Bhagavata Purana · Chapter 05.11

BhP_05.11.001/0 brāhmaṇa uvāca
akovidaḥ kovida-vāda-vādān vadasy atho nāti-vidāṃ variṣṭhaḥ /
na sūrayo hi vyavahāram enaṃ tattvāvamarśena sahāmananti

tathaiva rājann uru-gārhamedha- vitāna-vidyoru-vijṛmbhiteṣu /
na veda-vādeṣu hi tattva-vādaḥ prāyeṇa śuddho nu cakāsti sādhuḥ

na tasya tattva-grahaṇāya sākṣād varīyasīr api vācaḥ samāsan /
svapne niruktyā gṛhamedhi-saukhyaṃ na yasya heyānumitaṃ svayaṃ syāt

yāvan mano rajasā pūruṣasya sattvena vā tamasā vānuruddham /
cetobhir ākūtibhir ātanoti niraṅkuśaṃ kuśalaṃ cetaraṃ vā

sa vāsanātmā viṣayoparakto guṇa-pravāho vikṛtaḥ ṣoḍaśātmā /
bibhrat pṛthaṅ-nāmabhi rūpa-bhedam antar-bahiṣṭvaṃ ca purais tanoti

duḥkhaṃ sukhaṃ vyatiriktaṃ ca tīvraṃ kālopapannaṃ phalam āvyanakti /
āliṅgya māyā-racitāntarātmā sva-dehinaṃ saṃsṛti-cakra-kūṭaḥ

tāvān ayaṃ vyavahāraḥ sadāviḥ kṣetrajña-sākṣyo bhavati sthūla-sūkṣmaḥ /
tasmān mano liṅgam ado vadanti guṇāguṇatvasya parāvarasya

guṇānuraktaṃ vyasanāya jantoḥ kṣemāya nairguṇyam atho manaḥ syāt /
yathā pradīpo ghṛta-vartim aśnan śikhāḥ sadhūmā bhajati hy anyadā svam /
padaṃ tathā guṇa-karmānubaddhaṃ vṛttīr manaḥ śrayate 'nyatra tattvam

ekādaśāsan manaso hi vṛttaya ākūtayaḥ pañca dhiyo 'bhimānaḥ /
mātrāṇi karmāṇi puraṃ ca tāsāṃ vadanti haikādaśa vīra bhūmīḥ

gandhākṛti-sparśa-rasa-śravāṃsi visarga-raty-arty-abhijalpa-śilpāḥ /
ekādaśaṃ svīkaraṇaṃ mameti śayyām ahaṃ dvādaśam eka āhuḥ

dravya-svabhāvāśaya-karma-kālair ekādaśāmī manaso vikārāḥ /
sahasraśaḥ śataśaḥ koṭiśaś ca kṣetrajñato na mitho na svataḥ syuḥ

kṣetrajña etā manaso vibhūtīr jīvasya māyā-racitasya nityāḥ /
āvirhitāḥ kvāpi tirohitāś ca śuddho vicaṣṭe hy aviśuddha-kartuḥ

kṣetrajña ātmā puruṣaḥ purāṇaḥ sākṣāt svayaṃ jyotir ajaḥ pareśaḥ /
nārāyaṇo bhagavān vāsudevaḥ sva-māyayātmany avadhīyamānaḥ

yathānilaḥ sthāvara-jaṅgamānām ātma-svarūpeṇa niviṣṭa īśet /
evaṃ paro bhagavān vāsudevaḥ kṣetrajña ātmedam anupraviṣṭaḥ

na yāvad etāṃ tanu-bhṛn narendra vidhūya māyāṃ vayunodayena /
vimukta-saṅgo jita-ṣaṭ-sapatno vedātma-tattvaṃ bhramatīha tāvat

na yāvad etan mana ātma-liṅgaṃ saṃsāra-tāpāvapanaṃ janasya /
yac choka-mohāmaya-rāga-lobha- vairānubandhaṃ mamatāṃ vidhatte

bhrātṛvyam enaṃ tad adabhra-vīryam upekṣayādhyedhitam apramattaḥ /
guror hareś caraṇopāsanāstro jahi vyalīkaṃ svayam ātma-moṣam