Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 02.24

02.24.01

sītā.adhyakṣaḥ kṛṣi.tantra.śulba.vṛkṣa.āyur.vedajñas taj.jña.sakho vā sarva.dhānya.puṣpa.phala.śāka.kanda.mūla.vāllikya.kṣauma.kārpāsa.bījāni yathā.kālaṃ gṛhṇīyāt //

02.24.02

bahu.hala.parikṛṣṭāyāṃ sva.bhūmau dāsa.karma.kara.daṇḍa.pratikartṛbhir vāpayet //

02.24.03

karṣaṇa.yantra.upakaraṇa.balīvardaiś ca^eṣām asaṅgaṃ kārayet, kārubhiś ca karmāra.kuṭṭāka.medaka.rajju.vartaka.sarpa.grāha.ādibhiś ca //

02.24.04

teṣāṃ karma.phala.vinipāte tat.phala.hānaṃ daṇḍaḥ //

02.24.05

ṣoḍaśa.droṇaṃ jāṅgalānāṃ varṣa.pramāṇam, adhyardham ānūpānāṃ deśa.vāpānām, ardha.trayodaśa^aśmakānām, trayoviṃśatir avantīnām, amitam apara.antānāṃ haimanyānāṃ ca, kulyā.āvāpānāṃ ca kālataḥ //

02.24.06

varṣa.tri.bhāgaḥ pūrva.paścima.māsayoḥ, dvau tri.bhāgau madhyamayoḥ - suṣamā.rūpam //

02.24.07

tasya^upaladhir bṛhaspateḥ sthāna.gamana.garbha.ādhānebhyaḥ śukra.udaya.astamaya.cārebhyaḥ sūryasya prakṛti.vaikṛtāc ca //

02.24.08

sūryād bīja.siddhiḥ, bṛhaspateḥ sasyānāṃ stamba.kāritā, śukrād vṛṣṭiḥ / iti //
KAZ02.24.09ab/ trayaḥ sapta.ahikā meghā aśītiḥ kaṇa.śīkarāḥ /
KAZ02.24.09cd/ ṣaṣṭir ātapa.meghānām eṣā vṛṣṭiḥ samā hitā //
KAZ02.24.10ab/ vātam ātapa.yogaṃ ca vibhajan yatra varṣati /
KAZ02.24.10cd/ trīn karīṣāṃś ca janayaṃs tatra sasya.āgamo dhruvaḥ //

02.24.11

tataḥ prabhūta.udakam alpa.udakaṃ vā sasyaṃ vāpayet //

02.24.12

śāli.vrīhi.kodrava.tila.priyaṅgu.udāraka.varakāḥ pūrva.vāpāḥ //

02.24.13

mudga.māṣa.śaimbyā madhya.vāpāḥ //

02.24.14

kusumbha.masūra.kulattha.yava.go.dhūma.kalāya.atasī.sarṣapāḥ paścād.vāpāḥ //

02.24.15

yathā.ṛtu.vaśena vā bīja.vāpāḥ //

02.24.21

ikṣavo hi bahv.ābādhā vyaya.grāhiṇaś ca //

02.24.22

phena.āghāto vallī.phalānām, parīvāha.antāḥ pippalī.mṛdvīka.ikṣūṇām, kūpa.paryantāḥ śāka.mūlānām, haraṇī.paryantā haritakānām, pālyo lavānāṃ gandha.bhaiṣajya.uśīra.hrībera.piṇḍāluka.ādīnām //

02.24.23

yathā.svaṃ bhūmiṣu ca sthālyāś ca^ānūpyāś ca^oṣadhīḥ sthāpayet //

02.24.24

tuṣāra.pāyana.muṣṇa.śoṣaṇaṃ ca^ā.sapta.rātrād iti dhānya.bījānām, tri.rātraṃ vā pañca.rātraṃ vā kośī.dhānyānām, madhu.ghṛta.sūkara.vasābhiḥ śakṛd.yuktābhiḥ kāṇḍa.bījānāṃ cheda.lepo, madhu.ghṛtena kandānām, asthi.bījānāṃ śakṛd.ālepaḥ, śākhināṃ garta.dāho go.asthi.śakṛdbhiḥ kāle dauhrdaṃ ca //

02.24.25

prarūḍhāṃś ca^aśuṣka.kaṭu.matsyāṃś ca snuhi.kṣīreṇa pāyayet //
KAZ02.24.26ab/ kārpāsa.sāraṃ nirmokaṃ sarpasya ca samāharet /
KAZ02.24.26cd/ na sarpās tatra tiṣṭhanti dhūmo yatra^eṣa tiṣṭhati //

02.24.27

sarva.jījānāṃ tu prathama.vāpe suvarṇa.udaka.samplutāṃ pūrva.muṣṭiṃ vāpayed, amuṃ ca mantraṃ brūyāt - "prajāpataye kāśyapāya devāya ca namaḥ sadā / sītā me ṛdhyatāṃ devī bījeṣu ca dhaneṣu ca //

02.24.28

ṣaṇḍa.vāṭa.go.pālaka.dāsa.karma.karebhyo yathā.puruṣa.parivāpaṃ bhaktaṃ kuryāt, sa-pāda.paṇikaṃ ca māsaṃ dadyāt //

02.24.29

karma.anurūpaṃ kārubhyo bhakta.vetanam //

02.24.30

praśīrṇaṃ ca puṣpa.phalaṃ deva.kārya.arthaṃ vrīhi.yavam āgrayaṇa.arthaṃ śrotriyās tapasvinaś ca^āhareyuḥ, rāśi.mūlam uñcha.vṛttayaḥ //
KAZ02.24.31ab/ yathā.kālaṃ ca sasya.ādi jātaṃ jātaṃ praveśayet /
KAZ02.24.31cd/ na kṣetre sthāpayet kiṃcit palālam api paṇḍitaḥ //
KAZ02.24.32ab/ prākārāṇāṃ samucchrayān valabhīr vā tathā.vidhāḥ /
KAZ02.24.32cd/ na saṃhatāni kurvīta na tucchāni śirāṃsi ca //
KAZ02.24.33ab/ khalasya prakarān kuryān maṇḍala.ante samāśritān /
KAZ02.24.33cd/ anagnikāḥ sa-udakāś ca khale syuḥ parikarmiṇaḥ //E
(Controller of spiritual liquors)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc