Language

ENहिગુ
Scripture Library

ānandakandaḥ · Chapter 1

1,1.1

ānandakanda
१, १
kailāsaśikharāsīnaṃ kālakandarpanāśanaṃ /
prasannaṃ parameśānaṃ jagadānandakāraṇaṃ

1,1.2

praṇamya parayā bhaktyā bhairavī stutimātanot /
devadeva mahādeva janmadāridryanāśana

1,1.3

prasīda karuṇāmūrte prasanna parameśvara /
divyāgamarahasyāni kulakaulādikāni ca

1,1.4

jāne tava prasādena māyāmaṅgalavigraha /
śrotumicchāmi sarveśa tava divyarasāyanaṃ

1,1.5

jarājanmāmayaghnaṃ ca khecaratvādisiddhidaṃ /
dāridryaduḥkhaśamanaṃ brahmatvādivarapradaṃ

1,1.6

īśvara uvāca /
sādhu sādhu mahābhāge sarvalokopakāriṇi /
tatsarvaṃ jāyate sūtācchuddhātmaprāṇavallabhe

1,1.7

sarvalokopakārārthaṃ guhyātguhyatamaṃ hitaṃ /
rasendrasya samutpattiṃ lakṣaṇaṃ ca surārcite

1,1.8

tatsarvaṃ sampravakṣyāmi śṛṇu bhairavi samprati /
<rasotpattiḥ>
surendrairmunibhirdivyaiḥ gandharvoragakiṃnaraiḥ

1,1.9

prārthito bhavatyāṃ tu kumārotpattiṃ icchadbhiḥ /
tārakāsuranāśāya lokānāṃ rakṣaṇāya ca

1,1.10

tadā himālayagireḥ guhāyāṃ suciraṃ priye /
saṃkrīḍamānayoḥ kālo gato naḥ putralipsayā

1,1.11

trijagatkṣobhi surataṃ tyajituṃ preṣitaḥ suraiḥ /
kapotarūpamāsthāya vahniḥ prāgādgavākṣataḥ

1,1.12

taṃ dṛṣṭvā lajjayā devi visṛṣṭaṃ surataṃ mayā /
nikṣiptaṃ vadane vahnerāvayosteja ujjvalaṃ

1,1.13

tena dandahyamāno'gnirgaṅgāyāṃ tannyamajjayat /
tena gaṅgāpi saṃtaptā tadbahirvisasarja ca

1,1.14

tatdvidhābhūdbahiḥ prāpya caikaṃ skandaprasūtaye /
anyacchuddharaso jāto hyāpadaṃbudhipāradaḥ

1,1.15

śatayojananimneṣu pañcakūpeṣu saṃsthitaḥ /
tanmalā dhātavo jātā maṇayo divyavastu ca

1,1.16

tattatkṣetraviśeṣeṇa nāmavarṇādikānguṇān /
bhinnaḥ prāpto rasendro'yaṃ janmadāridryabhañjanaḥ

1,1.17

te kūpāḥ pralaye pañca saṃjñā jātādi vai mukhāḥ /
sasaṃcavarṇāṃ nivṛttyā nikṣiptā niyutāni hi

1,1.18

pañcavarṇāni deveśi sarvasattvayutāni ca /
pūrvasyāṃ pāradaḥ śveto nānāvarṇairgadāpahaḥ

1,1.19

cañcalo dakṣiṇasyāṃ tu rasendro nīlavarṇavān /
doṣahīno'tirūkṣaśca sutarāṃ capalaḥ priye

1,1.20

tena jātā bhujaṅgendrā jarājanmagadoṣojjhitāḥ /
paścimasyāṃ tu sūtākhyaḥ pītavarṇo'tirūkṣakaḥ

1,1.21

sarvadoṣayuto'sau tu śuddho'ṣṭādaśakarmabhiḥ /
sarvasiddhiprado devi dehalohādisiddhidaḥ

1,1.22

uttarasyāṃ diśo raktaḥ sarvadoṣavivarjitaḥ /
rasāyanaṃ tu tenaiva devā janmajarojkṣitāḥ

1,1.23

madhye tu miśrako jñeyaḥ sarvavarṇasamanvitaḥ /
bahiścandrārkācchāyo raso doṣasamanvitaḥ

1,1.24

sa cāṣṭādaśasaṃskāraiḥ śuddhaḥ siddhiprado bhavet /
amarāṇāṃ svarūpaṃ tu rasendro hi maheśvaraḥ

1,1.25

pūrayāmāsatustau ca stokato hyatidurlabhau /
anyeṣu sarvakāryeṣu siddhado'pi hi karmabhiḥ

1,1.26

aṣṭādaśabhiratyantaṃ śuddhaḥ siddhiprado drutaṃ /
rasāvatāraṃ yo vetti sa tu dhārmikasattamaḥ

1,1.27

āyuṣyasukhasaṃtānadhanārogyamavāpnuyāt /
<rasaparyāyāḥ tanniruktaista>
janmarogajarāmṛtyudāridryāṃbhonidheḥ paraṃ

1,1.28

pāraṃ dadāti tenaiva pāradaḥ parikīrtitaḥ /
rasoparasalohādikartṛtvācca rasendrakaḥ

1,1.29

mama pratyaṅgasūtatvātsūta ityabhidhīyate /
sūte yasmātsarvasiddhiṃ tasmātsūta iti smṛtaḥ

1,1.30

mama deharaso yasmātrasastasmātprakīrtitaḥ /
jarāmaraṇadāridryaroganāśāya śasyate

1,1.31

tasmāśrasa iti prokto dhātutvācca varānane /
sarvadhātūnrasatyeṣaḥ tasmācca rasa īritaḥ

1,1.32

mitrakārī savarṇatvātsarvasiddhipradāyakaḥ /
pārado vyādhisaṃhartā rasendro rasakarmaṇi

1,1.33

dhātukarmasu sūtaḥ syādrasendro rasasādhane /
sarvakarmārhatatayā sarvatayā priye

1,1.34

sarvasiddhiprado devi miśrako'yamudāhṛtaḥ /
<rasagatā doṣāḥ>
amoghasiddhimamalaṃ sarvasiddhipradaṃ rasaṃ

1,1.35

ālokya tridaśāḥ sarve brahmaviṣṇupuregamāḥ /
māmabhiprārthayāmāsuḥ stotraiśca vividhaiḥ priye

1,1.36

rasendradarśanādeva narapakṣimṛgādayaḥ /
siddhiṃ nānāvidhāṃ yānti tannivāraya śaṃkara

1,1.37

tasmāttridhā kañcukābhirdoṣaiścāsau niyojitaḥ /
tadā prabhṛti doṣaiśca kañcukābhiśca varjitaḥ

1,1.38

śuddho'ṣṭādaśasaṃskāraiḥ sūto bhavati siddhidaḥ /
<rasāvasthāḥ>
dhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca

1,1.39

sakaṃpaśca vikaṃpaśca pañcāvasthā rasasya tu /
<rasagatayaḥ>
rasasya gatayaḥ pañca jale syājjalavadgatiḥ

1,1.40

dhūme dhūmagatiḥ sūtaḥ staraṇe haṃsavadgatiḥ /
kiṭṭe kiṭṭanibhā devi pañcamo jīvavadgatiḥ

1,1.41

catasro gatayo dṛśyāḥ adṛśyā paṃcamī gatiḥ /
yantrauṣadhādyai roddhavyāścatasro gatayaḥ priye

1,1.42

dhyānamantrauṣadhādyaiśca roddhavyā pañcamī gatiḥ /
<naisargikā doṣāḥ>
pārthivaśca tathaivāpya āgneyaścānilastathā

1,1.43

nābhaso gajacarmākhyaḥ puṇḍarīko visarpakṛt /
hāridro raktacarmākhyo nāraṅgo raktabindukaḥ

1,1.44

asahyāgniśca maṇḍūko malā naisargikāḥ smṛtāḥ /
<aupadhikā doṣāḥ>
kālikā malinī caiva kapotī raktakañcukā

1,1.45

salomī girijā caiva piṅgalī sapta kañcukāḥ /
aupādhikā imā jñeyāḥ pārade kīrtitāḥ priye

1,1.46

<yaugikā doṣāḥ>
viṣaṃ nāgaśca vaṅgaśca yaugikaśca trayaḥ smṛtāḥ /
<doṣāṇāṃ svarūpam>
bhaumaḥ kuṣṭhakaraścāpyo doṣodrekaṃ karoti saḥ

1,1.47

āgneyaḥ kurute dāhaṃ vāyavyaḥ śūlakṛdbhavet /
bādhiryaṃ nābhaso doṣo gajatvaggajacarmakṛt

1,1.48

puṇḍarīko dadrukaro visarpaśca visarpakṛt /
hāridraḥ pāḍukṛtprokto raktacarmākṣipāṭalaṃ

1,1.49

nāraṅgo dumbaraṃ kuṣṭhaṃ raktabījo masūrikāḥ /
asahyāgnirmohakārī maṇḍūkaścarmakīlakṛt

1,1.50

malo mūrcchākaro devi khyātā doṣodbhavāstathā /
kālikā kṛṣṇavarṇaṃ ca malinī malasagrahaṃ

1,1.51

kapotī svarasādaṃ ca visphoṭaṃ raktakañcukā /
salomī vamanaṃ kuryātgirijā jāḍyakāriṇī

1,1.52

piṅgalī netraghnī doṣāḥ kacukajāḥ smṛtāḥ /
viṣaṃ mṛtyuprado nāgo jāḍyaṃ vaṅgassurārcite

1,1.53

kurute pūtigandhatvaṃ gadā yaugikasambhavāḥ /
<rasasya sthānāntaragatiḥ>
prathamārtavasusnātā surūpā śubhalakṣaṇā

1,1.54

śuddhāmbaradharā mālyagandhanliptā subhūṣitā /
uttamāśvasamārūḍhā ratisaṅgavivarjitā

1,1.55

abhyarcya gaṇanāthaṃ ca bhairavaṃ ca guruṃ purā /
rasendrabhairavaṃ dhyātvā kūpasthaṃ pāradaṃ priye

1,1.56

paśyecchīghraṃ tato gacchetna punaḥ pṛṣṭhamīkṣayet /
eṣā yojanamātroā kumārī hayasādhanā

1,1.57

tadānīṃ āharettatu kumārāsaṃjighṛkṣayā /
kūpamadhyātsamutpatya so'nudhāvati tāṃ prati

1,1.58

yāvadyojanamāgatya punaḥ kūpe viśetkṣaṇāt /
paritaḥ kṛtagarteṣu teṣu teṣu ca saṃsthitaṃ

1,1.59

taṃ rasendraṃ śucirbhūtvā gṛhṇīyādrasadeśikaḥ /
gauravādagnivadanātpatito daradāhvaye

1,1.60

deśe sa sūto bhūlīnaḥ tantrajñai rasakovidaḥ /
nikṣipya mṛttikāyantre pātanākhye samāgataḥ

1,1.61

pārado gṛhyate devi doṣahīnassa ucyate /
evameva tatra tatra siddhavidyādharaissadā

1,1.62

nikṣepitaḥ pāradendro vidyate devi siddhidaḥ

1,2.1

âk, १, २
śrībhairavī /
rasopadeśadātāraṃ tacchiṣyaṃ kākinīstriyaṃ /
rasapūjāṃ tu pṛcchāmi yathāvatkathayasva me

1,2.2

śrībhairavaḥ /
<rasopadeśakalakṣaṇam>
śṛṇu bhairavi tatsarvamapūrvaṃ kathayāmi te /
ācāryo jñānavāndakṣaḥ śīlavānguṇavānśuciḥ

1,2.3

dharmajñaḥ satyasaṃdhaśca rasaśāstraviśāradaḥ /
vedavedāntatattvajño nirmalaḥ śivavatsalaḥ

1,2.4

devībhaktaḥ sadā śānto rasamaṇḍapakovidaḥ /
mantrasiddho mahāvīro devatāyāgatatparaḥ

1,2.5

rasadīkṣāvidhānajño mantrauṣadhamahārasān /
rāgasaṃkhyāṃ bījakalpaṃ dvandvamelāpanaṃ biḍaṃ

1,2.6

rañjanaṃ sāraṇāṃ tailaṃ dalāni krāmaṇāni ca /
varṇotkarṣaṃ mṛdutvaṃ ca jāraṇaṃ bālavṛddhayoḥ

1,2.7

khecarīṃ bhūcarīṃ caiva yo vetti sa gururbhavet /
<śiṣyalakṣaṇam>
gurubhaktaḥ sadācāro lobhamāyāvivarjitaḥ

1,2.8

nispṛho nirahaṅkāraḥ satyavāṅniyamasthitaḥ /
nirālasyaḥ svadharmajñaḥ ṣaṭkarmanirataḥ sudhīḥ

1,2.9

dambhahiṃsādinirmuktaḥ śivācāreṣu dīkṣitaḥ /
atyantasādhakaḥ śānto mantrānuṣṭhānatatparaḥ

1,2.10

dāntaḥ śiṣyaḥ sa vijñeyaḥ śaktimāngatamatsaraḥ /
<kākinīlakṣaṇam>
ākuñcitasnigdhakeśā padmapatrāyatekṣaṇā

1,2.11

dīrghottuṅgaghrāṇakeśā vidrumādharaśobhitā /
dāḍimībījadaśanā kambugrīvonnatastanī

1,2.12

śirīṣamālāmṛdulabāhupāśavirājitā /
saṃkīrṇorasthalā nimnanābhiḥ sūkṣmā calāṅgakā

1,2.13

talodarī romarājivalitrayavibhūṣitā /
viśālajaghanopetā rambhoruḥ subhagā priyā

1,2.14

kādalopamajaṅghā ca pāṭalāṅghrisaroruhā /
śoṇāmalanakhopetā rājahaṃsagatiḥ śubhā

1,2.15

kalakokilanidhvānakalakaṇṭhādimañjulā /
pippalachadasaṃkāśasmaramandiramaṇḍitā

1,2.16

yuvatī śyāmalā snigdhā surūpā śubhalakṣaṇā /
cumbanasparśanāśleṣaratikarmavicakṣaṇā

1,2.17

bahule yā puṣpavatī pakṣe sā kākinī smṛtā /
svasvavarṇasadbhūtā grāhyā vāpyanyavarṇajā

1,2.18

rasakarmaṇi dīkṣāyāṃ prayoge ca rasāyane /
<kākinītvāpādanam>
kākinyabhāve taruṇī surūpānyāthavā bhavet

1,2.19

gandhakaṃ goghṛtopetaṃ niṣkaṃ triḥ saptavāsaraṃ /
prātardadyāttu sā nārī kākinīsadṛśā bhavet

1,2.20

dhārmikaḥ pāpabhīruśca balavānjñānavittamaḥ /
nyāyaśreṣṭhaḥ sarvasamo rasāgamaviśāradaḥ

1,2.21

bhūpatiścāsya mantrī ca sarvaśāstraviśāradaḥ /
sarvadharmarataḥ śreṣṭho nyāyamārgapravartakaḥ

1,2.22

<rasaśālānirmāṇam>
rasaśālāṃ pravakṣyāmi rasendrasya varānane /
nirṇayecca nirātaṅke deśe ca nirupaplave

1,2.23

āstikaprāṇisubhage dhanadhānyasamākule /
saurājye pūrṇavibhave nirapāye hyanindake

1,2.24

nagare sarvavarṇāḍhye mahāmāheśvarāvṛte /
tatrāpi vijaye sthāne pavitre ca surakṣite

1,2.25

savyālapaśupakṣyādisaṃbādhaparivarjite /
samasthale ca prākāraparighārgalabhūṣite

1,2.26

nāraṅgadāḍimaḍahajambīraphalapūrake /
tālahintālavakulanārikelāmlapāṭale

1,2.27

aśokajambūpanasasālapuṃnāgamaṇḍite /
kapitthapūgasaraladevadārusubilvake

1,2.28

dhātrīnyagrodhavaraṇamadhūkāmrātamaṇḍite /
ketakīmallikājātīyūthikāmālatīyute

1,2.29

māgadhīkundakuravatilake śatapatrake /
kumudotpalakalhārapuṇḍarīkāṃbujotpalaiḥ

1,2.30

haṃsasārasakāraṇḍacakravākavirājitaiḥ /
sarobhiḥ śītalajale paritaḥ pariveṣṭite

1,2.31

śītānilābhilulitalalitaprasavāñcite /
citrodyāne'tirucire rasaśālāṃ prakalpayet

1,2.32

ṣoḍaśastambharucirāṃ caturaśrāṃ samāyatāṃ /
manojñāṃ devadeveśi mattavāraṇasaṃyutāṃ

1,2.33

vātāyanasamopetāṃ kavāṭārgalarakṣitāṃ /
kakṣapatākāsaṃyuktāṃ sarvopakaraṇojjvalāṃ

1,2.34

samālikhitadikpālāṃ samarcitavināyakāṃ /
pratiṣṭhitomāmāheśāṃ dvārapālaiśca rakṣitāṃ

1,2.35

bherīkāhalaghaṇṭādidivyavādyavināditāṃ /
vāstulakṣaṇasaṃyuktāṃ rasaśālāṃ prakalpayet

1,2.36

śālāyāṃ vedikā kāryā sudṛḍhā darpaṇopamā /
iṣṭakaiḥ khacitā ramyā sasopānā salakṣaṇā

1,2.37

kapilāgomayāliptā hiraṇyakalaśāvṛtā /
<rasendrapūjāvidhiḥ>
vedikāyāṃ rasendrasya bhadrapīṭhaṃ prakalpayet

1,2.38

bhadrapīṭhe likhetsamyaksindūreṇa dvihastakaṃ /
ṣaṭkoṇaṃ vasupatraṃ ca tadbahiścāṣṭapatrakaṃ

1,2.39

kamalaṃ caturaśraṃ ca caturdvāropaśobhitaṃ /
rasaliṅgaṃ nyasedyantre puṣpādyaiśca samarcayet

1,2.40

<rasasandhyā>
atha sandhyāṃ pravakṣyāmi rasakarmaphalapradāṃ /
praviśedrasaśālāṃ ca snātaḥ śuddho'nulepitaḥ

1,2.41

śuklamālyāmbaradharaḥ saṃyatātmā jitendriyaḥ /
yatavāggurubhaktaśca satyavādī dṛḍhavrataḥ

1,2.42

upaviśya samācāmetmṛdule citrakambale /
vāṅmāyāśrīyutaṃ toyaṃ ātmavidyāśivātmakaṃ

1,2.43

tattvaṃ ca śodhayāmīti trivāraṃ vidhivatpibet /
dhyāyedvaradagāyatrīṃ trivāraṃ prajapetpriye

1,2.44

rasabhairavagāyatrīṃ śṛṇu bhairavi tattvataḥ /
aiṃ raseśvarāya vidmahe rasāṅkuśāya dhīmahi /
tannaḥ sūtaḥ pracodayāt /
koṭisūryapratīkāśaṃ daśakoṭīndusaṃnibhaṃ

1,2.45

śubhraṃ pañcamukhaṃ devaṃ trinetraṃ candraśekharaṃ /
aṣṭādaśabhujaṃ śāntaṃ pañcakṛtyaparāyaṇaṃ

1,2.46

śuklamālyāṃbaradharaṃ nāgayajñopavītinaṃ /
sphaṭikasaṅkāśaṃ pretārūḍhaṃ raseśvaraṃ

1,2.47

nīlakaṇṭhaṃ ca sarvajñaṃ sarvābharaṇabhūṣitaṃ /
varadaṃ rasaśāstraṃ ca pāradaṃ bhujaṅgaṃ sudhāṃ

1,2.48

śaṅkhabhaiṣajyakodaṇḍaśūlakhaṭvāṅgasāyakaṃ /
ḍamaruṃ karavālaṃ ca gadāṃ pāvakamīśvari

1,2.49

ārogyaṃ divyamālāṃ ca hyabhayaṃ dvinavaiḥ karaiḥ /
rasāṅkuśīṃ nijotsaṅge bibhrāṇaṃ vṛṣavāhanaṃ

1,2.50

kapardabhāraruciraṃ mandahāsānanaṃ śivaṃ /
rasabhairavaṃ ācintya tasyotsaṅge rasāṅkuśīṃ

1,2.51

aṅkuśaṃ cākṣamālāṃ ca dadhatīṃ dakṣahastayoḥ /
pāśābhayaṃ ca bibhrāṇāṃ dakṣiṇetarahastayoḥ

1,2.52

caturbhujāṃ raktavarṇāṃ triṇetrāminduśekharāṃ /
raktāmbaradharāṃ devīṃ kambugrīvāṃ kṛpāmayīṃ

1,2.53

ratnālaṅkārarucirāṃ mandahāsavirājitāṃ /
dhyāyedrasāṅkuśīṃ devīṃ devasyābhimukhīṃ śivāṃ

1,2.54

tato bhasma samādāya vāmahastena dhārayet /
naivādhaḥpatitaṃ pātre gṛhītvā gomayaṃ sudhīḥ

1,2.55

viśoṣya pradahetkuṇḍe krameṇa dhārayetpriye /
punaruddhāraṇaṃ caiva sadyojātādibhirbhavet

1,2.56

nirīkṣaṇaṃ prokṣaṇaṃ ca tāḍanābhyukṣaṇaṃ tathā /
sadyojātādibhirmantrairabhimantrya ca tatpunaḥ

1,2.57

mūrdhni vaktre ca hṛdaye guhye caraṇayoḥ kramāt /
īśānādyaiḥ pañcamantraistattatsthāneṣu nikṣipet

1,2.58

sarvāṅgoddhūlanaṃ kuryātbhasmanā pañcabhiśca taiḥ /
saṃkalpaṃ vidhivatkuryātrasācāryo maheśvaraḥ

1,2.59

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā mūlamantreṇa pārvati /
prokṣayenmantritaṃ toyaṃ mūrdhni vāmakarasthitaṃ

1,2.60

ācamya ca punastoyaṃ mūlamantreṇa mantritaṃ /
tridhā dakṣiṇahastasthaṃ pibedācamanaṃ tataḥ

