Bhagavata Purana · Chapter 01.13

BhP_01.13.001/0 sūta uvāca
vidurastīrthayātrāyāṃ maitreyādātmano gatim /
jñātvāgāddhāstinapuraṃ tayāvāptavivitsitaḥ

yāvataḥ kṛtavān praśnān kṣattā kauṣāravāgrataḥ /
jātaikabhaktirgovinde tebhyaścopararāma ha

taṃ bandhum āgataṃ dṛṣṭvā dharmaputraḥ sahānujaḥ /
dhṛtarāṣṭro yuyutsuśca sūtaḥ śāradvataḥ pṛthā

gāndhārī draupadī brahman subhadrā cottarā kṛpī /
anyāśca jāmayaḥ pāṇḍorjñātayaḥ sasutāḥ striyaḥ

pratyujjagmuḥ praharṣeṇa prāṇaṃ tanva ivāgatam /
abhisaṅgamya vidhivat pariṣvaṅgābhivādanaiḥ

mumucuḥ premabāṣpaughaṃ virahautkaṇṭhyakātarāḥ /
rājā tam arhayāṃ cakre kṛtāsanaparigraham

taṃ bhuktavantaṃ viśrāntam āsīnaṃ sukham āsane /
praśrayāvanato rājā prāha teṣāṃ ca śṛṇvatām

BhP_01.13.008/0 yudhiṣṭhira uvāca
api smaratha no yuṣmatpakṣacchāyāsamedhitān /
vipadgaṇādviṣāgnyādermocitā yat samātṛkāḥ

kayā vṛttyā vartitaṃ vaścaradbhiḥ kṣitimaṇḍalam /
tīrthāni kṣetramukhyāni sevitānīha bhūtale

bhavadvidhā bhāgavatāstīrthabhūtāḥ svayaṃ vibho /
tīrthīkurvanti tīrthāni svāntaḥsthena gadābhṛtā

api naḥ suhṛdastāta bāndhavāḥ kṛṣṇadevatāḥ /
dṛṣṭāḥ śrutā vā yadavaḥ svapuryāṃ sukham āsate

ityukto dharmarājena sarvaṃ tat samavarṇayat /
yathānubhūtaṃ kramaśo vinā yadukulakṣayam

nanvapriyaṃ durviṣahaṃ nṛṇāṃ svayam upasthitam /
nāvedayat sakaruṇo duḥkhitān draṣṭum akṣamaḥ

kañcit kālam athāvātsīt satkṛto devavat sukham /
bhrāturjyeṣṭhasya śreyaskṛt sarveṣāṃ sukham āvahan

abibhradaryamā daṇḍaṃ yathāvadaghakāriṣu /
yāvaddadhāra śūdratvaṃ śāpādvarṣaśataṃ yamaḥ

yudhiṣṭhiro labdharājyo dṛṣṭvā pautraṃ kulandharam /
bhrātṛbhirlokapālābhairmumude parayā śriyā

evaṃ gṛheṣu saktānāṃ pramattānāṃ tadīhayā /
atyakrāmadavijñātaḥ kālaḥ paramadustaraḥ

vidurastadabhipretya dhṛtarāṣṭram abhāṣata /
rājan nirgamyatāṃ śīghraṃ paśyedaṃ bhayam āgatam

pratikriyā na yasyeha kutaścit karhicit prabho /
sa eṣa bhagavān kālaḥ sarveṣāṃ naḥ samāgataḥ

yena caivābhipanno 'yaṃ prāṇaiḥ priyatamairapi /
janaḥ sadyo viyujyeta kim utānyairdhanādibhiḥ

pitṛbhrātṛsuhṛtputrā hatāste vigataṃ vayam /
ātmā ca jarayā grastaḥ parageham upāsase

andhaḥ puraiva vadhiro mandaprajñāśca sāmpratam /
viśīrṇadanto mandāgniḥ sarāgaḥ kapham udvahan

aho mahīyasī jantorjīvitāśā yathā bhavān /
bhīmāpavarjitaṃ piṇḍam ādatte gṛhapālavat

agnirnisṛṣṭo dattaśca garo dārāśca dūṣitāḥ /
hṛtaṃ kṣetraṃ dhanaṃ yeṣāṃ taddattairasubhiḥ kiyat

tasyāpi tava deho 'yaṃ kṛpaṇasya jijīviṣoḥ /
paraityanicchato jīrṇo jarayā vāsasī iva

gatasvārtham imaṃ dehaṃ virakto muktabandhanaḥ /
avijñātagatirjahyāt sa vai dhīra udāhṛtaḥ

yaḥ svakāt parato veha jātanirveda ātmavān /
hṛdi kṛtvā hariṃ gehāt pravrajet sa narottamaḥ

athodīcīṃ diśaṃ yātu svairajñātagatirbhavān /
ito 'rvāk prāyaśaḥ kālaḥ puṃsāṃ guṇavikarṣaṇaḥ

evaṃ rājā vidureṇānujena prajñācakṣurbodhita ājamīḍhaḥ /
chittvā sveṣu snehapāśān draḍhimno niścakrāma bhrātṛsandarśitādhvā

patiṃ prayāntaṃ subalasya putrī pativratā cānujagāma sādhvī /
himālayaṃ nyastadaṇḍapraharṣaṃ manasvinām iva sat samprahāraḥ

ajātaśatruḥ kṛtamaitro hutāgnir viprān natvā tilagobhūmirukmaiḥ /
gṛhaṃ praviṣṭo guruvandanāya na cāpaśyat pitarau saubalīṃ ca

tatra sañjayam āsīnaṃ papracchodvignamānasaḥ /
gāvalgaṇe kva nastāto vṛddho hīnaśca netrayoḥ

ambā ca hataputrārtā pitṛvyaḥ kva gataḥ suhṛt /
api mayyakṛtaprajñe hatabandhuḥ sa bhāryayā /
āśaṃsamānaḥ śamalaṃ gaṅgāyāṃ duḥkhito 'patat

pitaryuparate pāṇḍau sarvān naḥ suhṛdaḥ śiśūn /
arakṣatāṃ vyasanataḥ pitṛvyau kva gatāvitaḥ

