Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 01.17

01.17.01

rakṣito rājā rājyaṃ rakṣaty āsannebhyaḥ parebhyaś ca, pūrvaṃ dārebhyaḥ putrebhyaś ca //

01.17.02

dāra.rakṣaṇaṃ niśānta.praṇidhau vakṣyāmaḥ //

01.17.03

"putra.rakṣaṇaṃ tu //

01.17.04

"janma.prabhṛti rāja.putrān rakṣet //

01.17.05

karkaṭaka.sadharmāṇo hi janaka.bhakṣā rāja.putrāḥ //

01.17.06

teṣām ajāta.snehe pitary upāṃśu.daṇḍaḥ śreyān" iti bhāradvājaḥ //

01.17.07

"nṛśaṃsam aduṣṭa.vadhaḥ kṣatra.bīja.vināśaś ca" iti viśāla.akṣaḥ //

01.17.08

"tasmād eka.sthāna.avarodhaḥ śreyān" iti //

01.17.09

ahi.bhayam etad" iti pārāśarāḥ //

01.17.10

"kumāro hi "vikrama.bhayān māṃ pitā^avaruṇaddhi" iti jñātvā tam eva^aṅke kuryāt //

01.17.11

tasmād anta.pāla.durge vāsaḥ śreyān" iti //

01.17.12

"aurabhraṃ bhayam etad" iti piśunaḥ //

01.17.13

"pratyāpatter hi tad eva kāraṇaṃ jñātvā^anta.pāla.sakhaḥ syāt //

01.17.14

tasmāt sva.viṣayād apakṛṣṭe sāmanta.durge vāsaḥ śreyān" iti //

01.17.15

"vatsa.sthānam etad" iti kauṇapadantaḥ //

01.17.16

"vatsena^iva hi dhenuṃ pitaram asya sāmanto duhyāt //

01.17.17

tasmān mātṛ.bandhuṣu vāsaḥ śreyān" iti //

01.17.18

"dhvaja.sthānam etad" iti vāta.vyādhiḥ //

01.17.19

"tena hi dhvajena^aditi.kauśikavad asya mātṛ.bāndhavā bhikṣeran //

01.17.20

tasmād grāmya sukheṣv enam avasṛjet //

01.17.21

sukha.uparuddhā hi putrāḥ pitaraṃ na^abhidruhyanti" iti //

01.17.22

jīvan.maraṇam etad iti kauṭilyaḥ //

01.17.23

kāṣṭham iva ghuṇa.jagdhaṃ rāja.kulam avinīta.putram abhiyukta.mātraṃ bhajyeta //

01.17.24

tasmād ṛtumatyāṃ mahiṣyām ṛtvijaś carum aindrābārhaspatyaṃ nirvapeyuḥ //

01.17.25

āpanna.sattvāyāḥ kaumāra.bhṛtyo garbha.bharmaṇi prasave ca viyateta //

01.17.26

prajātāyāḥ putra.saṃskāraṃ purohitaḥ kuryāt //

01.17.27

samarthaṃ tadvido vinayeyuḥ //

01.17.28

"sattriṇām ekaś ca^enaṃ mṛgayā.dyūta.madya.strībhiḥ pralobhayet "pitari vikramya rājyaṃ gṛhāṇa" iti //

01.17.29

tam anyaḥ sattrī pratiṣedhayet" ity āmbhīyāḥ //

01.17.30

mahā.doṣam abuddha.bodhanam it kauṭilyaḥ //

01.17.31

navaṃ hi dravyaṃ yena yena^artha.jātena^upadihyate tat tad ācūṣati //

01.17.32

evam ayaṃ nava.buddhir yad yad ucyate tat tat.śāstra.upadeśam iva^abhijānāti //

01.17.33

tasmād dharmyam arthyaṃ ca^asya^upadiśen na^adharmyam anarthyaṃ ca //

01.17.34

sattriṇas tv enaṃ "tava smaḥ" iti vadantaḥ pālayeyuḥ //

01.17.35

yauvana.utsekāt para.strīṣu manaḥ kurvāṇam āryā.vyañjanābhiḥ strībhir amedhyābhiḥ śūnya.āgāreṣu rātrāv udvejayeyuḥ //

01.17.36

madya.kāmaṃ yoga.pānena^udvejayeyuḥ //

01.17.37

dyūta.kāmaṃ kāpaṭikair udvejayeyuḥ //

01.17.38

mṛgayā.kāmaṃ pratirodhaka.vyañjanais trāsayeyuḥ //

01.17.39

pitari vikrama.buddhiṃ "tathā" ity anupraviśya bhedayeyuḥ - "aprārthanīyo rājā, vipanne ghātaḥ, sampanne naraka.pātaḥ, saṃkrośaḥ, prajābhir eka.loṣṭa.vadhaś ca" iti //

01.17.40

virāgaṃ vedayeyuḥ //

01.17.41

priyam eka.putraṃ badhnīyāt //

01.17.42

bahu.putraḥ pratyantam anya.viṣayaṃ vā preṣayed yatra garbhaḥ paṇyaṃ ḍimbo vā na bhavet //

01.17.43

ātma.sampannaṃ saināpatye yauvarājye vā sthāpayet //

01.17.44

buddhimān.āhārya.buddhir durbuddhir iti putra.viśeṣāḥ //

01.17.45

śiṣyamāṇo dharma.arthāv upalabhate ca^anutiṣṭhati ca buddhimān //

01.17.46

upalabhamāno na^anutiṣṭhaty āhārya.buddhiḥ //

01.17.47

apāya.nityo dharma.artha.dveṣī ca^iti durbuddhiḥ //

01.17.48

sa yady eka.putraḥ putra.utpattāv asya prayateta //

01.17.49

putrikā.putrān utpādayed vā //

01.17.50

vṛddhas tu vyādhito vā rājā mātṛ.bandhu.kulya.guṇavat.sāmantānām anyatamena kṣetre bījam utpādayet //

01.17.51

na ca^eka.putram avinītaṃ rājye sthāpayet //
KAZ01.17.52ab/ bahūnām eka.samrodhaḥ pitā putra.hito bhavet /
KAZ01.17.52cd/ anyatra^āpada aiśvaryaṃ jyeṣṭha.bhāgi tu pūjyate //
KAZ01.17.53ab/ kulasya vā bhaved rājyaṃ kula.saṃgho hi durjayaḥ /
KAZ01.17.53cd/ arāja.vyasana.ābādhaḥ śaśvad āvasati kṣitim //E
(ṭhe conduct of a prince in disfavour)
(Behaviour towards a prince in disfavour)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc