Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Chapter 4

4.1

// ity āyurvedamahodadhau suṣeṇakṛte bhājanādhivāsavidhiḥ //
idānīṃ kṣīraguṇāḥ kathyante //
tatrāpi gavyamāhiṣayor eva sadopayogitvāt
tayor eva prathamaṃ svarūpaṃ vicāryate //
gavyaṃ himaṃ medhyatama hi dugdhaṃ prāṇapradaṃ pittasamīraṇaghnam /
rasāyanaṃ varṇakaraṃ mukeśyaṃ ārogyahetuḥ satataṃ narāṇām

4.2

kṣīraṃ sākṣāt* jīvanaṃ janmasāhyā(tmyā)t tad dhāroṣṇaṃ gavyam āyuṣyam uṣṇam /
prātaḥ sāyaṃ grāmyadharmāvasāne bhukte paścād okasātmyaṃ karoti

4.3

atha gavāṃ varṇaviśeṣe kṣīraguṇaviśeṣāḥ /
gavāṃ sitānāṃ vātaghnaṃ kṛṣṇānāṃ pittanāśanam /
kaphaghnaṃ raktavarṇānāṃ trīn hanti kapilāda(pa)yaḥ

4.4

śītalaṃ madhuraṃ snigdhaṃ vātapittaharaṃ param /
vṛṣyam ojaskaraṃ hṛdyaṃ śleṣmaghnaṃ ca rasāyanam

4.5

pāke svādurasaṃ medhyaṃ kṣayakṣīṇabalapradam
śvāsakāsapraśamanaṃ śramatrayamadāpaham

4.6

jīrṇajvare mūtrakṛcchre raktapitte ca śasyate /
gavyaṃ payaḥ pavittraṃ ca balapuṣṭiprakārakam

4.7

śreṣṭhaṃ cākṣayyam āyuṣyaṃ kāntilāvaṇyakārakam /
payo gavyaṃ teṣāṃ bhra(śra)marudhirapittaśramamada
kṣayālakṣmīgulmapradaragarapāṇḍvāmayaharam /
śakṛcchreṣmajvara (?) śvayathuplīhaśamanaṃ
tṛṣāmedomurcchājvaram anilam apy āśu śamayet

4.8

atha bhājanaviśeṣe guṇaviśeṣāḥ /
tāmre vātaharaṃ kṣīraṃ sauvarṇe pittanāśanam /
raupye śleṣmaharaṃ caiva kāṃsye raktaprasādanam

Original text: Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Edition: S. Venkatasubrahmanya Sastri: Sushena's Ayurveda Mahodadhi-annapanavidhi, Madras 1950 (Madras Government Oriental Series, 60). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc