Bhagavata Purana · Chapter 03.29
BhP_03.29.001/0 devahūtir uvāca
lakṣaṇaṃ mahad-ādīnāṃ prakṛteḥ puruṣasya ca /
svarūpaṃ lakṣyate 'mīṣāṃ yena tat-pāramārthikam
yathā sāṅkhyeṣu kathitaṃ yan-mūlaṃ tat pracakṣate /
bhakti-yogasya me mārgaṃ brūhi vistaraśaḥ prabho
virāgo yena puruṣo bhagavan sarvato bhavet /
ācakṣva jīva-lokasya vividhā mama saṃsṛtīḥ
kālasyeśvara-rūpasya pareṣāṃ ca parasya te /
svarūpaṃ bata kurvanti yad-dhetoḥ kuśalaṃ janāḥ
lokasya mithyābhimater acakṣuṣaś ciraṃ prasuptasya tamasy anāśraye /
śrāntasya karmasv anuviddhayā dhiyā tvam āvirāsīḥ kila yoga-bhāskaraḥ
BhP_03.29.006/0 maitreya uvāca
iti mātur vacaḥ ślakṣṇaṃ pratinandya mahā-muniḥ /
ābabhāṣe kuru-śreṣṭha prītas tāṃ karuṇārditaḥ
BhP_03.29.007/0 śrī-bhagavān uvāca
bhakti-yogo bahu-vidho mārgair bhāmini bhāvyate /
svabhāva-guṇa-mārgeṇa puṃsāṃ bhāvo vibhidyate
abhisandhāya yo hiṃsāṃ dambhaṃ mātsaryam eva vā /
saṃrambhī bhinna-dṛg bhāvaṃ mayi kuryāt sa tāmasaḥ
viṣayān abhisandhāya yaśa aiśvaryam eva vā /
arcādāv arcayed yo māṃ pṛthag-bhāvaḥ sa rājasaḥ
karma-nirhāram uddiśya parasmin vā tad-arpaṇam /
yajed yaṣṭavyam iti vā pṛthag-bhāvaḥ sa sāttvikaḥ
mad-guṇa-śruti-mātreṇa mayi sarva-guhāśaye /
mano-gatir avicchinnā yathā gaṅgāmbhaso 'mbudhau
lakṣaṇaṃ bhakti-yogasya nirguṇasya hy udāhṛtam /
ahaituky avyavahitā yā bhaktiḥ puruṣottame
sālokya-sārṣṭi-sāmīpya- sārūpyaikatvam apy uta /
dīyamānaṃ na gṛhṇanti vinā mat-sevanaṃ janāḥ
sa eva bhakti-yogākhya ātyantika udāhṛtaḥ /
yenātivrajya tri-guṇaṃ mad-bhāvāyopapadyate
niṣevitenānimittena sva-dharmeṇa mahīyasā /
kriyā-yogena śastena nātihiṃsreṇa nityaśaḥ
mad-dhiṣṇya-darśana-sparśa- pūjā-stuty-abhivandanaiḥ /
bhūteṣu mad-bhāvanayā sattvenāsaṅgamena ca
mahatāṃ bahu-mānena dīnānām anukampayā /
maitryā caivātma-tulyeṣu yamena niyamena ca
ādhyātmikānuśravaṇān nāma-saṅkīrtanāc ca me /
ārjavenārya-saṅgena nirahaṅkriyayā tathā
mad-dharmaṇo guṇair etaiḥ parisaṃśuddha āśayaḥ /
puruṣasyāñjasābhyeti śruta-mātra-guṇaṃ hi mām
yathā vāta-ratho ghrāṇam āvṛṅkte gandha āśayāt /
evaṃ yoga-rataṃ ceta ātmānam avikāri yat
ahaṃ sarveṣu bhūteṣu bhūtātmāvasthitaḥ sadā /
tam avajñāya māṃ martyaḥ kurute 'rcā-viḍambanam
yo māṃ sarveṣu bhūteṣu santam ātmānam īśvaram /
hitvārcāṃ bhajate mauḍhyād bhasmany eva juhoti saḥ
dviṣataḥ para-kāye māṃ mānino bhinna-darśinaḥ /