1,2.61

arghyaṃ mūlena dattvā triḥ punarācamya pārvati /
aṣṭottaraśataṃ japtvā mūlamantramudāradhīḥ

1,2.62

samarpayecca sūtāya rasasandhyeyamīśvari /
trikālamevaṃ kurvīta sandhyāṃ sarvāghanāśinīṃ

1,2.63

<rasāṃkuśarasāṃkuśīmūlamantroddhāraḥ>
vakṣye'haṃ mūlamantrasya śṛṇūddhārakramaṃ priye /
vāṅmāyā kamalā cātha caturthyanto raseśvaraḥ

1,2.64

tato mahākālapadaṃ mahābalapadaṃ tataḥ /
aghorabhairavapadaṃ vajravīrapadaṃ tataḥ

1,2.65

krodhakālapadaṃ caitatsarvaṃ sambuddhisaṃyutaṃ /
kaṣaṣṭavargāntayutaḥ sādhodantaḥ sabindukaḥ

1,2.66

idaṃ pañcākṣaraṃ kūṭaṃ tataḥ karṣaṇasaṃyutaḥ /
savisargo'pyayaṃ kūṭaścaturvarṇātmakaḥ priye

1,2.67

rasendrabhairavasyāyaṃ mantro dvātriṃśadarṇakaḥ /
gopitaḥ sarvatantreṣu rahasyo'tyantadurlabhaḥ

1,2.68

rasāṅkuśāmantramahaṃ vakṣyāmi śṛṇu bhairavi /
vāṅmāyā bhuvaneśī ca ramā makaraketanaḥ

1,2.69

rasāṅkuśā caturthyāṃ ca namo'nto dvādaśārṇakaḥ /
mantro rasāṅkuśāyāśca tava devyāḥ prakīrtitaḥ

1,2.70

rasabhairavasya chando'nuṣṭhupprakīrtitaḥ /
nandikeśa ṛṣiḥ prokto devaḥ śrīrasabhairavaḥ

1,2.71

raṃ bījaṃ laṃ bhavetkīlaṃ antyārṇaḥ śaktirīritaḥ /
rasāṃkuśāyāḥ skandasyārdraṃ bījaṃ kīlakaṃ rasaḥ

1,2.72

namaḥ śaktiriti khyātaṃ rahasyaṃ mantramuttamaṃ /
<rasaliṅgārcanā>
rasaliṅgārcanaṃ vakṣye bhairavi śṛṇu tattvataḥ

1,2.73

vāmapādaṃ puraskṛtya praviśedyāgamandiraṃ /
āsane mṛdule sthitvā śuciḥ saṃyatamānasaḥ

1,2.74

prāṇānāyamya saṃkalpya śrīguruṃ śirasi sthitaṃ /
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ praśāntaṃ varadābhayaṃ

1,2.75

smarettannāma pūrvaṃ ca tadanujñāmavāpya ca /
divi sthitāśca ye bhūtā bhūmisthā vighnakāriṇaḥ

1,2.76

pātāle ye mahābhūtāḥ te naśyantu śivājñayā /
anenaiva ca mantreṇa digvidikṣvakṣatānkṣipet

1,2.77

puṣpamastrāya phaḍiti nikṣipedantarikṣake /
sarvaśatrupramathanī ceti dakṣiṇapārṣṇikāṃ

1,2.78

trivāraṃ ghātayedbhūmau prāṇāyāmo bhavetpunaḥ /
rasendrabhadrapīṭhasya dakṣiṇe caturaśrakaṃ

1,2.79

maṇḍalaṃ hastamātraṃ ca sārdhaṃ kuryātsuśobhanaṃ /
trikoṇavṛttaṣaṭkoṇacaturaśraṃ bhavetkramāt

1,2.80

indrādilokapālāṃśca tattannāmapuraḥsaraṃ /
praṇavādinamo'ntaiśca pūjayetkusumākṣataiḥ

1,2.81

vāṅmāyākamalābījairhṛdayādīnprapūjayet /
prācyāmavācyāṃ kramaśaḥ pratīcyottarayoḥ śive

1,2.82

īśānalāsuramarutkoṇe netre prapūjayet /
astraṃ sarvāsu kāṣṭhāsu caturthyantaṃ phaḍantakaṃ

1,2.83

choṭikā darśayedaṣṭa paścādādhāramāharet /
tatraivāvāhayedagnimaṇḍalaṃ bījamūlakaṃ

1,2.84

agnerdaśa kalāstatra yā gandhākṣataiḥ kramāt /
tataḥ pātraṃ samādāya bhāvayetsūryamaṇḍalaṃ

1,2.85

mārtaṇḍadvādaśakalāstatrārcyāścandanākṣataiḥ /
gandhottamānvitaṃ toyaṃ pūrayedarghyapātrakaṃ

1,2.86

cintayedaindavaṃ bimbaṃ tāstatra pūjayet /
madhye trikoṇamālikhya śaktibījaṃ samullikhet

1,2.87

tatra kṣipetgandhapuṣpaṃ mūlamantraṃ tridhā japet /
pūrvādidikṣu catasṛṣu catuḥpātrāṇi dhārayet

1,2.88

pūrayetpūrvavattāni gandhapuṣpākṣatairyajet /
prokṣayenmūlamantreṇa madhyapātrodakena ca

1,2.89

pātrāṇi nijagātrāṇi pūjādravyāṇi sarvataḥ /
svāgataścaturaśraṃ ca maṇḍalaṃ parikalpayet

1,2.90

pūrvavatpañcapātrāṇi pūrayecchuddhavāriṇā /
nikṣipenmadhyage sūtaṃ ratnaṃ dakṣiṇake kṣipet

1,2.91

svarṇaṃ tadvāmapātre ca tatsamīpe kuśaṃ nyaset /
ratnapātrasamīpasthe pātre syādaṣṭagandhakaṃ

1,2.92

pratipātre trikoṇaṃ ca likhenmāyāsamanvitaṃ /
nyasedgandhākṣataṃ puṣpaṃ tridhā mūlena mantrayet

1,2.93

saptadhā rasapātraṃ ca mūlamantreṇa mantrayet /
rasapātrodakenaiva pūjādravyāṇi cātmanaḥ

1,2.94

śarīramuttamāṅgaṃ ca prokṣayetpīṭhadīpakaṃ /
āsanasya ṛṣirmeruḥ sutalaṃ chanda īritaṃ

1,2.95

kūrmarūpī tu bhagavāndevatā parikīrtitā /
pṛthvi tvayā dhṛtā lokā devi tvaṃ viṣṇunā dhṛtā /
tvaṃ ca dhāraya māṃ devi pavitraṃ kuru cāsanaṃ /
anenaiva tu mantreṇa cāsane kusumaṃ kṣipet

1,2.96

<bhūtaśuddhiḥ>
bhūtaśuddhiṃ pravakṣyāmi pṛthvī pītā savajrakā /
kaṭhinā laṃbījayutā jānvantāṅguṣṭhamūlataḥ

1,2.97

dhyeyā jānvādikaṭyantaṃ uparyasyārdhacandrakā /
śubhrā vaṃ bījasahitā vicintyā dravarūpikā

1,2.98

kaṭyādi hṛdayāntaṃ ca bahirdhyeyastrikoṇagaḥ /
raṃ bījaṃ raktavarṇaśca svastikena vibhūṣitaḥ

1,2.99

hṛdādikaṇṭhaparyantaṃ vāyuḥ smaryo'ñjanaprabhaḥ /
yaṃbījasahito devi ṣaḍbinduparibhūṣitaḥ

1,2.100

ṣaṭkoṇaḥ karṇadeśācca brahmarandhrāntamīśvari /
vartulaṃ haṃbījayutaṃ mahākṛṣṇaṃ viyatsmaret

1,2.101

pṛthivīṃ apsu ca tāstvagnau sa ca vāyau sa so'mbare /
melayitvā dvādaśānte sthāpayetparameśvari

1,2.102

yaṃbījenātmano dehaṃ mūlādhārādviśoṣayet /
ṣaḍādhārāṇi nirbhidya yāvatbrahmabilaṃ priye

1,2.103

raṃ bījena daheddehaṃ sarvamāplāvayettataḥ /
vaṃbījena dravībhūtaṃ brahmarandhrendumaṇḍalāt

1,2.104

syandamānāmṛtenaiva tanumāplāvayecchive /
ākāśādvāyumādadyāttasmādvahniṃ samāharet

1,2.105

vahnerāpaḥ samādeyāstābhyo bhūmiṃ samāharet /
evaṃ pañca ca bhūtāni svasvasthāne niyojayet

1,2.106

vāmakukṣisthitaṃ pāpapuruṣaṃ kṛṣṇarūpiṇaṃ /
dhyāyettaṃ nirgataṃ devi khaḍgacarmadharaṃ paraṃ

1,2.107

nyāsaṃ rasāṅkuśenaiva kṛtvāṅgulihṛdādiṣu /
aiṃ hrīṃ śrīṃ kṣmauṃ kṣmaṃ hrāṃ hrīṃ hrūṃ hraiṃ hrauṃ hraḥ phaṭraseśvarāya mahākālabhairavāya śikhāyai vaṣaṭ /
raudrarūpāya kṛṣṇapiṅgalalocanāya avatara २ avatāraya २ jalpa २ jalpaya २ śubhāśubhaṃ kathaya २ kathāpaya २ mama mahārakṣāṃ kuru kuru kāraya २ mama rasasiddhiṃ dehi dehi १८८८ /
mahākālabhairavāya hṛdayāya namaḥ /
pūrvavanmahābalabhairavāya śirase svāhā /
pūrvavataghorabhairavāya śikhāyai vaṣaṭ /
pūrvavatvajravīrabhairavāya kavacāya huṃ /
pūrvavatkrodhabhairavāya netratrayāya vauṣaṭ /
pūrvavatkālabhairavāya astrāya phaṭ /
evamaṅgulinyāsaḥ /
pratibījaiḥ samuccārya caturthaṃ rasāṃkuśaṃ

1,2.108

hṛdādipañcasthāneṣu vinyasedbījapañcakaṃ /
tataścāstrāya phaḍiti coṭikāṃ dikṣu darśayet

1,2.109

mātṛkāṃ ca kalānyāsaṃ pājyonyāsaṃ ca kolakaṃ /
prakurvīta tato devi cāntaryajanaṃ ācaret

1,2.110

kumbhakena hṛdambhoje samphullaṃ vidadhāti hi /
hṛtpadmakarṇikāyāṃ ca rasamūrtiṃ ca cintayet

1,2.111

mānasairgandhapuṣpādyairupacāraiḥ prapūjayet /
svadehaṃ gandhapuṣpādyairalaṃkuryādyathāsukhaṃ

1,2.112

antaryajanamevaṃ syādbahiryajanaṃ ācaret /
astreṇa liṅgaṃ samprokṣya liṅgaśuddhiṃ vidhāya ca

1,2.113

vastrena toyena pūritāṃ vardhanīṃ priye /
dakṣapārśve saṃniveśya pūjayettāṃ vidhānataḥ

1,2.114

pīṭhe sindūrarajasā vidadhyāccaturaśrakaṃ /
ṣaṭkoṇaṃ vilikhettasminṛjuṃ svarṇaśalākayā

1,2.115

vasupatraṃ cāṣṭapatraṃ sacaturdvārabhūgṛhaṃ /
caturaśraṃ bahirbhāge dikpālānpūjayetpriye

1,2.116

nandinaṃ ca mahākālaṃ bhṛṅgiṃ riṭiṃ mahābalaṃ /
kumbhakarṇaṃ ca sugrīvaṃ bhṛṅgakaṃ ca dṛḍhāyudhaṃ

1,2.117

caturdvāre tu vinyasya dvau dvau prāgādipūjitau /
rukmaṃ raupyaṃ tāmrasīsaṃ vaṅgakāntaśaṭhaṃ hyayaḥ

1,2.118

prāgādidvārṣu sampūjya kramāddve dve maheśvari /
bhūgṛhābhyantare prācyāṃ śukramagnau grahaṃ yajet

1,2.119

dakṣiṇasyāṃ yajedrudramāsure ca samīraṇaṃ /
paścimasyāṃ śivaṃ vahniṃ vāyavyāṃ uttare hyumāṃ

1,2.120

yajetpāvakamaiśānyāṃ tataścāṣṭadalāgrake /
prāgādau gandhakaṃ tālaṃ kāsīsaṃ ca manaḥśilāṃ

1,2.121

kaṃkuṣṭhaṃ mākṣikaṃ caiva nṛpāvartaṃ ca gairikaṃ /
lepikā kṣepikā caiva krāmikā rañjikā tathā

1,2.122

lohaṭī bandhakārī ca bhūcarī mṛtyunāśinī /
vibhūtiḥ khecarī caiva daśa dūtyaḥ krameṇa ca

1,2.123

pūjyāstvaṣṭadale padme hyūrdhvādhastāddaleṣu ca /
māṇikyamuktāvaiḍūryanīlagāruḍavidrumāḥ

1,2.124

gomedaḥ puṣparāgaśca maṇayaḥ sarvasiddhidāḥ /
dvitīyavasupatrasya dalāgreṣu prapūjayet

1,2.125

aṣṭādaśabhujā rudrāḥ pañcavaktrāstriyambakāḥ /
candrārdhaśobhimakuṭāḥ nīlagrīvā vṛṣadhvajāḥ

1,2.126

svasvavarṇadharāḥ sarve tvaṣṭavidyeśvarāstu te /
pūjanīyā maheśāni dvitīye'ṣṭadalāmbuje

1,2.127

rasakaṃ vimalaṃ tāpyaṃ capalaṃ tutthamañjanaṃ /
ṣaṭkoṇasya dalāgreṣu sakhyaḥ syuḥ sarvasiddhidāḥ

1,2.128

vajravaikrāntavajrābhrakāntapāṣāṇaṭaṅkaṇaṃ /
bhūnāgaḥ śaktayaścaitāḥ ṣaḍasreṣu prapūjayet

1,2.129

hiṃgulaṃ sasyakaṃ caiva śilājatvagnijārakaṃ /
tatkarṇikāyāṃ pūrvādau parāśakticatuṣṭayaṃ

1,2.130

hiṃgulaṃ mālinī śaktiḥ parā śaktiśca sasyakaṃ /
śilājatvaparā śaktiragnijāraḥ parāparā

1,2.131

praṇavādinamo'ntaiśca tattannāmapuraḥsaraṃ /
sacaturthyā yajedetānrasāvaraṇasaṃsthitān

1,2.132

madhye tu divyaśaktīnāṃ pūjayedrasabhairavaṃ /
saptaviṃśatiniṣke tu drāvite śuddhahāṭake

1,2.133

navaniṣkaṃ sūtarājaṃ vinyaseccaikamānasaḥ /
madhūcchiṣṭakṛte yantre liṅgākāre sulakṣaṇe

1,2.134

niṣṭapte hāṭake sūtaṃ pratapte prakṣipecchive /
muhūrtātsvāṅgaśītaṃ taṃ rasaliṅgaṃ payo'ntare

1,2.135

sthāpayetpunarādāya hyuparisthaṃ malaṃ haret /
saṃghṛṣya ca samīkṛtya liṅgaṃ saṃprokṣayettataḥ

1,2.136

evaṃ raupyādilohairvā vyastairvātha samastakaiḥ /
abhrakādimasattvairvā liṅgaṃ kuryātsvaśaktitaḥ

1,2.137

rasaliṅgaṃ dvidhā proktaṃ sakalaṃ niṣkalaṃ priye /
pūrvoktaṃ sakalaṃ liṅgaṃ niṣkalaṃ kevalo rasaḥ

1,2.138

bubhukṣūṇāṃ hi sakalaṃ niṣkalaṃ mokṣamicchatāṃ /
rasaliṅgaṃ hemabaddhaṃ brahmaviṣṇvīśavahnayaḥ

1,2.139

apūjayanrūpyabaddhaṃ gaṇeśaskandanandinaḥ /
tvayābhrasatvasambaddhaṃ rasaliṅgaṃ prapūjitaṃ

1,2.140

tāmrabaddhaṃ ramāvāṇīkuberendrajalādhipāḥ /
kāntabaddhaṃ yamamarunnairṛtāḥ samapūjayan

1,2.141

vaṅgabaddhaṃ siddhasādhyavidyādharamaharṣayaḥ /
nāgabaddhaṃ nāgavasugandharvoragakinnarāḥ

1,2.142

tīkṣṇabaddhaṃ bhadrakālīyakṣabhūtapiśācakāḥ /
muṇḍabaddhaṃ ca durgāmbā cāpsaroguhyakāsurāḥ

1,2.143

niṣkalaṃ rasaliṅgaṃ tu bhṛṅgyādyā yogino'rcayan /
uktāni rasaliṅgāni mānavāḥ phalakāṅkṣiṇaḥ

1,2.144

pūjayeyuḥ prayatnena nityaṃ sarvārthasiddhaye /
uktānāṃ rasaliṅgānāṃ prāṇasaṃsthāpanaṃ śṛṇu

1,2.145

prāṇānāyamya vidhivatprāṇaśaktiṃ smarecchive /
śoṇitāmbhodhimadhyastharaktāmbhojāsanāṃ parāṃ

1,2.146

raktāṃbaradharāṃ raktāṃ nānāratnakirīṭinīṃ /
vimalendukalājūṭāṃ ravivahnīndulocanāṃ

1,2.147

karṇatāṭaṅkakiraṇāruṇīkṛtakapolakāṃ /
śrīparṇīkusumākāranāsāvaṃśavirājitāṃ

1,2.148

pravālapadmarāgābhabimbādharavirājitāṃ /
kuruvindadalākāraślakṣṇadantābhiśobhitāṃ

1,2.149

śaṅkhābhirāmakaṇṭhasthamuktāhāravirājitāṃ /
aṅgulīyakakeyūrakaṭakādivibhūṣitāṃ

1,2.150

pāśāṅkuśekṣukodaṇḍapuṣpabāṇābhayapradāṃ /
rudhirāpūrṇapātreṇa śobhamānakarāmbujāṃ

1,2.151

pīnastanataṭodbhāsihārakuṅkumamaṇḍitāṃ /
kāñcīmañjīrakaṭakapādāṅgulivibhūṣitāṃ

1,2.152

prāṇapratiṣṭhāṃ liṅgasya kurvītaikāgramānasaḥ /
sṛṇiṃ mañca pāśaśca haṃsaḥ so'hamiti priye /
amuṣya liṅgasya prāṇa iha prāṇaḥ /
amuṣya liṅgasya jīva iha sthitaḥ /
amuṣya liṅgasya sarvendriyāṇi vāṅmanaścakṣuḥśrotrajihvāghrāṇā ihāgatya sukhaṃ ciraṃ tiṣṭhantu so'haṃ haṃsaḥ svāhā /
yaralavaśaṣasahoṃ /
kroṃ hrīṃ āṃ /
etanmantraṃ samuccārya prāṇānāvāhayetpriye /
asya śrīprāṇapratiṣṭhāmantrasya brahmaviṣṇumaheśvarā ṛṣayaḥ /
ṛgyajuḥsāmāni chandāṃsi /
śrīparāśaktirdevatā /
āṃ bījaṃ /
hrīṃ śaktiḥ kroṃ kīlakaṃ /
amuṣya liṅgasya prāṇapratiṣṭhāyāṃ viniyogaḥ /
āsanaṃ pūjayetpūrvaṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ

1,2.153

hāṃ ādhāraśaktyai namaḥ /
hrīṃ kūrmāya namaḥ /
hrūṃ anantāya namaḥ /
hraiṃ pṛthivyai namaḥ /
hrauṃ kandāya namaḥ /
aṅkurāya nālāya karṇikebhyaḥ dalebhyaḥ kesarebhyaḥ karṇikāyai tanmadhye dharmāya jñānāya vairāgyāya aiśvaryāya adharmāya ajñānāya avairāgyāya anaiśvaryāya namaḥ /
hṛdambhojasthitaṃ devaṃ saha devyā maheśvari /
āvāhayetsāvaraṇaṃ svāṅgaśaktisamanvitaṃ

1,2.154

pīṭhe saṃsthāpayelliṅgaṃ mūlenārghyaṃ kuśodakaiḥ /
pādyaṃ gandhodakairdadyāthaimenācamanaṃ bhavet

1,2.155

ratnodakairbhavetsnānaṃ sarvaṃ mūlena śāmbhavi /
ekādaśena rudreṇa pavamānena pārvati

1,2.156

camakaiḥ puruṣasūktaiśca phalaiḥ pañcāmṛtairapi /
nālikerekṣusalilaiḥ sugandhodakavāriṇā

1,2.157

saṃsnāpya ca tato liṅgaṃ pīṭhe saṃsthāpayecchive /
liṅgasya paritaḥ oṃ vāmadevāya namaḥ jyeṣṭhāya rudrāya kālāya kalavikaraṇāya balāya balavikaraṇāya balapramathanāya sarvabhūtadamanāya ityaṣṭāsu dikṣu manonmanāya iti śivasannidhau puṣpairabhyarcya /
oṃ hrāṃ hṛdayāya namaḥ /
oṃ hrīṃ śirase svāhā /
oṃ hrūṃ śikhāyai vaṣaṭ /
oṃ hraiṃ kavacāya huṃ /
oṃ hrauṃ netratrayāya vauṣaṭ /
oṃ hraḥ astrāya phaṭ /
hrāṃ īśānāya namaḥ /
hrīṃ tatpuruṣāya namaḥ /
hrūṃ aghorāya namaḥ /
hraiṃ vāmadevāya namaḥ /
hrauṃ sadyojātāya namaḥ /
mūlamantreṇa devāya dadyātpuṣpāñjaliṃ priye

1,2.158

mūlamantraṣaḍaṅgena nyāsaṃ kuryācchivasya ca /
liṅgasya dakṣiṇe bhāge ṛgādīnnigamānapi

1,2.159

brahmāṇaṃ pṛthivīṃ toyaṃ viṣṇuṃ rudraṃ hutāśanaṃ /
īśvaraṃ pavanaṃ caivamākāśaṃ ca sadāśivaṃ

