Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 06.16

06.16.001

yatpādamūlamupasṛtya narendra pūrve $ śarvādayo bhramamimaṃ dvitayaṃ visṛjya &
sadyastadīyamatulānadhikaṃ mahitvaṃ % prāpurbhavān api paraṃ na cirādupaiti // BhP_06.15.028*
0 śrībādarāyaṇiruvāca
atha devaṛṣī rājan samparetaṃ nṛpātmajam /
darśayitveti hovāca jñātīnāmanuśocatām

06.16.002

BhP_06.16.002/0 śrīnārada uvāca
jīvātman paśya bhadraṃ te mātaraṃ pitaraṃ ca te /
suhṛdo bāndhavāstaptāḥ śucā tvatkṛtayā bhṛśam

06.16.003

kalevaraṃ svamāviśya śeṣamāyuḥ suhṛdvṛtaḥ /
bhuṅkṣva bhogān pitṛprattān adhitiṣṭha nṛpāsanam

06.16.004

BhP_06.16.004/0 jīva uvāca
kasmin janmany amī mahyaṃ pitaro mātaro 'bhavan /
karmabhirbhrāmyamāṇasya devatiryaṅnṛyoniṣu

06.16.005

bandhujñātyarimadhyastha mitrodāsīnavidviṣaḥ /
sarva eva hi sarveṣāṃ bhavanti kramaśo mithaḥ

06.16.006

yathā vastūni paṇyāni hemādīni tatastataḥ /
paryaṭanti nareṣvevaṃ jīvo yoniṣu kartṛṣu

06.16.007

nityasyārthasya sambandho hy anityo dṛśyate nṛṣu /
yāvadyasya hi sambandho mamatvaṃ tāvadeva hi

06.16.008

evaṃ yonigato jīvaḥ sa nityo nirahaṅkṛtaḥ /
yāvadyatropalabhyeta tāvat svatvaṃ hi tasya tat

06.16.009

eṣa nityo 'vyayaḥ sūkṣma eṣa sarvāśrayaḥ svadṛk /
ātmamāyāguṇairviśvamātmānaṃ sṛjate prabhuḥ

06.16.010

na hy asyāsti priyaḥ kaścin nāpriyaḥ svaḥ paro 'pi vā /
ekaḥ sarvadhiyāṃ draṣṭā kartṝṇāṃ guṇadoṣayoḥ

06.16.011

nādatta ātmā hi guṇaṃ na doṣaṃ na kriyāphalam /
udāsīnavadāsīnaḥ parāvaradṛg īśvaraḥ

06.16.012

BhP_06.16.012/0 śrībādarāyaṇiruvāca
ity udīrya gato jīvo jñātayastasya te tadā /
vismitā mumucuḥ śokaṃ chittvātmasnehaśṛṅkhalām

06.16.013

nirhṛtya jñātayo jñāterdehaṃ kṛtvocitāḥ kriyāḥ /
tatyajurdustyajaṃ snehaṃ śokamohabhayārtidam

06.16.014

bālaghnyo vrīḍitāstatra bālahatyāhataprabhāḥ /
bālahatyāvrataṃ cerurbrāhmaṇairyan nirūpitam /
yamunāyāṃ mahārāja smarantyo dvijabhāṣitam

06.16.015

sa itthaṃ pratibuddhātmā citraketurdvijoktibhiḥ /
gṛhāndhakūpān niṣkrāntaḥ saraḥpaṅkādiva dvipaḥ

06.16.016

kālindyāṃ vidhivat snātvā kṛtapuṇyajalakriyaḥ /
maunena saṃyataprāṇo brahmaputrāvavandata

06.16.017

atha tasmai prapannāya bhaktāya prayatātmane /
bhagavān nāradaḥ prīto vidyāmetāmuvāca ha

06.16.018

oṃ namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi /
pradyumnāyāniruddhāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca

06.16.019

namo vijñānamātrāya paramānandamūrtaye /
ātmārāmāya śāntāya nivṛttadvaitadṛṣṭaye

06.16.020

ātmānandānubhūtyaiva nyastaśaktyūrmaye namaḥ /
hṛṣīkeśāya mahate namaste 'nantamūrtaye

06.16.021

vacasy uparate 'prāpya ya eko manasā saha /
anāmarūpaścinmātraḥ so 'vyān naḥ sadasatparaḥ

06.16.022

yasminnidaṃ yataścedaṃ tiṣṭhaty apyeti jāyate /
mṛṇmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ

06.16.023

yan na spṛśanti na vidurmanobuddhīndriyāsavaḥ /
antarbahiśca vitataṃ vyomavat tan nato 'smy aham

06.16.024

dehendriyaprāṇamanodhiyo 'mī yadaṃśaviddhāḥ pracaranti karmasu /
naivānyadā lauhamivāprataptaṃ sthāneṣu taddraṣṭrapadeśameti

06.16.025

oṃ namo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya mahāvibhūtipataye sakalasātvataparivṛḍhanikarakarakamalakuḍmalopalālitacaraṇāravindayugala paramaparameṣṭhin namaste

06.16.026

_*
BhP_06.16.026/0 śrīśuka uvāca
bhaktāyaitāṃ prapannāya vidyāmādiśya nāradaḥ /
yayāvaṅgirasā sākaṃ dhāma svāyambhuvaṃ prabho

06.16.027

citraketustu tāṃ vidyāṃ yathā nāradabhāṣitām /
dhārayāmāsa saptāhamabbhakṣaḥ susamāhitaḥ

06.16.028

tataḥ sa saptarātrānte vidyayā dhāryamāṇayā /
vidyādharādhipatyaṃ ca lebhe 'pratihataṃ nṛpa

06.16.029

tataḥ katipayāhobhirvidyayeddhamanogatiḥ /
jagāma devadevasya śeṣasya caraṇāntikam

06.16.030

mṛṇālagauraṃ śitivāsasaṃ sphurat kirīṭakeyūrakaṭitrakaṅkaṇam /
prasannavaktrāruṇalocanaṃ vṛtaṃ dadarśa siddheśvaramaṇḍalaiḥ prabhum

06.16.031

taddarśanadhvastasamastakilbiṣaḥ svasthāmalāntaḥkaraṇo 'bhyayān muniḥ /
pravṛddhabhaktyā praṇayāśrulocanaḥ prahṛṣṭaromānamadādipuruṣam

06.16.032

sa uttamaślokapadābjaviṣṭaraṃ premāśruleśairupamehayan muhuḥ /
premoparuddhākhilavarṇanirgamo naivāśakat taṃ prasamīḍituṃ ciram

06.16.033

tataḥ samādhāya mano manīṣayā babhāṣa etat pratilabdhavāg asau /
niyamya sarvendriyabāhyavartanaṃ jagadguruṃ sātvataśāstravigraham

06.16.034

BhP_06.16.034/0 citraketuruvāca
ajita jitaḥ samamatibhiḥ sādhubhirbhavān jitātmabhirbhavatā /
vijitāste 'pi ca bhajatām akāmātmanāṃ ya ātmado 'tikaruṇaḥ

06.16.035

tava vibhavaḥ khalu bhagavan jagadudayasthitilayādīni /
viśvasṛjaste 'ṃśāṃśās tatra mṛṣā spardhanti pṛthag abhimatyā

06.16.036

paramāṇuparamamahatos tvamādyantāntaravartī trayavidhuraḥ /
ādāvante 'pi ca sattvānāṃ yaddhruvaṃ tadevāntarāle 'pi

06.16.037

kṣityādibhireṣa kilāvṛtaḥ saptabhirdaśaguṇottarairaṇḍakośaḥ /
yatra pataty aṇukalpaḥ sahāṇḍakoṭikoṭibhistadanantaḥ

06.16.038

viṣayatṛṣo narapaśavo ya upāsate vibhūtīrna paraṃ tvām /
teṣāmāśiṣa īśa tadanu vinaśyanti yathā rājakulam

06.16.039

kāmadhiyastvayi racitā na parama rohanti yathā karambhabījāni /
jñānātmany aguṇamaye guṇagaṇato 'sya dvandvajālāni

06.16.040

jitamajita tadā bhavatā yadāha bhāgavataṃ dharmamanavadyam /
niṣkiñcanā ye munaya ātmārāmā yamupāsate 'pavargāya

06.16.041

viṣamamatirna yatra nṛṇāṃ tvamahamiti mama taveti ca yadanyatra /
viṣamadhiyā racito yaḥ sa hy aviśuddhaḥ kṣayiṣṇuradharmabahulaḥ

06.16.042

kaḥ kṣemo nijaparayoḥ kiyān vārthaḥ svaparadruhā dharmeṇa /
svadrohāt tava kopaḥ parasampīḍayā ca tathādharmaḥ

06.16.043

na vyabhicarati tavekṣā yayā hy abhihito bhāgavato dharmaḥ /
sthiracarasattvakadambeṣv apṛthagdhiyo yamupāsate tvāryāḥ

06.16.044

na hi bhagavannaghaṭitamidaṃ tvaddarśanān nṛṇāmakhilapāpakṣayaḥ /
yannāma sakṛc chravaṇāt pukkaśo 'pi vimucyate saṃsārāt

06.16.045

atha bhagavan vayamadhunā tvadavalokaparimṛṣṭāśayamalāḥ /
suraṛṣiṇā yat kathitaṃ tāvakena kathamanyathā bhavati

06.16.046

viditamananta samastaṃ tava jagadātmano janairihācaritam /
vijñāpyaṃ paramaguroḥ kiyadiva savituriva khadyotaiḥ

06.16.047

namastubhyaṃ bhagavate sakalajagatsthitilayodayeśāya /
duravasitātmagataye kuyogināṃ bhidā paramahaṃsāya

06.16.049

yaṃ vai śvasantamanu viśvasṛjaḥ śvasanti $ yaṃ cekitānamanu cittaya uccakanti &
bhūmaṇḍalaṃ sarṣapāyati yasya mūrdhni % tasmai namo bhagavate 'stu sahasramūrdhne // BhP_06.16.048*
0 śrīśuka uvāca
saṃstuto bhagavān evamanantastamabhāṣata /
vidyādharapatiṃ prītaścitraketuṃ kurūdvaha

06.16.050

BhP_06.16.050/0 śrībhagavān uvāca
yan nāradāṅgirobhyāṃ te vyāhṛtaṃ me 'nuśāsanam /
saṃsiddho 'si tayā rājan vidyayā darśanāc ca me

06.16.051

ahaṃ vai sarvabhūtāni bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ /
śabdabrahma paraṃ brahma mamobhe śāśvatī tanū

06.16.052

loke vitatamātmānaṃ lokaṃ cātmani santatam /
ubhayaṃ ca mayā vyāptaṃ mayi caivobhayaṃ kṛtam

06.16.053

yathā suṣuptaḥ puruṣo viśvaṃ paśyati cātmani /
ātmānamekadeśasthaṃ manyate svapna utthitaḥ

06.16.054

evaṃ jāgaraṇādīni jīvasthānāni cātmanaḥ /
māyāmātrāṇi vijñāya taddraṣṭāraṃ paraṃ smaret

06.16.055

yena prasuptaḥ puruṣaḥ svāpaṃ vedātmanastadā /
sukhaṃ ca nirguṇaṃ brahma tamātmānamavehi mām

06.16.056

ubhayaṃ smarataḥ puṃsaḥ prasvāpapratibodhayoḥ /
anveti vyatiricyeta taj jñānaṃ brahma tat param

06.16.057

yadetadvismṛtaṃ puṃso madbhāvaṃ bhinnamātmanaḥ /
tataḥ saṃsāra etasya dehāddeho mṛtermṛtiḥ

06.16.058

labdhveha mānuṣīṃ yoniṃ jñānavijñānasambhavām /
ātmānaṃ yo na buddhyeta na kvacit kṣemamāpnuyāt

06.16.059

smṛtvehāyāṃ parikleśaṃ tataḥ phalaviparyayam /
abhayaṃ cāpy anīhāyāṃ saṅkalpādviramet kaviḥ

06.16.060

sukhāya duḥkhamokṣāya kurvāte dampatī kriyāḥ /
tato 'nivṛttiraprāptirduḥkhasya ca sukhasya ca

06.16.061

evaṃ viparyayaṃ buddhvā nṛṇāṃ vijñābhimāninām /
ātmanaśca gatiṃ sūkṣmāṃ sthānatrayavilakṣaṇām

06.16.062

dṛṣṭaśrutābhirmātrābhirnirmuktaḥ svena tejasā /
jñānavijñānasantṛpto madbhaktaḥ puruṣo bhavet

06.16.063

etāvān eva manujairyoganaipuṇyabuddhibhiḥ /
svārthaḥ sarvātmanā jñeyo yat parātmaikadarśanam

06.16.064

tvametac chraddhayā rājannapramatto vaco mama /
jñānavijñānasampanno dhārayannāśu sidhyasi

06.16.065

BhP_06.16.065/0 śrīśuka uvāca
āśvāsya bhagavān itthaṃ citraketuṃ jagadguruḥ /
paśyatastasya viśvātmā tataścāntardadhe hariḥ

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc