Bhagavata Purana · Chapter 04.13
BhP_04.13.001/0 sūta uvāca
niśamya kauṣāraviṇopavarṇitaṃ dhruvasya vaikuṇṭha-padādhirohaṇam /
prarūḍha-bhāvo bhagavaty adhokṣaje praṣṭuṃ punas taṃ viduraḥ pracakrame
BhP_04.13.002/0 vidura uvāca
ke te pracetaso nāma kasyāpatyāni suvrata /
kasyānvavāye prakhyātāḥ kutra vā satram āsata
manye mahā-bhāgavataṃ nāradaṃ deva-darśanam /
yena proktaḥ kriyā-yogaḥ paricaryā-vidhir hareḥ
sva-dharma-śīlaiḥ puruṣair bhagavān yajña-pūruṣaḥ /
ijyamāno bhaktimatā nāradeneritaḥ kila
yās tā devarṣiṇā tatra varṇitā bhagavat-kathāḥ /
mahyaṃ śuśrūṣave brahman kārtsnyenācaṣṭum arhasi
BhP_04.13.006/0 maitreya uvāca
dhruvasya cotkalaḥ putraḥ pitari prasthite vanam /
sārvabhauma-śriyaṃ naicchad adhirājāsanaṃ pituḥ
sa janmanopaśāntātmā niḥsaṅgaḥ sama-darśanaḥ /
dadarśa loke vitatam ātmānaṃ lokam ātmani
ātmānaṃ brahma nirvāṇaṃ pratyastamita-vigraham /
avabodha-rasaikātmyam ānandam anusantatam
avyavacchinna-yogāgni- dagdha-karma-malāśayaḥ /
svarūpam avarundhāno nātmano 'nyaṃ tadaikṣata
jaḍāndha-badhironmatta- mūkākṛtir atan-matiḥ /
lakṣitaḥ pathi bālānāṃ praśāntārcir ivānalaḥ
matvā taṃ jaḍam unmattaṃ kula-vṛddhāḥ samantriṇaḥ /
vatsaraṃ bhūpatiṃ cakrur yavīyāṃsaṃ bhrameḥ sutam
svarvīthir vatsarasyeṣṭā bhāryāsūta ṣaḍ-ātmajān /
puṣpārṇaṃ tigmaketuṃ ca iṣam ūrjaṃ vasuṃ jayam
puṣpārṇasya prabhā bhāryā doṣā ca dve babhūvatuḥ /
prātar madhyandinaṃ sāyam iti hy āsan prabhā-sutāḥ
pradoṣo niśitho vyuṣṭa iti doṣā-sutās trayaḥ /
vyuṣṭaḥ sutaṃ puṣkariṇyāṃ sarvatejasam ādadhe
sa cakṣuḥ sutam ākūtyāṃ patnyāṃ manum avāpa ha /
manor asūta mahiṣī virajān naḍvalā sutān
puruṃ kutsaṃ tritaṃ dyumnaṃ satyavantam ṛtaṃ vratam /
agniṣṭomam atīrātraṃ pradyumnaṃ śibim ulmukam
ulmuko 'janayat putrān puṣkariṇyāṃ ṣaḍ uttamān /
aṅgaṃ sumanasaṃ khyātiṃ kratum aṅgirasaṃ gayam
sunīthāṅgasya yā patnī suṣuve venam ulbaṇam /
yad-dauḥśīlyāt sa rājarṣir nirviṇṇo niragāt purāt
yam aṅga śepuḥ kupitā vāg-vajrā munayaḥ kila /
gatāsos tasya bhūyas te mamanthur dakṣiṇaṃ karam
arājake tadā loke dasyubhiḥ pīḍitāḥ prajāḥ /
jāto nārāyaṇāṃśena pṛthur ādyaḥ kṣitīśvaraḥ
BhP_04.13.021/0 vidura uvāca
tasya śīla-nidheḥ sādhor brahmaṇyasya mahātmanaḥ /
rājñaḥ katham abhūd duṣṭā prajā yad vimanā yayau
kiṃ vāṃho vena uddiśya brahma-daṇḍam ayūyujan /
daṇḍa-vrata-dhare rājñi munayo dharma-kovidāḥ
nāvadhyeyaḥ prajā-pālaḥ prajābhir aghavān api /
yad asau loka-pālānāṃ bibharty ojaḥ sva-tejasā
etad ākhyāhi me brahman sunīthātmaja-ceṣṭitam /
śraddadhānāya bhaktāya tvaṃ parāvara-vittamaḥ
BhP_04.13.025/0 maitreya uvāca
aṅgo 'śvamedhaṃ rājarṣir ājahāra mahā-kratum /
