Atharva Veda · Chapter 15
sūktam १
sūktam २
sūktam ३
sūktam ४
sūktam ५
sūktam ६
sūktam ७
sūktam ८
sūktam ९
sūktam १०
sūktam ११
sūktam १२
sūktam १३
sūktam १४
sūktam १५
sūktam १६
sūktam १७
sūktam १८
15.1
vrātya āsīdīyamāna eva sa prajāpatiṃ samairayat
sa prajāpatiḥ suvarṇamātmann apaśyattatprājanayat
tadekamabhavattallalāmamabhavattan mahadabhavattajjyeṣṭhamabhavattadbrahmābhavattattapo'bhavattatsatyamabhavat tena prājāyata//
so'vardhata sa mahān abhavatsa mahādevo'bhavat
sa devānāmīśāṃ paryaitsa īśāno'bhavat
sa ekavrātyo'bhavatsa dhanurādatta tadevendradhanuḥ
nīlamasyodaraṃ lohitaṃ pṛṣṭham
nīlenaivāpriyaṃ bhrātṛvyaṃ prorṇoti lohitena dviṣantaṃ vidhyatīti brahmavādino vadanti//
cādityebhyaśca viśvebhyaśca devebhya ā vṛścate ya evaṃ
bṛhataśca vai sa rathantarasya
15,2
sa udatiṣṭhatsa prācīṃ diśamanu vyacalat/
taṃ bṛhacca rathantaraṃ cādityāśca viśve ca devā anuvyacalan /
bṛhate ca vai sa rathantarāya cādityebhyaś ca viśvebhyaś ca devebhya ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati |
bṛhataś ca vai sa rathantarasya cādityānāṃ ca viśveṣāṃ ca devānāṃ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda /
tasya prācyāṃ diśi śraddhā puṃścalī mitro māgadho vijñānaṃ vāso'haruṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalirmaṇiḥ /
bhūtaṃ ca bhaviṣyacca pariṣkandau mano vipathaṃ mātariśvā ca pavamānaśca vipathavāhau vātaḥ sārathī reṣmā pratodaḥ kīrtiś ca yaśaś ca puraḥsarau //
ainaṃ kīrtirgacchatyā yaśo gacchati ya evaṃ veda
sa udatiṣṭhatsa dakṣiṇāṃ diśamanu vyacalat/
taṃ yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca yajñaśca yajamānaśca paśavaścānuvyacalan /
yajñāyajñiyāya ca vai sa vāmadevyāya ca yajñāya ca yajamānāya ca paśubhyaścā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati
yajñāyajñiyasya ca vai sa vāmadevyasya ca yajñasya ca yajamānasya ca paśūnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
tasya dakṣiṇāyāṃ diśyuṣāḥ puṃścalī mantro māgadho vijñānaṃ vāso'haruṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ
amāvāsyā ca paurṇamāsī ca pariṣkandau mano vipathaṃ//
mātariśvā ca pavamānaśca vipathavāhau vātaḥ sārathī reṣmā pratodaḥ//
kīrtiśca yaśaśca puraḥsarāvainaṃ kīrtirgacchatyā yaśo gacchati ya evaṃ veda
sa udatiṣṭhatsa pratīcīṃ diśamanu vyacalat/
taṃ vairūpaṃ ca vairājaṃ cāpaśca varuṇaśca rājānuvyacalan /
vairūpāya ca vai sa vairājāya cādbhyaśca varuṇāya ca rājña ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyamupavadati//
vairūpasya ca vai sa vairājasya cāpāṃ ca varuṇasya ca rājñaḥ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda /
tasya pratīcyāṃ diśīrā puṃścalī haso māgadho vijñānaṃ vāso'haruṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalirmaṇiḥ /
ahaśca rātrī ca pariṣkandau mano vipathaṃ mātariśvā ca pavamānaśca vipathavāhau vātaḥ sārathī reṣmā pratodaḥ kīrtiśca yaśaśca puraḥsarau /
ainaṃ kīrtirgacchatyā yaśo gacchati ya evaṃ veda
sa udatiṣṭhatsa udīcīṃ diśamanu vyacalat/
taṃ śyaitaṃ ca naudhasaṃ ca saptarṣayaśca somaśca rājānuvyacalan /
śyaitāya ca vai sa naudhasāya ca saptarṣibhyaśca somāya ca rājña ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyamupavadati//
śyaitasya ca vai sa naudhasasya ca saptarṣīṇāṃ ca somasya ca rājñaḥ priyaṃ dhāma bhavati bhavati ya evaṃ veda /
tasyodīcyāṃ diśi vidyutpuṃścalī stanayitnurmāgadho vijñānaṃ vāso'haruṣṇīṣaṃ
śrutaṃ ca viśrutaṃ ca pariṣkandau mano vipathaṃ mātariśvā ca pavamānaśca vipathavāhau vātaḥ sārathī reṣmā pratodaḥ kīrtiśca yaśaśca puraḥsarau /
ainaṃ kīrtirgacchatyā yaśo gacchati ya evaṃ veda
15.3
sa saṃvatsaramūrdhvo'tiṣṭhattaṃ devā abruvan vrātya kiṃ nu tiṣṭhasīti
so'bravīdāsandīṃ me saṃ bharantviti
tasmai vrātyāyāsandīṃ samabharan
tasyā grīṣmaśca vasantaśca dvau pādāvāstāṃ śaracca varṣāśca dvau
bṛhacca rathantaraṃ cānūcye āstāṃ yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca tiraścye
ṛcaḥ prāñcastantavo yajūṃṣi tiryañcaḥ
veda āstaraṇaṃ brahmopabarhaṇam
sāmāsāda udgītho'paśrayaḥ
tāmāsandīṃ vrātya ārohat
tasya devajanāḥ pariṣkandā āsantsaṃkalpāḥ prahāyyā viśvāni bhūtānyupasadaḥ
viśvānyevāsya bhūtānyupasado bhavanti ya evaṃ veda
15.4
tasmai prācyā diśaḥ /
vāsantau māsau goptārāvakurvan bṛhacca rathantaraṃ cānuṣṭhātārau /
vāsantāvenaṃ māsau prācyā diśo gopāyato bṛhacca rathantaraṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda//
tasmai dakṣiṇāyā diśaḥ /
graiṣmau māsau goptārāvakurvan yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ cānuṣṭhātārau /
graiṣmāvenaṃ māsau dakṣiṇāyā diśo gopāyato yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda//
tasmai pratīcyā diśaḥ /
vārṣikau māsau goptārāvakurvan vairūpaṃ ca vairājaṃ cānuṣṭhātārau /
vārṣikāvenaṃ māsau pratīcyā diśo gopāyato vairūpaṃ ca vairājaṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda//
tasmā udīcyā diśaḥ /
śāradau māsau goptārāvakurvaṃ chyaitaṃ ca naudhasaṃ cānuṣṭhātārau /
śāradāvenaṃ māsāvudīcyā diśo gopāyataḥ śyaitaṃ ca naudhasaṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda//
tasmai dhruvāyā diśaḥ /
haimanau māsau goptārāvakurvan bhūmiṃ cāgniṃ cānuṣṭhātārau /
haimanāvenaṃ māsau dhruvāyā diśo gopāyato bhūmiścāgniścānu tiṣṭhato ya evaṃ veda//
tasmā ūrdhvāyā diśaḥ /
śaiśirau māsau goptārāvakurvan divaṃ cādityaṃ cānuṣṭhātārau /
śaiśirāvenaṃ māsāvūrdhvāyā diśo gopāyato dyauścādityaścānu tiṣṭhato ya evaṃ veda//
15.5
tasmai prācyā diśo antardeśādbhavamiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan /
bhava enamiṣvāsaḥ prācyā diśo antardeśādanuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
tasmai dakṣiṇāyā diśo antardeśāccharvamiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan /
śarva enamiśvāso dakṣiṇāyā diśo antardeśādanuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
tasmai pratīcyā diśo antardeśātpaśupatimiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan /
paśupatirenamiṣvāsaḥ pratīcyā diśo antardeśādanuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
tasmā udīcyā diśo antardeśādugraṃ devamiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan /
ugra enaṃ deva iṣvāsa udīcyā diśo antardeśādanuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
tasmai dhruvāyā diśo antardeśādrudramiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan /
rudra enamiṣvāso dhruvāyā diśo antardeśādanuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
tasmā ūrdhvāyā diśo antardeśān mahādevamiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan / [१२
mahādeva enamiṣvāsa ūrdhvāyā diśo antardeśādanuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
tasmai sarvebhyo antardeśebhya īśānamiṣvāsamanuṣṭhātāramakurvan /
īśāna enamiṣvāsaḥ sarvebhyo antardeśebhyo'nuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśānaḥ//
nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda//
15.6
sa dhruvāṃ diśamanu vyacalat/
taṃ bhūmiścāgniścauṣadhayaśca vanaspatayaśca vānaspatyāśca vīrudhaścānuvyacalan /
bhūmeśca vai so'gneścauṣadhīnāṃ ca vanaspatīnāṃ ca vānaspatyānāṃ ca vīrudhāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
sa ūrdhvāṃ diśamanu vyacalat/
tamṛtaṃ ca satyaṃ ca sūryaśca candraśca nakṣatrāṇi cānuvyacalan /
ṛtasya ca vai sa satyasya ca sūryasya ca candrasya ca nakṣatrāṇāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
sa uttamāṃ diśamanu vyacalat/
tamṛcaśca sāmāni ca yajūṃṣi ca brahma cānuvyacalan /
ṛcāṃ ca vai sa sāmnāṃ ca yajuṣāṃ ca brahmaṇaśca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
sa bṛhatīṃ diśamanu vyacalat/
tamitihāsaśca purāṇaṃ ca gāthāśca nārāśaṃsīścānuvyacalan /
itihāsasya ca vai sa purāṇasya ca gāthānāṃ ca nārāśaṃsīnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda//
sa paramāṃ diśamanu vyacalat/
tamāhavanīyaśca gārhapatyaśca dakṣiṇāgniśca yajñaśca yajamānaśca paśavaścānuvyacalan//
āhavanīyasya ca vai sa gārhapatyasya ca dakṣiṇāgneśca yajñasya ca yajamānasya ca paśūnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
so'nādiṣṭāṃ diśamanu vyacalat/
tamṛtavaścārtavāśca lokāśca laukyāśca māsāścārdhamāsāścāhorātre cānuvyacalan//
ṛtūnāṃ ca vai sa ārtavānāṃ ca lokānāṃ ca laukyānāṃ ca māsānāṃ cārdhamāsānāṃ cāhorātrayośca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
so'nāvṛttāṃ diśamanu vyacalattato nāvartsyann amanyata /
taṃ ditiścāditiśceḍā cendrāṇī cānuvyacalan /
