Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 55

55.1

atha śrīmatī devakanyā vaṇig iva labdhalābhaḥ, sasyasaṃpanna iva karṣakaḥ śūra iva {vi}jitasaṃgrāmaḥ, sarvarogaparimukta ivāturo yayā vibhūtyā bhagavatsakāśam āgatā tayaiva vibhūtyā svabhavanaṃ gatā ||
-------------------- Vaidya, p. 139 --------------------
bhikṣavaḥ pūrvarātrāpararātraṃ jāgarikāyogam anuyuktā viharanti | tair dṛṣṭo bhagavato 'ntike udāro 'vabhāsaḥ | yaṃ dṛṣṭvā saṃdigdhā bhagavantaṃ paprachuḥ: kiṃ bhagavann imāṃ rātriṃ brahmā sahāṃpatiḥ śakro devendraś catvāro lokapālā bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāntāḥ? bhagavān āha: na bhikṣavo brahmā sahāṃpatir na śakro devendro nāpi catvāro lokapālā māṃ darśanāyopasaṃkrāntāḥ | api tu rājño bimbisārasya śrīmatī nāmāntaḥpurikā svajīvitam agaṇayitvā buddhaguṇāṃś cānusmṛtya tathāgatasya keśanakhastūpe dīpamālāṃ kṛtavatī | tato rājñā ajātaśatruṇā kupitena jīvitād vyavaropitā | sā mamāntike cittaṃ prasādya kālagatā praṇīteṣū deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannā | sā asyāṃ rātrau matsakāśam upasaṃkrāntā | tasyā mayā dharmo deśitaḥ, dṛṣṭasatyā ca svabhavanaṃ gatā | tasmāt tarhi bhikṣava evaṃ śikṣitavyam: yac chāstāraṃ satkariṣyāmo gurukariṣyāmo mānayiṣyāmaḥ pūjayiṣyāmaḥ | śāstāraṃ satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvopaniśritya vihariṣyāmaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_55 vastram* | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | yadā anāthapiṇḍadena gṛhapatinā buddhapramukhāya bhikṣusaṃghāya jetavanaṃ niryātitam*, krameṇa {ca} koṭiśataṃ bhagavacchāsane dattam*, tadā tasya buddhir abhavat*: kim atrāścaryaṃ yad ahaṃ dānāni dadāmi, puṇyāni vā karomi, yanv ahaṃ daridrajanānugrahārthṃ śrāvastīnivāsino janakāyāc chandakabhikṣaṇaṃ kṛtvā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃgham upatiṣṭheyam* | evaṃ me mahājanānugrahaḥ kṛto bhaviṣyati, bahu cānena puṇyaṃ prasūtaṃ bhaviṣyatīti | tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā eṣa vṛttānto rājñe niveditaḥ | rājñā sarvasyāṃ śrāvastyāṃ ghaṇṭāghoṣaṇaṃ kāritam*: śṛṇvantu bhavantaḥ śrāvastīnivāsinaḥ paurāḥ | adya saptame divase anāthapiṇḍado gṛhapatir hastiskandhābhirūḍhas tathāgatasya saśrāvakasaṃghasyārthāya cchandakabhikṣaṇaṃ kartukāmaḥ | yasya vo yan mātraṃ parityaktaṃ tad anupradātavyam iti | yāvat saptame divase anāthapiṇḍado gṛhapatir hastiskandhādhirūḍhas tathāgatasya saśrāvakasaṃghasyārthāya chandakabhikṣaṇaṃ kartuṃ pravṛttam* | tatra yeṣāṃ yan mātro vibhavas te tan mātraṃ dātuṃ pravṛttāḥ | kecid dhāraṃ prayacchanti, kecit kaṭakam*, kecit keyūram*, kecij jātarūpamālām*,
-------------------- Vaidya, p. 140 --------------------
kecid aṅgulimudrām*, kecin muktāhāram*, kecid dhiraṇyam*, kecit suvarṇam*, kecid antaśaḥ kārṣāpaṇam* | gṛhapatir api parānugrahārthaṃ pratigṛhṇāti ||
yāvad anyatamā strī paramadaridrā | tayā tribhir māsaiḥ kṛcchreṇa paṭaka upārjitaḥ | sā taṃ paṭakaṃ prāvṛtya vīthīm avatīrṇā | anāthapiṇḍadaś ca tayā dūrata evāgacchan*, śaṅkhapaṭahair vādyamānair avalokitaḥ | tayānyatama upāsakaḥ pṛṣṭaḥ: yadi tāvad ayaṃ gṛhapatir āḍhyo mahādhano mahābhoho 'ntarbhūmau nigūḍhāny api nidhānāni paśyati, kasmād ayaṃ parakulebhyo bhaikṣyam aṭatīti | sā upāsakenoktā: parānugrahārtham* | ye 'samamarthā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ bhojayitum*, teṣām arthe 'nugrahaṃ karoti | kathaṃ bahavaḥ sametā bhagavantaṃ pratipādayeyur iti | tatas tayā dārikāyā buddhir utpannā: ahaṃ tāvad akṛtapuṇyā, na me śaktir asti, yad aham ekākinī bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ bhojanena pratipādayeyam* | yanv aham atra kiṃcid anupradadyām iti | sā svakaṃ vibhavam avalokayantī na kiṃcit paśyati ṛte paṭakāt* | sā cintayituṃ pravṛttā: yady aham ihasthaiva paṭakaṃ pradāsyāmi, nagnā bhaviṣyāmi | yanv ahaṃ śaraṇapṛṣṭham abhiruhya paṭakaṃ kṣipeyam iti | tataḥ sā śaraṇapṛṣṭham abhiruhya svaśarīrāt paṭakam avanīya anāthapiṇḍadasyopari kṣiptavatī | sā gṛhapatinā saṃlakṣitā: nūnam asyā eṣa eva vibhavo yad anayā śaraṇasaṃsthayā kṣiptam iti | tena svapauruṣeyāṇām ājñānupradattā | gacchantu bhavantaḥ, avalokayantu kenāyaṃ paṭakaḥ kṣipta iti | tair avalokitā yāvad utkuṭukā niṣaṇṇā | tatas taiḥ pṛṣṭā | tayā coktam*: yo me vibhava āsīt sa me bhagavadguṇānukīrtanaṃ pratiśrutya dāridryabhayabhītayā (Speyer: dāridrabhayabhītayā) tathāgatapramukhe bhikṣusaṃghe datta iti | tatas tair anāthapiṇḍadāya niveditam* | tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā paramavismayajātenā sā dārikā vicitrair vastrair ābharaṇaiś cācchāditā | sā cālpāyuṣkā kālagatā praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannā | upapannamātrāyās tasyās tathāvidhāni vastrāṇi prādurbhūtāni, na kasyacid anyasya devaputrasya vā devakanyāyā vā ||
dharmatā khalu devaputrasya vā devakanyāyā vā aciropapannasya trīṇi cittāny utpadyante: kutaś cyutaḥ, kutropapannaḥ kena karmaṇeti | sā paśyati: manuṣyebhyaś cyutā praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannā, bhagavataḥ paṭakapradānād iti | tato vastradāyikā devakanyā calavimalakuṇḍaladharā hārārdhahāravirājitagātrī maṇiratnavicitracūḍā kuṅkumatamālapatraspṛkkādisaṃsṛṣṭagātrī tām eva rātriṃ divyānām utpalapadmakumudapuṇḍarīkamandāravāṇām puṣpāṇām utsaṅgaṃ pūrayitvā sarvaṃ jetavanam udāreṇāvabhāsenāvabhāsya bhagavantaṃ puṣpair avakīrya bhagavataḥ purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya | atha bhagavān paṭakapradāyikāyā devakanyāyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśīṃ caturāryasatyasaṃprativedhikīṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān, yāṃ śrutvā paṭakapradāyikāyā devakanyāyā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotaāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | sā dṛṣṭasatyā trir udānam udānayati: idam asmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā na rājñā na devatābhir neṣṭena svajanabandhuvargeṇa na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇair yad bhagavatāsmākaṃ
-------------------- Vaidya, p. 141 --------------------

kṛtam* | ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitāny apāyadvārāṇi, vivṛtāni svargamokṣadvārāṇi, pratiṣṭhāpitāḥ smo devamanuṣyeṣu | āha ca:
tavānubhāvāt pihitaḥ sughoro
hy apāyamārgo bahudoṣayuktaḥ |
apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā
nirvāṇamārgaś ca mayopalabdhaḥ

55.2

tvadāśrayāc cāptam apetadoṣaṃ
mayādya śuddhaṃ suviśuddhacakṣuḥ | (Speyer:suviśuddha cakṣuḥ)
prāptaṃ ca śāntaṃ padam āryakāntaṃ
tīrṇā ca duḥkhārṇavapāram asmi

55.3

naravarendra narāmarapūjita
vigatajanmajarāmaraṇāmayaṃ |
bhavasahasrasudurlabhadarśana
saphalam adya mune tava darśanam*

55.4

avanamya tataḥ pralambahārā
caraṇau dvāv abhivandya jātaharṣā |
parigamya ca dakṣiṇaṃ jitāriṃ
suralokābhimukhī divaṃ jagāma

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc