Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 01.14

01.14.01

kṛtya.akṛtya.pakṣa.upagrahaḥ sva.viṣaye vyākhyātaḥ, para.viṣaye vācyaḥ //

01.14.02

saṃśrutya^arthān vipralabdhaḥ, tulya.kāriṇoḥ śilpe vā^upakāre vā vimānitaḥ, vallabha.avaruddhaḥ, samāhūya parājitaḥ, pravāsa.upataptaḥ, kṛtvā vyayam alabdha.kāryaḥ, svadharmād dāyādyād vā^uparuddhaḥ, māna.adhikārābhyāṃ bhraṣṭaḥ, kulyair antarhitaḥ, prasabha.abhimṛṣṭa.strīkaḥ, kāra.abhinyastaḥ, para.ukta.daṇḍitaḥ, mithyā.ācāra.vāritaḥ, sarva.svam
āhāritaḥ, bandhana.parikliṣṭaḥ, pravāsita.bandhuḥ - iti kruddha.vargaḥ //

01.14.03

svayam upahataḥ, viprakṛtaḥ, pāpa.karma.abhikhyātaḥ, tulya.doṣa.daṇḍena^udvignaḥ, paryātta.bhūmiḥ, daṇḍena^upanataḥ, sarva.adhikaraṇasthaḥ, sahasā.upacita.arthaḥ, tat.kulīna.upāśaṃsuḥ, pradviṣṭo rājñā, rāja.dveṣī ca - iti bhīta.vargaḥ //

01.14.04

parikṣīṇaḥ, anya.ātta.svaḥ, kadaryaḥ, vyasanī, atyāhita.vyavahāraś ca - iti lubdha.vargaḥ //

01.14.05

ātma.sambhāvitaḥ, māna.kāmaḥ, śatru.pūjā.amarṣitaḥ, nīcair upahitaḥ, tīkṣṇaḥ, sāhasikaḥ, bhogena^asaṃtuṣṭaḥ - iti māni.vargaḥ //

01.14.06

teṣāṃ muṇḍa.jaṭila.vyañjanair yo yad.bhaktiḥ kṛtya.pakṣīyas taṃ tena^upajāpayet //

01.14.07

"yathā mada.andho hastī mattena^adhiṣṭhito yad yad āsādayati tat sarvaṃ pramṛdnāti, evam ayam aśāstra.cakṣur andho rājā paura.jānapada.vadhāya^abhyutthitaḥ, śakyam asya pratihasti.protsāhanena^apakartum, amarṣaḥ kriyatām" iti kruddha.vargam upajāpayet //

01.14.08

"yathā līnaḥ sarpo yasmād bhayaṃ paśyati tatra viṣam utsṛjati, evam ayaṃ rājā jāta.doṣa.āśaṅkas tvayi purā krodha.viṣam utsṛjati, anyatra gamyatām" iti bhīta.vargaṃ.upajāpayet //

01.14.09

"yathā śva.gaṇināṃ dhenuḥ śvabhyo duhyate na brāhmaṇebhyaḥ, evam ayaṃ rājā sattva.prajñā.vākya.śakti.hīnebhyo duhyate na^ātma.guṇa.sampannebhyaḥ, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti lubdha.vargaṃ.upajāpayet //

01.14.10

"yathā caṇḍāla.uda.pānaś caṇḍālānām eva^upabhogyo na^anyeṣām, evam ayaṃ rājā nīco nīcānām eva^upabhogyo na tvadvidhānām āryāṇām, asau rājā puruṣa.viśeṣajñaḥ, tatra gamyatām" iti māni.vargam upajāpayet //
KAZ01.14.11ab/ tathā^iti pratipannāṃs tān saṃhitān paṇa.karmaṇā /
KAZ01.14.11cd/ yojayeta yathā.śakti sa-apasarpān sva.karmasu //
KAZ01.14.12ab/ labheta sāma.dānābhyāṃ kṛtyāṃś ca para.bhūmiṣu /
KAZ01.14.12cd/ akṛtyān bheda.daṇḍābhyāṃ para.doṣāṃś ca darśayan //E
(ṭhe topic of counsel)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc