પિતૃ હૃતં નામ વર્જનીયં પ્રયત્નતઃ ।
પરમોષાધિ? જ્ઞેયાનિ જ્ઞાપતી પ્રીતિ વર્દ્ધિની ॥
*? તત્વા*?ત કુર્યાલ્લીલાદ્યોગાત્સ્વલીલયા ।
તસ્માદુત્થાય હસ્તાગ્રે ધૃત્વા? સેવેતં સ્વાત્મવત્ ॥
વામભાગે સમાસીના સ્વવર્ણાં કામરૂપિણીં ।
ધ્યાત્વા કામકલાં તત્ર વિન્દ્વાદિ પૂર્ણવિગ્રહાં ॥
કેશવિન્યાસ તિલકં હારકેયૂરયાવકાં ।
સર્વાકલાં વિધાયાદૌ કુલદ્રવ્યા નિયોજયેત્ ॥
હેતુ યુક્તં સતાં હૂલં? દત્વા ભુક્ત્વાન્ન સાધકઃ ।
પૃછેત્ કુલ કથાં તસ્યાં લૌકિકાઽલૌકિકાદિ કિં ॥
ન પંચોદ્ભવપુષ્પાનિ કીર્તિતાનિ કુલાદિષુ ।
ન કલાતિ કુલાભિજ્ઞો ધ્રુવં સિદ્ધોપિ નશ્યતિ ॥
દૃષ્ટ્વા દોષાદિકં તત્ર સ્નેહા વિઃકૃત શિક્ષયા ।
ભાવયેન્ન કટુર્યુક્ત્યા વિકૃતે નિઃફલં ભવેત્ ॥
કુલશાસ્ત્ર રહસ્યં તુ કુલમૂલં યતઃ પ્રભો ।
વરં કુલમતસ્ત્યાગો વરં કુલગુરોરપિ ॥
ન ત્યાગયોગ્યં સ્વકુલં દૃષ્ટદોષાદપિ પ્રિય ।
કુલવૃક્ષે સ્થિતા સાહં સ્વકુલં પોષયામ્યહં ॥
પ્. ૬બ્)
તેન સર્વપ્રયત્નેન રક્ષણીયં પ્રયત્નતઃ ।
સુકુલે કુલ વાહુલ્યં યદિ સ્યાત્ ભાગ્યયોગતઃ ॥
સર્વરૂપં વિધાતવ્યં વૈપરીત્ય પરિત્યજેત્ ।
પૃથક્ સ્થાનં પૃથક્ ધ્યાનં પૃથક્ પૂજા પૃથક્ સ્તુતિઃ ॥
ન કર્તવ્યા પ્રયત્નેન કિમેભિર્વહુ જલ્પિતૈઃ ।
કુલે તિષ્ઠાનિ દેવેશ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
તાસાં વિશ્વાસ યોગેન તદ્દેશાધિઃ પ્રણશ્યતિ ।
પ્રમોદાદમૃતસ્નાનં મમસ્યાન્નાત્ર સંશયઃ ॥
કુલજાહં મહાયુદ્ધે વીરાસ્ફાલનનાદિની ।
ન જ્ઞેયમત્રયછામિ પાલયાનિયતો જગત્ ॥
મૌખર્યં પતિવિદ્વેષઃ કટૂક્તિકલહાદિકં ।
નીવાદિ ગમનાચ્ચૈવ નાહમીષન્તરપ્રિયા ॥
બ્રહ્માણ્ડ ભાણ્ડ સંભેદાત્ તેન જીવે સ સિદ્ધિયુક્ ।
વિનાકુલે ન મત્સિદ્ધિર્ન્ન કુત્ર પ્રતિપદ્યતે ॥
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ।
ચતુરાશ્ર મિમાં દેવિ મોક્ષદાત્વં સદા કથં ।
કુલભાવ વિવોધિત્વાત્ સંશયં મમ પૂરય ॥
શ્રી દેવ્યુવાચ ॥
મોક્ષદ્ધારસ્તુ બહુધા * * * * * * * * ##?
કેવલં કુલયોગેન પ્રસીદામિન સંશયઃ ॥
પ્. ૭અ)
ચતુર્થા શ્રમિણા દેવ અવધૂતાશ્રમો મહાન્ ।
તત્રાહં કુલયોગેન પ્રસન્ના મોક્ષદાયિની ॥
યદિ ન સ્યાત્ તથા યત્ તત્ શૃણુ તત્કથયામિ તે ।
જ્ઞાનભાવે સમુત્પન્ને સંપ્રાર્થ્ય નિજ કૌલિકીં ॥
તસ્માન્નયામિ મુક્તિઃ સ્યાત્ તાઃ સંપૂજ્ય કુલાન્તરે ।
કુણ્ડલી શક્તિ વિવરે તદા યોગં સમભ્યસેત્ ॥
નિર્દ્વન્દ્વો નિરહંકારઃ શુદ્ધનાડી ગણો વ્રતી ।
મૃદ્વાસને સમાસીનઃ ખગસંયમને રતઃ ॥
મેરુદણ્ડવહિઃ પાર્શ્વે ચન્દ્રસૂર્યાત્મિકે શિવ ।
મધ્યે સુષુમ્ના સંદિષ્ટા તન્મધ્યે ચિત્રરૂપિણી ॥
તેનૈવ ગ્રંથિતં પદ્મં મૂલાદિ પથ પંચકં ।
કાલિકા કાલરૂપેણ ડાકિન્યા દ્યવ લંવિતં ॥
મૂલદ્વારં સમાસાદ્ય સ્થિતા સા નાગરૂપિણી ।
વાયુનાભિદ્યતયુક્તં દૃઢવિદ્રાવયેત્ તતઃ ॥
તચ્છ્વાસોજ્જ્વલકામસ્ય શિક્ખાયાનિશમુજ્જ્વેરા ? ।
પ્રતિ વક્ત્રં પ્રબુદ્ધાસૌ જીવાત્માનં પરે કુતે ॥
નિયોજયતિ તદ્યોગાદ્યાત્યેવ મમૃતં પરં ।
વેગાત્પ્રેદ્ભિદ્ય નાસાન્તં ગતૌચંદ્રદિવાકરૌ ॥
અધોચક્રં મહાપદ્મં ક્રોડી કૃત્ય સુષુમ્નયા ।
વ્યાઘૂદ્યનાસિકા મધ્યં ગતા ચિત્રાંગસંગતા ॥
પ્. ૭બ્)
ઊર્ધ્વં ભિત્વાત્તલિંગં વૈ ઇતરં પુષ્કરં તતઃ ।
વહીરત્નમનાકાંક્ષી સાક્ષિણી મોક્ષદાયિની ॥
જીવેનાદૃષ્ટસંરુદ્ધા સ્થિતા સા પર સંનિધૌ ।
એતદ્ભેદં વિજાનાતિ ભિત્વા યાતિ પરં પદં ॥
અદૃષ્ટ ધાતુ જીવો સૌ વહિર્યાતિ દિને દિને ।
દિને શાઙ્ગુલિમાનેન તદર્દ્ધશ્ચાપરાસ્તતઃ ॥
દ્વિગુણં પ્રીતિ કાલે સ્યાત્ ત્રિગુણં ભોજનાદ્ વહિઃ ।
ઊર્ધ્વં વહિર્દેવ દિનં ત્રિદિનં યદિ ભૈરવ ॥
ન્યૂનં વા તદધઃ પ્રાણઃ શરીરં પરિમુંચતિ ।
શરીરં સમતાં નીત્વા ન્યૂનં વા વટુકેશ્વર ॥
કુંભયિત્વા અધો વાયું કુણ્ડલી મુખવર્ત્મનિ ।
યોજયિત્વા તતો જીવં નીત્વા નાદાવસાનકં ॥
ગમાગમં કારયિત્વા સિદ્ધો ભવતિ માનવઃ ।
પીયતે ખાદ્યતે યત્તસ્તત્સર્વં કુણ્ડલી મુખે ॥
હુત્વા સિદ્ધિ મવાપ્નોતિ ન સ બંધેન બુધ્યતે ।
ભિત્વા કાર્યા ન ચત્વાર્યં કુણ્ડલિન્યા કૃતે પુનઃ ॥
હેમાતર્દ્દેહિમે ભિક્ષાં કુણ્ડલી તર્પયામ્યહં ।
અવધૂતામ્ર મે સ્થિત્વા ભૈરવાનંદ તત્પરઃ ॥
ભૈરવોહં ન ચાન્યોસ્મિન્ ન દેવોમત્પરઃ ક્વચિત્ ।
મંત્ર તત્રાર્દ્ધ ન સર્વમયિજાતં ન ચાન્યથા ॥
પ્. ૮અ)

શિવોહં ભૈરવોહં નાદો મંત્રોહ કુલનાયકઃ ।
રક્તચન્દનદિગ્ધાં પરિક્તકૌપીનભૂષિતઃ ॥
રક્તમાલ્યામ્વરધરોહેતુ યુક્તઃ સમ્ભવેત્(?) ।
એવં ભિક્ષાં વ્રજન્ ભિક્ષુઃ ભૈરવાચાર તત્પરઃ ॥
લિપ્યતે ન ચ પાપેન વધ્યતે ન તુ જંતુના ।
યત્ર દ્વેષે ત્વયં યાતિ સંદેશઃ ક્ષિતિ નાયકઃ ॥
તંત્ર નિન્દા પરા યે તુ તે નશ્યંતિ ક્ષણાત્ પ્રભો ।
તસ્માદ્યત્રાત્ પૂજિતવ્યો ન તિરસ્કાર એવ ચ ॥
યતેછા વિદ્યતે તસ્ય તત્કાર્યં પ્રિયમપ્રિયં ।
તદન્યે દેવદેવેશ વિલોપાચારવિસ્તરં ॥
પૂજયન્તિ મહાદેવી કુલાંગ દૃષ્ટિમાત્રતઃ ।
પુષ્પંગંધં ચ તાંવૂલં નૈવેદ્યં યત્ર તદ્ભવેત્ ॥
મનસા તત્સમુત્સૃજ્ય વાહ્યતો કુલવારિણા ।
આત્મનૈ તત્સમાયોજ્ય દેવી રૂપં કુલેશ્વર ॥
ન પૂજાં નાર્પિતં ન્યાસ ન નિષ્ઠા ન વ્રતાદિકં ।
પૂર્ણોહં ભૈરવશ્ચાહં નિત્યાનંદોહમવ્યયઃ ॥
નિરંજન સ્વરૂપોહં નિરંકારસ્ત્વહં પ્રભુઃ ।
સર્વશાસ્ત્રાદિ યુક્તોહં સર્વમંત્રાર્થ પારગઃ ॥
નાત્માત્પરતરો દેવો ન જાતો ન જનિષ્યતિ ।
આનન્દરૂપવાન્ ભૂત્વા સર્વેષાં પ્રિયકારકઃ ॥
પ્. ૮બ્)
મુક્તદુર્ગંધ મત્સ્યાદિ ત્યાજ્યં દિવ્યવલિં પ્રિય ।
નાનાસુગંધસંયુક્તં માંસાદિ ભોજનં ચરેત્ ॥
સુગંધામલતૈલાદ્યૈર્નાનાગંધાંગવિસ્તરૈઃ ।
સ્નાનં કાર્યં ચાતિ મુદ્ધિં સૂક્ષ્માં વાસોભિધાપયેત્ ॥
સુગંધિ પુષ્પમાલાભિર્મુક્તાલંકારભૂષણૈઃ ।
સ્નિગ્ધં સુમધુરં દેહં કામરૂપં મનોહરં ॥
કૃત્વા તુ મંગલં દેહં મૃદુભાષણ તત્પર ।
કુલાલાપાનુ સંધાયીં કુલરૂપં વિચિન્ત્ય ચ ॥
વિહરેદ્ દિવસે ચૈવ રાત્રા વા હૃષ્ટિ તત્પરઃ ।
આનીય યોષિતઃ સર્વાજાત્યષ્ટક સમુદ્ભવાઃ ॥
ગંધાનુક્રમનાદ્દેવ નામ કુર્યાન્મહેશ્વર ।
યા સ્યાત્ પ્રથમ શક્તિસ્તુ શુદ્ધાન્તઃ કરણા દ્વિજા ॥
શુદ્ધાપિ મલમત્તાંગી દિવ્યગંધા મનોરમા ।
સા હિ સ્વપ્નાવતી દેવી તન્મંત્રં તત્ર યોજયેત્ ॥
શુદ્ધ પુષ્પૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્લ્લવણૈર્મધુસંયુતૈઃ ।
પૂજયિત્વા યથા પૂર્વં સાધયેન્નિજ સાધનં ॥
યા કૃષ્ણા નીલ કૃષ્ણાભા મધુ પિંગલલોચના ।
સાધકાનાં *? હૃદયાયુગલા નિત્યગંધિકા ॥
તસ્યાં કાલી સમાયોન્યા સા કાલી પરિકીર્તિતા ।
તત્પુષ્પે નૈવ તાં કાલી તત્રૈ વેદ્યૈશ્ચ પૂજયેત્ ॥
પ્. ૯અ)
યા સ્યાત્ તૃતીયગૌરાંગીષુ સુગંધાનુ લોચના ।
ત્રિપુરા નામ સા દેવી રક્તપુષ્પેણ પૂજયેત્ ॥
મદગંધા તુ યા નારી મદસ્ફાલનમન્ધલા ।
મુક્તા આમિષગંધેન મહિષાસુરમર્દિની ॥
મદ્ય ગંધા તુ યા નારી રક્ત નેત્રા વિનિસ્થુલા ।
સોગ્રતારેતિ સંપ્રોક્તા પત્યુઃ પાપવિનાશિની ॥
અશ્વગંધા તુ યા નારી દીર્ઘાજંઘામનોહરા ।
સાસ્યાચ્ચકિત લોલાક્ષી અશ્વારૂઢાવરપ્રદા ॥
આમગંધા ચ વદને પૂતિગંધા ચ સંધિષુ ।
નીલવર્વરકેશીં યા વિદ્યાદુર્ગામહોત્સુખી ॥
સર્વલક્ષણસંયુક્તા નાનાગંધસમાગતા ।
સુદતી ચારૂકેશી યા દીર્ઘનેત્રામનોહરા ॥
નાનાવિલાસ કુશલા કુલશાસ્ત્રવિચારિણી ।
ગુરુવક્ષસ્થલાક્રાંત મધ્યાવિરલદર્શિની ॥
સુદતી સા ભવેદ્ગૌરી સર્વકાર્યપ્રવર્દ્ધિની ।
એતદ્ ગણૈઃ સમાયુક્તા નાના વા એકજાતયા ॥
રૂપગંધસમાયુક્તા નામતઃ પરિકીર્તિતા ।
રક્ષિતવ્યા પ્રયત્નેન અક્ષતાસ્તા યથા ભવેત્ ॥
સ્વયં કામેશ્વરો નામ્ના ભૂત્વા કામપરાયણઃ ।
પ્. ૯બ્)
ભાવવૃદ્ધિં વિધાયૈવ મૂલયોગં સમાચરેત્ ।
મૂલયોગે કૃતે તત્ર સપ્તાહાત્ મરણં ભવેત્ ॥
ન વિષ્ણુર્ન હરિઃ શંભુર્ન્ન દેવી ન ચ ષોડશી ।
ન ચ મૃત્યુંજયો વાપિ ન ન્યાસો નાપિ ભાવના ॥
તસ્ય મૃત્યુક્ષયો દેવ પ્રભવંતિ ન દેવતાઃ ।
સા નારી મૂલયોગેન નાગદંષ્ટુ વિધેન વા ॥
વજ્રેણાભિદ્યગર્ભે ચ મહાવ્યાધિ વશાદપિ ।
મ્રિયતે તેન પાપેન મહાદેવ સુનિશ્ચિતં ॥
દેવકૃત્યા તુ વહુધા દૃષ્ટાદૃષ્ટવિભેદતઃ ।
વિશેષતોસ્ત્રાદેવેશ કિમન્યદ્ વહુજલ્પિતૈઃ ॥
માયયાછાદ્ય ચાત્માનં નિજસ્ત્રી રૂપધારિણી ।
આગત્ય રમતે નિત્યં તેનૈવ નશ્યતે ધ્રુવં ॥
તસ્માત્ સ્વદેશે નૈવ તત્કર્તવ્યં સિદ્ધિવાંછયા ।
કિં વા કામવિલોપાર્થં યતિતવ્યં સુરેશ્વરે ॥
કર્મદણ્ડં સમાદાય શિવસામ્યં નિધાય ચ ।
તત્પાત્રં ચક્ર સૂત્રેણ વેષ્ટનં સપ્તધા કૃતં ॥
પાશત્વં સર્વભૂતાનાં રક્ષણાયસ્વયંભુદ્દા? ।
નિર્જિતોસિ મહાભાગ ઉગ્રવંધવિધીયતાં ॥
એવ મા મંત્ર્ય તત્સૂત્રં શિવાઙ્ગે સપ્તવેષ્ઠિતં ।
જાગ્રદ્દૃશાં સમાસાદ્ય સ્વાપમંત્રં તતો જપેત્ ॥
પ્. ૧૦અ)
સંહાર સ્વપ્નતોધિન્યા પુટિતં પ્રણવ દ્વયં ।
સ્વપ્નમંત્રસમાખ્યાતઃ સ્વાપદઃ સર્વજંતુષુ ॥
એવં કૃત્વા સ્વયં દેવો મહેશાદિક્ય એવ ચ ।
કુલં યદિ સ્યાદ્ યોગેશ યશ્ચ સંસ્મરલોલુપ ॥
તદાપેક્ષા વિધાતવ્યા કાર્યાશ્ચ કર્હિચિદ્બુધૈઃ ।
વરાઙ્ગ શૃણુ મદ્વાક્યમાવય શુભહેતુકં ॥
એતત્કાર્યસમાસાદ્ય કર્તવ્યં તવવેષ્ઠિતં ।
એવમુક્તા નિજં કાર્યં વિધાય સાધકોત્તમૈઃ ॥
વક્તવ્યં ન ચ કર્તવ્યં કુલયોગં મહેશ્વરઃ ।
વીરપત્નીવીરકન્યા વીરાંગજવરાંગના ॥
નાહૃષ્યાસાધકૈઃ પૂર્વં યાવત્ સ્યાત્ મમ સંસ્થિતિઃ ।
મનઃ ક્ષોભે તત્ર યાતે મૂલયોગેન યત્ફલં ॥
તત્ફલં જાયતે દેવ સત્યં સત્યં ન ચાન્યથા ।
વીરપત્ની તુ પરમાસ્વયમેવ મહેશ્વરી ॥
તત્સુતાકુલ વિદ્યાનામાદ્યાવૈતિ પુરાતની ।
તદ્વધૂ ભુવનેશાની સર્વમંત્રપ્રબોધની ॥
ન્યાયતોઽન્યાયતો વાપિ વીરપત્ની ગુરૂર્યદિ ।
વીક્ષણાદેવ સર્વાર્થં * * * સાધકો ભવેત્ ॥
યદિ ભાગ્યં વશાદ્દેવ વીરપત્ની તુ લભ્યતે ।
પ્. ૧૦બ્)
ફલપાકં તત્ર કૃત્વા કિન્નસિદ્ધ્યંતિ ભૂતલે ॥
ફલપાકવિધાનં તુ સર્વદેવ નમસ્કૃતં ।
કથયામિ મહાદેવ ન પ્રકાશ્યં કથંચન ॥
દૃષ્ટાદૃષ્ટ કુલં દેવ દેવગંધર્વકિંનરાઃ ।
આયાંતિ ફલપાકાર્થં તસ્માદ્યત્નવિચિંતયેત્ ॥
વિસર્જનં વિધાતવ્યં ગોપનં ભાવશાંતિકં ।
તત્તત્કાર્યવિધાનેન કુલં કુર્યાત્ સુશિક્ષિતં ॥
માતઃ પ્રતિદુના ધર્મા ધર્મો ન હિ જગત્ ત્રયે ।
પતિઃ પ્રાણપરોનિત્યં પતિરેવ પરાગતિઃ ॥
પતિરેવ પરં બ્રહ્મપતિઃ પ્રાણાધિકઃ પ્રભુઃ ।
સર્વતીર્થમયઃ સ્વામિ સર્વદેવસમઃપતિઃ ॥
સર્વદેવ મયઞ્ચૈવ પતિરેવ મહાગુરુઃ ।
આગત્યોપિ વિશેત્પાર્શ્વં મુખં વીક્ષ્યસ્થિતા ભવેત્ ॥
પતિભાવેંગિતે દક્ષા કૃષ્ણાસ્યાત્પતિદર્શને ।
ઉત્તરેણોત્તરં દદ્યાત્ પાહરેદ્દૂરકર્મણિ ॥
સર્વદેવમયં હિત્વા યા નારીપરગોચરા ।
શૂકરીગર્દ્દભીકાકીશૃગાલી જાયતે ધ્રુવં ॥
અહં તુ પુત્રવદ્ દેવિ નમેભ્રીતિર્ન ચેત્રયા ।
તવ સંગે યો હિ યાતિ પતિ રૂપધરઃ ક્વચિત્ ॥
પ્. ૧૧અ)
મૂલમંત્ર જપન્તોયં તદ્ગાત્રે દેયમીશ્વરી ।
તયા યદિ વહિર્ન સ્યાત્ તદા સ્વપતિરેવ ચ ॥
ઇતોપિ શિષ્ય યા કાર્યા શિક્ષિતા કુલયોષિતા ।
રક્ષાકાર્યા વિધાનેન પૂર્વોક્તે નૈવ ચાત્મના ॥
યોગિનીનાં મહાપૂજાં વટુકાનાં ચ ભૈરવં ।
કાર્યાવિઘ્નવિનાશાર્થ કુલવારર્ક્ષયોગતઃ ॥
યાસાં મૂલતરોર્મૂલે મૂલવિદ્યા તુ કામિકા ।
લિખિત્વાનેક કાલેષુ તતો વિઘ્નૈર્ન્ન લિપ્યતે ॥
વીરપત્ન્યામૂલદેશેન કાલં મંત્રયોજનં ।
વિસર્જનવિધૌ દેવ યદીછેત્ફલપાતનં ॥
યત્ર યે પ્રીતિ રેતસ્ય કુલસ્ય કુલવિત્તમ ।
તદ્રૂપં વિગ્રહં કૃત્વા ભૈરવા વટુકાદયઃ ॥
તત્ર વીરાર્પણં કૃત્વા કુર્વંતિ ફલલક્ષણં ।
લિઙ્ગૈર્વાક્યૈઃ પદૈર્દેવ જ્ઞાત્વા ફલસમુદ્ભવં ॥
દેવૈર્જાતં નરૈર્જાતં યથાર્થજ્ઞાનશાસ્ત્રતઃ ।
જ્ઞાત્વા ફલવિભાગં તુ પંચમાત્ પરતઃ પ્રભો ॥
સપ્તમાષ્ટમમાસાદ્વા વૃક્ષમધ્યે સરોવરે ।
હસ્તો દત્તં પાદુકાભ્યાં વિદ્યાસંહારયોગતઃ ॥
જપેદષ્ટ સહસ્રં વૈ સ્વયં વિક્ષાત્પતિષ્પતિ ।
એવં કૃતે યત્પતતિ તત્ફલં દેવનિર્મિતં ॥
પ્. ૧૧બ્)
અશ્વામિકં ચ પતતિ વૈપરીત્યગમાગમાત્ ।
એતલ્લિંગં ફલં જ્ઞાત્વા આનીયક્ષાલયેત્ તતઃ ॥
દોષભાગં પરિત્યજ્ય ફલવૃક્ષં પ્રણમ્ય ચ ।
તામ્રપાત્રે મહારણ્યે ફલપાકં સમાચરેત્ ॥
રક્ષાદિકં વિધાયૈવ વદુન્નય સમન્વિતં ।

નાનાસુગંધિ સંમિશ્રં સિદ્ધં જ્ઞાત્વા વિચક્ષણઃ ॥
સંસ્તુતાનલમધ્યે તુ અઘોરં હોમયેત્ તતઃ ।
હેતુ મુદ્રાં મૃતી કૃત્ય હોમં કુર્યાદલક્ષિતઃ ॥
રાત્રાવેવં વિધાયૈવ યજ્ઞશેષં ભજેત્ તતઃ ।
ભુક્તમાત્રે તુ તસ્મિન્ વૈ ચિરંજીવીક્ષિતૌ ભવેત્ ॥
સદ્યો મધુમતી સિદ્ધિઃ કરસ્થાઃ ભોગદાયિની ।
દિવ્યભાવઃ સાધકેંદ્રમર્ત્ય શક્રસમો ભવેત્ ॥
દેવાનાં પ્રિયકારિત્વાત્ મોક્ષં દત્વા મહેશ્વર ।
સાધકાનાં કુલજ્ઞાનાં ન દોષો કલ્પપાતને ॥
એતત્ફલનિપાતાર્થ ફલવત્પાપદે પદે ।
વિઘ્નં કરોતિ સર્વત્ર નિજસંકોચ કારણાત્ ॥
ફલવૃક્ષોપરિ તથા વિઘ્નંમાચરતિ ધ્રુવં ।
ફલવૃક્ષસ્ય હાનિશ્ચેત્ કદાચિદ્દૈવ યોગતઃ ॥
સાધકોપિ તથા દેવ ભવેન્નાત્ર વિકલ્પનં ।
પ્. ૧૨અ)
વાચાવ્ય? મનસા વાપિ કાયાદ્વા યદિ વાધ્યતે ॥
ફલવૃક્ષસ્તદા દેવો નશ્યતિ સ્મરસાસનં ।
વાધ્યતે કુલવૃક્ષાશ્ચેત્ સાધકસ્ય કૃતે પ્રભો ॥
તાવન્ન કુલ પૂજા સ્યાદ્ યાવન્ત નિસૃતિર્ભવેત્ ।
તાવન્નિજકુલાલાપો વર્જનીયઃ પ્રયત્નતઃ ॥
એતત્કાર્ય વિધાને તુ યોગ્યં નાસ્તિ મહીતલે ।
અતિદૂરાંતરે દેશે નામવર્ણવિવર્જિતઃ ॥
કરોતિ યદિ ભદ્રં સ્યાદ્ વિઘ્નં વા ફલસાધનં ।
ન દોષસ્તત્ર વાધ્યન્તે સાધકાઃ કુલદેવતા ॥
વિઘ્નપ્રધાનમેતત્ તુ કદા ચિત્ફલસાધનં ।
સફલં સમનુપ્રાપ્ય ક્રિયતે યદિ પામરઃ ॥
ફલં ભવતિ દેવેશિ પાપેન વધ્યતે ધ્રુવં ।
નિન્દા મધુમતી તત્ર જાયતે નાત્ર સંશયઃ ॥
મધુમત્યાફલં દેવ કથયામિ શૃણુષ્વમે ।
સુધાધારધરાવાની વક્ત્રાન્તસ્ય પ્રજાયતે ॥
સર્વજ્ઞ સર્વશાસ્ત્રાણાં મધિપઃ કુલનાયકઃ ।
ચન્દ્રસૂર્યાવધિપૃષ્ટ્યાં વિભૂતિ વહુલં સુખં ॥
દેવકન્યાપ્સરોભિસ્તુ દિવ્યગંધર્વચારણૈઃ ।
અમૃતાર્થે પ્રીતિકરૈર્દેવભોગ્યૈઃ સુદુલ્લભૈઃ ॥
દેવકન્યા હસ્તગતૈઃ રથમારૂહ્ય સોત્સુકા ।
પ્. ૧૨બ્)
આયાતિ સાધકાકાંક્ષ હૃદયા પરમેશ્વર ॥
યત્ર કામેશ્વરો દેવશ્ચિંતાવશમુપાગતઃ ।
તત્રૈવ યાંતિ સતતં દેવકન્યાઃ સહસ્રશઃ ॥
ઇન્દ્રયોગ્યપુરી કૃત્વા રમતે સાધકૈઃ સમં ।
તતો પાગતમુક્તાત્ સ મુક્તા તુ વહુધા સુખં ॥
ચિરકાલં ભુવિ સ્થિત્વા ચાંતે મુક્તિ મવાપ્નુયાત્ ।
એષતો કથિતો દેવ દિવ્યં ભાવઃ સુખાવહઃ ॥
ન દેવો યસ્ય કસ્યાપિ પશૌ ગોપ્યઃ પ્રયત્નતઃ ।
વીરભાવો મહાદેવ કથ્યતે ગુરુભૈરવ ॥
નિર્દ્વન્દ્વ માનસો ભૂત્વા હૃદિ કામકલાતનુઃ ।
નિશાપૂજાસુ પ્રવરોહે તુ યુક્તઃ સદૈવ હિ ॥
નિજકુલં સમાદાય સ્વયં ભૈરવ રૂપધૃક્ ।
કુલં ચ ભૈરવી રૂપં તદ્ગાત્રે ન્યાસ વિસ્તરં ॥
વિન્યસ્ય સકલં ન્યાસં નવયોન્યાત્મકં તથા ।
પ્રસૂન તૂલિકા મધ્યે પુષ્પે પ્રકરસંકુલે ॥
નાનાગંધ સમાકીર્ણે કુલદ્રવ્યે ન યંત્રકં ।
લિખિત્વા પૂજયેછંખં ઘટસ્થાપનપૂર્વહં ॥
સ્વવામભાગે ષટ્કોણં તન્મધ્યે બ્રહ્મરંધ્રકં ।
લિખિત્વા તત્ર કુંભં વૈ સૌવર્ણે રાજતં ચ * *? ॥
પ્. ૧૩અ)
તામ્રં ભૂમિ મયં ચાપિ યદ્વા લોહ વિવર્જિતં ।
સ્થાપયેત્ કલયા દેવ કુંભં ગંધસુવાસિતં ॥
હેતુ દ્રવ્યં બ્રાહ્મણાદિ * * ? ભેદેન પૂજયેત્ ।
તત્ર મંત્રં વિલિખ્યાદૌ યદ્યત્કુલ સમુદ્ભવં ॥
ધ્યાત્જેષ્ટ (?) દેવતાં તત્ર જપેદષ્ટોત્તરં શતં ।
ધેનુમુદ્રાં પ્રદર્શ્યાય અમૃતં તદ્વિચિંતયન્ ॥
દૃષ્ટ્વાર્ઘસ્ય ચ પાત્રં વૈ લોલુપાઃ સર્વદેવતાઃ ।
નૃત્યંતિ ભૈરવાઃ સર્વે નૃત્યંતિ માતરો ગણાઃ ॥
ઇન્દ્રાદયઃ સુરાઃ સર્વે નૃત્યંતિ મધુલોલુપાઃ ।
બ્રહ્માવિષ્ણુમહેશાદ્યા નૃત્યંતિ હર્ષતત્પરા ॥
અર્ઘભાણ્ડં દ્વિધા કૃત્વા ગુરવે ચૈકભાગકં ।
એવં કુલાપદત્વા વૈ એકેન દેવતર્પણં ॥
પીત્વા કુલ રસં દેવ નાનાલંકાર ભૂષિતઃ ।
સાક્ષાયદિ ગુરૂર્ન સ્યાત્ તદાતોયે વિસર્જયેત્ ॥
આનન્દરૂપવાન્ ભૂત્વા પૂજયેત્ પરમેશ્વરીં ।
તત્તત્કલ્પોક્ત વિધિના તત્તદ્યંત્રે પ્રપૂજ્ય ચ ॥
વિસર્જનં વિધાયાથ સ્વકુલે યોજયેત્ તતઃ ।
તદ્વિશ્વર સ પાનેન અમૃતં ભુજ્યતે મયા ॥
તચ્ચકોણરસાસ્વાદૈઃ સપ્યતુ સસજાયતે ।
તત્ફલગ્રહણાદેવ સુમેરૂ શૃંગરોહણં ॥
પ્. ૧૩બ્)
લતાલિંગ ન માત્રેણ સુધાધૌત કલેવરા ।
મૂલયોગે કૃતે તત્ર જપેદષ્ટ સહસુકં ॥
જપપૂતં હવિ દ્રવ્યં ગૃહીત્વા તર્પયેત્ તતઃ ।
વિધાય તર્પણં દેવ પ્રદક્ષિણ મનુવ્રજન્ ॥
પ્રણમ્ય સ્તુત્વા કલ્પોક્તસ્તવેન તોયં યેત્તતઃ ।
ઇદં વીર કુલં દેવ સુંદરં સુમનોહરં ॥
યદ્દેશે વિદ્યતે વીરસ્તત્કુલં વાપિ ભૈરવ ।
વનમાલી ભયં તત્ર ન ચ રાજભયાદિકં ॥
સુમંગલં સદા તત્ર ધન પુત્ર વિવર્દ્ધનં ।
લક્ષ્મીસ્તત્ર મહાદેવ સુસ્થિરા સર્વદા ભવેત્ ॥
મંત્રં સ્વપ્ન પ્રવોધિન્યા અવશ્યં વૃક્ષમૂલકે ।
યોજનીયં પ્રયત્નેન ન ચ વિઘ્નં પ્રજાયતે ॥
નાન્યવીરેણ તદ્યોગાદ્ગ્રહણે દૈવિકૈરપિ ।
યોગિનીભિસ્તુ યુક્તં તુ ન ચ પાપૈર્ન્ન યુજ્યતે ॥
યત્ર તત્ર કુજેવારે શ્મશાને ગમને કૃતે ।
પૂજાફલં ભવેત્ તત્ર સપ્તવાસરસંમિતં ॥
ચતુર્દશ્યા ગતે તત્ર પક્ષપૂજાફલં લભેત્ ।
નાગતેનાર્ચિતે સ્થાને પશુરેવ ન સંશયઃ ॥
નાન્યસ્યાદધિકો દેવ ઇતિ ચિંતાપરાયણ ।
સાધકો ક્ષોભમાપન્નેમપિ ક્ષોભ? પ્રજાયતે ॥
પ્. ૧૪અ)
તસ્યાદ્યત્નાદ્ભોગ્રયુતો ભવેદ્વીરવરઃ સુખી ।
ભોગેન મોક્ષમાપ્નોતિ ભોગેન કુલસાધનં ॥
વિના હેતુ સમાસાદ્ય ક્ષોભયુક્ત મહેશ્વર ।
ન પૂજા મમ સંકુર્યાન્ન ચ ધ્યન ન ચિંતનં ॥
તસ્માદ્ ભુક્ત્વા ચ પીત્વા ચ પૂજયેત્ પરમેશ્વરં ।
ન ક્રમદ્યુતિ દોષોસ્તિ નાચારાદવિદૂષણં ॥
યદ્યદ્ગદતિ નિદ્રાતિ યત્કરોતિ યદર્ઘતિ ।
તત્સર્વં કુલરૂપં તુ ધ્યાત્વા ચ વિહરેત્ સુખી ॥
એકાકી નિર્જને દેશે શ્મશાને પર્વતે વને ।
શૂન્યાગારે નદીતીરે નિઃસંગે વિહરેત્ સદા ॥
વીરાણાં જપકારસ્તુ સર્વકાલ પ્રશસ્યતે ।
સર્વદેશે સર્વપીઠે કર્તવ્યં ન ચ સંશયઃ ॥
યદિ વિપ્રો ભવેદ્ ભ્રષ્ટઃ કુલદ્રવ્યં પરાયણઃ ।
તદાનેન વિધાનેન કર્તવ્યં કુલતોષણં ॥
અપરાપુષ્પગર્ભે તુ કુલસ્થાનં મનોહરં ।
સર્વદેવ મુખં તત્ર મહાકામકલાત્મકં ॥
હયાઽરિ કુસુમે દેવ સ્વયમસ્તિ સદાશિવ ।
તન્મધ્યે ન ઘુમાદાય પુષ્પમધ્યે તુ ચંદનં ॥
રક્તં યુક્તમરાગં વા દત્વા તત્ર શિવાત્મકં ।
યોજયેત્ શિવ શક્ત્યા તુ ઐક્યં સંભાવયન્ધિયા ॥
પ્. ૧૪બ્)
ક્ષણં તત્રૈવ સંપૂજ્ય નિશ્ચિત્ય પરમેશ્વરી ।
જપ્ત્વા તદેવ કુણ્ડોસ્થં દ્રવ્યં પરમદુર્લભં ॥
અમૃતાદધિકં જ્ઞેયમેતદ્રવ્યં સુદુર્લભં ।
યત્રા પરાજિતા પુષ્પં જવા પુષ્પં ચ ભૈરવ ॥
કરવીરે રક્ત મુક્તૈ દ્રોણં વા તત્ર તિષ્ઠતિ ।
તત્ર દેવી વસેન્નિત્યં તદન્તે પૂજનં મમ ॥
દત્તૈકૈકજ વા પુષ્પં પટ્ટવસ્ત્રફલં લભેત્ ।
બ્રહ્મહત્યાદિકં પાપં ક્ષણાન્નશ્યતિ નિશ્ચિતં ॥
અપરા યા તુ માહાત્મ્યં ચ વક્તું ન હિ મહેશ્વર ।
વીર સાધન કાર્યે તુ કર્તવ્યં વીર પુરુષૈઃ ॥
દિવ્યૈરપિ ચ કર્તવ્યં પશુભિર્ન્ન ચ પાનરૈઃ ।
વરં પામર કાર્યં તુ ન પશૌ ચેતિ નિશ્ચયઃ ॥
યદ્યદ્યદા પુરાપ્રોક્તં શક્તેન મંત્રસાધનં ।
અંજનં ગુટિકાદીંશ્ચ કુર્યાદ્ વીરો મહાબલઃ ॥
દિવ્યે વીરેણ ભેદો સ્ત્રિયો ભેદઃ સ ચ કથ્યતે ।
સન્તો વિન્પ્રતો(?) મધુરઃ કલાલાવન્ય સંસ્થિતઃ ॥
દિવ્યસ્તુ દેવવત્પ્રાયો વીરશ્ચોર્દ્ધત માનસઃ ।
વિભૂતિ ભૂષણં વાપિ ચન્દનૈર્વા વિલેપિતં ॥
આકારગોપનં વાપિ વ્યક્તો વા કુલભૈરવ ।
રક્તચંદનદિગ્ધો વા વૈષ્ણવો વાપ્ય વૈષ્ણવઃ ॥
પ્. ૧૫અ)
અસંસ્કૃતે સંસ્કૃતો વા નિત્યયુક્ત કુલેશ્વર ।
અપમાને ચ પૂજાયાં હૃષ્ટઃ પુષ્ટઃ સદા ભવેત્ ॥
દેવનિન્દા પરો વાપિ તત્પૂજાદિ પરોપિ વા ।
પૂજારતસ્તદ્રહિતઃ કુલીનમતતે સ્થિતાઃ ॥
નિજભાવસમાયુક્તો દેવવદ્વિહરત્ક્ષિતો ।
સ્વકુલાન્તં પુરશ્ચર્યા કાર્ય રાત્રૌ ચાન્યથા ॥
વેદહીને દ્વિજે દેવ યથા ન શ્રુતિ સંસ્ક્રિયા ।
વિષ્ણુ ભક્તિનિવાદેવ ભક્તિર્ન પ્રભવેદ્ યથા ॥
શાક્તજ્ઞાનં વિના મુક્તિ યથા હાસ્યાય કલ્પ્યતે ।

ગુરું વિનાયથા તંત્રે નાધિકારઃ કથંચન ॥
પતિહીના ચ યા નારી સર્વકર્મવિવર્જિતા ।
કુલં વિના તથા દેવો વીરો વા મમ સાધકઃ ॥
નાધિકારીતિ કૌલેય તસ્માદ્ ભાવ પરોભવા ।
અવિનીતં કુલં યસ્ય સ કથં મમ પૂજક ॥
તસ્માદ્ યત્નાત્ તથા કાર્યં યથા સ્યાદ્ વિનયાન્વિતં ।
ભાવાભાવ કુલે શાસ્ત્રે નાધિકારઃ કથંચન ॥
તેન ભાવ વિશુદ્ધસ્તુ સાધકઃ કૌલિકો ભવેત્ ।