Bhagavata Purana · Chapter 04.19
BhP_04.19.001/0 maitreya uvāca
athādīkṣata rājā tu hayamedha-śatena saḥ /
brahmāvarte manoḥ kṣetre yatra prācī sarasvatī
tad abhipretya bhagavān karmātiśayam ātmanaḥ /
śata-kratur na mamṛṣe pṛthor yajña-mahotsavam
yatra yajña-patiḥ sākṣād bhagavān harir īśvaraḥ /
anvabhūyata sarvātmā sarva-loka-guruḥ prabhuḥ
anvito brahma-śarvābhyāṃ loka-pālaiḥ sahānugaiḥ /
upagīyamāno gandharvair munibhiś cāpsaro-gaṇaiḥ
siddhā vidyādharā daityā dānavā guhyakādayaḥ /
sunanda-nanda-pramukhāḥ pārṣada-pravarā hareḥ
kapilo nārado datto yogeśāḥ sanakādayaḥ /
tam anvīyur bhāgavatā ye ca tat-sevanotsukāḥ
yatra dharma-dughā bhūmiḥ sarva-kāma-dughā satī /
dogdhi smābhīpsitān arthān yajamānasya bhārata
ūhuḥ sarva-rasān nadyaḥ kṣīra-dadhy-anna-go-rasān /
taravo bhūri-varṣmāṇaḥ prāsūyanta madhu-cyutaḥ
sindhavo ratna-nikarān girayo 'nnaṃ catur-vidham /
upāyanam upājahruḥ sarve lokāḥ sa-pālakāḥ
iti cādhokṣajeśasya pṛthos tu paramodayam /
asūyan bhagavān indraḥ pratighātam acīkarat
carameṇāśvamedhena yajamāne yajuṣ-patim /
vainye yajña-paśuṃ spardhann apovāha tirohitaḥ
tam atrir bhagavān aikṣat tvaramāṇaṃ vihāyasā /
āmuktam iva pākhaṇḍaṃ yo 'dharme dharma-vibhramaḥ
atriṇā codito hantuṃ pṛthu-putro mahā-rathaḥ /
anvadhāvata saṅkruddhas tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
taṃ tādṛśākṛtiṃ vīkṣya mene dharmaṃ śarīriṇam /
jaṭilaṃ bhasmanācchannaṃ tasmai bāṇaṃ na muñcati
vadhān nivṛttaṃ taṃ bhūyo hantave 'trir acodayat /
jahi yajña-hanaṃ tāta mahendraṃ vibudhādhamam
evaṃ vainya-sutaḥ proktas tvaramāṇaṃ vihāyasā /
anvadravad abhikruddho rāvaṇaṃ gṛdhra-rāḍ iva
so 'śvaṃ rūpaṃ ca tad dhitvā tasmā antarhitaḥ svarāṭ /
vīraḥ sva-paśum ādāya pitur yajñam upeyivān
tat tasya cādbhutaṃ karma vicakṣya paramarṣayaḥ /
nāmadheyaṃ dadus tasmai vijitāśva iti prabho
upasṛjya tamas tīvraṃ jahārāśvaṃ punar hariḥ /
caṣāla-yūpataś channo hiraṇya-raśanaṃ vibhuḥ
atriḥ sandarśayām āsa tvaramāṇaṃ vihāyasā /
kapāla-khaṭvāṅga-dharaṃ vīro nainam abādhata
atriṇā coditas tasmai sandadhe viśikhaṃ ruṣā /
so 'śvaṃ rūpaṃ ca tad dhitvā tasthāv antarhitaḥ svarāṭ
vīraś cāśvam upādāya pitṛ-yajñam athāvrajat /
tad avadyaṃ hare rūpaṃ jagṛhur jñāna-durbalāḥ
yāni rūpāṇi jagṛhe indro haya-jihīrṣayā /
tāni pāpasya khaṇḍāni liṅgaṃ khaṇḍam ihocyate
evam indre haraty aśvaṃ vainya-yajña-jighāṃsayā /
tad-gṛhīta-visṛṣṭeṣu pākhaṇḍeṣu matir nṛṇām
dharma ity upadharmeṣu nagna-rakta-paṭādiṣu /
prāyeṇa sajjate bhrāntyā peśaleṣu ca vāgmiṣu
tad abhijñāya bhagavān pṛthuḥ pṛthu-parākramaḥ /
indrāya kupito bāṇam ādattodyata-kārmukaḥ
tam ṛtvijaḥ śakra-vadhābhisandhitaṃ vicakṣya duṣprekṣyam asahya-raṃhasam /
nivārayām āsur aho mahā-mate na yujyate 'trānya-vadhaḥ pracoditāt
vayaṃ marutvantam ihārtha-nāśanaṃ hvayāmahe tvac-chravasā hata-tviṣam /
ayātayāmopahavair anantaraṃ prasahya rājan juhavāma te 'hitam
ity āmantrya kratu-patiṃ vidurāsyartvijo ruṣā /
srug-ghastān juhvato 'bhyetya svayambhūḥ pratyaṣedhata
na vadhyo bhavatām indro yad yajño bhagavat-tanuḥ /
yaṃ jighāṃsatha yajñena yasyeṣṭās tanavaḥ surāḥ
tad idaṃ paśyata mahad- dharma-vyatikaraṃ dvijāḥ /
indreṇānuṣṭhitaṃ rājñaḥ karmaitad vijighāṃsatā
pṛthu-kīrteḥ pṛthor bhūyāt tarhy ekona-śata-kratuḥ /
alaṃ te kratubhiḥ sviṣṭair yad bhavān mokṣa-dharma-vit
naivātmane mahendrāya roṣam āhartum arhasi /
ubhāv api hi bhadraṃ te uttamaśloka-vigrahau
māsmin mahārāja kṛthāḥ sma cintāṃ niśāmayāsmad-vaca ādṛtātmā /
yad dhyāyato daiva-hataṃ nu kartuṃ mano 'tiruṣṭaṃ viśate tamo 'ndham
kratur viramatām eṣa deveṣu duravagrahaḥ /
dharma-vyatikaro yatra pākhaṇḍair indra-nirmitaiḥ
ebhir indropasaṃsṛṣṭaiḥ pākhaṇḍair hāribhir janam /
hriyamāṇaṃ vicakṣvainaṃ yas te yajña-dhrug aśva-muṭ
bhavān paritrātum ihāvatīrṇo dharmaṃ janānāṃ samayānurūpam /
venāpacārād avaluptam adya tad-dehato viṣṇu-kalāsi vainya
sa tvaṃ vimṛśyāsya bhavaṃ prajāpate saṅkalpanaṃ viśva-sṛjāṃ pipīpṛhi /
aindrīṃ ca māyām upadharma-mātaraṃ pracaṇḍa-pākhaṇḍa-pathaṃ prabho jahi
BhP_04.19.039/0 maitreya uvāca
itthaṃ sa loka-guruṇā samādiṣṭo viśāmpatiḥ /
tathā ca kṛtvā vātsalyaṃ maghonāpi ca sandadhe
kṛtāvabhṛtha-snānāya pṛthave bhūri-karmaṇe /
varān dadus te varadā ye tad-barhiṣi tarpitāḥ
viprāḥ satyāśiṣas tuṣṭāḥ śraddhayā labdha-dakṣiṇāḥ /
āśiṣo yuyujuḥ kṣattar ādi-rājāya sat-kṛtāḥ
tvayāhūtā mahā-bāho sarva eva samāgatāḥ /
pūjitā dāna-mānābhyāṃ pitṛ-devarṣi-mānavāḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0