nājagmur devatās tasminn āhūtā brahma-vādibhiḥ
tam ūcur vismitās tatra yajamānam athartvijaḥ /
havīṃṣi hūyamānāni na te gṛhṇanti devatāḥ
rājan havīṃṣy aduṣṭāni śraddhayāsāditāni te /
chandāṃsy ayāta-yāmāni yojitāni dhṛta-vrataiḥ
na vidāmeha devānāṃ helanaṃ vayam aṇv api /
yan na gṛhṇanti bhāgān svān ye devāḥ karma-sākṣiṇaḥ
BhP_04.13.029/0 maitreya uvāca
aṅgo dvija-vacaḥ śrutvā yajamānaḥ sudurmanāḥ /
tat praṣṭuṃ vyasṛjad vācaṃ sadasyāṃs tad-anujñayā
nāgacchanty āhutā devā na gṛhṇanti grahān iha /
sadasas-patayo brūta kim avadyaṃ mayā kṛtam
BhP_04.13.031/0 sadasas-pataya ūcuḥ
nara-deveha bhavato nāghaṃ tāvan manāk sthitam /
asty ekaṃ prāktanam aghaṃ yad ihedṛk tvam aprajaḥ
tathā sādhaya bhadraṃ te ātmānaṃ suprajaṃ nṛpa /
iṣṭas te putra-kāmasya putraṃ dāsyati yajña-bhuk
tathā sva-bhāgadheyāni grahīṣyanti divaukasaḥ /
yad yajña-puruṣaḥ sākṣād apatyāya harir vṛtaḥ
tāṃs tān kāmān harir dadyād yān yān kāmayate janaḥ /
ārādhito yathaivaiṣa tathā puṃsāṃ phalodayaḥ
iti vyavasitā viprās tasya rājñaḥ prajātaye /
puroḍāśaṃ niravapan śipi-viṣṭāya viṣṇave
tasmāt puruṣa uttasthau hema-māly amalāmbaraḥ /
hiraṇmayena pātreṇa siddham ādāya pāyasam
sa viprānumato rājā gṛhītvāñjalinaudanam /
avaghrāya mudā yuktaḥ prādāt patnyā udāra-dhīḥ
sā tat puṃ-savanaṃ rājñī prāśya vai patyur ādadhe /
garbhaṃ kāla upāvṛtte kumāraṃ suṣuve 'prajā
sa bāla eva puruṣo mātāmaham anuvrataḥ /
adharmāṃśodbhavaṃ mṛtyuṃ tenābhavad adhārmikaḥ
sa śarāsanam udyamya mṛgayur vana-gocaraḥ /
hanty asādhur mṛgān dīnān veno 'sāv ity arauj janaḥ
ākrīḍe krīḍato bālān vayasyān atidāruṇaḥ /
prasahya niranukrośaḥ paśu-māram amārayat
taṃ vicakṣya khalaṃ putraṃ śāsanair vividhair nṛpaḥ /
yadā na śāsituṃ kalpo bhṛśam āsīt sudurmanāḥ
prāyeṇābhyarcito devo ye 'prajā gṛha-medhinaḥ /
kad-apatya-bhṛtaṃ duḥkhaṃ ye na vindanti durbharam
yataḥ pāpīyasī kīrtir adharmaś ca mahān nṛṇām /
yato virodhaḥ sarveṣāṃ yata ādhir anantakaḥ
kas taṃ prajāpadeśaṃ vai moha-bandhanam ātmanaḥ /
paṇḍito bahu manyeta yad-arthāḥ kleśadā gṛhāḥ
kad-apatyaṃ varaṃ manye sad-apatyāc chucāṃ padāt /
nirvidyeta gṛhān martyo yat-kleśa-nivahā gṛhāḥ
evaṃ sa nirviṇṇa-manā nṛpo gṛhān niśītha utthāya mahodayodayāt /
alabdha-nidro 'nupalakṣito nṛbhir hitvā gato vena-suvaṃ prasuptām
vijñāya nirvidya gataṃ patiṃ prajāḥ purohitāmātya-suhṛd-gaṇādayaḥ /
vicikyur urvyām atiśoka-kātarā yathā nigūḍhaṃ puruṣaṃ kuyoginaḥ
alakṣayantaḥ padavīṃ prajāpater hatodyamāḥ pratyupasṛtya te purīm /
ṛṣīn sametān abhivandya sāśravo nyavedayan paurava bhartṛ-viplavam
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0