1,2.160

śrīkaṇṭhamamṛtāṃśuṃ ca bhairavaṃ bhāskaraṃ tathā /
paraṃ śivaṃ parātmānaṃ pūjayenmatimānkramāt

1,2.161

liṅgasya vāmapārśve tu brāhmyādīḥ sapta mātaraḥ /
mahālakṣmīṃ mahākālīṃ durgāṃ skandavināyakau

1,2.162

yoginyaḥ kṣetrapālāśca śaktayaścādipīṭhakāḥ /
oḍyāṇaśaktirjālaṃdhrī tathā pūrṇā giriḥ priye

1,2.163

kāmeśvarīti saṃpūjyā rudraśaktiḥ surārcite /
lopāmudrā kubjikā ca kālasaṃkarṣaṇī tathā

1,2.164

madhurādirasā gandhāḥ sarvadhānyāni pārvati /
divyauṣadhyaḥ sudhā hālā viṣaṃ carmādidhātavaḥ

1,2.165

indriyāṇi mano buddhirahaṅkāraśca cetanaḥ /
śabdādyā viṣayāḥ pūjyā dehāṅgāni ca śāmbhavi

1,2.166

liṅgasya paścime bhāge samudrāḥ sarito nadāḥ /
parvatā merumukhyāśca bhāskarādyā nava grahāḥ

1,2.167

jyotiścakraṃ dhruvaścaiva śiśumāraḥ prajāpatiḥ /
kalāḥ kāṣṭhāśca ghaṭikā muhūrtāḥ praharā dinaṃ

1,2.168

rātriḥ pakṣaśca māsaśca ṛtukālāyanāni ca /
saṃvatsarā yugāḥ kalpā diśastārāstithiḥ śive

1,2.169

pātālāni ca nāgendrāstathā kālāgnirudrakāḥ /
yakṣāḥ piśācabhūtāśca rākṣasā danujāstathā

1,2.170

guhyakā duṣṭavetālā rājayakṣmādayo gadāḥ /
mantrāḥ śastrāṇi cāstrāṇi sampūjya kramaśaḥ priye

1,2.171

liṅgasya pūrvabhāge tu saṃpūjyā gurupaṅktayaḥ /
siddhāḥ sādhyāśca munayo yogino brahmavādinaḥ

1,2.172

vidyādharāḥ kinnarāśca gandharvaścāśvinau tathā /
vasavo'psarasāṃ mukhyā śṛṅgārādirasā nava

1,2.173

gītaṃ nṛttāni tadbhedāḥ kāśyapādyāstathā daśa /
rudrāḥ samanavaḥ pūjyā bhāskarā vahnayastrayaḥ

1,2.174

viśve devāśca pitaro mātaraḥ pitṛdevatāḥ /
kulācāryā rasācāryāḥ pūrvācāryāḥ śivārcakāḥ

1,2.175

matsyādidaśajanmāni jino lokāyatastathā /
narakādyāḥ sarvalokā garuḍā garuḍāṇḍakāḥ

1,2.176

brahmāṇḍāḥ khecarāḥ sarve bhūcarāśca jalecarāḥ /
sampūjya devatāḥ sarvāḥ praṇavādinamo'ntakaiḥ

1,2.177

tattannāmacaturthyantaiḥ puṣpagandhākṣataiḥ priye /
devāya vastrayugalaṃ upavītadvayaṃ tathā

1,2.178

madhuparkaṃ divyagandhamakṣatānkusumāni ca /
sadā kaitakavarjyāni divyāni vidalāni ca

1,2.179

tatpuṣpāṇi ca kahlārakamalotpalakairavaṃ /
jātīcampakapunnāgapūganāraṅgakaiḥ

1,2.180

māgadhīmādhavīmallīyūthikāprabhṛtīni ca /
damanī maruvaṃ caiva rasendrāya samarpayet

1,2.181

dhūpaṃ daśāṅgaṃ dīpaṃ cāpūpānnaṃ ghṛtapāyasaṃ /
saṣaḍrasāni śākāni śuddhagandhottamānvitaṃ

1,2.182

lehyaṃ coṣyādi naivedyaṃ pāradendrāya darśayet /
hastaprakṣālanaṃ devi dadyādgandhodakena ca

1,2.183

suvāsitāni pūgāni ghanasārayutāni ca /
avadātāni sāgrāṇi nāgavallīdalāni ca

1,2.184

muktāphalodbhavaṃ cūrṇaṃ tāmbūlaṃ ca samarpayet /
darpaṇaṃ cāmaradvandvaṃ chatraṃ nṛttaṃ ca gītakaṃ

1,2.185

upacāreṣu sarveṣu dadyādācamanaṃ priye /
sarvopacārānmūlena dadyātstotraṃ japecchive

1,2.186

rasendrabhairavaṃ devaṃ dhyātvā devīṃ rasāṃkuśāṃ /
māheśvarāṃśca vinatāṃ gandhapuṣpādibhiryajet

1,2.187

aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ ca dadyādgandhottamānvitaṃ /
bindumūlena devāya devyai ca gurupaṅktaye

1,2.188

kramādāvaraṇasthebhyo devībhyo'pi ca tarpayet /
hrīṃ ānandaśivamūrtimārādhayāmi /
hrīṃ parānandaśivamūrtimārādhayāmi /
hrīṃ parāparānandaśivamūrtimārādhayāmi /
hrīṃ ānandasiddhamūrtimārādhayāmi /
hrīṃ parānandasiddhamūrtimārādhayāmi /
hrīṃ parāparānandasiddhamūrtimārādhayāmi /
klīṃ ānandagurumūrtimārādhayāmi /
klīṃ parānandagurumūrtimārādhayāmi /
klīṃ parāparānandagurumūrtimārādhayāmi /
tebhyo dattvā prasādaṃ ca tairanujñāpitaḥ svayaṃ

1,2.189

kuṇḍalyāṃ ātmatattvaṃ ca vidyātattvaṃ ca nābhigaṃ /
hṛdaye śivatattvaṃ ca sarvatattvaṃ hi tālugaṃ

1,2.190

tritattvaṃ evaṃ saṃcintya prasādaṃ ca samantrakaṃ /
tataḥ prajvalitaṃ smṛtvā jyotirantargataṃ priye

1,2.191

svīkurvīta prasādaṃ ca yatheṣṭaṃ surasevite /
prīṇanti pitaro harṣānmūrchayā sarvadevatāḥ

1,2.192

ajñānā [... au३ Zeichenjh] vaprītiḥ sa evāhaṃ na saṃśayaḥ /
<rasendrabalikramaḥ>
gandhottamaudanaṃ śuddhakṣatajaṃ ca ghṛtaṃ madhu

1,2.193

saṃyojya pañcakhaṇḍaṃ ca kṛtvā dadyātkrameṇa ca /
dakṣiṇottarapūrvāsu paścimāyāṃ ca madhyame

1,2.194

tāṃstānmantrānsamuccārya baliṃ dadyāttato naraḥ /
praṇavaṃ māyāṃ kamalāṃ devīṃ putrapradaṃ tataḥ

1,2.195

tato vaṭukanāthākhyaṃ kapilaṃ jaṭābhārabhāsuraṃ ca tataḥ piṅgala triṇetra imāṃ baliṃ pūjāṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
oṃ hrīṃ śrīṃ siddhayoginībhyaḥ sarvamātṛbhyo namaḥ /
oṃ hrīṃ śrīṃ sarvabhūtebhyaḥ sarvabhūtapatibhyo namaḥ /
oṃ hrīṃ śrīṃ sthānakṣetrapāla imāṃ baliṃ pūjāṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
oṃ hrīṃ śrīṃ rasendra kṣetrapāla rājarājeśvara imāṃ baliṃ pūjāṃ gṛhṇa gṛhṇa svāhā /
baliṃ dadyāditi śive sarvavighnopaśāntaye /
tataścāṣṭottaraśataṃ japenmūlaṃ rasāgrataḥ

1,2.196

tataḥ stotraṃ japeddevi rasabhairavatuṣṭaye /
saṃtuṣṭāḥ sarvadevāḥ syuḥ tuṣṭe tu rasabhairave

1,2.197

ayaṃ nityārcanavidhiḥ proktaḥ sarvatra durlabhaḥ /
<pāradapūjāphalam>
viddhi māṃ pāradaṃ devi tatsmartā matsamaḥ priye

1,2.198

pāradastvadhiko matto madīyatvācca sārataḥ /
rasasya smaraṇaṃ puṇyaṃ darśanaṃ sparśanaṃ tathā

1,2.199

pūjanaṃ bhakṣaṇaṃ dānaṃ ṣoḍhā puṇyamudīritaṃ /
sāttvikaṃ rājasaṃ caiva tāmasaṃ trividhaṃ vapuḥ

1,2.200

sāttvikaṃ muktidaṃ śubhraṃ bālaṃ dvibhujamaṇḍitaṃ /
pūrṇapātraṃ sūkṣmadaṇḍaṃ dvinetraṃ kiṅkiṇīsrajaṃ

1,2.201

rājasaṃ bhuktidaṃ raktaṃ kirīṭaśaśiśekharaṃ /
caturbhujaṃ ca taruṇaṃ nīlakaṇṭhaṃ trilocanaṃ

1,2.202

sarvaiśvaryapradaṃ dhyāyetśūlapātravarābhayaṃ /
tāmasaṃ kṛṣṇavarṇaṃ ca jvaladūrdhvaśiroruhaṃ

1,2.203

aṣṭādaśabhujaṃ tryakṣaṃ pūrvoktaṃ cintayedrasaṃ /
sarvasiddhipradaṃ devi sarvakāmaphalapradaṃ

1,2.204

smaraṇaṃ rasarājasya sarvopadravanāśanaṃ /
hṛdambhojasthitaṃ dhyāyennaśyantyenāṃsi bhairavi

1,2.205

darśanaṃ pāradendrasya hanti pāpaṃ trikālajaṃ /
setukedāraparyantadivyaliṅgaughadarśane

1,2.206

yatpuṇyaṃ labhate martyaḥ tatkoṭiguṇitaṃ bhavet /
pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu sāgarānteṣu darśanāt

1,2.207

snānapānādibhiḥ puṇyaṃ tatkoṭiguṇitaṃ bhavet /
gohatyāniyutaṃ devi bhrūṇahatyāśatāni ca

1,2.208

brahmahatyāsahasrāṇi naśyanti rasadarśanāt /
gavāṃ koṭipradānena svarṇakoṭiśatena ca

1,2.209

aśvamedhasahasreṇa yatpuṇyaṃ tacca darśanāt /
rasasya sparśanaṃ hanyādagamyāgamanaṃ priye

1,2.210

paradravyāpahāraṃ ca pāpaṃ prāṇivadhārjitaṃ /
saptadvīpe dharaṇyāṃ ca pātāle gagane divi

1,2.211

yānyarcayati liṅgāni tatpuṇyaṃ rasapūjayā /
svāyaṃbhuveṣu liṅgeṣu divyeṣu kṛtapūjayā

1,2.212

yatpuṇyaṃ rasaliṅgasya pūjayā tatphalaṃ bhavet /
yogino'ṣṭāṅganiratā yatpadaṃ brahmavādinaḥ

1,2.213

tatpadaṃ samavāpnoti rasaliṅgasya pūjayā /
kuṃkumāgarukastūrīkarpūrāntargataṃ rasaṃ

1,2.214

mūrchitaṃ rasaliṅgāya dadyādiṣṭārthasiddhaye /
bhakṣaṇādrasarājasya sarvapāpaṃ vinaśyati

1,2.215

anādimāyāmalinamātmānaṃ ca viśoṣayet /
bhavarogaṃ harecchīghraṃ tritāpaṃ ca vināśayet

1,2.216

rasarājasya dānena caturabdhyantamedinīṃ /
mahāmerusamaṃ svarṇaṃ dattvā yattatphalaṃ bhavet

1,2.217

brahmarūpī śuddharaso viṣṇurūpī sa mūrchitaḥ /
bhasmīkṛto rudrarūpī baddhaḥ sūtaḥ sadāśivaḥ

1,2.218

kāmarūpī jalūkābhaḥ kālarūpī ca doṣavān /
mūrchito bhasmito baddhaḥ pāradendro maheśvari

1,2.219

vyādhimṛtyudaridratvaṃ harate'sau kṛpākaraḥ /
<rasendrastotram>
dadāsi tvaṃ rasendrāśu śabdasparśanadhūmataḥ

1,2.220

svarṇamarbudakoṭyantaṃ trāhi khecarasiddhida /
namaste kālakālāya namaḥ sarvaguṇātmane

1,2.221

valīpalitanāśāya mahāvīryapradāyine /
namaḥ śastrāstrahantre ca māyāmbhonidhipārada

1,2.222

pāradendra namastubhyaṃ kāminīkelimanmatha /
sudhārūpa tridoṣaghna namaste ṣaḍrasātmane

1,2.223

ghanatvātpṛthivīrūpa dravatvājjalarūpiṇe /
tejo'dhikatvāttejasvincāñcalyādvāyurūpiṇe

1,2.224

sūkṣmatvādrasarūpāya namaste bhūtarūpiṇe /
namaste yogayogyāya prasīdāmaravandita

1,2.225

vedagodvijarājendraguruvīrādihiṃsayā /
sambhūtakṣayakuṣṭhādīnrogānharasi pāvana

1,2.226

naṣṭendriyārthānajñānāntrātā tvamasi pārada /
sarvauṣadhībhyo'pyadhiko hyaṇumātropayogataḥ

1,2.227

eko'pi sarvadoṣaghno'rucināśana te namaḥ /
tvayā sṛṣṭā mahendrādyāḥ surā brahmādayaḥ kalāḥ

1,2.228

candrārkagrahanakṣatraśivabhairavaśaktayaḥ /
jñānājñānaguṇā lokā gandharvoragarākṣasāḥ

1,2.229

divyauṣadhāni sarvāṇi sarvasiddhikarāṇyapi /
sūtendra bhavataḥ śrīmankalāṃ nārhanti ṣoḍaśīṃ

1,2.230

pratyakṣaśambho sūtendra kimanyairbhavati sthite /
aṇimādiguṇopete nānāsiddhipradāyake

1,2.231

yogino hemamukhyāni lohānyakṣayatāṃ sadā /
amṛtatvaṃ prāpnuvanti sevayā tatra kojvala

1,2.232

dṛśyādṛśyasvarūpaṃ tvāṃ bhogamokṣapradaṃ paraṃ /
yo na jānāti sūtendra sa māṃ vetti kathaṃ naraḥ

1,2.233

gururmātā pitā bhrātā dhanaṃ vidyā gatiḥ suhṛt /
rasa tvameva bhūtānāṃ tvattaḥ ko'nyo hitaṃkaraḥ

1,2.234

rasendra tava yoge ca śāstre stotre rasāyane /
yastu bhaktiyuto loke sa evāhaṃ na saṃśayaḥ

1,2.235

brahmajñāne'pi niṣṇāto yastvāṃ nindati pārada /
tyājyo'sau sarvalokeṣu naivāhaṃ rakṣituṃ kṣamaḥ

1,2.236

yastvāṃ nāstīti ca vadettasya siddhirna kutracit /
yastvāmastīti ca vadettasya siddhirbhavetsadā

1,2.237

rasendraṃ yastu loke'sminkulīno vādhamānvayaḥ /
saṃskṛtaṃ kurute sūta tvāmaṣṭādaśakarmabhiḥ

1,2.238

sa puṇyaḥ sa vratī dhanyaḥ sa ślāghyaḥ sa ca buddhimān /
sa pumānsa ca sarvajñaḥ sa siddhaḥ sa ca daivataṃ

1,2.239

tatkulaṃ pāvanaṃ bhūmiḥ puṇyā rājā jayānvitaḥ /
tatpuraṃ sotsavaṃ nityaṃ kṛtārthā ca tadambikā

1,2.240

tasya saṃdarśanaṃ puṇyaṃ sparśanaṃ bhāṣaṇaṃ tathā /
pratyakṣādipramāṇena pārada tvaṃ sadāśivaḥ

1,2.241

tvatto dehādi lohāni vajratvaṃ yānti hematāṃ /
rasendra tvatprasādena māninyo mṛgalocanāḥ

1,2.242

cakravākasamottuṅgapīnavṛttastanojjvalāḥ /
cañcalā manmathāsaktā vidrumādharaśobhitāḥ

1,2.243

śukatuṇḍapratīkāśavakratīkṣṇanakhāṅkurāḥ /
śirīṣamālāsubhujāḥ campakasraksamaprabhāḥ

1,2.244

nimnanābhisamudbhūtaromarājivirājitāḥ /
sarvāṅgasauṣṭhavāḥ kāntāḥ snigdhā vaśyā bhavanti ca

1,2.245

sūtendra śuṣkakāṣṭhānāṃ rāśimagniryathā dahet /
tathaiva janmadāridryamṛtyuduḥkhamahāmayān

1,2.246

jāraṇārthe'gnimadhye tvāṃ dhārayetkati vāsarān /
tāvatkalyasahasrāṇi śivaloke sukhaṃ vaset

1,2.247

tava kāryeṣu sūtendra kiṃciddravyaṃ vyayennaraḥ /
teṣāṃ dadāsi tadvittaṃ koṭikoṭiguṇādhikaṃ

1,2.248

paramā pāradī vidyā sarvalokeṣu durlabhā /
bhogamokṣapradā puṇyā putrārogyapravardhanī

1,2.249

ye tvāṃ nindanti sūtendra mārjālakharavāyasāḥ /
jambūkā ṛṣabhāḥ śvānaḥ klībāndhabadhirā jaḍāḥ

1,2.250

mūkāḥ kubjāḥ paṅgavaśca vyaṅgā vandhyāśca rogiṇaḥ /
kaivartāḥ pāpakarmāṇo jāyante'nekajanmasu

1,2.251

bhavato nindakaiḥ sārdhaṃ bhāṇḍapakvānnamiśraṇaṃ /
yaḥ kuryādāsanaṃ śayyāṃ bhojanālāpasaṃgatiṃ

1,2.252

sa pāpiṣṭho bhavettyājyaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ /
iti stotraṃ mayā proktaṃ pāradendrasya bhairavi

1,2.253

yaḥ paṭhetśṛṇuyādbhaktyā trisandhyaṃ rasasiddhaye /
brahmahatyādipāpaiśca pātakairupapātakaiḥ

1,2.254

trikarmakalibhirdevi mucyate nātra saṃśayaḥ /
ghore yuddhe mahāraṇye digbhrame śatrusaṃkaṭe

1,2.255

nadīprataraṇe devi coravyāghrādisaṅkaṭe /
japetstotramidaṃ devi dhyātvā śrīrasabhairavaṃ

1,2.256

iti stutvā sūtarājaṃ sarvaṃ karma samarpayet /
raso dātā raso bhoktā rasaḥ kartā ca kāraṇaṃ

1,2.257

raso hotā ca havyaṃ ca sarvavyāpī rasaḥ sadā /
anenaiva ca mantreṇa rasendrāya samarpayet

1,2.258

tato nyāsaṃ ca mūlena kuryāddhyātvā ca pūrvavat /
saṃhāramudrāṃ kṛtvātha vahennadyāṃ raseśvaraṃ

1,2.259

hṛtpadme sthāpayeddevaṃ sāṅgāvaraṇaśaktikaṃ /
śivo'hamiti sadbhāvaṃ cintayedrasadeśikaḥ

1,2.260

pūjāsthānaṃ ca saṃmārjya prokṣayedudakena ca /
tato homālayaṃ prāpya samācamya ca deśikaḥ

1,2.261

śālāyāmagnidigbhāge yonikuṇḍe trimekhalaṃ /
darbhaiḥ prāgudagagraiśca paristīrṇaṃ yathāvidhi

1,2.262

nyāsaṃ mūlena saṃkalpya prāṇāyāmaṃ vidhāya ca /
pañcabhūsaṃskṛtaṃ kṛtvā svastriyā vā dvijena vā

1,2.263

ānīya vahniṃ nikṣipya kuṇḍe prajvālayettataḥ /
vahniṃ piṅgajaṭājūṭaṃ trinetraṃ śuklavāsasaṃ

1,2.264

raktāmbhojasthitaṃ devaṃ mālyābharaṇabhūṣitaṃ /
saptahastaṃ catuḥśṛṅgaṃ dviśīrṣaṃ ca tripādakaṃ

1,2.265

tridhā baddhaṃ ca ṛṣabhaṃ śaktyādyāyudhadhāriṇaṃ /
dhyātvā tasyārghyapādyādi kuryātsarvopacārakaṃ

1,2.266

gandhākṣatasupuṣpaiśca pūjayejjātavedasaṃ /
tasminnāvāhayeddevaṃ saṃcintya rasabhairavaṃ

1,2.267

nyāsaṃ devasya kurvīta mūlamantreṇa homayet /
tilājyavrīhibhirmantraṃ śatamaṣṭottaraṃ priye

1,2.268

aṣṭāviṃśati vā kuryātmūlātpūrvāhutiṃ hunet /
prāṇāyāmaṃ tato nyāsaṃ kṛtvā ca hṛdi dhāraṇaṃ /
evaṃ nityārcanavidhiḥ proktastava surārcite

1,3.1

âk, १, ३
<rasadīkṣākramaḥ>
atha dīkṣāṃ pravakṣyāmi sarvasiddhipradāyinīṃ /
sā ca pañcavidhā proktā samayādivibhedataḥ

1,3.2

samayā prathamā dīkṣā sādhakākhyā dvitīyakā /
nirvāṇākhyā tṛtīyā ca caturthyācāryasaṃjñakā

1,3.3

pañcamī siddhasaṃjñā ca prāyaśo durlabhā nṛṇāṃ /
pūrvoktalakṣaṇopetaḥ śiṣyo bhaktinataḥ śuciḥ

1,3.4

guruṃ praṇamya cāṣṭāṅgaṃ stutvā ca bahudhā tataḥ /
anugṛhṇīṣva me dīkṣāmiti vijñāpayedguruṃ

1,3.5

dīkṣāṃ ca vidhivatprāpya śiṣyaḥ sarvārthadṛgbhavet /
<dīkṣāyogyāḥ śubhatithyādayaḥ>
aśvinīmūlarevatyo mṛgaḥ puṇyaḥ punarvasuḥ

1,3.6

rohiṇī śravaṇo maitraṃ hastaḥ syāduttarātrayaṃ /
maghāśvinī śreṣṭhatamā dīkṣākarmaṇi tārakāḥ

1,3.7

tṛtīyā pañcamī caiva saptamī ca caturdaśī /
aṣṭamī paurṇamāsī ca daśamī ca trayodaśī

1,3.8

etāstu tithayo mukhyāḥ saumyendugurubhārgavāḥ /
āditya iti vāreṣu rasadīkṣā suśobhanā

1,3.9

<samayādīkṣākramaḥ>
śuklapakṣe suyoge ca karaviṣṭivivarjite /
candratārābalopetaviṣuvāyanasaṃkrame

1,3.10

grahaṇe śivarātre ca janmarkṣe sumuhūrtake /
śubhagrahe siddhayoge dadyāddīkṣāṃ gurūttamaḥ

1,3.11

rasaśālāṃ praviśyātha sarvopakaraṇojjvalāṃ /
puṣpamālāsamākīrṇāmuttoraṇapatākinīṃ

1,3.12

nityapūjāgnikāryaṃ ca kṛtvā dīkṣākramaṃ bhajet /
devasya dakṣiṇe pārśve vistare taṇḍulānśritān

1,3.13

caturaśraṃ ca tanmadhye kṣipetprasthaṃ sutaṇḍulaṃ /
tadūrdhvaṃ vinyasetkumbhaṃ sitasūtreṇa veṣṭitaṃ

1,3.14

vāsobhyāṃ veṣṭitaṃ sūtapañcaratnasamanvitaṃ /
pañcamṛtpallavatvagbhiḥ pāvitaṃ jalapūritaṃ

1,3.15

dūrvāgandhottamatilahemadarbhākṣatānvitaṃ /
śivasaṃjñamidaṃ kumbhaṃ śivarūpaṃ vicintayet

1,3.16

tadvāmabhāge saṃsthāpya vardhanīsaṃjñakaṃ ghaṭaṃ /
śaktirūpaṃ ca pūrvoktasarvadravyasamanvitaṃ

1,3.17

paritaḥ sarvatobhadraṃ śrīgaurītilakaṃ likhet /
nandyāvartaṃ svastikaṃ ca pañcavarṇavirājitaṃ

1,3.18

prakṣālya pādau pāṇī ca samācamya gurūttamaḥ /
nijāsanaṃ samāsādya prāṇāyāmatrayaṃ tathā

1,3.19

śiṣyasyāsyāyurārogyasaṃpatsaṃtānavṛddhaye /
muktaye cāṣṭasiddhyai ca saṃkalpyābhyarcayecchivaṃ

1,3.20

gandhapuṣpākṣairdhūpairdīpairnaivedyadarśanaiḥ /
śivakumbhaṃ vardhanīṃ ca pūjayetsopacārakaṃ

1,3.21

rasāṅkuśīṃ mūlamantraṃ prajapecca sahasrakaṃ /
taddaśāṃśaṃ hunetkuṇḍe trikoṇe lakṣaṇānvite

1,3.22

phalaṃ trimadhusaṃyuktaṃ tato gandhottamānvitaṃ /
kramādāvṛtidevāṃśca caturthyāṃ svasvanāmakaṃ

1,3.23

svāhāntaṃ praṇavādiṃ ca samuccārya huneddhaviḥ /
śivatrayaṃ purā devi tataḥ siddhatrayaṃ yajet

1,3.24

tato gurutrayaṃ devi kulavṛddhāngurūttamaḥ /
yoginīṃ pūjayitvā tu labdhānujño gurustataḥ

1,3.25

sa śaktimānandaśivamūrtimārādhayāmi ca /
tathā parānandaśivamūrtimārādhayāmi ca

1,3.26

evaṃ trisiddhamūrtiṃ ca śrībījasahitaṃ yajet /
evaṃ trigurumūrtiṃ ca mārabījayutaṃ yajet

1,3.27

tattvatrayaṃ gṛhītvā ca punarnyāsaṃ samācaret /
svayaṃ śivatanurbhūtvā śivo'hamiti bhāvayet

1,3.28

hṛṣṭaṃ śaktiyutaṃ śiṣyaṃ śivadraṣṭā vilokayet /
svavāmapārśve saṃsthāpya tanmūrdhani vinikṣipet

1,3.29

mūlābhimantritaṃ bhasma tannetraṃ vastrarodhitaṃ /
kṛtvā tanmūrdhni saṃprokṣya śivavardhanivāriṇā

1,3.30

tridhā svadakṣiṇe haste śivaṃ sāvaraṇaṃ yajet /
vijñeyaḥ śivahasto'yaṃ bhavapāśanikṛntanaḥ

1,3.31

aṅkuśīmūlamantraṃ ca trivāraṃ ca samuccaret /
śiṣyadakṣiṇakarṇe ca kuryānmantropadeśakaṃ

1,3.32

pūrvaṃ gaṇapatermantraṃ kṣetrapālamanuṃ tataḥ /
ṛṣistu gaṇakaśchando nyṛcidgāyatrikā smṛtaṃ

1,3.33

devo gaṇapatirjñeyo nyāsaṃ bījākṣareṇa ca /
ādivargatṛtīyārṇaṃ sārdhacandraṃ gaṇākhyakaṃ

1,3.34

patiṃ caturthyā saṃyuktaṃ namo'ntaṃ manumuccaret /
pāśāṅkuśaṃ modakaṃ ca bibhrāṇaṃ svavipāṇakaṃ

1,3.35

gajānanaṃ pravālābhaṃ makuṭendukalādharaṃ /
tundilaṃ gaṇanāthaṃ ca dhyātvā lakṣaṃ japenmanuṃ

1,3.36

daśāṃśaṃ tarpaṇaṃ homaṃ saguḍaṃ satilaṃ hunet /
kaṣabinduyutaṃ kṣetrapālaṃ ca sacaturthikaṃ

1,3.37

namo'ntaṃ manumuccārya nyāsaṃ bījākṣareṇa ca /
chandaḥ paṅktirmunirjñeyo bhṛgurdevaśca bhairavaḥ

1,3.38

caturbhujaṃ śūlapātravaradābhayaśobhitaṃ /
kālāmbudanibhaṃ nāgabhūṣaṇaṃ kiṅkiṇīsrajaṃ

1,3.39

trinetraṃ vakradaṃṣṭraṃ ca dhyātvā lakṣaṃ japenmanuṃ /
daśāṃśaṃ tarpaṇaṃ homaṃ pāyasaṃ trimadhuplutaṃ

1,3.40

hunediti samādiśya sāmayācārikaṃ bhajet /
devatāparicaryāṃ ca śuśrūṣāṃ ca guroḥ kuru

1,3.41

atandrito japaṃ kuryātśāstraśravaṇamādarāt /
pūrvoktācāramārgeṇa nirato bhava saṃtataṃ

1,3.42

prahvaḥ kṛtāñjalirbhūtvā kariṣyāmi tathā prabho /
dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'smi śrīnātha tvatprasādataḥ

1,3.43

iti vijñāpayecchiṣyaḥ samayācārabṛṃhitaḥ /
prātastarāṃ samutthāpya gurūṃśca śirasi smaret

1,3.44

nivedyāvaśyakaṃ karma snātaḥ saṃdhyāṃ samācaret /
nadyāstīrthe taṭāke vā puṣkariṇyāṃ śucau jale

1,3.45

upaspṛśya ca saṃkalpya nityatarpaṇamācaret /
ādau śivatrayaṃ vighnanāthaṃ kṣetrādhipaṃ hariṃ

1,3.46

brahmāṇaṃ bhāskarādīṃśca grahāndurgāṃ ca mātṛkāḥ /
bhairavānasitāṅgādīntataḥ siddhatrayaṃ vadet

1,3.47

ādināthaṃ mīnanāthaṃ gorakṣaṃ koṅkaṇeśvaraṃ /
jālandhreśaṃ kandhanīśaṃ oḍḍīśaṃ ciñciṇīśvaraṃ

1,3.48

cauraṅgiṃ etānnāthākhyānnava saṃtarpayettataḥ /
cauraṅgiṃ carpaṭiṃ ghoḍācūliṃ rāmadvayaṃ tataḥ

1,3.49

bholagovindasiddhaṃ ca vyāḍiṃ nāgārjunaṃ tathā /
koraṇḍaṃ śūrpakarṇaṃ ca muktāyīṃ revaṇaṃ tathā

1,3.50

siddhaṃ kukkurapādaṃ ca śūrpapādaṃ kaṇairikaṃ /
siddhaṃ kiṅkiṇikākhyaṃ ca siddhānṣoḍaśa tarpayet

1,3.51

tato gurutrayaṃ tarpya mātaraṃ pitaraṃ guruṃ /
ācāryaṃ bhrātaraṃ mitraṃ tarpya cānyānkulodbhavān

1,3.52

tarpayedvidhinācamya devatārādhanaṃ tataḥ /
nadyāstīre taṭāke vā goṣṭhe devālaye tathā

1,3.53

śucisthale vā saṃstīrya saikataṃ vartulākṛtiṃ /
āvāhayeddinādhīśaṃ pāṭalaṃ śivarūpiṇaṃ

1,3.54

dvinetrapadmayugaladhāriṇaṃ dvibhujaṃ paraṃ /
raktasragambarālepabhūṣāpadmāsanojjvalaṃ

1,3.55

dhyātvārcayedraktapuṣpaistato vighneśabhairavau /
dhyātvā pūrvoktavattau dvau raktapuṣpaiḥ samarcayet

1,3.56

aṣṭāṅgadaṇḍapraṇatiṃ kuryātdvādaśavārakaṃ /
punaḥ saṃsthāpayetsvānte sevāyai svagurorvrajet

1,3.57

ityuktā samayā dīkṣā sādhakā kathyate'dhunā /
<sādhakadīkṣā>
samayācāranirataṃ sacchiṣyaṃ pakvamānasaṃ

1,3.58

dīkṣayetsudine lagne dīkṣayā sādhakākhyayā /
kuryānnaimittikīṃ pūjāṃ śiṣyamāvāhayedguruḥ

1,3.59

svayaṃ śivatanuḥ śiṣyaṃ gaurīgarbhagataṃ smaret /
bhūmau vibhūtiṃ saṃstīrya tasminkoṇatrayaṃ likhet

1,3.60

tatropaveśya śiṣyaṃ ca bandhayitvā vilocane /
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tataḥ

1,3.61

jātakarma ca dīkṣāṅgaṃ nāmadheyaṃ ca kalpayet /
vratakarmaṇi samprokṣya mūlamantreṇa bhasmanā

1,3.62

gaurīputraṃ bhāvayitvā tasya dīkṣāṃ prakalpayet /
śivadṛṣṭyā vilokyāmuṃ śivabhasma ca mūrdhani

1,3.63

nidhāya mūlamantraṃ ca pūjayeddaśavārakaṃ /
tasya dakṣiṇakarṇe ca upadiśyāddaśākṣaraṃ

1,3.64

<rasagāyatrī>
rasendrabhairavaṃ mantraṃ gāyatrīṃ rasasaṃjñikāṃ /
sa binduhutabhugbījaṃ rasendrasya padaṃ tataḥ

1,3.65

bhairavaṃ ca caturthyantaṃ karmāstraṃ ca daśāṃśakaṃ /
vahnibījaṃ dīrghayuktaṃ karanyāsaṃ samācaret

1,3.66

aghorākhya ṛṣiśchando virāḍdevo maheśvaraḥ /
pūrvasevājapaṃ lakṣaṃ daśāṃśaṃ homatarpaṇaṃ

1,3.67

tilājyavrīhibhiḥ kuryāddhomaṃ niścalamānasaḥ /
pūrvoktāṃ rasagāyatrīṃ japellakṣaṃ ca tarpaṇaṃ

1,3.68

huneddaśāṃśamājyena satilavrīhibhiḥ priye /
dadyācchiṣyāyākṣamālāṃ rasaliṅgaṃ rasāgamaṃ

1,3.69

pūrvoktācāravānbhūtvā rasaliṅgaṃ samarcayet /
svaśāstrārthāvagamanaṃ kuryātsūtendrasaṃskṛtiṃ

1,3.70

gurusevārataṃ nityaṃ śiṣyamājñāpayediti /
śiṣyo baddhāñjalirnamrastavājñāṃ ācarāmyahaṃ

1,3.71

ityuktā sādhakā dīkṣā nirvāṇākhyā praśasyate /
<nirvāṇadīkṣā>
kṛtanityakriyaḥ pūrvaṃ kṛtanaimittikārcanaḥ

1,3.72

pūrvavacchivakumbhādi vardhanīṃ sthāpayetkramāt /
svavāme bhasma saṃstīrya ṣaṭkoṇaṃ bhūgṛhaṃ likhet

1,3.73

śiṣyaṃ saṃveśya kumbhasthajalaiḥ saṃprokṣayedguruḥ /
mūlābhimantritaṃ bhasma tasya mūrdhni nikṣipet

1,3.74

gandhapuṣpākṣataṃ dadyātbadhnīyāddakṣiṇe kare /
kaṅkaṇaṃ caraṇāṅguṣṭhabrahmarandhrāntamānakaṃ

1,3.75

sūtraṃ tanmūlamantreṇa mantritaṃ surabhīkṛtaṃ /
śivahastaṃ ca tanmūrdhni nidhāya gurusattamaḥ

1,3.76

rasāṃkuśāṃ dvādaśārṇāṃ upadiśyānmanuṃ paraṃ /
rasabhairavadaivatyaṃ dadyācchiṣyāya deśikaḥ

1,3.77

ṛṣiśchando devatā ca nyāsaṃ pūrvoktavatpriye /
tarpaṇaṃ cātha homaṃ ca dhyānaṃ kuryācca pūrvavat

1,3.78

utthāya ca guruṃ natvā bahuśaḥ stotramuccaret /
guruḥ śiṣyāya vai dadyādvyāghracarmāsanaṃ ca yatra

1,3.79

bhastrikāṃ vastrasampūrṇāṃ dadyādbhaiṣajyabhastrikāṃ /
rasāgamaṃ pāṭhayitvā bhava śiṣya cikitsakaḥ

1,3.80

rudrarūpī bhavānjātaḥ sarvabhūtahito bhava /
ityādiśedguruḥ śiṣyaṃ śiṣyo hṛṣṭamanāstataḥ

1,3.81

kṛtakṛtyo'smi pūto'smi tīrṇasaṃsārasāgaraḥ /
iti vijñāpayecchiṣyaḥ stutvā ca bahudhā guruṃ

1,3.82

proktā nirvāṇadīkṣeyaṃ athācāryābhiṣecanaṃ /
<ācāryadīkṣā>
nirvāṇadīkṣitasyāsya śiṣyasyāpi mahātmanaḥ

1,3.83

ācāryadīkṣāṃ kurvīta yathāvadgurusattamaḥ /
yathā nirvāṇadīkṣāyāstathā sarvaṃ prakalpayet

1,3.84

viśeṣācchivavardhanyoḥ purataḥ sthāpayedghaṭaṃ /
rūpyagandhādilohāśādivyauṣadhagaṇānvitaṃ

1,3.85

śivakumbhavadanyacca sarvamasminvinikṣipet /
gurukumbhaṃ japetspṛṣṭvā mūlamaṣṭottaraṃ śataṃ

1,3.86

gurukumbhamimaṃ viddhi gurumantreṇa pūjayet /
āvāhanāsanārghyādyairupacāraiśca ṣoḍaśaiḥ

1,3.87

śivādipaṅktiṃ tatraiva pūjayedguruṇā saha /
yathāpūrvaṃ samāsīnaṃ śiṣyaṃ caikāgramānasaṃ

1,3.88

pūrvavacchivavardhanyorambunā pariṣecayet /
pūrvavacchivahastaṃ ca mūlamantropadeśakaṃ

1,3.89

kṛtvā taduttamāṅge ca gurupaṅktiṃ guruṃ tathā /
āvāhanādyaiḥ sampūjya gandhasragdīpakaiḥ

1,3.90

phalagandhottamopetairnaivedyaiḥ pūjayetkramāt /
guruḥ kumbhajalaiḥ kuryātprokṣaṇaṃ pañcapallavaiḥ

1,3.91

mūlamantreṇa śatadhā śivapaṅktyā trisaptadhā /
tathaiva siddhapaṅktyā ca gurupaṅktyā tathaiva ca

1,3.92

śiṣyāya gurubhaktāya śaktiyuktāya dhīmate /
hārakeyūrakaṭakamudrikāmakuṭāni ca

1,3.93

vāhanāsanasacchatracāmaravyajanāni ca /
maṇikuṇḍalayugmaṃ ca bhūtyāḍhyaṃ pātramakṣayaṃ

1,3.94

saśirastrāṇamuṣṇīṣaṃ paṭṭakūrpāsamuttamaṃ /
yogapaṭṭaṃ yogadaṇḍaṃ tathaivoḍyāṇabandhanaṃ

1,3.95

dadyāttasmai tathaivājñāṃ tvamācāryo'si saṃprati /
īśvaro'syadya dhanyo'si sarveṣāṃ deśiko bhava

1,3.96

rasāgamānāṃ divyānāṃ vyākhyātā bhava tattvavit /
ityādiśedguruḥ śiṣyaṃ praṇataṃ guruvatsalaṃ

1,3.97

iti cācāryadīkṣeyaṃ siddhadīkṣādya kathyate /
<siddhadīkṣā>
navaṃ saptarātraṃ vā pañcarātraṃ trirātrakaṃ

1,3.98

vīrāḥ śaktiyutāḥ pūjyāḥ ekaviṃśati cānvahaṃ /
tatsaṃkhyā yoginaḥ pūjyāḥ kumārāḥ kanyakāḥ striyaḥ

1,3.99

gandhapuṣpākṣataiḥ puṣpaiḥ phalagandhottamārpaṇaiḥ /
toṣayitvā pradadyācca vastrābharaṇadakṣiṇāḥ

1,3.100

athāsanasamāsīnaṃ śiṣyaṃ bhaktiyutaṃ śuciṃ /
spṛṣṭvā karābhyāṃ tacchīrṣaṃ dakṣiṇe śravaṇe manuṃ

1,3.101

vahniṃ sabījaṃ śītāṃśuṃ savisargaṃ ca dīkṣayet /
mūlādhārātsamudbhūtaṃ rephaṃ vahniśikhopamaṃ

1,3.102

ṣaḍādhārāmbujaṃ tīrtvā brahmarandhrāntagaṃ smaret /
brahmarandhrāddravībhūtaṃ sakāraṃ somarūpiṇaṃ

1,3.103

āplāvayantaṃ sarvāṅgaṃ siddhaḥ saṃcintayenmanuṃ /
ucchvāsaniśvāsabhavaṃ saṃhārasthitikāraṇaṃ

1,3.104

jñātvetthaṃ manasā nityaṃ sarvamantrātmakaṃ sadā /
sarvadevamayaṃ puṇyaṃ sarvasiddhipradāyakaṃ

1,3.105

jīvato muktidaṃ śuddhaṃ śivaśaktyātmakaṃ paraṃ /
rasamantramimaṃ viddhi cāgnīṣomātmakaṃ bhaja

1,3.106

ekaviṃśatisāhasraṣaṭśatādhikasaṃkhyakaṃ /
pravartitaṃ divārātraṃ manastatra nidhehi ca

1,3.107

mantrasyāsya ṛṣirjīvaśchandetyuktāḥ prakīrtitāḥ /
raso devastu raṃ bījaṃ saṃ śaktistu prakīrtitaḥ

1,3.108

rephadīrghayutaṃ kuryātkarāṅganyāsamācaret /
dhyāyeddhṛdambuje devi koṭisūryendusannibhaṃ

1,3.109

śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ rasaṃ saṃsārapāradaṃ /
evaṃ niṣkalarūpaṃ taṃ dhyātvā tanmayatāṃ vrajet

1,3.110

<niṣkalarasastotram>
tvaṃ rasastvaṃ śivastvaṃ hi śaktistvaṃ bhairaveśvaraḥ /
tvaṃ brahmā tvaṃ hi rudraśca sūryastvaṃ śītadīdhitiḥ

1,3.111

tvaṃ bhūstvaṃ salilastvaṃ ca vahnistvaṃ ca sadāgatiḥ /
tvaṃ vyoma tvaṃ parākāśaḥ tvaṃ jīvastvaṃ parā gatiḥ

1,3.112

tvaṃ siddhastvaṃ prabuddhastvaṃ sugandhastvaṃ ca manmathaḥ /
tvaṃ lokapālastvaṃ tārā mātṛkāstvaṃ gajānanaḥ

1,3.113

tvaṃ skandastvaṃ gurustvaṃ ca tvaṃ sarvajanakaḥ śuciḥ /
tvaṃ yajvā tvaṃ haristvaṃ ca tretāgnistvaṃ ca ṛtvijaḥ

1,3.114

yena tvamarcyase tena pūjitāḥ sarvadevatāḥ /
tvayi tuṣṭe ca saṃtuṣṭā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

1,3.115

tvatpādodakapānena sarvatīrthaphalaṃ labhet /
yastvāṃ paśyati sadbhaktyā taṃ ālokayate śivaḥ

1,3.116

yastvāṃ saṃkīrtayettasya sarvamantraphalaṃ bhavet /
yatra tvaṃ kṣaṇamātre ca puṇyakṣetraṃ taducyate

1,3.117

tvaṃ yaṃ paśyati siddhendra sa brahmā viṣṇurīśvaraḥ /
yatra bhuṅkṣe'nnakavalaṃ tatra trailokyamati hi

1,3.118

yena tvaṃ dhriyase nātha tvayāyaṃ striyatekṣaṇaṃ /
sa eva citsadānandaḥ paramātmā dhruvaṃ bhavet

1,3.119

evaṃ niścitacittasya siddhasya tava yoginaḥ /
varṇāśramasadācārāḥ kṛtyākṛtyavivekataḥ

