Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Chapter 4
// ity āyurvedamahodadhau suṣeṇakṛte bhājanādhivāsavidhiḥ //
idānīṃ kṣīraguṇāḥ kathyante //
tatrāpi gavyamāhiṣayor eva sadopayogitvāt
tayor eva prathamaṃ svarūpaṃ vicāryate //
gavyaṃ himaṃ medhyatama hi dugdhaṃ prāṇapradaṃ pittasamīraṇaghnam /
rasāyanaṃ varṇakaraṃ mukeśyaṃ ārogyahetuḥ satataṃ narāṇām
kṣīraṃ sākṣāt* jīvanaṃ janmasāhyā(tmyā)t tad dhāroṣṇaṃ gavyam āyuṣyam uṣṇam /
prātaḥ sāyaṃ grāmyadharmāvasāne bhukte paścād okasātmyaṃ karoti
atha gavāṃ varṇaviśeṣe kṣīraguṇaviśeṣāḥ /
gavāṃ sitānāṃ vātaghnaṃ kṛṣṇānāṃ pittanāśanam /
kaphaghnaṃ raktavarṇānāṃ trīn hanti kapilāda(pa)yaḥ
śītalaṃ madhuraṃ snigdhaṃ vātapittaharaṃ param /
vṛṣyam ojaskaraṃ hṛdyaṃ śleṣmaghnaṃ ca rasāyanam
pāke svādurasaṃ medhyaṃ kṣayakṣīṇabalapradam
śvāsakāsapraśamanaṃ śramatrayamadāpaham
jīrṇajvare mūtrakṛcchre raktapitte ca śasyate /
gavyaṃ payaḥ pavittraṃ ca balapuṣṭiprakārakam
śreṣṭhaṃ cākṣayyam āyuṣyaṃ kāntilāvaṇyakārakam /
payo gavyaṃ teṣāṃ bhra(śra)marudhirapittaśramamada
kṣayālakṣmīgulmapradaragarapāṇḍvāmayaharam /
śakṛcchreṣmajvara (?) śvayathuplīhaśamanaṃ
tṛṣāmedomurcchājvaram anilam apy āśu śamayet
atha bhājanaviśeṣe guṇaviśeṣāḥ /
tāmre vātaharaṃ kṣīraṃ sauvarṇe pittanāśanam /
raupye śleṣmaharaṃ caiva kāṃsye raktaprasādanam
Original text: Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Edition: S. Venkatasubrahmanya Sastri: Sushena's Ayurveda Mahodadhi-annapanavidhi, Madras 1950 (Madras Government Oriental Series, 60). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0