diteśca vai so'diteśceḍāyāścendrāṇyāśca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
sa diśo'nu vyacalattaṃ virāḍanu vyacalatsarve ca devāḥ sarvāśca devatāḥ /
virājaśca vai sa sarveṣāṃ ca devānāṃ sarvāsāṃ ca devatānāṃ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda//
sa sarvān antardeśān anu vyacalat/
taṃ prajāpatiśca parameṣṭhī ca pitā ca pitāmahaścānuvyacalan /
prajāpateśca vai sa parameṣṭhinaśca pituśca pitāmahasya ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda//
15.7
sa mahimā sadrurbhūtvāntaṃ pṛthivyā agacchatsamudro'bhavat
taṃ prajāpatiśca parameṣṭhī ca pitā ca pitāmahaścāpaśca śraddhā ca varṣaṃ bhūtvānuvyavartayanta
ainamāpo gacchantyainaṃ śraddhā gacchatyainaṃ varṣaṃ gacchati ya evaṃ veda
taṃ śraddhā ca yajñaśca lokaścānnaṃ cānnādyaṃ ca bhūtvābhiparyāvartanta
ainaṃ śraddhā gacchatyainaṃ yajño gacchatyainaṃ loko gacchatyainamannaṃ gacchatyainamannādyaṃ gacchati ya evaṃ veda//
15.8
so'rajyata tato rājanyo'jāyata
sa viśaḥ sabandhūn annamannādyamabhyudatiṣṭhat
viśāṃ ca vai sa sabandhūnāṃ cānnasya cānnādyasya ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
15.9
sa viśo'nu vyacalat
taṃ sabhā ca samitiśca senā ca surā cānuvyacalan
sabhāyāśca vai sa samiteśca senāyāśca surāyāśca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
15.10
tadyasyaivaṃ vidvān vrātyo rājño'tithirgṛhān āgachet
śreyāṃsamenamātmano mānayettathā kṣatrāya nā vṛścate tathā rāṣṭrāya nā vṛścate //
ato vai brahma ca kṣatraṃ codatiṣṭhatāṃ te abrūtāṃ kaṃ pra viśāveti
bṛhaspatimeva brahma praviśatvindraṃ kṣatraṃ tathā vā iti
ato vai bṛhaspatimeva brahma prāviśadindraṃ kṣatram
iyaṃ vā u pṛthivī bṛhaspatirdyaurevendraḥ
ayaṃ vā u agnirbrahmāsāvādityaḥ kṣatram
ainaṃ brahma gacchati brahmavarcasī bhavati
yaḥ pṛthivīṃ bṛhaspatimagniṃ brahma veda
ainamindriyaṃ gacchatīndriyavān bhavati
ya ādityaṃ kṣatraṃ divamindraṃ veda
15.11
tadyasyaivaṃ vidvān vrātyo'tithirgṛhān āgachet
svayamenamabhyudetya brūyādvrātya kvāvātsīrvrātyodakaṃ vrātya tarpayantu vrātya yathā te priyaṃ tathāstu vrātya yathā te vaśastathāstu vrātya yathā te nikāmastathāstviti
yadenamāha vrātya kvāvātsīriti patha eva tena devayānān ava rundhe
yadenamāha vrātyodakamityapa eva tenāva rundhe
yadenamāha vrātya tarpayantviti prāṇameva tena varṣīyāṃsaṃ kurute
yadenamāha vrātya yathā te priyaṃ tathāstviti priyameva tenāva rundhe
ainaṃ priyaṃ gacchati priyaḥ priyasya bhavati ya evaṃ veda
yadenamāha vrātya yathā te vaśastathāstviti vaśameva tenāva rundhe
ainaṃ vaśo gacchati vaśī vaśināṃ bhavati ya evaṃ veda
yadenamāha vrātya yathā te nikāmastathāstviti nikāmameva tenāva rundhe
ainaṃ nikāmo gacchati nikāme nikāmasya bhavati ya evaṃ veda
15.12
tadyasyaivaṃ vidvān vrātya uddhṛteṣvagniṣvadhiśrite'gnihotre'tithirgṛhān āgachet
svayamenamabhyudetya brūyādvrātyāti sṛja hoṣyāmīti
sa cātisṛjejjuhuyān na cātisṛjen na juhuyāt
sa ya evaṃ viduṣā vrātyenātisṛṣṭo juhoti
pra pitṛyāṇaṃ panthāṃ jānāti pra devayānam
na deveṣvā vṛścate hutamasya bhavati
paryasyāsmiṃlloka āyatanaṃ śiṣyate ya evaṃ viduṣā vrātyenātisṛṣṭo juhoti
atha ya evaṃ viduṣā vrātyenānatisṛṣṭo juhoti
na pitṛyāṇaṃ panthāṃ jānāti na devayānam
ā deveṣu vṛścate ahutamasya bhavati
nāsyāsmiṃlloka āyatanaṃ śiṣyate ya evaṃ viduṣā vrātyenānatisṛṣṭo juhoti
15.13
tadyasyaivaṃ vidvān vrātya ekāṃ rātrimatithirgṛhe vasati /
ye pṛthivyāṃ puṇyā lokāstān eva tenāva rundhe
tadyasyaivaṃ vidvān vrātyo dvitīyāṃ rātrimatithirgṛhe vasati /
ye'ntarikṣe puṇyā lokāstān eva tenāva rundhe
tadyasyaivaṃ vidvān vrātyastṛtīyāṃ rātrimatithirgṛhe vasati /
ye divi puṇyā lokāstān eva tenāva rundhe
tadyasyaivaṃ vidvān vrātyaścaturthīṃ rātrimatithirgṛhe vasati /
ye puṇyānāṃ puṇyā lokāstān eva tenāva rundhe
tadyasyaivaṃ vidvān vrātyo'parimitā rātrīratithirgṛhe vasati /
ya evāparimitāḥ puṇyā lokāstān eva tenāva rundhe
atha yasyāvrātyo vrātyabruvo nāmabibhratyatithirgṛhān āgachet
karṣedenaṃ na cainaṃ karṣet
asyai devatāyā udakaṃ yācāmīmāṃ devatāṃ vāsaya imāmimāṃ devatāṃ pari veveṣmī pari veviṣyāt
tasyāmevāsya taddevatāyāṃ hutaṃ bhavati ya evaṃ veda
15.14
sa yatprācīṃ diśamanu vyacalan mārutaṃ śardho bhūtvānuvyacalan mano'nnādaṃ kṛtvā /
manasānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yaddakṣiṇāṃ diśamanu vyacaladindro bhūtvānuvyacaladbalamannādaṃ kṛtvā / [३
balenānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yatpratīcīṃ diśamanu vyacaladvaruṇo rājā bhūtvānuvyacaladapo'nnādīḥ kṛtvā
adbhirannādībhirannamatti ya evaṃ veda
sa yadudīcīṃ diśamanu vyacalatsomo rājā bhūtvānuvyacalatsaptarṣibhirhuta āhutimannādīṃ kṛtvā /
āhutyānnādyānnamatti ya evaṃ veda
sa yaddhruvāṃ diśamanu vyacaladviṣṇurbhūtvānuvyacaladvirājamannādīṃ kṛtvā
virājānnādyānnamatti ya evaṃ veda
sa yatpaśūn anu vyacaladrudro bhūtvānuvyacaladoṣadhīrannādīḥ kṛtvā /
oṣadhībhirannādībhirannamatti ya evaṃ veda
sa yatpitṝn anu vyacaladyamo rājā bhūtvānuvyacalatsvadhākāramannādaṃ kṛtvā
svadhākāreṇānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yan manuṣyān anu vyacaladagnirbhūtvānuvyacalatsvāhākāramannādaṃ kṛtvā
svāhākāreṇānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yadūrdhvāṃ diśamanu vyacaladbṛhaspatirbhūtvānuvyacaladvaṣaṭkāramannādaṃ kṛtvā
vaṣaṭkāreṇānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yaddevān anu vyacaladīśāno bhūtvānuvyacalan manyumannādaṃ kṛtvā / [१
manyunānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yatprajā anu vyacalatprajāpatirbhūtvānuvyacalatprāṇamannādaṃ kṛtvā /
prāṇenānnādenānnamatti ya evaṃ veda
sa yatsarvān antardeśān anu vyacalatparameṣṭhī bhūtvānuvyacaladbrahmānnādaṃ kṛtvā /
brahmaṇānnādenānnamatti ya evaṃ veda
15.15
tasya vrātyasya
sapta prāṇāḥ saptāpānāḥ sapta vyānāḥ
yo'sya prathamaḥ prāṇa ūrdhvo nāmāyaṃ so agniḥ
yo'sya dvitīyaḥ prāṇaḥ prauḍho nāmāsau sa ādityaḥ
yo'sya tṛtīyaḥ prāṇo'bhyūḍho nāmāsau sa candramāḥ
yo'sya caturthaḥ prāṇo vibhūrnāmāyaṃ sa pavamānaḥ
yo'sya pañcamaḥ prāṇo yonirnāma tā imā āpaḥ
yo'sya ṣaṣṭhaḥ prāṇaḥ priyo nāma ta ime paśavaḥ
yo'sya saptamaḥ prāṇo'parimito nāma tā imāḥ prajāḥ
15.16
yo'sya prathamo'pānaḥ sā paurṇamāsī
yo'sya dvitīyo'pānaḥ sāṣṭakā
yo'sya tṛtīyo'pānaḥ sāmāvāsyā
yo'sya caturtho'pānaḥ sā śraddhā
yo'sya pañcamo'pānaḥ sā dīkṣā
yo'sya ṣaṣṭho'pānaḥ sa yajñaḥ
yo'sya saptamo'pānastā imā dakṣiṇāḥ
15.17
yo'sya prathamo vyānaḥ seyaṃ bhūmiḥ
yo'sya dvitīyo vyānastadantarikṣam
yo'sya tṛtīyo vyānaḥ sā dyauḥ
yo'sya caturtho vyānastāni nakṣatrāṇi
yo'sya pañcamo vyānasta ṛtavaḥ
yo'sya ṣaṣṭho vyānasta ārtavāḥ
yo'sya saptamo vyānaḥ sa saṃvatsaraḥ
samānamarthaṃ pari yanti devāḥ saṃvatsaraṃ vā etadṛtavo'nupariyanti vrātyaṃ ca
yadādityamabhisaṃviśantyamāvāsyāṃ caiva tatpaurṇamāsīṃ ca
ekaṃ tadeṣāmamṛtatvamityāhutireva
15.18
tasya vrātyasya
yadasya dakṣiṇamakṣyasau sa ādityo yadasya savyamakṣyasau sa candramāḥ
yo'sya dakṣiṇaḥ karṇo'yaṃ so agniryo'sya savyaḥ karṇo'yaṃ sa pavamānaḥ
ahorātre nāsike ditiścāditiśca śīrṣakapāle saṃvatsaraḥ śiraḥ
ahnā pratyaṅvrātyo rātryā prāṅnamo vrātyāya
(15,1/1a) vrātya āsīd īyamāna eva sa prajāpatiṃ sam airayat
(15,1/2a) sa prajāpatiḥ suvarṇam ātmann apaśyat tat prājanayat
(15,1/3a) tad ekam abhavat tal lalāmam abhavat tan mahad abhavat taj jyeṣṭham abhavat tad brahmābhavat tat tapo 'bhavat tat satyam abhavat tena prājāyata
(15,1/4a) so 'vardhata sa mahān abhavat sa mahādevo 'bhavat
(15,1/5a) sa devānām īśāṃ pary ait sa īśāno 'bhavat
(15,1/6a) sa ekavrātyo 'bhavat sa dhanur ādatta tad evendradhanuḥ
(15,1/7a) nīlam asyodaraṃ lohitaṃ pṛṣṭham
(15,1/8a) nīlenaivāpriyaṃ bhrātṛvyaṃ prorṇoti lohitena dviṣantaṃ vidhyatīti brahmavādino vadanti
(15,2/1[2/1]a) sa ud atiṣṭhat sa prācīṃ diśam anu vy acalat |
(15,2/1[2/2]b) taṃ bṛhac ca rathantaraṃ cādityāś ca viśve ca devā anuvyacalan |
(15,2/1[2/3]c) bṛhate ca vai sa rathantarāya cādityebhyaś ca viśvebhyaś ca devebhya ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati |
(15,2/1[2/4]d) bṛhataś ca vai sa rathantarasya cādityānāṃ ca viśveṣāṃ ca devānāṃ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda |
(15,2/1[2/5]e) tasya prācyāṃ diśi śraddhā puṃścalī mitro māgadho vijñānaṃ vāso 'har uṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ |
(15,2/1[2/8]g) ainaṃ kīrtir gachaty ā yaśo gachati ya evaṃ veda
(15,2/2[2/9]a) sa ud atiṣṭhat sa dakṣiṇāṃ diśam anu vy acalat |
(15,2/2[2/10]b) taṃ yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca yajñaś ca yajamānaś ca paśavaś cānuvyacalan |
(15,2/2[2/11]c) yajñāyajñiyāya ca vai sa vāmadevyāya ca yajñāya ca yajamānāya ca paśubhyaś cā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati |
(15,2/2[2/12]d) yajñāyajñiyasya ca vai sa vāmadevyasya ca yajñasya ca yajamānasya ca paśūnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda |
(15,2/2[2/13]e) tasya dakṣiṇāyāṃ diśy uṣāḥ puṃścalī mantro māgadho vijñānaṃ vāso 'har uṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ |
(15,2/2[2/14]g) ainaṃ kīrtir gachaty ā yaśo gachati ya evaṃ veda
(15,2/3[2/15]a) sa ud atiṣṭhat sa pratīcīṃ diśam anu vy acalat |
(15,2/3[2/16]b) taṃ vairūpaṃ ca vairājaṃ cāpaś ca varuṇaś ca rājānuvyacalan |
(15,2/3[2/17]c) vairūpāya ca vai sa vairājāya cādbhyaś ca varuṇāya ca rājña ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati |
(15,2/3[2/18]d) vairūpasya ca vai sa vairājasya cāpāṃ ca varuṇasya ca rājñaḥ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda |
(15,2/3[2/19]e) tasya pratīcyāṃ diśīrā puṃścalī haso māgadho vijñānaṃ vāso 'har uṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ |
(15,2/3[2/20]g) ainaṃ kīrtir gachaty ā yaśo gachati ya evaṃ veda
(15,2/4[2/21]a) sa ud atiṣṭhat sa udīcīṃ diśam anu vy acalat |
(15,2/4[2/22]b) taṃ śyaitaṃ ca naudhasaṃ ca saptarṣayaś ca somaś ca rājānuvyacalan |
(15,2/4[2/23]c) śyaitāya ca vai sa naudhasāya ca saptarṣibhyaś ca somāya ca rājña ā vṛścate ya evaṃ vidvāṃsaṃ vrātyam upavadati |
(15,2/4[2/24]d) śyaitasya ca vai sa naudhasasya ca saptarṣīṇāṃ ca somasya ca rājñaḥ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda |
(15,2/4[2/25]e) tasyodīcyāṃ diśi vidyut puṃścalī stanayitnur māgadho vijñānaṃ vāso 'har uṣṇīṣaṃ rātrī keśā haritau pravartau kalmalir maṇiḥ |
(15,2/4[2/28]g) ainaṃ kīrtir gachaty ā yaśo gachati ya evaṃ veda
(15,3/1a) sa saṃvatsaram ūrdhvo 'tiṣṭhat taṃ devā abruvan vrātya kiṃ nu tiṣṭhasīti
(15,3/2a) so 'bravīd āsandīṃ me saṃ bharantv iti
(15,3/3a) tasmai vrātyāyāsandīṃ sam abharan
(15,3/4a) tasyā grīṣmaś ca vasantaś ca dvau pādāv āstāṃ śarac ca varṣāś ca dvau
(15,3/5a) bṛhac ca rathantaraṃ cānūcye āstāṃ yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ ca tiraścye
(15,3/6a) ṛcaḥ prāñcas tantavo yajūṃṣi tiryañcaḥ
(15,3/7a) veda āstaraṇaṃ brahmopabarhaṇam
(15,3/8a) sāmāsāda udgītho 'paśrayaḥ
(15,3/9a) tām āsandīṃ vrātya ārohat
(15,3/10a) tasya devajanāḥ pariṣkandā āsant saṃkalpāḥ prahāyyā viśvāni bhūtāny upasadaḥ
(15,3/11a) viśvāny evāsya bhūtāny upasado bhavanti ya evaṃ veda
(15,4/1[4/1]a) tasmai prācyā diśaḥ |
(15,4/1[4/2]b) vāsantau māsau goptārāv akurvan bṛhac ca rathantaraṃ cānuṣṭhātārau |
(15,4/1[4/3]c) vāsantāv enaṃ māsau prācyā diśo gopāyato bṛhac ca rathantaraṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda
(15,4/2[4/4]a) tasmai dakṣiṇāyā diśaḥ |
(15,4/2[4/5]b) graiṣmau māsau goptārāv akurvan yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ cānuṣṭhātārau |
(15,4/2[4/6]c) graiṣmāv enaṃ māsau dakṣiṇāyā diśo gopāyato yajñāyajñiyaṃ ca vāmadevyaṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda
(15,4/3[4/7]a) tasmai pratīcyā diśaḥ |
(15,4/3[4/8]b) vārṣikau māsau goptārāv akurvan vairūpaṃ ca vairājaṃ cānuṣṭhātārau |
(15,4/3[4/9]c) vārṣikāv enaṃ māsau pratīcyā diśo gopāyato vairūpaṃ ca vairājaṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda
(15,4/4[4/10]a) tasmā udīcyā diśaḥ |
(15,4/4[4/11]b) śāradau māsau goptārāv akurvaṃ chyaitaṃ ca naudhasaṃ cānuṣṭhātārau |
(15,4/4[4/12]c) śāradāv enaṃ māsāv udīcyā diśo gopāyataḥ śyaitaṃ ca naudhasaṃ cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda
(15,4/5[4/13]a) tasmai dhruvāyā diśaḥ |
(15,4/5[4/14]b) haimanau māsau goptārāv akurvan bhūmiṃ cāgniṃ cānuṣṭhātārau |
(15,4/5[4/15]c) haimanāv enaṃ māsau dhruvāyā diśo gopāyato bhūmiś cāgniś cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda
(15,4/6[4/16]a) tasmā ūrdhvāyā diśaḥ |
(15,4/6[4/17]b) śaiśirau māsau goptārāv akurvan divaṃ cādityaṃ cānuṣṭhātārau |
(15,4/6[4/18]c) śaiśirāv enaṃ māsāv ūrdhvāyā diśo gopāyato dyauś cādityaś cānu tiṣṭhato ya evaṃ veda
(15,5/1[5/1]a) tasmai prācyā diśo antardeśād bhavam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/1[5/2-3]b) bhava enam iṣvāsaḥ prācyā diśo antardeśād anuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
[2-3]
(15,5/2[5/4]a) tasmai dakṣiṇāyā diśo antardeśāc charvam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/2[5/5]b) śarva enam iśvāso dakṣiṇāyā diśo antardeśād anuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
(15,5/3[5/6]a) tasmai pratīcyā diśo antardeśāt paśupatim iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/3[5/7]b) paśupatir enam iṣvāsaḥ pratīcyā diśo antardeśād anuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
(15,5/4[5/8]a) tasmā udīcyā diśo antardeśād ugraṃ devam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/4[5/9]b) ugra enaṃ deva iṣvāsa udīcyā diśo antardeśād anuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
(15,5/5[5/10]a) tasmai dhruvāyā diśo antardeśād rudram iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/5[5/11]b) rudra enam iṣvāso dhruvāyā diśo antardeśād anuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
(15,5/6[5/12]a) tasmā ūrdhvāyā diśo antardeśān mahādevam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/6[5/13]b) mahādeva enam iṣvāsa ūrdhvāyā diśo antardeśād anuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
(15,5/7[5/14]a) tasmai sarvebhyo antardeśebhya īśānam iṣvāsam anuṣṭhātāram akurvan |
(15,5/7[5/15-16]b) īśāna enam iṣvāsaḥ sarvebhyo antardeśebhyo 'nuṣṭhātānu tiṣṭhati nainaṃ śarvo na bhavo neśāno nāsya paśūn na samānān hinasti ya evaṃ veda
[15-16]
(15,6/1[6/1]a) sa dhruvāṃ diśam anu vy acalat |
(15,6/1[6/2]b) taṃ bhūmiś cāgniś cauṣadhayaś ca vanaspatayaś ca vānaspatyāś ca vīrudhaś cānuvyacalan |
(15,6/1[6/3]c) bhūmeś ca vai so 'gneś cauṣadhīnāṃ ca vanaspatīnāṃ ca vānaspatyānāṃ ca vīrudhāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/2[6/4]a) sa ūrdhvāṃ diśam anu vy acalat |
(15,6/2[6/5]b) tam ṛtaṃ ca satyaṃ ca sūryaś ca candraś ca nakṣatrāṇi cānuvyacalan |
(15,6/2[6/6]c) ṛtasya ca vai sa satyasya ca sūryasya ca candrasya ca nakṣatrāṇāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/3[6/7]a) sa uttamāṃ diśam anu vy acalat |
(15,6/3[6/8]b) tam ṛcaś ca sāmāni ca yajūṃṣi ca brahma cānuvyacalan |
(15,6/3[6/9]c) ṛcāṃ ca vai sa sāmnāṃ ca yajuṣāṃ ca brahmaṇaś ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/4[6/10]a) sa bṛhatīṃ diśam anu vy acalat |
(15,6/4[6/11]b) tam itihāsaś ca purāṇaṃ ca gāthāś ca nārāśaṃsīś cānuvyacalan |
(15,6/4[6/12]c) itihāsasya ca vai sa purāṇasya ca gāthānāṃ ca nārāśaṃsīnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/5[6/13]a) sa paramāṃ diśam anu vy acalat |
(15,6/5[6/14]b) tam āhavanīyaś ca gārhapatyaś ca dakṣiṇāgniś ca yajñaś ca yajamānaś ca paśavaś cānuvyacalan |
(15,6/5[6/15]c) āhavanīyasya ca vai sa gārhapatyasya ca dakṣiṇāgneś ca yajñasya ca yajamānasya ca paśūnāṃ ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/6[6/16]a) so 'nādiṣṭāṃ diśam anu vy acalat |
(15,6/6[6/17]b) tam ṛtavaś cārtavāś ca lokāś ca laukyāś ca māsāś cārdhamāsāś cāhorātre cānuvyacalan |
(15,6/6[6/18]c) ṛtūnāṃ ca vai sa ārtavānāṃ ca lokānāṃ ca laukyānāṃ ca māsānāṃ cārdhamāsānāṃ cāhorātrayoś ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/7[6/19]a) so 'nāvṛttāṃ diśam anu vy acalat tato nāvartsyann amanyata |
(15,6/7[6/20]b) taṃ ditiś cāditiś ceḍhā cendrāṇī cānuvyacalan |
(15,6/7[6/21]c) diteś ca vai so 'diteś ceḍhāyāś cendrāṇyāś ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/8[6/22]a) sa diśo 'nu vy acalat taṃ virāḍh anu vy acalat sarve ca devāḥ sarvāś ca devatāḥ |
(15,6/8[6/23]b) virājaś ca vai sa sarveṣāṃ ca devānāṃ sarvāsāṃ ca devatānāṃ priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,6/9[6/24]a) sa sarvān antardeśān anu vy acalat |
(15,6/9[6/25]b) taṃ prajāpatiś ca parameṣṭhī ca pitā ca pitāmahaś cānuvyacalan |
(15,6/9[6/26]c) prajāpateś ca vai sa parameṣṭhinaś ca pituś ca pitāmahasya ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,7/1a) sa mahimā sadrur bhūtvāntaṃ pṛthivyā agachat samudro 'bhavat
(15,7/2a) taṃ prajāpatiś ca parameṣṭhī ca pitā ca pitāmahaś cāpaś ca śraddhā ca varṣaṃ bhūtvānuvyavartayanta