BhP_01.13.035/0 sūta uvāca
kṛpayā snehavaiklavyāt sūto virahakarśitaḥ /
ātmeśvaram acakṣāṇo na pratyāhātipīḍitaḥ

vimṛjyāśrūṇi pāṇibhyāṃ viṣṭabhyātmānam ātmanā /
ajātaśatruṃ pratyūce prabhoḥ pādāvanusmaran

BhP_01.13.037/0 sañjaya uvāca
nāhaṃ veda vyavasitaṃ pitrorvaḥ kulanandana /
gāndhāryā vā mahābāho muṣito 'smi mahātmabhiḥ

athājagāma bhagavān nāradaḥ sahatumburuḥ /
pratyutthāyābhivādyāha sānujo 'bhyarcayan munim

BhP_01.13.039/0 yudhiṣṭhira uvāca
nāhaṃ veda gatiṃ pitrorbhagavan kva gatāvitaḥ /
ambā vā hataputrārtā kva gatā ca tapasvinī

karṇadhāra ivāpāre bhagavān pāradarśakaḥ /
athābabhāṣe bhagavān nārado munisattamaḥ

BhP_01.13.041/0 nārada uvāca
mā kañcana śuco rājan yadīśvaravaśaṃ jagat /
lokāḥ sapālā yasyeme vahanti balim īśituḥ /
sa saṃyunakti bhūtāni sa eva viyunakti ca

yathā gāvo nasi protāstantyāṃ baddhāśca dāmabhiḥ /
vāktantyāṃ nāmabhirbaddhā vahanti balim īśituḥ

yathā krīḍopaskarāṇāṃ saṃyogavigamāviha /
icchayā krīḍituḥ syātāṃ tathaiveśecchayā nṛṇām

yan manyase dhruvaṃ lokam adhruvaṃ vā na cobhayam /
sarvathā na hi śocyāste snehādanyatra mohajāt

tasmāj jahyaṅga vaiklavyam ajñānakṛtam ātmanaḥ /
kathaṃ tvanāthāḥ kṛpaṇā varteraṃste ca māṃ vinā

kālakarmaguṇādhīno deho 'yaṃ pāñcabhautikaḥ /
katham anyāṃstu gopāyet sarpagrasto yathā param

ahastāni sahastānām apadāni catuṣpadām /
phalgūni tatra mahatāṃ jīvo jīvasya jīvanam

tadidaṃ bhagavān rājann eka ātmātmanāṃ svadṛk /
antaro 'nantaro bhāti paśya taṃ māyayorudhā

so 'yam adya mahārāja bhagavān bhūtabhāvanaḥ /
kālarūpo 'vatīrṇo 'syām abhāvāya suradviṣām

niṣpāditaṃ devakṛtyam avaśeṣaṃ pratīkṣate /
tāvadyūyam avekṣadhvaṃ bhavedyāvadiheśvaraḥ

dhṛtarāṣṭraḥ saha bhrātrā gāndhāryā ca svabhāryayā /
dakṣiṇena himavata ṛṣīṇām āśramaṃ gataḥ

srotobhiḥ saptabhiryā vai svardhunī saptadhā vyadhāt /
saptānāṃ prītaye nānā saptasrotaḥ pracakṣate

snātvānusavanaṃ tasmin hutvā cāgnīn yathāvidhi /
abbhakṣa upaśāntātmā sa āste vigataiṣaṇaḥ

jitāsano jitaśvāsaḥ pratyāhṛtaṣaḍindriyaḥ /
haribhāvanayā dhvastarajaḥsattvatamomalaḥ

vijñānātmani saṃyojya kṣetrajñe pravilāpya tam /
brahmaṇyātmānam ādhāre ghaṭāmbaram ivāmbare

dhvastamāyāguṇodarko niruddhakaraṇāśayaḥ /
nivartitākhilāhāra āste sthāṇurivācalaḥ /
tasyāntarāyo maivābhūḥ sannyastākhilakarmaṇaḥ

sa vā adyatanādrājan parataḥ pañcame 'hani /
kalevaraṃ hāsyati svaṃ tac ca bhasmībhaviṣyati

dahyamāne 'gnibhirdehe patyuḥ patnī sahoṭaje /
bahiḥ sthitā patiṃ sādhvī tam agnim anu vekṣyati

vidurastu tadāścaryaṃ niśāmya kurunandana /
harṣaśokayutastasmādgantā tīrthaniṣevakaḥ

ityuktvāthāruhat svargaṃ nāradaḥ sahatumburuḥ /
yudhiṣṭhiro vacastasya hṛdi kṛtvājahāc chucaḥ