Bhagavata Purana · Chapter 03.20

BhP_03.20.001/0 śaunaka uvāca
mahīṃ pratiṣṭhām adhyasya saute svāyambhuvo manuḥ /
kāny anvatiṣṭhad dvārāṇi mārgāyāvara-janmanām

kṣattā mahā-bhāgavataḥ kṛṣṇasyaikāntikaḥ suhṛt /
yas tatyājāgrajaṃ kṛṣṇe sāpatyam aghavān iti

dvaipāyanād anavaro mahitve tasya dehajaḥ /
sarvātmanā śritaḥ kṛṣṇaṃ tat-parāṃś cāpy anuvrataḥ

kim anvapṛcchan maitreyaṃ virajās tīrtha-sevayā /
upagamya kuśāvarta āsīnaṃ tattva-vittamam

tayoḥ saṃvadatoḥ sūta pravṛttā hy amalāḥ kathāḥ /
āpo gāṅgā ivāgha-ghnīr hareḥ pādāmbujāśrayāḥ

tā naḥ kīrtaya bhadraṃ te kīrtanyodāra-karmaṇaḥ /
rasajñaḥ ko nu tṛpyeta hari-līlāmṛtaṃ piban

evam ugraśravāḥ pṛṣṭa ṛṣibhir naimiṣāyanaiḥ /
bhagavaty arpitādhyātmas tān āha śrūyatām iti

BhP_03.20.008/0 sūta uvāca
harer dhṛta-kroḍa-tanoḥ sva-māyayā niśamya gor uddharaṇaṃ rasātalāt /
līlāṃ hiraṇyākṣam avajñayā hataṃ sañjāta-harṣo munim āha bhārataḥ

BhP_03.20.009/0 vidura uvāca
prajāpati-patiḥ sṛṣṭvā prajā-sarge prajāpatīn /
kim ārabhata me brahman prabrūhy avyakta-mārga-vit

ye marīcy-ādayo viprā yas tu svāyambhuvo manuḥ /
te vai brahmaṇa ādeśāt katham etad abhāvayan

sa-dvitīyāḥ kim asṛjan svatantrā uta karmasu /
āho svit saṃhatāḥ sarva idaṃ sma samakalpayan

BhP_03.20.012/0 maitreya uvāca
daivena durvitarkyeṇa pareṇānimiṣeṇa ca /
jāta-kṣobhād bhagavato mahān āsīd guṇa-trayāt

rajaḥ-pradhānān mahatas tri-liṅgo daiva-coditāt /
jātaḥ sasarja bhūtādir viyad-ādīni pañcaśaḥ

tāni caikaikaśaḥ sraṣṭum asamarthāni bhautikam /
saṃhatya daiva-yogena haimam aṇḍam avāsṛjan

so 'śayiṣṭābdhi-salile āṇḍakośo nirātmakaḥ /
sāgraṃ vai varṣa-sāhasram anvavātsīt tam īśvaraḥ

tasya nābher abhūt padmaṃ sahasrārkoru-dīdhiti /
sarva-jīvanikāyauko yatra svayam abhūt svarāṭ

so 'nuviṣṭo bhagavatā yaḥ śete salilāśaye /
loka-saṃsthāṃ yathā pūrvaṃ nirmame saṃsthayā svayā

sasarja cchāyayāvidyāṃ pañca-parvāṇam agrataḥ /
tāmisram andha-tāmisraṃ tamo moho mahā-tamaḥ

visasarjātmanaḥ kāyaṃ nābhinandaṃs tamomayam /
jagṛhur yakṣa-rakṣāṃsi rātriṃ kṣut-tṛṭ-samudbhavām

kṣut-tṛḍbhyām upasṛṣṭās te taṃ jagdhum abhidudruvuḥ /
mā rakṣatainaṃ jakṣadhvam ity ūcuḥ kṣut-tṛḍ-arditāḥ

devas tān āha saṃvigno mā māṃ jakṣata rakṣata /
aho me yakṣa-rakṣāṃsi prajā yūyaṃ babhūvitha

devatāḥ prabhayā yā yā dīvyan pramukhato 'sṛjat /
te ahārṣur devayanto visṛṣṭāṃ tāṃ prabhām ahaḥ

devo 'devāñ jaghanataḥ sṛjati smātilolupān /
ta enaṃ lolupatayā maithunāyābhipedire

tato hasan sa bhagavān asurair nirapatrapaiḥ /
anvīyamānas tarasā kruddho bhītaḥ parāpatat

sa upavrajya varadaṃ prapannārti-haraṃ harim /
anugrahāya bhaktānām anurūpātma-darśanam

pāhi māṃ paramātmaṃs te preṣaṇenāsṛjaṃ prajāḥ /
tā imā yabhituṃ pāpā upākrāmanti māṃ prabho

tvam ekaḥ kila lokānāṃ kliṣṭānāṃ kleśa-nāśanaḥ /
tvam ekaḥ kleśadas teṣām anāsanna-padāṃ tava

so 'vadhāryāsya kārpaṇyaṃ viviktādhyātma-darśanaḥ /
vimuñcātma-tanuṃ ghorām ity ukto vimumoca ha

tāṃ kvaṇac-caraṇāmbhojāṃ mada-vihvala-locanām /
kāñcī-kalāpa-vilasad- dukūla-cchanna-rodhasam

anyonya-śleṣayottuṅga- nirantara-payodharām /
sunāsāṃ sudvijāṃ snigdha- hāsa-līlāvalokanām

gūhantīṃ vrīḍayātmānaṃ nīlālaka-varūthinīm /
upalabhyāsurā dharma sarve sammumuhuḥ striyam

aho rūpam aho dhairyam aho asyā navaṃ vayaḥ /
madhye kāmayamānānām akāmeva visarpati

vitarkayanto bahudhā tāṃ sandhyāṃ pramadākṛtim /
abhisambhāvya viśrambhāt paryapṛcchan kumedhasaḥ

kāsi kasyāsi rambhoru ko vārthas te 'tra bhāmini /
rūpa-draviṇa-paṇyena durbhagān no vibādhase

yā vā kācit tvam abale diṣṭyā sandarśanaṃ tava /
utsunoṣīkṣamāṇānāṃ kanduka-krīḍayā manaḥ

naikatra te jayati śālini pāda-padmaṃ $ ghnantyā muhuḥ kara-talena patat-pataṅgam &
madhyaṃ viṣīdati bṛhat-stana-bhāra-bhītaṃ % śānteva dṛṣṭir amalā suśikhā-samūhaḥ // BhP_03.20.036* //
iti sāyantanīṃ sandhyām asurāḥ pramadāyatīm /
pralobhayantīṃ jagṛhur matvā mūḍha-dhiyaḥ striyam

prahasya bhāva-gambhīraṃ jighrantyātmānam ātmanā /
kāntyā sasarja bhagavān gandharvāpsarasāṃ gaṇān

visasarja tanuṃ tāṃ vai jyotsnāṃ kāntimatīṃ priyām /
ta eva cādaduḥ prītyā viśvāvasu-purogamāḥ

sṛṣṭvā bhūta-piśācāṃś ca bhagavān ātma-tandriṇā /
dig-vāsaso mukta-keśān vīkṣya cāmīlayad dṛśau

jagṛhus tad-visṛṣṭāṃ tāṃ jṛmbhaṇākhyāṃ tanuṃ prabhoḥ /
nidrām indriya-vikledo yayā bhūteṣu dṛśyate /
yenocchiṣṭān dharṣayanti tam unmādaṃ pracakṣate

ūrjasvantaṃ manyamāna ātmānaṃ bhagavān ajaḥ /
sādhyān gaṇān pitṛ-gaṇān parokṣeṇāsṛjat prabhuḥ

ta ātma-sargaṃ taṃ kāyaṃ pitaraḥ pratipedire /
sādhyebhyaś ca pitṛbhyaś ca kavayo yad vitanvate

siddhān vidyādharāṃś caiva tirodhānena so 'sṛjat /
tebhyo 'dadāt tam ātmānam antardhānākhyam adbhutam

sa kinnarān kimpuruṣān pratyātmyenāsṛjat prabhuḥ /
mānayann ātmanātmānam ātmābhāsaṃ vilokayan

te tu taj jagṛhū rūpaṃ tyaktaṃ yat parameṣṭhinā /
mithunī-bhūya gāyantas tam evoṣasi karmabhiḥ

dehena vai bhogavatā śayāno bahu-cintayā /
sarge 'nupacite krodhād utsasarja ha tad vapuḥ

ye 'hīyantāmutaḥ keśā ahayas te 'ṅga jajñire /
sarpāḥ prasarpataḥ krūrā nāgā bhogoru-kandharāḥ

sa ātmānaṃ manyamānaḥ kṛta-kṛtyam ivātmabhūḥ /
tadā manūn sasarjānte manasā loka-bhāvanān

tebhyaḥ so 'sṛjat svīyaṃ puraṃ puruṣam ātmavān /
tān dṛṣṭvā ye purā sṛṣṭāḥ praśaśaṃsuḥ prajāpatim

aho etaj jagat-sraṣṭaḥ sukṛtaṃ bata te kṛtam /
pratiṣṭhitāḥ kriyā yasmin sākam annam adāma he

tapasā vidyayā yukto yogena susamādhinā /
ṛṣīn ṛṣir hṛṣīkeśaḥ sasarjābhimatāḥ prajāḥ

tebhyaś caikaikaśaḥ svasya dehasyāṃśam adād ajaḥ /
yat tat samādhi-yogarddhi- tapo-vidyā-viraktimat