bhūteṣu baddha-vairasya na manaḥ śāntim ṛcchati
aham uccāvacair dravyaiḥ kriyayotpannayānaghe /
naiva tuṣye 'rcito 'rcāyāṃ bhūta-grāmāvamāninaḥ
arcādāv arcayet tāvad īśvaraṃ māṃ sva-karma-kṛt /
yāvan na veda sva-hṛdi sarva-bhūteṣv avasthitam
ātmanaś ca parasyāpi yaḥ karoty antarodaram /
tasya bhinna-dṛśo mṛtyur vidadhe bhayam ulbaṇam
atha māṃ sarva-bhūteṣu bhūtātmānaṃ kṛtālayam /
arhayed dāna-mānābhyāṃ maitryābhinnena cakṣuṣā
jīvāḥ śreṣṭhā hy ajīvānāṃ tataḥ prāṇa-bhṛtaḥ śubhe /
tataḥ sa-cittāḥ pravarās tataś cendriya-vṛttayaḥ
tatrāpi sparśa-vedibhyaḥ pravarā rasa-vedinaḥ /
tebhyo gandha-vidaḥ śreṣṭhās tataḥ śabda-vido varāḥ
rūpa-bheda-vidas tatra tataś cobhayato-dataḥ /
teṣāṃ bahu-padāḥ śreṣṭhāś catuṣ-pādas tato dvi-pāt
tato varṇāś ca catvāras teṣāṃ brāhmaṇa uttamaḥ /
brāhmaṇeṣv api veda-jño hy artha-jño 'bhyadhikas tataḥ
artha-jñāt saṃśaya-cchettā tataḥ śreyān sva-karma-kṛt /
mukta-saṅgas tato bhūyān adogdhā dharmam ātmanaḥ
tasmān mayy arpitāśeṣa- kriyārthātmā nirantaraḥ /
mayy arpitātmanaḥ puṃso mayi sannyasta-karmaṇaḥ /
na paśyāmi paraṃ bhūtam akartuḥ sama-darśanāt
manasaitāni bhūtāni praṇamed bahu-mānayan /
īśvaro jīva-kalayā praviṣṭo bhagavān iti
bhakti-yogaś ca yogaś ca mayā mānavy udīritaḥ /
yayor ekatareṇaiva puruṣaḥ puruṣaṃ vrajet
etad bhagavato rūpaṃ brahmaṇaḥ paramātmanaḥ /
paraṃ pradhānaṃ puruṣaṃ daivaṃ karma-viceṣṭitam
rūpa-bhedāspadaṃ divyaṃ kāla ity abhidhīyate /
bhūtānāṃ mahad-ādīnāṃ yato bhinna-dṛśāṃ bhayam
yo 'ntaḥ praviśya bhūtāni bhūtair atty akhilāśrayaḥ /
sa viṣṇv-ākhyo 'dhiyajño 'sau kālaḥ kalayatāṃ prabhuḥ
na cāsya kaścid dayito na dveṣyo na ca bāndhavaḥ /
āviśaty apramatto 'sau pramattaṃ janam anta-kṛt
yad-bhayād vāti vāto 'yaṃ sūryas tapati yad-bhayāt /
yad-bhayād varṣate devo bha-gaṇo bhāti yad-bhayāt
yad vanaspatayo bhītā latāś cauṣadhibhiḥ saha /
sve sve kāle 'bhigṛhṇanti puṣpāṇi ca phalāni ca
sravanti sarito bhītā notsarpaty udadhir yataḥ /
agnir indhe sa-giribhir bhūr na majjati yad-bhayāt
nabho dadāti śvasatāṃ padaṃ yan-niyamād adaḥ /
lokaṃ sva-dehaṃ tanute mahān saptabhir āvṛtam
guṇābhimānino devāḥ sargādiṣv asya yad-bhayāt /
vartante 'nuyugaṃ yeṣāṃ vaśa etac carācaram
so 'nanto 'nta-karaḥ kālo 'nādir ādi-kṛd avyayaḥ /
janaṃ janena janayan mārayan mṛtyunāntakam
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0