Arthashastra · Chapter 01.19
rājānam utthitam anūttiṣṭhante bhṛtyāḥ //
pramādyantam anupramādyanti //
karmāṇi ca^asya bhakṣayanti //
dviṣadbhiś ca^atisaṃdhīyate /
tasmād utthānam ātmanaḥ kurvīta //
nālikābhir ahar aṣṭadhā rātriṃ ca vibhajet, chāyā.pramāṇena vā //
tripauruṣī pauruṣī catur.aṅgulā naṣṭac.chāyo madhya.ahna^iti catvāraḥ pūrve divasasya^aṣṭa.bhāgāḥ //
taiḥ paścimā vyākhyātāḥ //
tatra pūrve divasasya^aṣṭa.bhāge rakṣā.vidhānam āya.vyayau ca śṛṇuyāt //
dvitīye paura.jānapadānāṃ kāryāṇi paśyet //
tṛtīye snāna.bhojanaṃ seveta, svādhyāyaṃ ca kurvīta //
caturthe hiraṇya.pratigraham adhyakṣāṃś ca kurvīta //
pañcame mantri.pariṣadā pattra.sampreṣaṇena mantrayeta, cāra.guhya.bodhanīyāni ca budhyeta //
ṣaṣṭhe svaira.vihāraṃ mantraṃ vā seveta //
saptame hasty.aśva.ratha.āyudhīyān paśyet //
aṣṭame senā.pati.sakho vikramaṃ cintayet //
pratiṣṭhite^ahani saṃdhyām upāsīta //
prathame rātri.bhāge gūḍha.puruṣān paśyet //
dvitīye snāna.bhojanaṃ kurvīta, svādhyāyaṃ ca //
tṛtīye tūrya.ghoṣeṇa saṃviṣṭaś caturtha.pañcamau śayīta //
ṣaṣṭhe tūrya.ghoṣeṇa pratibuddhaḥ śāstram itikartavyatāṃ ca cintayet //
saptame mantram adhyāsīta, gūḍha.puruṣāṃś ca preṣayet //
aṣṭame ṛtvig.ācārya.purohita.svastyayanāni pratigṛhṇīyāt, cikitsaka.māhānasika.mauhūrtikāṃś ca paśyet //
savastāṃ dhenuṃ vṛṣabhaṃ ca pradakṣiṇī.kṛtya^upasthānaṃ gacchet //
ātma.bala.ānukūlyena vā niśā.ahar.bhāgān pravibhajya kāryāṇi seveta //
upasthāna.gataḥ kārya.arthinām advāra.āsaṅgaṃ kārayet //
durdarśo hi rājā kārya.akārya.viparyāsam āsannaiḥ kāryate //
tena prakṛti.kopam ari.vaśaṃ vā gacchet //
tasmād devatā.āśrama.pāṣaṇḍa.śrotriya.paśu.puṇya.sthānānāṃ bāla.vṛddha.vyādhita.vyasany.anāthānāṃ strīṇāṃ ca krameṇa kāryāṇi paśyet, kārya.gauravād ātyayika.vaśena vā //
KAZ01.19.30ab/ sarvam ātyayikaṃ kāryaṃ śṛṇuyān na^atipātayet /[ś]
KAZ01.19.30cd/ kṛcchra.sādhyam atikrāntam asādhyaṃ vā^api jāyate //[ś]
KAZ01.19.31ab/ agny.agāra.gataḥ kāryaṃ paśyed vaidya.tapasvinām /[ś]
KAZ01.19.31cd/ purohita.ācārya.sakhaḥ pratyutthāya^abhivādya ca //[ś]
KAZ01.19.32ab/ tapasvināṃ tu kāryāṇi traividyaiḥ saha kārayet /[ś]
KAZ01.19.32cd/ māyā.yogavidāṃ caiva na svayaṃ kopa.kāraṇāt //[ś]
KAZ01.19.33ab/ rājño hi vratam utthānaṃ yajñaḥ kārya.anuśāsanam /[ś]
KAZ01.19.33cd/ dakṣiṇā vṛtti.sāmyaṃ tu dīkṣā tasya^abhiṣecanam //[ś]
KAZ01.19.34ab/ prajā.sukhe sukhaṃ rājñaḥ prajānāṃ ca hite hitam /[ś]
KAZ01.19.34cd/ na^ātma.priyaṃ hitaṃ rājñaḥ prajānāṃ tu priyaṃ hitam //[ś]
KAZ01.19.35ab/ tasmān nitya.utthito rājā kuryād artha.anuśāsanam /
KAZ01.19.35cd/ arthasya mūlam utthānam anarthasya viparyayaḥ //[ś]
KAZ01.19.36ab/ anutthāne dhruvo nāśaḥ prāptasya^anāgatasya ca /[ś]
KAZ01.19.36cd/ prāpyate phalam utthānāl labhate ca^arthasampadam //[ś]
ṛegulations for the royal resideñce
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0