(15,7/3a) ainam āpo gachanty ainaṃ śraddhā gachaty ainaṃ varṣaṃ gachati ya evaṃ veda
(15,7/4a) taṃ śraddhā ca yajñaś ca lokaś cānnaṃ cānnādyaṃ ca bhūtvābhiparyāvartanta
(15,7/5a) ainaṃ śraddhā gachaty ainaṃ yajño gachaty ainaṃ loko gachaty ainam annaṃ gachaty ainam annādyaṃ gachati ya evaṃ veda
(15,8/1a) so 'rajyata tato rājanyo 'jāyata
(15,8/2a) sa viśaḥ sabandhūn annam annādyam abhyudatiṣṭhat
(15,8/3a) viśāṃ ca vai sa sabandhūnāṃ cānnasya cānnādyasya ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,9/1a) sa viśo 'nu vy acalat
(15,9/2a) taṃ sabhā ca samitiś ca senā ca surā cānuvyacalan
(15,9/3a) sabhāyāś ca vai sa samiteś ca senāyāś ca surāyāś ca priyaṃ dhāma bhavati ya evaṃ veda
(15,10/1a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātyo rājño 'tithir gṛhān āgachet
(15,10/2a) śreyāṃsam enam ātmano mānayet tathā kṣatrāya nā vṛścate tathā rāṣṭrāya nā vṛścate
(15,10/3a) ato vai brahma ca kṣatraṃ cod atiṣṭhatāṃ te abrūtāṃ kaṃ pra viśāveti
(15,10/4a) bṛhaspatim eva brahma praviśatv indraṃ kṣatraṃ tathā vā iti
(15,10/5a) ato vai bṛhaspatim eva brahma prāviśad indraṃ kṣatram
(15,10/6a) iyaṃ vā u pṛthivī bṛhaspatir dyaur evendraḥ
(15,10/7a) ayaṃ vā u agnir brahmāsāv ādityaḥ kṣatram
(15,10/8a) ainaṃ brahma gachati brahmavarcasī bhavati
(15,10/9a) yaḥ pṛthivīṃ bṛhaspatim agniṃ brahma veda
(15,10/10a) ainam indriyaṃ gachatīndriyavān bhavati
(15,10/11a) ya ādityaṃ kṣatraṃ divam indraṃ veda
(15,11/1a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātyo 'tithir gṛhān āgachet
(15,11/2a) svayam enam abhyudetya brūyād vrātya kvāvātsīr vrātyodakaṃ vrātya tarpayantu vrātya yathā te priyaṃ tathāstu vrātya yathā te vaśas tathāstu vrātya yathā te nikāmas tathāstv iti
(15,11/3a) yad enam āha vrātya kvāvātsīr iti patha eva tena devayānān ava rundhe
(15,11/4a) yad enam āha vrātyodakam ity apa eva tenāva rundhe
(15,11/5a) yad enam āha vrātya tarpayantv iti prāṇam eva tena varṣīyāṃsaṃ kurute
(15,11/6a) yad enam āha vrātya yathā te priyaṃ tathāstv iti priyam eva tenāva rundhe
(15,11/7a) ainaṃ priyaṃ gachati priyaḥ priyasya bhavati ya evaṃ veda
(15,11/8a) yad enam āha vrātya yathā te vaśas tathāstv iti vaśam eva tenāva rundhe
(15,11/9a) ainaṃ vaśo gachati vaśī vaśināṃ bhavati ya evaṃ veda
(15,11/10a) yad enam āha vrātya yathā te nikāmas tathāstv iti nikāmam eva tenāva rundhe
(15,11/11a) ainaṃ nikāmo gachati nikāme nikāmasya bhavati ya evaṃ veda
(15,12/1a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātya uddhṛteṣv agniṣv adhiśrite 'gnihotre 'tithir gṛhān āgachet
(15,12/2a) svayam enam abhyudetya brūyād vrātyāti sṛja hoṣyāmīti
(15,12/3a) sa cātisṛjej juhuyān na cātisṛjen na juhuyāt
(15,12/4a) sa ya evaṃ viduṣā vrātyenātisṛṣṭo juhoti
(15,12/5a) pra pitṛyāṇaṃ panthāṃ jānāti pra devayānam
(15,12/6a) na deveṣv ā vṛścate hutam asya bhavati
(15,12/7a) pary asyāsmiṃl loka āyatanaṃ śiṣyate ya evaṃ viduṣā vrātyenātisṛṣṭo juhoti
(15,12/8a) atha ya evaṃ viduṣā vrātyenānatisṛṣṭo juhoti
(15,12/9a) na pitṛyāṇaṃ panthāṃ jānāti na devayānam
(15,12/10a) ā deveṣu vṛścate ahutam asya bhavati
(15,12/11a) nāsyāsmiṃl loka āyatanaṃ śiṣyate ya evaṃ viduṣā vrātyenānatisṛṣṭo juhoti
(15,13/1[13/1]a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātya ekāṃ rātrim atithir gṛhe vasati |
(15,13/1[13/2]b) ye pṛthivyāṃ puṇyā lokās tān eva tenāva rundhe
(15,13/2[13/3]a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātyo dvitīyāṃ rātrim atithir gṛhe vasati |
(15,13/2[13/4]b) ye 'ntarikṣe puṇyā lokās tān eva tenāva rundhe
(15,13/3[13/5]a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātyas tṛtīyāṃ rātrim atithir gṛhe vasati |
(15,13/3[13/6]b) ye divi puṇyā lokās tān eva tenāva rundhe
(15,13/4[13/7]a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātyaś caturthīṃ rātrim atithir gṛhe vasati |
(15,13/4[13/8]b) ye puṇyānāṃ puṇyā lokās tān eva tenāva rundhe
(15,13/5[13/9]a) tad yasyaivaṃ vidvān vrātyo 'parimitā rātrīr atithir gṛhe vasati |
(15,13/5[13/10]b) ya evāparimitāḥ puṇyā lokās tān eva tenāva rundhe
(15,13/6[13/11]a) atha yasyāvrātyo vrātyabruvo nāmabibhraty atithir gṛhān āgachet
(15,13/7[13/12]a) karṣed enaṃ na cainaṃ karṣet
(15,13/8[13/13]a) asyai devatāyā udakaṃ yācāmīmāṃ devatāṃ vāsaya imām imāṃ devatāṃ pari veveṣmīty enaṃ pari veviṣyāt
(15,13/9[13/14]a) tasyām evāsya tad devatāyāṃ hutaṃ bhavati ya evaṃ veda
(15,14/1[14/1]a) sa yat prācīṃ diśam anu vyacalan mārutaṃ śardho bhūtvānuvyacalan mano 'nnādaṃ kṛtvā |
(15,14/1[14/2]b) manasānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/2[14/3]a) sa yad dakṣiṇāṃ diśam anu vyacalad indro bhūtvānuvyacalad balam annādaṃ kṛtvā |
(15,14/2[14/4]b) balenānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/3[14/5]a) sa yat pratīcīṃ diśam anu vyacalad varuṇo rājā bhūtvānuvyacalad apo 'nnādīḥ kṛtvā |
(15,14/3[14/6]b) adbhir annādībhir annam atti ya evaṃ veda
(15,14/4[14/7]a) sa yad udīcīṃ diśam anu vyacalat somo rājā bhūtvānuvyacalat saptarṣibhir huta āhutim annādīṃ kṛtvā |
(15,14/4[14/8]b) āhutyānnādyānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/5[14/9]a) sa yad dhruvāṃ diśam anu vyacalad viṣṇur bhūtvānuvyacalad virājam annādīṃ kṛtvā |
(15,14/5[14/10]b) virājānnādyānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/6[14/11]a) sa yat paśūn anu vyacalad rudro bhūtvānuvyacalad oṣadhīr annādīḥ kṛtvā |
(15,14/6[14/12]b) oṣadhībhir annādībhir annam atti ya evaṃ veda
(15,14/7[14/13]a) sa yat pitṝn anu vyacalad yamo rājā bhūtvānuvyacalat svadhākāram annādaṃ kṛtvā |
(15,14/7[14/14]b) svadhākāreṇānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/8[14/15]a) sa yan manuṣyān anu vyacalad agnir bhūtvānuvyacalat svāhākāram annādaṃ kṛtvā |
(15,14/8[14/16]b) svāhākāreṇānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/9[14/17]a) sa yad ūrdhvāṃ diśam anu vyacalad bṛhaspatir bhūtvānuvyacalad vaṣaṭkāram annādaṃ kṛtvā |
(15,14/9[14/18]b) vaṣaṭkāreṇānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/10[14/19]a) sa yad devān anu vyacalad īśāno bhūtvānuvyacalan manyum annādaṃ kṛtvā |
(15,14/10[14/20]b) manyunānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/11[14/21]a) sa yat prajā anu vyacalat prajāpatir bhūtvānuvyacalat prāṇam annādaṃ kṛtvā |
(15,14/11[14/22]b) prāṇenānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,14/12[14/23]a) sa yat sarvān antardeśān anu vyacalat parameṣṭhī bhūtvānuvyacalad brahmānnādaṃ kṛtvā |
(15,14/12[14/24]b) brahmaṇānnādenānnam atti ya evaṃ veda
(15,15/1a) tasya vrātyasya
(15,15/2a) sapta prāṇāḥ saptāpānāḥ sapta vyānāḥ
(15,15/3a) yo 'sya prathamaḥ prāṇa ūrdhvo nāmāyaṃ so agniḥ
(15,15/4a) yo 'sya dvitīyaḥ prāṇaḥ prauḍo nāmāsau sa ādityaḥ
(15,15/5a) yo 'sya tṛtīyaḥ prāṇo 'bhyūḍo nāmāsau sa candramāḥ
(15,15/6a) yo 'sya caturthaḥ prāṇo vibhūr nāmāyaṃ sa pavamānaḥ
(15,15/7a) yo 'sya pañcamaḥ prāṇo yonir nāma tā imā āpaḥ
(15,15/8a) yo 'sya ṣaṣṭhaḥ prāṇaḥ priyo nāma ta ime paśavaḥ
(15,15/9a) yo 'sya saptamaḥ prāṇo 'parimito nāma tā imāḥ prajāḥ
(15,16/1a) yo 'sya prathamo 'pānaḥ sā paurṇamāsī
(15,16/2a) yo 'sya dvitīyo 'pānaḥ sāṣṭakā
(15,16/3a) yo 'sya tṛtīyo 'pānaḥ sāmāvāsyā
(15,16/4a) yo 'sya caturtho 'pānaḥ sā śraddhā
(15,16/5a) yo 'sya pañcamo 'pānaḥ sā dīkṣā
(15,16/6a) yo 'sya ṣaṣṭho 'pānaḥ sa yajñaḥ
(15,16/7a) yo 'sya saptamo 'pānas tā imā dakṣiṇāḥ
(15,17/1a) yo 'sya prathamo vyānaḥ seyaṃ bhūmiḥ
(15,17/2a) yo 'sya dvitīyo vyānas tad antarikṣam
(15,17/3a) yo 'sya tṛtīyo vyānaḥ sā dyauḥ
(15,17/4a) yo 'sya caturtho vyānas tāni nakṣatrāṇi
(15,17/5a) yo 'sya pañcamo vyānas ta ṛtavaḥ
(15,17/6a) yo 'sya ṣaṣṭho vyānas ta ārtavāḥ
(15,17/7a) yo 'sya saptamo vyānaḥ sa saṃvatsaraḥ
(15,17/8a) samānam arthaṃ pari yanti devāḥ saṃvatsaraṃ vā etad ṛtavo 'nupariyanti vrātyaṃ ca
(15,17/9a) yad ādityam abhisaṃviśanty amāvāsyāṃ caiva tat paurṇamāsīṃ ca
(15,17/10a) ekaṃ tad eṣām amṛtatvam ity āhutir eva
(15,18/1a) tasya vrātyasya
(15,18/2a) yad asya dakṣiṇam akṣy asau sa ādityo yad asya savyam akṣy asau sa candramāḥ
(15,18/3a) yo 'sya dakṣiṇaḥ karṇo 'yaṃ so agnir yo 'sya savyaḥ karṇo 'yaṃ sa pavamānaḥ
(15,18/4a) ahorātre nāsike ditiś cāditiś ca śīrṣakapāle saṃvatsaraḥ śiraḥ
(15,18/5a) ahnā pratyaṅ vrātyo rātryā prāṅ namo vrātyāya
Original text: atharvavedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0