Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 06.1

06.1.01

svāmy.amātya.jana.pada.durga.kośa.daṇḍa.mitrāṇi prakṛtayaḥ //

06.1.02

tatra svāmi.sampat //

06.1.03

mahā.kulīno daiva.buddhi.sattva.sampanno vṛddha.darśī dhārmikaḥ satya.vāg avisaṃvādakaḥ kṛtajñaḥ sthūla.lakṣo mahā.utsāho^adīrgha.sūtraḥ śakya.sāmanto dṛḍha.buddhir akṣudra.pariṣatko vinaya.kāma ity ābhigāmikā guṇāḥ //

06.1.04

śuśrūṣā.śravaṇa.grahaṇa.dhāraṇa.vijñāna.ūha.apoha.tattva.abhiniveśāḥ prajñā.guṇāḥ //

06.1.05

śauryam amarṣaḥ śīghratā dākṣyaṃ ca^utsāha.guṇāḥ //

06.1.06

vāgmī pragalbhaḥ smṛti.mati.balavān udagraḥ sv.avagrahaḥ kṛta.śilpo^avyasano daṇḍa.nāyy upakāra.apakārayor dṛṣṭa.pratīkārī hrīmān āpat.prakṛtyor viniyoktā dīrgha.dūra.darśī deśa.kāla.puruṣa.kāra.kārya.pradhānaḥ saṃdhi.vikrama.tyāga.samyama.paṇa.parac.chidra.vibhāgī saṃvṛto^adīna.abhihāsya.jihma.bhrukuṭī.kṣaṇaḥ
kāma.krodha.lobha.stambha.cāpala.upatāpa.paiśunya.hīnaḥ śaklaḥ smita.udagra.abhibhāṣī vṛddha.upadeśa.ācāra ity ātma.sampat //

06.1.07

amātya.sampad uktā purastāt //

06.1.08

madhye ca^ante ca sthānavān ātma.dhāraṇaḥ para.dhāraṇaś ca^āpadi sva.ārakṣaḥ sva.ājīvaḥ śatru.dveṣī śakya.sāmantaḥ paṅka.pāṣāṇa.uṣara.viṣama.kaṇṭaka.śreṇī.vyāla.mṛga.aṭavī.hīnaḥ kāntaḥ sītā.khani.dravya.hasti.vanavān gavyaḥ pauruṣeyo gupta.gocaraḥ paśumān adeva.mātṛko vāri.sthala.pathābhyām upetaḥ sāra.citra.bahu.paṇyo daṇḍa.kara.sahaḥ
karma.śīla.karṣako^abāliśa.svāmy.avara.varṇa.prāyo bhakta.śuci.manuṣya iti jana.pada.sampat //

06.1.09

durga.sampad uktā purastāt //

06.1.10

dharma.adhigataḥ pūrvaiḥ svayaṃ vā hema.rūpya.prāyaś citra.sthūla.ratna.hiraṇyo dīrghām apy āpadam anāyatiṃ saheta^iti kośa.sampat //

06.1.11

pitṛ.paitāmaho nityo vaśyas tuṣṭa.bhṛta.putra.dāraḥ pravāseṣv avisaṃvāditaḥ sarvatra^apratihato duḥkha.saho bahu.yuddhaḥ sarva.yuddha.praharaṇa.vidyā.viśāradaḥ saha.vṛddhi.kṣayikatvād advaidhyaḥ kṣatra.prāya iti daṇḍa.sampat //

06.1.12

pitṛ.paitāmahaṃ nityaṃ vaśyam advaidhyaṃ mahal.laghu.samuttham iti mitra.sampat //

06.1.13

arāja.bījī lubdhaḥ kṣudra.pariṣatko virakta.prakṛtir anyāya.vṛttir ayukto vyasanī nirutsāho daiva.pramāṇo yat.kiṃcana.kārya.gatir ananubandhaḥ klībo nitya.apakārī ca^ity amitra.sampat //

06.1.14

evaṃ.bhūto hi śatruḥ sukhaḥ samucchettuṃ bhavati //
KAZ06.1.15ab/ ari.varjāḥ prakṛtayaḥ sapta^etāḥ sva.guṇa.udayāḥ /
KAZ06.1.15cd/ uktāḥ pratyaṅga.bhūtās tāḥ prakṛtā rāja.sampadaḥ //
KAZ06.1.16ab/ sampādayaty asampannāḥ prakṛtīr ātmavān nṛpaḥ /
KAZ06.1.16cd/ vivṛddhāś ca^anuraktāś ca prakṛtīr hanty anātmavān //
KAZ06.1.17ab/ tataḥ sa duṣṭa.prakṛtiś cāturanto^apy anātmavān /
KAZ06.1.17cd/ hanyate vā prakṛtibhir yāti vā dviṣatāṃ vaśam //
KAZ06.1.18ab/ ātmavāṃs tv alpa.deśo^api yuktaḥ prakṛti.sampadā /
KAZ06.1.18cd/nayajñaḥ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ jayaty eva na hīyate //E
(śama.vyāyāmikam)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc