Bhagavata Purana · Chapter 02.05
BhP_02.05.001/0 nārada uvāca
devadeva namaste 'stu bhūtabhāvana pūrvaja /
tadvijānīhi yaj jñānam ātmatattvanidarśanam
yadrūpaṃ yadadhiṣṭhānaṃ yataḥ sṛṣṭam idaṃ prabho /
yat saṃsthaṃ yat paraṃ yac ca tat tattvaṃ vada tattvataḥ
sarvaṃ hyetadbhavān veda bhūtabhavyabhavatprabhuḥ /
karāmalakavadviśvaṃ vijñānāvasitaṃ tava
yadvijñāno yadādhāro yatparastvaṃ yadātmakaḥ /
ekaḥ sṛjasi bhūtāni bhūtairevātmamāyayā
ātman bhāvayase tāni na parābhāvayan svayam /
ātmaśaktim avaṣṭabhya ūrṇanābhirivāklamaḥ
nāhaṃ veda paraṃ hyasmin nāparaṃ na samaṃ vibho /
nāmarūpaguṇairbhāvyaṃ sadasat kiñcidanyataḥ
sa bhavān acaradghoraṃ yat tapaḥ susamāhitaḥ /
tena khedayase nastvaṃ parāśaṅkāṃ ca yacchasi
etan me pṛcchataḥ sarvaṃ sarvajña sakaleśvara /
vijānīhi yathaivedam ahaṃ budhye 'nuśāsitaḥ
BhP_02.05.009/0 brahmovāca
samyak kāruṇikasyedaṃ vatsa te vicikitsitam /
yadahaṃ coditaḥ saumya bhagavadvīryadarśane
nānṛtaṃ tava tac cāpi yathā māṃ prabravīṣi bhoḥ /
avijñāya paraṃ matta etāvat tvaṃ yato hi me
yena svarociṣā viśvaṃ rocitaṃ rocayāmyaham /
yathārko 'gniryathā somo yatharkṣagrahatārakāḥ
tasmai namo bhagavate vāsudevāya dhīmahi /
yanmāyayā durjayayā māṃ vadanti jagadgurum
vilajjamānayā yasya sthātum īkṣāpathe 'muyā /
vimohitā vikatthante mamāham iti durdhiyaḥ
dravyaṃ karma ca kālaśca svabhāvo jīva eva ca /
vāsudevāt paro brahman na cānyo 'rtho 'sti tattvataḥ
nārāyaṇaparā vedā devā nārāyaṇāṅgajāḥ /
nārāyaṇaparā lokā nārāyaṇaparā makhāḥ
nārāyaṇaparo yogo nārāyaṇaparaṃ tapaḥ /
nārāyaṇaparaṃ jñānaṃ nārāyaṇaparā gatiḥ
tasyāpi draṣṭurīśasya kūṭasthasyākhilātmanaḥ /
sṛjyaṃ sṛjāmi sṛṣṭo 'ham īkṣayaivābhicoditaḥ
sattvaṃ rajastama iti nirguṇasya guṇāstrayaḥ /
sthitisarganirodheṣu gṛhītā māyayā vibhoḥ
kāryakāraṇakartṛtve dravyajñānakriyāśrayāḥ /
badhnanti nityadā muktaṃ māyinaṃ puruṣaṃ guṇāḥ
sa eṣa bhagavāṃl liṅgaistribhiretairadhokṣajaḥ /
svalakṣitagatirbrahman sarveṣāṃ mama ceśvaraḥ
kālaṃ karma svabhāvaṃ ca māyeśo māyayā svayā /
ātman yadṛcchayā prāptaṃ vibubhūṣurupādade
kālādguṇavyatikaraḥ pariṇāmaḥ svabhāvataḥ /
karmaṇo janma mahataḥ puruṣādhiṣṭhitādabhūt
mahatastu vikurvāṇādrajaḥsattvopabṛṃhitāt /
tamaḥpradhānastvabhavaddravyajñānakriyātmakaḥ
so 'haṅkāra iti prokto vikurvan samabhūt tridhā /
vaikārikastaijasaśca tāmasaśceti yadbhidā /
dravyaśaktiḥ kriyāśaktirjñānaśaktiriti prabho
tāmasādapi bhūtādervikurvāṇādabhūn nabhaḥ /
tasya mātrā guṇaḥ śabdo liṅgaṃ yaddraṣṭṛdṛśyayoḥ
nabhaso 'tha vikurvāṇādabhūt sparśaguṇo 'nilaḥ /
parānvayāc chabdavāṃśca prāṇa ojaḥ saho balam
vāyorapi vikurvāṇāt kālakarmasvabhāvataḥ /
udapadyata tejo vai rūpavat sparśaśabdavat
tejasastu vikurvāṇādāsīdambho rasātmakam /
rūpavat sparśavac cāmbho ghoṣavac ca parānvayāt
viśeṣastu vikurvāṇādambhaso gandhavān abhūt /
parānvayādrasasparśa śabdarūpaguṇānvitaḥ
vaikārikān mano jajñe devā vaikārikā daśa /
digvātārkapraceto 'śvi vahnīndropendramitrakāḥ
taijasāt tu vikurvāṇādindriyāṇi daśābhavan /
jñānaśaktiḥ kriyāśaktirbuddhiḥ prāṇaśca taijasau /
śrotraṃ tvagghrāṇadṛgjihvā vāgdormeḍhrāṅghripāyavaḥ
yadaite 'saṅgatā bhāvā bhūtendriyamanoguṇāḥ /
yadāyatananirmāṇe na śekurbrahmavittama
tadā saṃhatya cānyonyaṃ bhagavacchakticoditāḥ /
sadasattvam upādāya cobhayaṃ sasṛjurhyadaḥ
varṣapūgasahasrānte tadaṇḍam udake śayam /
kālakarmasvabhāvastho jīvo ñjīvam ajīvayat
sa eva puruṣastasmādaṇḍaṃ nirbhidya nirgataḥ /
sahasrorvaṅghribāhvakṣaḥ sahasrānanaśīrṣavān
yasyehāvayavairlokān kalpayanti manīṣiṇaḥ /
kaṭyādibhiradhaḥ sapta saptordhvaṃ jaghanādibhiḥ
puruṣasya mukhaṃ brahma kṣatram etasya bāhavaḥ /
ūrvorvaiśyo bhagavataḥ padbhyāṃ śūdro vyajāyata
bhūrlokaḥ kalpitaḥ padbhyāṃ bhuvarloko 'sya nābhitaḥ /
hṛdā svarloka urasā maharloko mahātmanaḥ
grīvāyāṃ janaloko 'sya tapolokaḥ stanadvayāt /
mūrdhabhiḥ satyalokastu brahmalokaḥ sanātanaḥ
tatkaṭyāṃ cātalaṃ kḷptam ūrubhyāṃ vitalaṃ vibhoḥ /
jānubhyāṃ sutalaṃ śuddhaṃ jaṅghābhyāṃ tu talātalam
mahātalaṃ tu gulphābhyāṃ prapadābhyāṃ rasātalam /
pātālaṃ pādatalata iti lokamayaḥ pumān
bhūrlokaḥ kalpitaḥ padbhyāṃ bhuvarloko 'sya nābhitaḥ /
svarlokaḥ kalpito mūrdhnā iti vā lokakalpanā
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0