1,3.120

pāpaṃ puṇyaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ śītamuṣṇaṃ priyāpriye /
snānāsnānaṃ hānivṛddhī śuddhāśuddhaṃ bhayābhayaṃ

1,3.121

grāhyāgrāhyaṃ kṣudhā tṛṣṇā na kiṃcidiha vidyate /
svecchāhāravihāraśca sukhī saṃhṛṣṭamānasaḥ

1,3.122

nirmamaḥ sarvakāryeṣu kalatrādiṣu bandhuṣu /
evamācāryavacanamaṅgīkṛtya ca dīkṣitaḥ

1,3.123

adya prabhṛti vandyastvaṃ mā kuru praṇatiṃ kvacit /
matsamāno'si siddho'si jīvanmukto'si saṃprati

1,3.124

ityuktvācāryavaryo'pi siddhamāliṅgya ca kṣaṇaṃ /
siddhadīkṣeyamākhyātā śivasāyujyadāyinī

1,3.125

durlabhā sarvatantreṣu tava prītyā prakāśitā /
devītthameva mantavyaṃ durlabhaṃ samayeṣu ca

1,4.1

âk, १, ४
<rasasaṃkārāḥ>
śrībhairavī /
rasasaṃskāramīśa tvaṃ yathāvatkathayasva me /
śrībhairavaḥ /
aṣṭādaśa syuḥ saṃskārā rasasya parameśvari

1,4.2

tānsiddhasādhakābhyarcye yathāvatkathayāmi te /
athādau svedanaṃ karma dvitīyaṃ mardanaṃ priye

1,4.3

mūrchā tṛtīyamutthānaṃ caturthaṃ pātanaṃ śive /
pañcamaṃ rodhanaṃ ṣaṣṭhaṃ niyāmaṃ saptamaṃ smṛtaṃ

1,4.4

dīpanaṃ cāṣṭamaṃ devi navamaṃ cānuvāsanaṃ /
daśamaṃ cāraṇaṃ devi jāraṇaṃ rudrasaṃkhyakaṃ

1,4.5

garbhadrutirdvādaśī syātbāhyadrutistrayodaśī /
caturdaśaṃ syādrāgākhyaṃ sāraṇā daśapañcamī

1,4.6

anusāraṇā ṣoḍaśī ca vikhyātā pratisāraṇā /
saptadaśī cāṣṭadaśaṃ vedhanaṃ dehalohayoḥ

1,4.7

<rasasaṃskāraprakāraḥ>
atha vakṣyāmi saṃskārānrasarājasya pārvati /
liṅgasya dakṣiṇe bhāge likhetṣaṭkoṇamaṇḍale

1,4.8

tadbahiścāṣṭapatraṃ ca kamalaṃ caturaśrakaṃ /
digdvāraśobhitaṃ tasya karṇikāyāṃ nyasecchive

1,4.9

tāmrajaṃ kāntajaṃ vāpi khalvaṃ tu svarṇarekhitaṃ /
tanmadhye rasarājaṃ tu palānāṃ śatamātrakaṃ

1,4.10

tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā kṣiptvā bhaktyā prapūjayet /
sādhako rasarājasya tataḥ saṃskāramācaret

1,4.11

<svedanam, dhānyāmlasandhānaprakāraḥ>
yavagodhūmakalamamāṣamudgacaṇādibhiḥ /
śyāmākakodravādyaiśca nānādhānyaiśca nistuṣaiḥ

1,4.12

dhānyaṃ caturguṇajale mṛdghaṭe nikṣipetpriye /
prāpnoti yāvadamlatvaṃ tāvadyatnena rakṣayet

1,4.13

tanmadhye haṃsapādīṃ ca mīnākṣīṃ dvipunarnavāṃ /
citrakaṃ bhṛṅgarājaṃ ca viṣṇukrāntāṃ śatāvarīṃ

1,4.14

sarpākṣīṃ girikarṇīṃ ca muṇḍīṃ ca sahadevikāṃ /
triphalāṃ khaṇḍaśaḥ kṛtvā sarvānetānvinikṣipet

1,4.15

dhānyasya ca caturthāṃśāndhānyāmlamidamuttamaṃ /
svedanādiṣu kāryeṣu pāradasya viśiṣyate

1,4.16

ātapte kāntaje khalve rasarājaṃ vinikṣipet /
cūrṇaṃ ca gṛhadhūmaṃ ca citrakaṃ triphalāṃ guḍaṃ

1,4.17

dagdhorṇāmiṣṭakāṃ kanyāṃ lavaṇaṃ bṛhatīdvayaṃ /
māgadhīṃ rājikāṃ caiva vandhyāṃ karkoṭakīṃ tathā

1,4.18

etānkalāṃśānsūtasya tasminkṣiptvā vimardayet /
dattvā dattvātha dhānyāmlamevaṃ kṛtvā dinatrayaṃ

1,4.19

samyaksoṣṇāranālena rasaṃ prakṣālayetpriye /
paṭuṃ rājīṃ trikaṭukaṃ mūlakaṃ citrakaṃ varāṃ

1,4.20

punarnavāṃ meṣaśṛṅgīṃ meghanādaṃ durālabhāṃ /
ārdrakaṃ rajanīṃ nāgabalāṃ ca navasārakaṃ

1,4.21

samaṃ dhānyāmlakaiḥ piṣṭvā ślakṣṇaṃ vastre pralepayet /
yāvadaṅgulimātraṃ ca tasminpūrvarasaṃ kṣipet

1,4.22

tadbaddhvā tāmraje pātre kṣiptvā dhānyāmlapūrite /
ghaṭe dolākhyayantre ca svedayettamaharniśaṃ

1,4.23

tamuddhṛtya punaḥ soṣṇairāranālaiḥ śarāvake /
prakṣālayetsūtarājamevaṃ kuryāttrisaptadhā

1,4.24

prasveditaṃ sūtarājaṃ tataḥ saṃmardayetpriye /
<mardanam>
athāto mardanaṃ karma vakṣyāmi śṛṇu bhairavi

1,4.25

cūrṇādipūrvavaddravyaṃ viśālāṃ rājavṛkṣakaṃ /
aṅkolaṃ kṛṣṇadhuttūraṃ trikaṭuṃ ca samaṃ samaṃ

1,4.26

sarvaṃ sūtakalāṃśaṃ ca taptakhalve rasaṃ kṣipet /
mardayetpūrvadhānyāmlairdivārātraṃ punaśca taṃ

1,4.27

kṣālayenmṛṇmaye pātre tataḥ soṣṇāranālakaiḥ /
mardanaṃ kṣālanaṃ caivamekaviṃśativāsaraṃ

1,4.28

evaṃ vimarditaṃ sūtaṃ samādāyātha mūrchayet /
abhrajīrṇo'thavā bījajīrṇaḥ sūto'pi mardyate

1,4.29

cūrṇādipūrvadravyaiśca rāgāngṛhṇāti nirmalaḥ /
<mūrcchā>
atha mūrchāṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ sāvadhānataḥ

1,4.30

rājikā meṣaśṛṅgī ca citrakaṃ ca phalatrayaṃ /
kṣīrakandaṃ sūraṇaṃ ca sarpākṣī kākamācikā

1,4.31

nīlā vacā balā kanyā kṛṣṇonmattastathākulī /
śvetāparājitāṅkolaṃ gojihvā garuḍī tathā

1,4.32

eteṣāṃ svarasairmardyo ravikṣīreṇa pāradaḥ /
vyastānāṃ vā samastānāṃ rasaireṣāṃ dināvadhi

1,4.33

mardayettaptakhalve ca mūṣāyāṃ taṃ rasaṃ kṣipet /
nirudhya bhūdhare yantre vipacettaṃ punaḥ priye

1,4.34

rājikādyauṣadhabhavai rasaistriḥ saptavāsaraṃ /
mardanaṃ bhūdhare pākaṃ kuryātsaṃmūrchito rasaḥ

1,4.35

bhavettadutthānavidhiṃ prakurvīta surārcite /
<utthāpanavidhiḥ>
evaṃ saṃmūrchitaṃ sūtaṃ kṣālayetkāṃjikena ca

1,4.36

soṣṇena vāriṇā vāpi sūtamutthāpayetpriye /
pātanāyantrayoge vā rasasyotthāpanaṃ bhavet

1,4.37

<pātanam>
pātanaṃ trividhaṃ proktaṃ rasarājasya pārvati /
ūrdhvapātamadhaḥpātaṃ tiryakpātanamucyate

1,4.38

<ūrdhvapātanavidhiḥ>
rasasya pātanaṃ vakṣye pāṭhā brāhmī ca citrakaṃ /
śāṅgerī kākamācī ca maṇḍūkī girikarṇikā

1,4.39

kumārī ca jayā bhṛṅgī gojihvā śaṅkhapuṣpikā /
bhūpāṭalī ca nirguṇḍī kākajaṅghā śatāvarī

1,4.40

ārdrakaṃ devadālī ca tilaparṇī ca nīlikā /
āragvadhaḥ kṣīrakandamaṅkolo devadāru ca

1,4.41

eṣāṃ rasaiḥ samastānāṃ vyastānāṃ vā dinaṃ rasaṃ /
mardayettaptakhalve tatśulbaṃ sūtacaturthakaṃ

1,4.42

taṃ piṣṭvā pātayedyantre hyūrdhvapātanake dinaṃ /
ūrdhvalagnaṃ rasaṃ śuddhaṃ tamādāyātha mardayet

1,4.43

pūrvoditauṣadharasaiḥ pūrvavatśulbasaṃyutaṃ /
pātayenmardayedevaṃ saptadhaivaṃ punaḥ punaḥ

1,4.44

ūrdhvapātanasaṃśuddhaṃ pāradaṃ pātayedadhaḥ /
<adhaḥpātanavidhiḥ>
athādhaḥpātanaṃ vakṣye tryūṣaṇaṃ lavaṇaṃ varāṃ

1,4.45

citrakaṃ rājikāṃ śigruṃ sarvaṃ sūtasamaṃ kṣipet /
mardayettaptakhalve ca rasaṃ dhānyāmlakena ca

1,4.46

tatkalkena lipedūrdhvaṃ bhāṇḍaṃ samyaknirodhayet /
ūrdhvabhāṇḍasya pṛṣṭhe tu dadyāllaghupuṭaṃ tataḥ

1,4.47

ityadhaḥpātanaṃ kuryātsaptavāraṃ punaḥ punaḥ /
adhaḥpātanaśuddhasya tiryakpātanamācaret

1,4.48

<tiryakpātanavidhiḥ>
vakṣyāmi tiryakpatanaṃ sūtaṃ dhānyābhrakaṃ samaṃ /
dhānyāmlairmardayedyāmaṃ tiryakpātanayantrake

1,4.49

caṇḍāgninā pacedevaṃ saptavāraṃ punaḥ punaḥ /
evaṃ tridhā pātitaṃ ca tataḥ sūtaṃ nirodhayet

1,4.50

abhrakaṃ vātha gandhaṃ vā mākṣikaṃ vimalāmapi /
svarṇaṃ vā rajataṃ vāpi kāntaṃ vā tīkṣṇameva vā

1,4.51

pratyekaṃ śodhitaṃ deyaṃ tāmravatpādamātrakaṃ /
pāṭhādikarasaiḥ kuryānmardanaṃ pātanaṃ kramāt

1,4.52

yadyaddravyānvitaḥ sūtastattaddravyaguṇapradaḥ /
pātane tāmrayogena nāgavaṅgau tyajedrasaḥ

1,4.53

athavā dīpikāyantre śuddhaḥ syātpātito rasaḥ /
<nirodhanam>
kadarthito bhavetsūtaḥ svedādyaiḥ pañcakarmabhiḥ

1,4.54

āpyāyanārthaṃ sūtasya karma kuryānnirodhanaṃ /
atha karma nirodhākhyaṃ peṣayellavaṇaṃ jalaiḥ

1,4.55

sthālīmadhye rasaṃ kṣiptvā tadūrdhvaṃ lavaṇaṃ kṣipet /
kiṃcijjalaṃ ca nivapettaṃ śarāveṇa rodhayet

1,4.56

kuryātsamyaksandhilepaṃ tadūrdhvaṃ ca puṭellaghu /
evaṃ nirodhanaṃ karma vidadhyātsaptadhā priye

1,4.57

āpyāyito bhavetsūto'nena ṣaṇḍatvavarjitaḥ /
nirodhakarmasiddho'sau vīryavānsuniyamyate

1,4.58

<niyāmanam>
atho niyāmanaṃ karma kathayāmi varānane /
yavaciñcā kṣīrakandaṃ sarpākṣī paṭu bhṛṅgarāṭ

1,4.59

vandhyā karkoṭakī nimbaḥ sarvaṃ dhānyāmlapeṣitaṃ /
kṛtvāloḍyāranālena taddravaiḥ svedayeddinaṃ

1,4.60

yantre niyāmake saptavāsaraṃ taṃ ca dīpayet /
<dīpanam>
athāto dīpanaṃ karma vadāmi tava pārvati

1,4.61

svarṇapuṣpī ca marīcaṃ trikṣāraṃ pañcapuṣpikā /
bhūkhagaḥ pañcalavaṇaṃ rājikā śigrumūlakaṃ

1,4.62

kāsīsaṃ vijayā kanyā pātālagaruḍī kaṇā /
kṣīrakandaṃ ca karkoṭī girikarṇī jayā madhu

1,4.63

citrakaṃ kākajaṅghā ca sarvamamlagaṇena ca /
kalkayetpāradaṃ tena mardayettaddravairapi

1,4.64

ḍolāyantre pacedekadinamevaṃ ca saptadhā /
mardanaṃ pācanaṃ kuryātgrāsārthī dīpito rasaḥ

1,4.65

evaṃ pradīpitaṃ sūtaṃ śuddhaṃ tamanuvāsayet /
<anuvāsanam>
athānuvāsanaṃ karma mṛtpātre dīpitaṃ rasaṃ

1,4.66

kṣiptvā jambīrajadrāvaistīvragharme'nuvāsayet /
evaṃ saptadinaṃ kuryāttataścāraṇamācaret

1,4.67

navabhiḥ svedanādyaiśca śuddhaḥ syātkarmabhiḥ priye /
pāradaḥ sarvarogaghnaḥ saptakañcukavarjitaḥ

1,4.68

śrībhairavī /
svedanādīni karmāṇi śrutāni vada śaṅkara /
tvatprasādādasaṃdehaṃ saṃśṛṇve cāraṇādikaṃ

1,4.69

śrībhairavaḥ /
sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāge śṛṇu taccāraṇādikaṃ /
<cāraṇavidhiḥ>
athābhracāraṇaṃ karma vakṣyāmi parameśvari

1,4.70

samukhe vā nirmukhe vā rase vā vāsanāmukhe /
gaganaṃ cārayedgarbhapiṣṭigrāsakramaiḥ kramāt

1,4.71

<samukhacāraṇam>
atrādau kathyate devi samukhaṃ cāraṇaṃ sphuṭaṃ /
samukho grasati grāsaṃ nirmukho grasanākṣamaḥ

1,4.72

tasmātparaṃ rasendrasya mukhīkaraṇamācaret /
<prathamo mukhīkaraṇaprakāraḥ>
iṣṭakāmadhyabhāge tu gambhīraṃ vartulaṃ samaṃ

1,4.73

gartaṃ kṛtvā tatra sūtaṃ prakṣipedanuvāsitaṃ /
nirundhyātsvacchavastreṇa rasasya daśamāṃśakaṃ

1,4.74

gandhaṃ tadūrdhvaṃ nikṣipya śarāveṇa nirodhayet /
tatpṛṣṭhe'lpapuṭaṃ dadyātgandhe jīrṇe punaḥ punaḥ

1,4.75

kṣiptvā kṣiptvā śataguṇaṃ cārayetpātayediti /
caturguṇe sāndravastre gālayettaṃ raseśvaraṃ

1,4.76

veṇau kṣiptvā nirudhyāsyaṃ pacedgomūtrapūrite /
bhāṇḍe trisaptadivasaṃ punastaṃ taptakhalvake

1,4.77

jambīramātuluṅgāmlavetasairbhūkhagaistryahaṃ /
bhūnāgaiśca tryahaṃ mardyaṃ taṃ paścādiṣṭakodare

1,4.78

ekaikaṃ gartamādadyāddhānyābhraṃ gandhakaṃ tathā /
pratyekaṃ daśaniṣkaṃ ca yāmaṃ jambīramarditaṃ

1,4.79

anena lepayedgartadvayaṃ ekeṣṭakāntare /
garte kṣiptvātha taṃ taṃ viṃśanniṣkaṃ tadūrdhvataḥ

1,4.80

aparāṃ iṣṭakāṃ dadyāttatsandhiṃ loṇamṛtsnayā /
dṛḍhaṃ liptvātha dīpāgnau pacetsaptadināvadhi

1,4.81

iṣṭakāṃ svāṅgaśītāṃ tāṃ avatārya haredrasaṃ /
kiṭṭahīnaṃ punarapi kuryāditthaṃ trivārakaṃ

1,4.82

evaṃ kṛte rasendrasya sukhaṃ syāddevasaṃjñakaṃ /
<dvitīyo mukhīkaraṇaprakāraḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi mukhīkaraṇamuttamaṃ

1,4.83

rasendraṃ jīvibhūnāgasamaṃ saṃmardayettryahaṃ /
tatkṣipetbhūlatāliptamūṣāyāṃ saṃniveśayet

1,4.84

tadūrdhvaṃ bhūlatākalkaṃ kṣiptvā ruddhvā viśoṣayet /
ārdragomayaliptāṃ tāṃ pādamagnāṃ niveśayet

1,4.85

tadgarte ca puṭaṃ deyaṃ tuṣakārīṣavahninā /
dinānte tatsamuddhṛtya pūrvavanmardayetpacet

1,4.86

triṃśadvāraṃ punaḥ kuryāditthaṃ vahnimukho rasaḥ /
grasate guhyasūto'yaṃ sarvasiddhiprado bhavet

1,4.87

<tṛtīyo mukhīkaraṇaprakāraḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi mukhīkaraṇamuttamaṃ /
gomūtrapūrite bhāṇḍe ḍolāyantre pacedrasaṃ

1,4.88

triḥ saptavāraṃ samyakca randhritaṃ veṇunālake /
mukhaṃ bhavati sūtasya cāraṇārhaṃ varānane

1,4.89

<caturtho mukhīkaraṇaprakāraḥ>
iṣṭakādvayamadhye ca gartaṃ tu caturaṅgulaṃ /
daśaniṣkaṃ śuddhagandhaṃ dhānyābhraṃ daśaniṣkakaṃ

1,4.90

jambīranīraiḥ saṃmardya yāmaṃ kalkena tena ca /
gartadvayaṃ samāṃśena liptvā garte vinikṣipet

1,4.91

vāsitaṃ rasarājaṃ taṃ viṃśanniṣkaṃ tadūrdhvataḥ /
iṣṭakāmaparāṃ nyasya ślakṣṇamṛllavaṇairdṛḍhaṃ

1,4.92

lepayedatha dīpāgnimadhaḥ prajvālayetpriye /
anusyūtaṃ saptarātraṃ svāṅgaśītaṃ samuddharet

1,4.93

kiṭṭaṃ vihāya taṃ sūtaṃ pūrvavacca trivārakaṃ /
kuryādevaṃ hi sūtasya mukhaṃ bhavati śobhanaṃ

1,4.94

<nirmukhacāraṇāprakāraḥ>
divyauṣadhiprabhāvena rasaścarati nirmukhaḥ /
athavā vajravaikrāntasparśādabhrādikaṃ caret

1,4.95

pāradasya catuḥṣaṣṭiniṣkaṃ vaikrāntabhasma ca /
caturniṣkaṃ vajrabhasma niṣkaṃ divyauṣadhidravaiḥ

1,4.96

sarvaṃ saptadinaṃ mardya sa raso'bhrādikaṃ caret /
<vāsanāmukhacāraṇam>
gandhakaṃ jārayetsūte dolākhye pūrvabhāṣite

1,4.97

yantre ca ṣoḍaśaguṇaṃ rasaḥ syādvāsanāmukhaḥ /
<abhrakābhiṣekaḥ cāraṇīyābhrakasya saṃskāraḥ>
cāraṇārhābhrakasyāhaṃ abhiṣekaṃ vadāmi te

1,4.98

<prathamaḥ prakāraḥ>
mṛtamabhraṃ tu rudhiraiḥ kṣārairjalakaṇairapi /
sṛṣṭitrayaistumburubhirmardayedamlavargakaiḥ

1,4.99

saptāhaṃ taccaretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mṛtamabhraṃ ca kadalī mūlakaṃ ca śatāvarī

1,4.100

punarnavā meghanādo yavaciñcā ca śigrukaḥ /
sūraṇaṃ ca rasaireṣāṃ mardayedbhāvayetpriye

1,4.101

saptāhaṃ taccaretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
śulvapātre tu lavaṇasarjiṭaṅkaṇabhūkhagān

1,4.102

kṣiptvāranālaṃ tridinaṃ kuryātparyuṣitaṃ yathā /
tasminnāgaṃ tu vidrāvya ḍhālayecchatadhā priye

1,4.103

raupyakarmaṇi vaṅgasya taddravairbhāvayedghanaṃ /
saptāhaṃ taccaretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā

1,4.104

<caturthaḥ prakāraḥ>
dhānyābhramarkakṣīreṇa mardayedekavāsaraṃ /
nirudhya saṃpuṭe pacyātkapotākhye puṭe punaḥ

1,4.105

caturvāraṃ puṭedevaṃ mardayecca punastathā /
rambhādravaistridhā mardyaṃ mūlakasya dravaistridhā

1,4.106

kākamācī meghanādo matsyākṣī ca punarnavā /
apāmārgaścitrakaṃ ca vidārī bhṛṅgarāṇmuniḥ

1,4.107

caturvāraṃ pacedevaṃ mardayecca punastathā /
etairekaikadhā mardyaṃ puṭapākaṃ pṛthakpṛthak

1,4.108

tadabhrakaṃ bhāvayecca musalī yavaciñcikāḥ /
taṇḍulī kadalī śigrurvarī cārkaḥ punarnavā

1,4.109

ekaikaiśca dravairbhāvyamekaikaṃ divasaṃ pṛthak /
tadabhrakaṃ pāradendraścaratyeva surārcite

1,4.110

<pañcamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ ravidugdhena mardayedyāmamātrakaṃ /
tadabhraṃ saṃpuṭe ruddhvā kapotākhyapuṭe pacet

1,4.111

vārāṃścaturdaśaivaṃ syāttato rambhārkapīlukāḥ /
nāgavallī ca musalī kuberākṣī ca śigrukaḥ

1,4.112

tumbī tumbururaṅkolabalāpāmārgakāḥ priye /
gṛhītvaiṣāmekarasaṃ savyoṣaṃ ca sakāṃjikaṃ

1,4.113

bhāṇḍamadhye vinikṣipya ḍolāyantre pacettryahaṃ /
pūrvābhraṃ ca tatastasmātsamuddhṛtyātha sādhayet

1,4.114

ṭaṅkaṇaṃ tuvarī sindhukāsīsaṃ ca samaṃ samaṃ /
abhrakasya daśāṃśaṃ tu sarvametadvimardayet

1,4.115

tadabhrakaṃ caretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā /
<ṣaṣṭaḥ prakāraḥ>
muṇḍīdrave tu śatadhā drutaṃ nāgaṃ praḍhālayet

1,4.116

taddraveṇa ca dhānyābhraṃ mardayetsaṃpuṭe kṣipet /
ruddhvā pacetkapotākhye puṭe caivaṃ tu saptadhā

1,4.117

ārdrakasya dravairevaṃ saptadhā citrakadravaiḥ /
tatsamaṃ gandhakaṃ dattvā mardayedbhāvayetkramāt

1,4.118

prāguktamuṇḍīsvarasairbījapūrarasena ca /
stanyairekadinaṃ bhāvyaṃ tadabhraṃ ca caredrasaḥ

1,4.119

evaṃ sarvāṇi bījāni sattvaṃ cābhrakasya ca /
svarṇādisarvalohāni satvāni vividhāni ca

1,4.120

dvandvāni sarvaratnāni yadyatsyāccāraṇārhakaṃ /
tattatpiṣṭvābhravatkāryaṃ tattaccarati pāradaḥ

1,4.121

<saptamaḥ prakāraḥ>
tilaparṇīrasaiḥ piṣṭvā dhānyābhraṃ puṭayettridhā /
saptadhā bhāvayedasya mardanena ca pāradaḥ

1,4.122

piṣṭatāṃ yāti sahasā gaganaṃ carati kṣaṇāt /
<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ kāṅkṣī kāsīsaṭaṅkaṇaṃ

1,4.123

bhūkhagaṃ hemamākṣīkaṃ saurāṣṭrī vatsanābhakaṃ /
tuvarī vetasāmlaṃ ca sarvametatsamāṃśakaṃ

1,4.124

tatsamāṃśaṃ tu dhānyābhraṃ dhānyāmlairmardayeddinaṃ /
arkakṣīraṃ bhṛṅgarājo meghanādaḥ punarnavā

1,4.125

mūlakaṃ citrakaṃ raṃbhā kākamācī śatāvarī /
apāmārgastālamūlī vidārī taṇḍulī muniḥ

1,4.126

mīnākṣī śigru bṛhatī kumārī yavaciñcikā /
balā tumbī kuberākṣī vyoṣaṃ tumburupīlunī

1,4.127

aṅkolaḥ phaṇivallī ca sarvametatsamāṃśakaṃ /
saṃpeṣya kalkayeddevi dhānyāmle taccaturguṇe

1,4.128

drutaṃ nāgaṃ śataṃ vārānkṣipettasminpunaḥ punaḥ /
kalkadraveṇa pūrvābhraṃ yāmaṃ saṃmardayeddṛḍhaṃ

1,4.129

kapotākhye puṭe pacyādevaṃ viṃśativārakaṃ /
tattulyaṃ gandhakaṃ dattvā pūrvoktairauṣadhadravaiḥ

1,4.130

sastanyairbījapūrotthairdravairbhāvyaṃ trivāsaraṃ /
etadabhraṃ tu sūtasya cāraṇe paramaṃ hitaṃ

1,4.131

dvaṃdvitaṃ vyomasatvaṃ ca bījāni vividhāni ca /
hemādisarvalohāni ratnāni vividhāni ca

1,4.132

dvaṃdvitaṃ vajrabījaṃ ca cāraṇāyāṃ vidhīyate /
samastametatpūrvoktaprakāreṇaiva kārayet

1,4.133

tadā rasendraścarati tatsarvaṃ cāraṇocitaḥ /
<navamaḥ prakāraḥ>
pātre tu kāsīsaṃ kāṃkṣī mākṣīkagandhakaṃ

1,4.134

kṣāratrayaṃ pañcaloṇaṃ amlayuktaṃ kṣaṇaṃ kṣipet /
divyābhiṣekayogoktaṃ śatadhā ḍhālayedahiṃ

1,4.135

vaṅgaṃ vānena vastūni cāraṇārhāṇi bhāvayet /
varī punarnavā raṃbhā gavākṣī yavaciñcikā

1,4.136

śigrukā meghanādaśca rasaireṣāṃ vibhāvayet /
vajrābhrakaṃ krameṇaiva saptāhaṃ suravandite

1,4.137

tadabhrakaṃ nāgavallyā koberyā śigrukasya vā /
bāṇāṅkolabalāraṃbhāsphotānāṃ pīlukasya vā

1,4.138

alambuṣāhimarucāmusalītumburorapi /
athavā kharamañjaryāstiktaśākasya vā priye

1,4.139

ekenaiṣāṃ rasenaiva vyoṣasarṣapasaṃyutaṃ /
svinnaṃ tridivasaṃ kuryāttasminṭaṅkaṇasaindhavaṃ

1,4.140

kāsīsaṃ tuvarīṃ kṣiptvā pūrvābhiṣavayogataḥ /
etadabhraṃ caretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā

1,4.141

tadabhrakaprabhāvena golakaḥ siddhido bhavet /
<daśamaḥ prakāraḥ>
dhānyāmlairamlavargaiśca svedayedabhrakaṃ dinaṃ

1,4.142

tataḥ snukkṣīrato mardyaṃ kapotākhye puṭe dahet /
munitrayaṃ meghanādaṃ rambhākandaṃ ca mūlakaṃ

1,4.143

matsyākṣī śṛṅgiveraṃ ca kākamācī punarnavā /
apāmārgastvarūpūgaścaiteṣāṃ tu rasena ca

1,4.144

ekaikena punardadyādekaikaṃ pūrvamabhrakaṃ /
ḍolāyantre snuhīkṣīrayuktamekadinaṃ pacet

1,4.145

tataśchāyāgate śuṣke ghane'sminnavasārakaṃ /
nimbaṃ vacāṃ ca kāsīsaṃ caṇakāmlaṃ pṛthakpṛthak

1,4.146

abhrasya ṣoḍaśāṃśaṃ ca nikṣipettāmrabhājane /
gharṣayettaccaretsūto lohapātrasya yogataḥ

1,4.147

<ekādaśaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ mardayetsomavallītoyairdinaṃ dṛḍhaṃ /
puṭedevaṃ tridhā paścātsomavallyā rasena ca

1,4.148

bhāvayetsaptadhā devi rasaścarati tadghanaṃ /
<dvādaśaḥ prakāraḥ>
sāranāle tu śatadhā niṣicya tamanena ca

1,4.149

śatadhā plāvayedabhraṃ tāmravāsanayā saha /
khalalyāṃ taccaretsūto nātra kāryā vicāraṇā

1,4.150

<gandhakabhāvanā>
cāraṇārthasya gandhasya bhāvanāṃ śṛṇu pārvati /
saurāṣṭraṃ cājamodaṃ ca sarjīṃ sīsameva ca

1,4.151

mardayecchigrutoyena gandhakaṃ tena bhāvayet /
saptāhaṃ marditaṃ gandhaṃ cārayetpāradasya ca

1,4.152

rāgaṃ dhatte rasendrasya bījānāṃ pākajāraṇe /
pakṣacchede rasendrasya śreṣṭhaḥ syātsarvakarmaṇi

1,4.153

palāśapuṣpasvarasaiḥ śākavṛkṣacchadadravaiḥ /
viṣṇukrāntādravairgandhaṃ bhāvayetsaptavāsaraṃ

1,4.154

taṃ gandhaṃ cārayetsūte iṣṭakāyantrayogataḥ /
<amracāraṇe śreṣṭhā divyamūlyaḥ>
athābhracāraṇe śreṣṭhā divyamūlīrvadāmi te

1,4.155

vajrī raṃbhā haṃsapadī ciñcikā vyāghrapādikā /
maṇḍūkī bṛhatī puṅkhā kumārī lāṅgalī tathā

1,4.156

sarpākṣī cāgnidhamanī śaṅkhapuṣpīndravāruṇī /
ṣaṇḍajārī ca karkoṭī vikhyātā divyamūlikā

1,4.157

<gandhakābhrakacāraṇam>
athātaścāraṇaṃ karma pravakṣyāmi samāsataḥ /
dhānyābhrakaṃ drute gandhe samaṃ kṣiptvā niyojayet

1,4.158

khyāto gandhābhrayogo'yaṃ śreṣṭhaścāraṇakarmaṇi /
samukhaṃ nirmukhaṃ vāpi pāradaṃ daśaniṣkakaṃ

1,4.159

gandhābhrayoganiṣke dve piṣṭaṃ kuryādyathā tathā /
taṃ piṣṭaṃ nāgapiṣṭyātha samayā pariveṣṭayet

1,4.160

hemakarmaṇi vaṅgasya piṣṭyā rajatakarmaṇi /
tāmrapiṣṭyā dehasiddhau veṣṭayetparameśvari

1,4.161

tāṃ piṣṭiṃ vidrute gandhe vipaceddivasatrayaṃ /
tāṃ piṣṭiṃ dīpikāyantre pācayetpātayedadhaḥ

1,4.162

taṃ rasaṃ pūrvavatpiṣṭiṃ kuryādveṣṭanavarjitāṃ /
tridinaṃ vidrute gandhe vipacetpātayedadhaḥ

1,4.163

taṃ rasaṃ taptakhalve tu catuḥṣaṣṭiguṇaṃ kṣipet /
bhāgaikamabhiṣiktābhraṃ mardyaṃ divyauṣadhairdinaṃ

1,4.164

tatkṣipeccāraṇāyantre jambīrarasasaṃyute /
tīvrātape dinaṃ sthāpyaṃ sūtaścarati tadghanaṃ

1,4.165

evaṃ punaḥ punargarbhapiṣṭīgrāsakramātmakaṃ /
pattrābhracāraṇaṃ proktamevaṃ satvābhracāraṇaṃ

1,4.166

evaṃ kuryādyathāśakyaṃ cāraṇaṃ parameśvari /
rase'bhraṃ cārayetpūrvaṃ catuḥṣaṣṭitamāṃśakaṃ

1,4.167

dvātriṃśattamabhāgaṃ syāttadetatṣoḍaśāṃśakaṃ /
aṣṭamāṃśaṃ caturthāṃśaṃ dvitīyāṃśaṃ samaṃ kramāt

1,4.168

dviguṇaṃ caturguṇaṃ cāṣṭaguṇaṃ ṣoḍaśakaṃ guṇaṃ /
dvātriṃśadguṇamevaṃ syātcatuḥṣaṣṭiguṇaṃ kramāt

1,4.169

pakṣacchedastvadoṣatvaṃ laghutā grāsayogyatā /
mukhitāgnisahatvaṃ ca vyāpitvaṃ gatihīnatā

1,4.170

rasendrasyānavasthatvaṃ ca bhavedabhrakacāraṇāt /
<jāraṇā>
yasyāhamapi tuṣṭaḥ syāṃ tasya sūtendrajāraṇe

1,4.171

matirbhavenna sandeho jāraṇā bhuktimuktidā /
durlabhā jāraṇā devi vinā bhāgyaṃ na labhyate

1,4.172

jāraṇā dvividhā bālajāraṇā vṛddhajāraṇā /
<jāraṇe kramaḥ>
gaganaṃ jārayetpūrvaṃ sarvasatvānyataḥ paraṃ

1,4.173

dvaṃdvāni sarvalohāni pakvabījāni bhairavi /
padmarāgādiratnāni jārayecca yathākramaṃ

1,4.174

<jāraṇāya abhrakasatvanirmāṇaprakāraḥ, prathamaḥ prakāraḥ>
jāraṇārhaṃ vyomasatvaṃ rasarājasya vakṣyate /
dhānyābhrakaṃ ca vidhivanmārayedvajrasaṃjñakaṃ

1,4.175

abhiṣekaṃ pūrvavatsyāttasmintāpyaṃ daśāṃśakaṃ /
pañcamāhiṣagavyaśca mardayetkarṣasannibhāḥ

1,4.176

kurvīta vaṭikāḥ koṣṭhīyantre satvaṃ vipātayet /
satvasya ca caturthāṃśaṃ tāpye mūṣāgataṃ dhamet

1,4.177

evaṃ kṛtvā caturvāraṃ tatsatvaṃ rasajāraṇe /
rasāyane ca bhaiṣajye śreṣṭhaṃ sakalakarmaṇi

1,4.178

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mṛtābhraṃ taccaturthāṃśaṃ nāgaṃ tatpādamākṣikaṃ /
pañcabhirmāhiṣairgavyaiḥ pātayetsattvamujjvalaṃ

1,4.179

tatsatvaṃ taccaturthāṃśaṃ mākṣikaṃ tatsamāṃ śilāṃ /
dhametpraliptamūṣāyāṃ satvaṃ syāddhemasannibhaṃ

1,4.180

evaṃ kuryāccaturvāraṃ tatsatvaṃ grasate rasaḥ /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
mṛtābhrakaṃ ṣoḍaśāṃśaṃ taccaturthāṃśakaṃ trapu

1,4.181

tatsamaṃ tālakaṃ kṣiptvā pañcamāhiṣagavyataḥ /
sattvaṃ nipātayettacca caturthaṃ haritālakaṃ

1,4.182

kṣiptvā kṣiptvā caturvāraṃ tatsatvaṃ grasate rasaḥ /
<caturthaḥ prakāraḥ, abhrakasattvamṛdūkaraṇam>
vajramūṣāgataṃ kṛtvā ghanasatvaṃ ca tatsamaṃ

1,4.183

kacaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ kṣiptvā ruddhvā tīvrāgninā dhamet /
tatkṣipedamlavargeṇa ciñcābījaṃ snuhīdalaṃ

1,4.184

piṣṭvā tasminpunastadvatkācaṭaṅkaṇayogataḥ /
dhamedevaṃ saptavāraṃ secanaṃ ca punaḥ punaḥ

1,4.185

tadabhrasattvaṃ śubhraṃ syānmṛdu syāccāraṇoditaṃ /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
rasendraṃ ṭaṅkaṇaṃ tāpyaṃ bhāgaikaikaṃ pṛthakpṛthak

1,4.186

tribhāgaṃ śodhitaṃ nāgaṃ mṛtābhraṃ daśabhāgakaṃ /
yavakṣāraṃ ca dagdhorṇāṃ sarjakṣāraṃ ca gugguluṃ

1,4.187

ajāpañcāṅgasaṃyuktaṃ amlamūtragaṇairyutaṃ /
mardayetpūrvavatsatvaṃ pātayenmṛdu nirmalaṃ

1,4.188

<dvandvamelāpanāya mūṣālepaḥḥ prathamaḥ prakāraḥ>
dvandvamelāpane mūṣālepaṃ vakṣyāmi pārvati

1,4.189

meṣaśṛṅgaṃ khuraṃ guñjā ṭaṅkaṇaṃ ca viṣaṃ samaṃ /
sthūlabhekasya vasayā piṣṭvā mūṣāṃ pralepayet

1,4.190

milanti sarvasatvāni mūṣāyāṃ cūrṇitāni ca /
gugguluṃ dhātakīpuṣpaṃ guḍaṃ kṣāratrayaṃ samaṃ

1,4.191

stanyaiḥ piṣṭvātha mūṣāyāṃ lepanaṃ dvandvamelanaṃ /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
aśmabhedī lāṅgalī ca bhūlatā ca marīcakaḥ

1,4.192

kārpāsasya phalaṃ śakragopaścaitāṃśca mardayet /
nārīstanyena tenaiva mūṣāmantaḥ pralepayet

1,4.193

tasyāṃ milanti satvāni sarvāṇi ca mahārasāḥ /
hemamukhyāni lohāni caṇḍāgnidhamanena ca

1,4.194

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
cucundaryāśca piśitaṃ ṭaṅkaṇaṃ ca viṣaṃ samaṃ /
mardayitvā ca mūṣāntarlepayettatra nikṣipet

1,4.195

dvandvayogyaṃ tu yadyatsyāttatsarvaṃ dhamanānmilet /
<caturthaḥ prakāraḥ>
bhasmīkṛtamapāmārgaṃ kaṅguṇītailamarditaṃ

1,4.196

mūṣāyāṃ lepayettena dvandvadravyaṃ vinikṣipet /
milettīvrāgnidhamanāttattanmārakavāpanāt

1,4.197

<dvandvamelāpanam>
ata eva pravakṣyāmi dvandvamelāpanaṃ śṛṇu /
varṣābhūkadalīkandakākamācīpunarnavaṃ

1,4.198

svarṇaṃ narakapālaṃ ca guñjā ṭaṅkaṇamabhrakaṃ /
satvaṃ mūṣāgataṃ dhmātaṃ hemābhraṃ milati kṣaṇāt

1,4.199

abhrakaṃ cūrṇayitvā tu kākamācīrasaplutaṃ /
kapitthatoyasaṃyuktaṃ sūtaṭaṅkaṇasaṃyutaṃ

1,4.200

vaṅgapatrāntare nyastaṃ dhmātaṃ vaṅgābhrakaṃ milet /
āvartya kaṭutailena bhasmāpāmārgajaṃ kṣipet

1,4.201

hemābhraṃ nāgatāpyena tārābhraṃ haritālakāt /
gandhakena tu śulvābhraṃ tīkṣṇābhraṃ sindhuhiṅgulāt

1,4.202

vaṅgābhraṃ haritālena nāgābhraṃ śilayā milet /
lāṅgalī camarīkeśāḥ kārpāsāsthi kulatthakaṃ

1,4.203

bhūlatā cāśmadamanī strīstanyaṃ suragopakaḥ /
dvandve praliptamūṣāyāṃ sudhmātāstīvravahninā

1,4.204

kāntābhraśailavimalāḥ milanti sakalāḥ kṣaṇāt /
atha cucchundarīmāṃsaṃ viṣaṭaṅkaṇayojitaṃ

1,4.205

mūṣāpralepātkurute sarvadvandveṣu melanaṃ /
jaurabhramaraśṛṅgaṃ ca maṇḍūkasya vasāmiṣaṃ

1,4.206

guñjāṭaṅkaṇalepena sarvasatveṣu melanaṃ /
ṭaṅkaṇorṇāgirijatukarṇākṣīmalakarkaṭaiḥ

1,4.207

milanti sarvadravyāṇi strīstanyaparipeṣitaiḥ /
dhātakīgugguluguḍasarjayāvakaṭaṅkaṇaiḥ

1,4.208

strīstanyapeṣitaṃ śastaṃ dvandvaṃ syāttu rasāyane /
sūkṣmacūrṇaṃ tu yatkiṃcitpūrvakalkena saṃyutaṃ

1,4.209

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ saṃkaraṃ milati kṣaṇāt /
vāpitaṃ tāpyarasakasasyakairdaradena ca

1,4.210

sa satvaṃ syādanibiḍaṃ dṛḍhaṃ dhmātaṃ milettataḥ /
rasoparasalohāni sarvāṇyekatra melayet

1,4.211

<prathamaḥ prakāraḥ>
anyonyaṃ dvaṃdvatāṃ yānti dravanti salilaṃ yathā /
vajrābhrasattvacūrṇaṃ tu yatkiṃcillohacūrṇakaṃ

1,4.212

dvayaṃ samaṃ tayostulyaṃ arivargaṃ vinikṣipet /
dvandvamelanamūṣāyāṃ dhamanānmelanaṃ bhavet

1,4.213

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mardayeṭṭaṅkaṇaṃ rambhākandatoyena lepayet /
mūṣāṃ śvetābhrakaṃ vaṅgaṃ dhamanānmilati priye

1,4.214

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
vanaśigruṣṭaṅkaṇaśca guñjā ca nṛkapālakaṃ /
piṣṭvā yoṣitstanyanīraistena mūṣāṃ pralepayet

1,4.215

vaṅgaśvetābhrasatvaṃ ca cūrṇayitvā kṣipeddhamet /
asaṃśayaṃ milantyeva śreṣṭhaṃ rajatakarmaṇi

1,4.216

<caturthaḥ prakāraḥ>
śvetābhrasatvaṃ saṃcūrṇya taccaturthāṃśapāradaṃ /
sūtatulyaṃ ṭaṅkaṇaṃ ca mardayetkākamācijaiḥ

1,4.217

dravaistadgolakaṃ kṛtvā vaṅgapatreṇa veṣṭayet /
śvetābhrasatvatulyena liptamūṣāgataṃ dhamet

1,4.218

bhavetsammelanaṃ samyakmukhyaḥ syādrūpyakarmaṇi /
<vajrahemamelāpane mūṣālepaḥḥ prathamaḥ prakāraḥ>
athāto vajrakanakadvandvamelāpralepanaṃ

1,4.219

guñjā kāntamukhaṃ tulyaṃ dvandvayordviguṇaṃ baliṃ /
stanyena yoṣitāṃ piṣṭvā mūṣāyāmantare tathā

1,4.220

melayedvajramelāpo'yaṃ kathito mayā /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
śilādhātuḥ kāntamukhaṃ śaśadantāśca gandhakaḥ

1,4.221

amlavetasakaṃ tulyaṃ piṣṭvā mūṣāṃ pralepayet /
hemavajraṃ milatyeva mūṣāyāṃ nātra saṃśayaḥ

1,4.222

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
kulīrāsthi śilādhātu mahiṣīkaṇadṛṅmalaṃ /
ṭaṅkaṇorṇāsamaṃ sarvaṃ kāntāstanyena mardayet

1,4.223

anena lepayenmūṣāṃ hemavajraṃ milatyalaṃ /
<caturthaḥ prakāraḥ>
kāntāsyaṃ ṭaṅkaṇaṃ bālavatsaviḍbhramarāsthi ca

1,4.224

manuṣyacikurāsthīni strīstanyena vimardayet /
anena liptamūṣāyāṃ hemavajraṃ mileddhruvaṃ

1,4.225

<pañcamaḥ prakāraḥ>
tāpyaṭaṅkaṇabhūnāgakāntakācamadhūni ca /
kulīrāsthi snuhīkṣīramarkakṣīraṃ samaṃ samaṃ

1,4.226

stanyena mardayetsarvaṃ mūṣālepaṃ tu kārayet /
mūṣālepo bhavedeṣa vajrahāṭakamelanaḥ

1,4.227

vajraṃ bhasmībhavedyaistairmūṣāmantarvilepayet /
dhamettīvrāgninā hemavajramelāpanaṃ bhavet

1,4.228

<vajrahemamelāpanam; prathamaḥ prakāraḥ>
athāto melanaṃ vakṣye vajrahemnoḥ sureśvari /
svarṇaṃ dvādaśabhāgaṃ syāttadardhaṃ śuddhapāradaṃ

1,4.229

rasendrārdhaṃ nāgabhasma nāgārdhaṃ mṛtavajrakaṃ /
etaccatuṣṭayaṃ cāmlairmardayettaptakhalvake

1,4.230

uddhṛtya dvandvamelāpe mūṣāyāṃ rodhayeddhamet /
haṭhāttacca milatyetannātra kāryā vicāraṇā

1,4.231

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
bhāvayecchārivākṣīre mṛtaṃ vajraṃ dinaṃ tataḥ /
mardayedgolakaṃ kṛtvā śeṣayeccaikabhāgakaṃ

1,4.232

tribhāgaṃ rasarājaṃ ca caturbhāgaṃ suvarṇakaṃ /
amlena mardayetpiṣṭiṃ kṛtvā tadgolakaṃ

1,4.233

tatpiṣṭvā veṣṭayettacca bhūrjapatreṇa veṣṭayet /
pakṣaṃ nyaseddhānyarāśau taduddhṛtya punaḥ punaḥ

1,4.234

dhameddhaṭhānmilatyeva nātra kāryā vicāraṇā /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
vajraṃ ṣoḍaśabhāgena hemapatreṇa veṣṭayet

1,4.235

tatkṣipelliptamūṣāyāṃ svarṇāṃśaṃ śvetakācajaṃ /
cūrṇaṃ vā nṛkapālaṃ vā cūrṇaṃ kṛtvā vinikṣipet

1,4.236

nirudhya ca dhamettīvramevaṃ kuryātpunaḥ punaḥ /
kṣiptvā kṣiptvā śvetakācaṃ nṛkapālamathāpi vā

1,4.237

saptadhaivaṃ milatyeva punarevaṃ vidhīyate /
asya hemnaḥ ṣoḍaśāṃśaṃ mṛtaṃ vajraṃ vinikṣipet

1,4.238

pūrvavalliptamūṣāyāṃ kācaṃ vā nṛkapālakaṃ /
kṣiptvā kṣiptvā dhamettīvraṃ saptavāraṃ milatyalaṃ

1,4.239

evaṃ tṛtīyavāraṃ ca kuryādevaṃ caturthakaṃ /
<dvandvitānāmabhiṣekaḥ>
athāto dvaṃdvitānāṃ ca pravakṣyāmyabhiṣecanaṃ

1,4.240

kāsīsaṃ pañcalavaṇaṃ mākṣīkaṃ gandhakaṃ tathā /
kāṃkṣī kṣāratrayaṃ tulyamāranālena mardayet

1,4.241

tatkalkaṃ ātape tāmrapātre saṃsthāpayettryahaṃ /
tasminkṣipeddrutaṃ nāgaṃśatadhā taddrutaṃ drutaṃ

1,4.242

tāmrapātrasthasauvīrairbhāvayecchatavārakaṃ /
dvaṃdvitaṃ taccaretsūto yatkiṃcijjāraṇārhakaṃ

1,4.243

rūpyakarmaṇi vaṅgaṃ syānnāgaṃ syāddhemakarmaṇi /
<pakvabījavidhānam>
athātaḥ sampravakṣyāmi pakvabījaṃ surārcite

1,4.244

<prathamaṃ vidhānam>
suvarṇe vidrute tulyaṃ nāgābhraṃ dvaṃdvitaṃ priye /
vāhayeddvādaśaguṇaṃ svarṇaśeṣaṃ yathā dhamet

1,4.245

pakvabījaṃ idaṃ khyātaṃ jārayetpārade kramāt /
<dvitīyaṃ vidhānam>
pītābhrasatvaṃ svarṇaṃ ca samāṃśaṃ dvaṃdvitaṃ dhamet

1,4.246

vāhayeddvādaśaguṇaṃ svarṇaśeṣaṃ yathā dhamet /
punaḥ pītābhrasatvaṃ ca vaheddaśaguṇaṃ śanaiḥ

1,4.247

svarṇaśeṣaṃ bhavedyāvatpakvabījaṃ idaṃ bhavet /
<tṛtīyaṃ vidhānam>
nāgārkavyomarasakaṃ catustrirdvyekabhāgikaṃ

1,4.248

cūrṇayelliptamūṣāyāṃ andhayecca dhameddṛḍhaṃ /
mākṣikeṇa ca tatkhoṭaṃ saṃpeṣyāmlaiḥ puṭe pacet

1,4.249

punastatsamamākṣīkamamlaiḥ piṣṭvā puṭe pacet /
evaṃ pañcapuṭaṃ dattvā taddrute hemni vāhayet

1,4.250

dhameddaśaguṇaṃ yāvattāvatsyātpakvabījakaṃ /
<caturbījakramaḥ>
athātaḥ sampravakṣyāmi caturbījaṃ varānane

1,4.251

hematārāhikuṭilabījānyetāni tattvataḥ /
hemabījaṃ nāgabījaṃ śasyate hemakarmaṇi

1,4.252

tārabījaṃ vaṅgabījaṃ kathite rūpyakarmaṇi /
hemabījaṃ tārabījaṃ bhavetāṃ ca rasāyane

1,4.253

nāgabījaṃ vaṅgabījaṃ na rasāyanakarmaṇi /
catvāryetāni bījāni bhaveyū rogaśāntaye

1,4.254

anyathā naiva yojyāni bījānyetāni śāmbhavi /
<hemabījavidhānam, prathamaṃ hemabījam>
gandhakaṃ sasyakaṃ vāpi mākṣīkaṃ vātha tālakaṃ

1,4.255

śilāṃ ca vimalāṃ vāpi vaikrāntaṃ vāñjanaṃ ca vā /
kharparaṃ vā kāntamukhaṃ vā cūrṇayitvā samāṃśakaṃ

1,4.256

śatavārāndrute hemni vāhayecca punaḥ punaḥ /
<dvitīya nāgabhasmasiddhaṃ hemabījam>
sūtahiṃgulakaṃkuṣṭhalohaparpaṭikābhrakaṃ

1,4.257

mṛtārkamākṣīkaśilāvimalāṃśca samāṃśakān /
etānnāgakalābhāgānsnuhyarkapayasā priye

1,4.258

mardayettena patrāṇi śuddhanāgasya lepayet /
puṭeddvātriṃśatipuṭe nāgo bhasmati tadvahet

1,4.259

samaṃ samaṃ ca śatadhā vidrute pūrvavāhite /
suvarṇe ca tathā hemaśeṣaṃ tāvaddhameddṛḍhaṃ

1,4.260

<tṛtīyaṃ vaṅgabhasmasiddhaṃ hemabījam>
athavā bhasmayedvaṅgaṃ tālaśaṅkhābhrapāradaiḥ /
ciñcākṣāraistrapusamaiḥ snuhyarkakṣīramarditaiḥ

1,4.261

puṭetṣoḍaśabhistacca śatadhā hemni vāhayet /
<caturthaṃ tāmrabhasmasiddhaṃ hemabījam>
athavā mārayecchulbamūrdhvādho gandhakaṃ samaṃ

1,4.262

kṣiptvā puṭedaṣṭavāraṃ tattāmraṃ hemni vāhayet /
<pañcamaṃ tīkṣṇabhasmasiddhaṃ hemabījam>
athavā mārayettīkṣṇaṃ tīkṣṇatulyaṃ ca hiṃgulaṃ

1,4.263

strīstanyairmardayitvā tu puṭedatha kalāṃśakaṃ /
tīkṣṇasya hiṃgulaṃ dattvā mardayetpuṭayetkramāt

1,4.264

evaṃ tatṣoḍaśapuṭaiḥ tattīkṣṇaṃ hemni vāhayet /
śatadhā hema tadiśaṃ vidrute hemni vāhayet

1,4.265

<ṣaṣṭhaṃ hemabījam>
taddhemni dviguṇaṃ tāpyaṃ pūrṇitaṃ taddhameddṛḍhaṃ /
taccūrṇayeddvitripuṭaiḥ pañcabhirmāritaṃ bhavet

1,4.266

tadvāhayeddaśaguṇaṃ drute hemni dhamandhaman /
tadeva jāyate divyaṃ sarvasiddhipradāyakaṃ

1,4.267

hemabījamidaṃ khyātaṃ hitaṃ syādrasajāraṇe /
<saptamaṃ hemabījam>
sasyakābhrakavaikrāṃtasatvaṃ svarṇamahiṃ raviṃ

1,4.268

tīkṣṇaṃ ca cūrṇayelliptamūṣāyāṃ cāndhritaṃ dhamet /
punaḥ prakaṭamūṣāyāṃ dhamettasmindrute sati

1,4.269

mākṣikaṃ nikṣipetkiṃcitkiṃciddattvā punaḥ punaḥ /
yāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syāttatastasminvinikṣipet

1,4.270

svarṇaṃ nāgaṃ raviṃ tīkṣṇaṃ pūrvavacca dhametkramāt /
vāhayenmākṣikaṃ tadvaddhametsvarṇāvaśeṣakaṃ

1,4.271

hemabījamidaṃ khyātaṃ hitaṃ syādrasajāraṇe /
<aṣṭamaṃ hemabījam>
samāṃśaṃ cūrṇayedabhraṃ satvaṃ tāmramayaṃ śubhaṃ

1,4.272

abhrakāddviguṇaṃ dhautaṃ tāpyaṃ sarvaṃ dhameddhaṭhāt /
mūṣāyāṃ dvandvaliptāyāṃ tatkhoṭaṃ cūrṇayettataḥ

1,4.273

mardyaṃ divyauṣadhirasaiḥ saṃpuṭe rodhayeddṛḍhaṃ /
pacedgajapuṭe tadvaccūrṇayenmardayetpuṭet

1,4.274

evaṃ pañcapuṭaiḥ pakvaṃ tadvahetkanake drute /
yāvaddaśaguṇaṃ tāvanmūṣāyāṃ prakaṭe dhamet

1,4.275

tatastasminśuddhatāpyaṃ kṣiptvā kṣiptvā dhameddhamet /
yāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syātsvarṇabījamidaṃ priye

1,4.276

<navamaṃ hemabījam>
tīkṣṇārkanāgabhasmāni tāpyacūrṇaṃ samaṃ samaṃ /
etaddrute vaheddhemni yāvaddaśaguṇaṃ bhavet

1,4.277

tāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syātsvarṇabījamidaṃ priye /
<daśamaṃ hemabījam>
mṛtatārārkatīkṣṇāyaḥ samaṃ sarvaṃ dhameddṛḍhaṃ

1,4.278

mūṣāyāṃ dvandvaliptāyāṃ tatkhoṭaṃ cūrṇayettataḥ /
taccūrṇaṃ drāvite svarṇe vāhayecca śanaiḥ śanaiḥ

1,4.279

yāvaddaśaguṇaṃ paścāttāpyacūrṇaṃ kṣipankṣipan /
dhametsvarṇāvaśeṣaṃ syāddhemabījamidaṃ priye

1,4.280

<ekādaśaṃ hemabījam>
nāgamekaṃ catustāmraṃ sattvaṃ rasakasambhavaṃ /
mūṣāyāṃ dvandvaliptāyāṃ sarvaṃ dhmātaṃ vicūrṇayet

1,4.281

taccūrṇaṃ vāhayetsvarṇe vidrute ṣaḍguṇaṃ śanaiḥ /
svarṇaśeṣaṃ bhavedyāvattāvatsyātsvarṇabījakaṃ

1,4.282

<dvādaśaṃ hemabījam>
tāpyena mārayettāmraṃ tannāge vāhayecchanaiḥ /
yāvacchataguṇaṃ tāpyaṃ cūrṇaṃ kṣiptvā dhamandhaman

1,4.283

tadvāhayeddhameddhemni kramāddvātriṃśataṃ guṇaṃ /
svarṇaśeṣaṃ bhavedyāvattāvatsyāddhemabījakaṃ

1,4.284

<trayodaśaṃ hemabījam>
bhāgaikaṃ kharparīsatvaṃ dvibhāgaṃ cābhrasatvakaṃ /
tribhāgaṃ tāmracūrṇaṃ ca liptamūṣāgataṃ dhamet

1,4.285

tatkhoṭaṃ cūrṇayettāpyaṃ tulyamamlairvimardayet /
tatkṣipetsaṃpuṭe ruddhvā puṭellaghupuṭe punaḥ

1,4.286

evaṃ pañcapuṭaiḥ pakvaṃ taccūrṇaṃ vāhayeddrute /
sahasraguṇitaṃ hemni yāvatsvarṇāvaśeṣitaṃ

1,4.287

tāvattāpyaṃ vahedyuktyā syādidaṃ hemabījakaṃ /
<caturdaśaṃ hemavījam>
bhāgaikamabhrasatvaṃ ca dvibhāgaṃ śuddhatāmrakaṃ

1,4.288

cūrṇayelliptamūṣāyāṃ kṣiptvā ruddhvā dhameddṛḍhaṃ /
tatastaṃ cūrṇayettāpyaṃ tulyamamlena mardayet

1,4.289

tadruddhvā saṃpuṭe pacyātpuṭe taccūrṇayetpunaḥ /
pūrvavanmākṣike kṣiptvā mardayetpātayetpriye

1,4.290

evaṃ pañcapuṭe kārye taccūrṇaṃ vāhayetpriye /
svarṇe śataguṇaṃ yāvattāvatsyāddhemabījakaṃ

1,4.291

<pañcadaśaṃ hemabījam>
mākṣikaṃ gandhapāṣāṇaṃ haritālaṃ manaḥśilāṃ /
vaikrāntakaṃ kāntamukhaṃ sasyakaṃ vimalāṃjane

1,4.292

rasakaṃ cāpi śataśaścūrṇitaṃ hemni vāhayet /
lohaparpaṭikātāpyakaṅkuṣṭhavimalābhrakaiḥ

1,4.293

mṛtaśulbaśilāsūtasnuhyarkakṣīrahiṅgulaiḥ /
nāgo nirjīvatāṃ yāti yogaiḥ punaḥ punaḥ

1,4.294

rasatālakaśuddhaciṃcākṣāraistathā trapu /
mṛtaṃ nāgaṃ mṛtaṃ vaṅgaṃ śulbaṃ tīkṣṇaṃ ca vā mṛtaṃ

1,4.295

ekaikaṃ uttame hemni vāhayetsuravandite /
niruddhe pannage hemni nirvyūḍhe śatasaṃguṇaiḥ

1,4.296

<hemni nāgādinirvahaṇena varṇavyatyāsaḥ>
nāgajīrṇaṃ rocanābhaṃ hārītaṃ tāmravāhitaṃ /
tīkṣṇajīrṇaṃ ravisamaṃ vaṅgajīrṇaṃ japānibhaṃ

1,4.297

<prathamaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ tīkṣṇaṃ ca tāpyaṃ ca vimalāṃ tathā /
kharparaṃ ca samaṃ sarvaṃ kuṭilaṃ ca caturguṇaṃ

1,4.298

dhametsarvaṃ cūrṇayecca bhasmayetpuṭapañcakaiḥ /
tāre drute śataguṇaṃ vāhayecca śanaiḥ śanaiḥ

1,4.299

tārabījaṃ idaṃ khyātaṃ jāraṇe paramaṃ hitaṃ /
<dvitīyaṃ tārabījam>
yathā tāpyena kuṭilaṃ tathā tāpyena mārayet

1,4.300

tadbhāgaṃ ca samaṃ tālaṃ tatsamaṃ rajate drute /
triṃśadguṇaṃ bhavedyāvattāvadvāhyaṃ krameṇa ca

1,4.301

tārabījamidaṃ khyātaṃ pārade tacca jārayet /
<tṛtīyaṃ tārabījam>
tīkṣṇaṃ vaṅgaṃ ca vimalāṃ samāṃśaṃ cūrṇayetpriye

1,4.302

dvandvamelopaliptāyāṃ dhamettatkhoṭakaṃ bhavet /
tatkhoṭaṃ cūrṇayedamlairmardayetpuṭayediti

1,4.303

pañcavāraṃ prakurvīta bhasma tajjāyate priye /
tadbhasma vidrute tāre vāhayecca samaṃ samaṃ

1,4.304

dhamandhamandaśaguṇaṃ yāvadbhavati bhairavi /
tārabījaṃ idaṃ śreṣṭhaṃ rasarājasya jāraṇe

1,4.305

<caturthaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ kuṭilaṃ tāramākṣīkasatvakaṃ /
trayaṃ samāṃśaṃ saṃcūrṇya liptamūṣāgataṃ dhamet

1,4.306

taccūrṇaṃ vāhayettāre tāratulyaṃ vinikṣipet /
yāvaddaśaguṇaṃ tāvattāramākṣīkavāpataḥ

1,4.307

tārabījaṃ idaṃ proktaṃ jāraṇe paramaṃ hitaṃ /
<pañcarmaṃ tārabījam>
tridvyekabhāgāndeveśi tīkṣṇatālāmalānkramāt

1,4.308

cūrṇitānliptamūṣāyāṃ kṣiptvā tīvrāgninā dhamet /
tatkhoṭaṃ cūrṇayedamlairmardayetpuṭayediti

1,4.309

saptadhā taddrute tāre vāhyaṃ daśaguṇaṃ tataḥ /
kṣiptvā kṣiptvā tālacūrṇaṃ tāraśeṣaṃ yathā dhamet

1,4.310

tārabījamidaṃ śreṣṭhaṃ jāraṇe paramaṃ hitaṃ /
<ṣaṣṭhaṃ tārabījam>
kharparī tālaśubhrābhrasattvakaṃ tāramākṣikaṃ

1,4.311

tulyaṃ sarvasamaṃ vaṅgaṃ sarvaṃ mūṣāgataṃ dhamet /
cūrṇayenmardayedamlaiḥ puṭedevaṃ tu saptadhā

1,4.312

taccūrṇaṃ vāhayettāre drute daśaguṇaṃ dhaman /
tāraśeṣaṃ bhavedyāvattāvatsyāttārabījakaṃ

1,4.313

<saptamaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ vaṅgaṃ ca dvandvaṃ kuryācca pūrvavat /
taccūrṇe tālakaṃ dattvā pādamamlairvimardayet

1,4.314

puṭettasminkṣipettālaṃ pūrvavanmardanaṃ puṭaṃ /
evaṃ pañcapuṭaṃ kuryāttaccūrṇaṃ vāhayeddrute

1,4.315

rajate dvādaśaguṇaṃ tadbhavettārabījakaṃ /
<aṣṭamaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ vaṅgaṃ ca vaṅgārdhaṃ tīkṣṇacūrṇakaṃ

1,4.316

tīkṣṇāṃśā tāravimalā sarvaṃ mūṣāgataṃ dhamet /
tatastaccūrṇayedamlaiḥ piṣṭvā ruddhvā puṭetpacet

1,4.317

pañcavāraṃ punastacca vāhayedrajate drute /
yāvacchataguṇaṃ tāvattālakaṃ ca kṣipandhamet

1,4.318

tāraśeṣaṃ bhavedyāvattāvatsyāttārabījakaṃ /
<tāmrabījam>
tāmrabījaṃ pravakṣyāmi jāraṇārthaṃ rasasya tu

1,4.319

svarṇaṃ tāmraṃ samaṃ devi tayostulyaṃ ca mākṣikaṃ /
ūrdhvādho nikṣipelliptamūṣāyāṃ taddhameddṛḍhaṃ

1,4.320

dhamedevaṃ ca daśadhā dattvā dattvātha mākṣikaṃ /
tāmrabījamidaṃ khyātaṃ bhāsvatkiraṇasaṃnibhaṃ

1,4.321

<prathamaṃ nāgabījam>
abhrakaṃ rasakaṃ tulyaṃ nāgabhasma caturguṇaṃ /
dhamayeccūrṇayettacca mākṣikeṇa ca mārayet

1,4.322

etatsamaṃ śilācūrṇamekīkṛtyātha vāpayet /
taddhametsadṛśe hemni vidrute śatadhā priye

1,4.323

nāgabījamidaṃ proktametatsūte tu jārayet /
<dvitīyaṃ nāgabījam>
nāgabījaṃ pravakṣyāmi śreṣṭhaṃ tadrasajāraṇe

1,4.324

rasakābhrakatāmre'hiṃ bhāgavṛddhyā dhamettataḥ /
mākṣikeṇa hataṃ tacca bījaṃ nirvāhayetpriye

1,4.325

dvātriṃśāṃśaguṇaṃ hemni vaṅgaṃ tāpyahataṃ vahet /
triṃśadguṇaṃ śilāvāpyaṃ nāgabījamudāhṛtaṃ

1,4.326

<vaṅgabījakramaḥ>
bījaṃ pravakṣyāmi vaṅgaṃ tālaṃ ca tāpyakaṃ /
samaṃ dhameccūrṇayecca tatsamaṃ tāpyatālakaṃ

1,4.327

mardayetpuṭayedamlairbhasma syātṣoḍaśaiḥ puṭaiḥ /
tāre drute śataguṇaṃ vāhayedvaṅgabhasma ca

1,4.328

tattāre tālakaṃ devi dvātriṃśadguṇamāvahet /
vaṅgabījamidaṃ jñeyametatsūte tu jārayet

1,4.329

<jāraṇe biḍayogāḥ>
viḍayogānpravakṣyāmi jāraṇārhānsurārcite /
<१. vaḍavānalaviḍaḥ>
sauvīraṃ gandhakaṃ kāṃkṣī kāsīsaṃ vyoṣasaindhavaṃ

1,4.330

sauvarcalaṃ sarjikā ca mālatītīrasambhavaṃ /
śigrumūlarasaiḥ sarvaṃ bhāvayetsaptavāsaraṃ

1,4.331

biḍo'yaṃ jāraṇe śreṣṭho nāmnā ca vaḍabānalaḥ /
<२. vaiśvānaraviḍaḥ>
arkakṣīrairdagdhaśaṅkhaṃ bhāvayetpuṭayetpriye

1,4.332

śatadhāyaṃ viḍaḥ prokto nāmnā vaiśvānaro mahān /
<३. jvālāmukhabiḍaḥ>
gandhakaṃ śaṅkhacūrṇaṃ ca saindhavaṃ ca viṣaṃ samaṃ

1,4.333

śatavāraṃ gavāṃ mūtraiḥ śigrumūlarasaistathā /
bhāvito'yaṃ biḍaḥ prokto nāmnā jvālāmukhaḥ smṛtaḥ

1,4.334

<४. agnijihvakabiḍaḥ>
palāśasya rasairbhāvyaṃ ṭaṅkaṇaṃ śatadhā priye /
lohānāṃ jāraṇe śreṣṭho biḍo nāmnāgnijihvakaḥ

1,4.335

<५ vaḍabābiḍaḥ>
kāntāsyaṃ gandhakaṃ cūlī caikaikaṃ lohajārakaṃ /
cūlīgandhakasindhūtthatālabhūkhagaṭaṅkaṇān

1,4.336

sakṣāramūtrairvipacennāmnāyaṃ vaḍabāmukhaḥ /
<६. mahāvaiśvānaro viḍaḥ>
devadāliṃ mokṣakaṃ ca niculaṃ ca punarnavāṃ

1,4.337

palāśaṃ kāñcanaṃ vāsāmeraṇḍaṃ vāstukaṃ tilaṃ /
kadalīmapi sarvāṅgaṃ khaṇḍitaṃ nāti śoṣayet

1,4.338

mūtravarge cāṣṭaguṇe prakṣipettadanantaraṃ /
samūlaṃ mūlakaṃ dagdhvā tilakāṇḍaṃ ca tatsamaṃ

1,4.339

kṣāradvayaṃ pūrvarase kṣiptvā sthāpyaṃ tryahaṃ khare /
ātape tadvastrapūtaṃ lohapātre dravaṃ pacet

1,4.340

bahavo budbudā bāṣpā udbhavanti yadā yadā /
trikṣāraṃ trikaṭuṃ gandhaṃ kāsīsaṃ loṇapañcakaṃ

1,4.341

saurāṣṭrīṃ rāmaṭhaṃ cūliṃ samaṃ cūrṇīkṛtaṃ kṣipet /
pracālayellohadarvyā guḍapāko yathā bhavet

1,4.342

samuttārya kṣipellohasaṃpuṭe saptavāsaraṃ /
bhūgarbhe dhānyarāśau ca saptāhaṃ dhārayetpunaḥ

1,4.343

saptāhaṃ dhārayedgharme mahāvaiśvānaro biḍaḥ /
<७. vahnibiḍaḥ>
jambīrāmlena śatadhā vanaśigrurasena ca

1,4.344

gandhakaṃ bhāvayedeṣa biḍaḥ syādvahnisaṃjñakaḥ /
navasāro'pi ca tathā gandhavatsa biḍo bhavet

1,4.345

<८. citrabhānubiḍaḥ>
gandhakaṃ niculakṣāraṃ guṃjābījaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ /
mūlabījaṃ devadālyāḥ samaṃ sarvaṃ ca bhāvayet

1,4.346

tiktakośātakīnīraiḥ saptadhāmlagaṇaistathā /
biḍo'yaṃ citrabhānuḥ syātpradhānaṃ hemajāraṇe

1,4.347

<९. mahābiḍaḥ>
mūlakaṃ śṛṅgiveraṃ ca vahniṃ dagdhvā trayaṃ samaṃ /
gomūtre nikṣipettacca vastrapūtaṃ ca kārayet

1,4.348

anena bhāvito gandhaḥ śatadhā syānmahābiḍaḥ /
<१०. anyo mahābiḍaḥ>
tālaṃ śilā ṭaṅkaṇaṃ ca śaṅkhaṃ lavaṇaśuktike

1,4.349

mūtrāmlairvipacenmandaṃ vahnāveṣa biḍo mahān /
<११. vajrānalabiḍaḥ>
arkakṣīrairdagdhaśaṅkhaṃ śatadhā bhāvayettataḥ

1,4.350

mardayitvāmlavargeṇa ruddhvā pañcapuṭaiḥ pacet /
tatsamaṃ ṭaṅkaṇakṣāraṃ kṣiptvāmlagaṇabhāvitaṃ

1,4.351

kṛtvā manaḥśilāṃ gandhaṃ daradaṃ vidrumaṃ tataḥ /
nṛpāvartaṃ tu pañcānāṃ śaṃkhacūrṇaṃ samaṃ priye

1,4.352

bhāvayedamlavargeṇa tridinaṃ syānmahābiḍaḥ /
nāmnā vajrānalaḥ proktaḥ khoṭaḥ sūtasya jāraṇe

1,4.353

dvandvamelāpamūṣāyāṃ sāraṇe yojayetsadā /
pāradastu kṣaṇādeva vajrādīnyapi jārayet

1,4.354

<१२. anyo viḍaḥ>
nirdagdhaśaṅkhacūrṇaṃ ca ravikṣīraśatāplutaṃ /
puṭitaṃ bahuśo devi praśasto jāraṇe biḍaḥ

1,4.355

<१३. baḍabāmukho biḍaḥ>
śataśo vā plutaṃ cūrṇaṃ gandhakasya gavāṃ jalaiḥ /
nirdagdhaśaṅkhacūrṇaṃ tu śigrumūlāmbubhāvitaṃ

1,4.356

śataśo viṣasindhūtthasaṃyutaṃ vaḍabāmukhaḥ /
<१४. sarvajārakabiḍaḥ>
gandhakaṃ bhāvayetkanyādhuttūrakaravīrajaiḥ

1,4.357

dravaistu śatadhā gharme viḍo'sau sarvajārakaḥ /
<१५. anyo biḍaḥ>
tāmravallīdalarasaiḥ plāvayedgandhasaindhavaṃ

1,4.358

saptāhena bhavedenaṃ niyuñjyāddhemajāraṇe /
<१६. siddhabiḍaḥ>
saindhavaṃ kunaṭī gandhaṃ pratyekaṃ ca palaṃ palaṃ

1,4.359

bhūlatā tripalaṃ sarvaṃ mardayecchoṣayetpacet /
evaṃ kuryādaṣṭavāraṃ ayaṃ siddhabiḍaḥ smṛtaḥ

1,4.360

<abhrakajāraṇam>
athābhrajāraṇaṃ karma vakṣyāmi śṛṇu pārvati /
taptakhalve catuḥṣaṣṭiniṣkasūtaṃ sucāritaṃ

1,4.361

bhāvitaṃ gaganaṃ caikaṃ niṣkaṃ tatra vinikṣipet /
trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ bhūkhagāmlajavetasān

1,4.362

ṣoḍaśāṃśānrasendrasya kṣipejjambīravāriṇā /
mardayedyāmamātraṃ tu kūrmayantre viḍānvite

1,4.363

paceddinaṃ vinikṣipya jīrṇagrāso bhavedrasaḥ /
etatsūtaṃ taptakhalve kṣiptvā rājīguḍorṇakaṃ

1,4.364

iṣṭikāṃ gṛhadhūmaṃ ca saindhavaṃ pāradasya tu /
etatsarvaṃ ṣoḍaśāṃśaṃ mardyamamlagaṇairdinaṃ

1,4.365

caṇḍātape piṇḍitaṃ tadrase baddhvātha poṭalaṃ /
amlavargeṇa bharite ḍolāyantre paceddinaṃ

1,4.366

pratigrāse tvidaṃ kuryātpunargrāsaṃ apekṣate /
grāso'jīrṇo yadi bhavetpācyaḥ kacchapayantrake

1,4.367

evaṃ grāsakrameṇaiva jārayedgaganādikaṃ /
catuḥṣaṣṭitamāṃśādi catuḥṣaṣṭiguṇāvadhi

1,4.368

rasendre jārayedgrāsaṃ dattvā dattvā punaḥ /
<jīrṇābhrakarasalakṣaṇam>
catuḥṣaṣṭyaṃśake sūto vyomasatve tu jārite

1,4.369

daṇḍadhārī jalūkābho vaiṣa dvātriṃśadaṃśake /
ṣoḍaśāṃśe vāyasasya viṣṭhātulyo'ṣṭamāṃśake

1,4.370

dadhimaṇḍasamo devi caturthāṃśe tu jārite /
navanītasamo dvyaṃśe golābho jārito bhavet

1,4.371

abhrake samajīrṇe tu śatavedhī bhavedrasaḥ /
ghane dviguṇajīrṇe tu sahasrāṃśena vedhayet

1,4.372

caturguṇe'bhrake jīrṇe tvayutāyurbhavetpriye /
gagane'ṣṭaguṇe jīrṇe brahmāyurlakṣavedhakaḥ

1,4.373

viṣṇvāyuḥ ṣoḍaśaguṇe jīrṇe'bhre koṭivedhakaḥ /
dvātriṃśadguṇite jīrṇe rudrāyurdaśakoṭibhiḥ

1,4.374

catuḥṣaṣṭiguṇe jīrṇe nityāyuḥ śatakoṭibhiḥ /
abhrake samajīrṇe tu raso doṣānvimuñcati

1,4.375

jahāti svagatānsarvānsarvalohāni bhakṣayet /
<pakṣaccheda>
yantrādadho na patati naivotpatati cordhvataḥ

1,4.376

nodgārī kapilo varṇe vahnau tiṣṭhati niścalaḥ /
vipruṣo muñcate devi chinnapakṣo bhavedrasaḥ

1,4.377

samajīrṇe tu bālaḥ syādyuvā jīrṇacaturguṇaḥ /
vyomaṣaḍguṇajīrṇastu vṛddhasaṃjño bhavedrasaḥ

1,4.378

bālo vidhyati kalkena yuvā patrapralepataḥ /
jāritastu rasendro'yaṃ vṛddho lohāni vidhyati

1,4.379

bālaḥ sūto rujaṃ hanti na samartho rasāyane /
yuvā rasāyane dakṣo vṛddhaḥ syāddehalohayoḥ

1,4.380

<anyajāraṇaprakāraḥ>
abhāve ghanasatvasya kāntasatvaṃ pradīyate /
tadabhāve bhavettīkṣṇamevaṃ dvandvāni jārayet

1,4.381

ghanajīrṇasya sūtasya tato dvandvāni jārayet /
rasendro dvandvarahitaṃ na caredabhrasatvakaṃ

1,4.382

tasmāddhemādilohena yuktamabhraṃ careddhruvaṃ /
nāgābhraṃ vāpi vaṅgābhraṃ tāmrābhraṃ vā surārcite

1,4.383

tārābhraṃ vāpi hemābhraṃ tāpyābhraṃ vāpi jārayet /
ghanasatvaṃ yathā jīrṇaṃ tathā dvandvāni jārayet

1,4.384

dvandvabījarasasyātha pakvabījāni jārayet /
<jāraṇāphalam>
khalvaṃ tu pīṭhikā devi rasendro liṅga ucyate

1,4.385

mardanaṃ candanaṃ tasya grāsaḥ pūjā vidhīyate /
kṣīyamāṇe pātakaughe sulabhā rasajāraṇā

1,4.386

jāraṇāyāṃ ca labdhāyāṃ jñānaṃ kaivalyadaṃ bhavet /
tāvanmuktiḥ kutaḥ kānte yāvanno vetti jāraṇāṃ

1,4.387

jāraṇā sādhakendrasya muktivyaktikarā priye /
jāraṇārthaṃ raso yāvaddinaṃ vahnau tu dhāryate

1,4.388

śivaloke sukhaṃ bhuṅkte tāvatkalpasahasrakaṃ /
dhārayedyo rasaṃ vahnāvekāhaṃ vā tadardhakaṃ

1,4.389

kṣīyante tasya pāpāni bahujanmārjitāni ca /
suvarṇaretaso mitraṃ svarṇadehastathā rasaḥ

1,4.390

asahatvaṃ sūtavahnau toye maitraṃ suvarṇataḥ /
caturguṇena vastreṇa pīḍito nirmalaśca saḥ

1,4.391

gālanakriyayā grāse sati niḥśeṣanirgate /
sa bhaveddaṇḍadhārī ca jīrṇagrāsastadā rasaḥ

1,4.392

hrāṃ hrīṃ hrūṃ hraiṃ hrauṃ hraḥ phaṭraseśvarāya sarvasattvopahārāya grāsaṃ gṛhṇa gṛhṇa hrīṃ svāhā /
<garbhadrutiḥ; garbhadrāvaṇayogyabījasiddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
garbhadrutiṃ pravakṣyāmi jāritasya rasasya ca /
garbhadrāvaṇayogyāni bījāni śṛṇu bhairavi

1,4.393

nāgabhasma ca mākṣīkaṃ gandhakaṃ ca samaṃ samaṃ /
cūrṇitaṃ vāhayetsvarṇe triguṇaṃ drāvite dhaman

1,4.394

pūtibījamidaṃ sūtagarbhe dravati tatkṣaṇāt /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
svarṇe nāgaṃ samāvartya śilācūrṇaṃ kṣipankṣipan

1,4.395

nāgakṣaye punarnāgaṃ dattvā dattvā trivārakaṃ /
svarṇaśeṣaṃ bhavedyāvattāvaddhāmyaṃ punaḥ punaḥ

1,4.396

etadbījaṃ dravatyeva rasagarbhe tu mardanāt /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
suvarṇaṃ tāpyasatvaṃ tu samaṃ mūṣāgataṃ dhamet

1,4.397

tasmindrute tāpyacūrṇaṃ tulyaṃ tulyaṃ kṣipankṣipan /
mākṣīkasatvaṃ triguṇamevaṃ vāhyaṃ punaḥ punaḥ

1,4.398

etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt /
<caturthaḥ prakāraḥ>
suvarṇasya samaṃ tāpyasatvamāvartayettataḥ

1,4.399

kuryātkaṇṭakavedhyāni patrāṇi ca vilepayet /
lavaṇenāmlapiṣṭena gandhatulyena pārvati

1,4.400

tāni patrāṇi ca puṭe paceddhemāvaśeṣitaṃ /
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt

1,4.401

<pañcamaḥ prakāraḥ>
tāpyatulyaṃ ca sindhūtthaṃ mardayedamlakena ca /
tatsaṃpuṭe puṭe pacyātpunaḥ saṃmardayetpuṭet

1,4.402

punaḥ punardviṣaḍvāramasya tulyaṃ ca nāgajaṃ /
bhasma saṃmardayedamlairanena svarṇapatrakaṃ

1,4.403

liptvā liptvā dhametsaptavāraṃ tadvāhayettataḥ /
drutaṃ taṃ vāpayetpūrvaṃ kalkitaiḥ saptavārakaṃ

1,4.404

etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
kāsīsaṃ ṭaṅkaṇaṃ gandhaṃ tāpyaṃ sauvarcalaṃ śilāṃ

1,4.405

tulyaṃ saṃmardayetsarvāṃścaṇakāmlairdināvadhi /
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt

1,4.406

<garbhadrāvaṇe mūṣāyantrasiddhiḥ>
suvarcalaṃ ca kāsīsaṃ yavakṣāraṃ ca ṭaṅkaṇaṃ /
mākṣikaṃ saindhavaṃ cullī sāmudraṃ rājikā tathā

1,4.407

tulyaṃ kāṃkṣīṃ ca karpūraṃ arkasnukkṣīramarditaṃ /
anena lepayenmūṣāṃ biḍenāṃgulamātrakaṃ

1,4.408

mūṣāyantramidaṃ śreṣṭhaṃ garbhadrāvaṇakarmaṇi /
<garbhadrutiprakārāḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
svarṇaṃ tāmraṃ mṛtaṃ tīkṣṇaṃ rañjitaṃ pakvabījakaṃ

1,4.409

garbhadrāvaṇabījaṃ ca sarvamāvartayeddṛḍhaṃ /
drute'smiṃstāpyacūrṇaṃ ca kṣiptvā kṣiptvā dhamandhaman

1,4.410

yāvatkṣayaṃ gate tāmratīkṣṇe tāvatsureśvari /
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt

1,4.411

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
hema gandhahataṃ nāgaṃ pakvabījasya sādhanaṃ /
taddvayaṃ liptamūṣāyāṃ andhrayitvā dhameddṛḍhaṃ

1,4.412

taccūrṇaṃ abhiṣiktaṃ ca rasagarbhe dravatyalaṃ /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
suvarṇe vidrute śulbaṃ mṛtaṃ tīkṣṇaṃ śanaiḥ śanaiḥ

1,4.413

vāhayetṣaḍguṇaṃ yāvattadrase dravati priye /
<caturthaḥ prakāraḥ>
mahārasānanurasānkṣīṇalohāni cākṣaye

1,4.414

samāṃśaṃ samamākṣīkagandhakāvāpayogataḥ /
śataśo vāhayedetadakṣīṇāṃśāvaśeṣitaṃ

1,4.415

samāṃśaṃ rasarājasya garbhe dravati niścitaṃ /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
jāritasya rasendrasya catuḥṣaṣṭitamāṃśakaṃ

1,4.416

garbhadrāvaṇabījaṃ ca taptakhalve vinikṣipet /
śilārucakamākṣīkagandhakāsīsaṭaṅkaṇaiḥ

1,4.417

mardayeccaṇakāmlena sarvametaddināvadhi /
rasasyaitatṣoḍaśāṃśaṃ dattvā bījaṃ ca dāpayet

1,4.418

mucyate yatra yatraiva tattaddravati tatkṣaṇāt /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
apāmārgapalāśotthabhasmakṣāraṃ samāharet

1,4.419

ṭaṅkaṇaṃ sayavakṣāraṃ kāsīsaṃ ca suvarcalaṃ /
sāmudraṃ saindhavaṃ rājīṃ mākṣikaṃ navasārakaṃ

1,4.420

karpūraṃ mākṣikaṃ tulyaṃ snuhyarkakṣīramarditaṃ /
mūṣālepamanenaiva kṛtvā kuryādbiḍena ca

1,4.421

lepaṃ aṅgulamānena prāksūtaṃ cātra nikṣipet /
ruddhvā svedyaṃ dinaikaṃ tu karīṣāgnau dravatyalaṃ

1,4.422

ityevaṃ drāvitaṃ jāryaṃ yāvadbījaṃ tu ṣaḍguṇaṃ /
<१३. bāhyadrutiḥ>
śive vakṣyāmi te bāhyadrutikarma yathākramaṃ

1,4.423

yenopāyenābhrakādidrutirbhavati tacchṛṇu /
<abhrakadrutiḥ>
athābhrakadrutiṃ vakṣye kañcukīkandameva ca

1,4.424

kapitindau keśataile pratyekaṃ tu tridhā vapet /
mūṣāyāṃ drāvayitvā tadabhrasatvaṃ drutirbhavet

1,4.425

<svarṇadrutiḥ>
phalapāṃśurdevadālyāḥ śakagopo'śvalālakāḥ /
ṭaṅkaṇaṃ jālinīnīrairbhāvayedbahudhā priye

1,4.426

drāvayetkāñcanaṃ tatra vapetsūtasamā drutiḥ /
<sarvaratnadrutiḥ>
trikṣāraṃ caṇakāmlaṃ ca rāmaṭhaṃ cāmlavetasaṃ

1,4.427

tathā jvālāmukhīkṣāraṃ sthalakumbhīrasena ca /
piṣṭvā snuhyarkayoḥ kṣīraistadgole mṛdu hīrakaṃ

1,4.428

nikṣipettacca jambīre ḍolāyantre tryahaṃ pacet /
evaṃ kṛte hīrakasya drutirbhavati sūtavat

1,4.429

padmarāgādiratnānāṃ drutireva kṛte bhavet /
<drutimelāpanam>
drutīnāṃ melanaṃ vakṣye śṛṇu bhairavi tattvataḥ

1,4.430

kṛṣṇāgaruśca kastūrī brahmabījaṃ ca mākṣikaṃ /
nārīpuṣpaṃ viṣaṃ hiṃgu laśunaṃ ṭaṅkaṇaṃ niśā

1,4.431

etaiḥ samaṃ drutiṃ sūtaṃ taptakhalve vimardayet /
pāṭhā vandhyā tālamūlī nīlī trividhacitrakaṃ

1,4.432

padmakandaṃ kṣīrakandaṃ balā guñjāmṛtārdrakaṃ /
aśvalālā nimbapatraṃ strīstanyaṃ ca samaṃ samaṃ

1,4.433

eteṣāṃ grāhayetsvacchaṃ rasaṃ vastreṇa gālitaṃ /
etaddrutiyute sūte kṣiptvā kṣiptvā vimardayet

1,4.434

milanti drutayaḥ sarvāḥ pārade nātra saṃśayaḥ /
drutayo militā yena yantraṃ tenaiva kacchapaṃ

1,4.435

limpecca biḍayogena melayejjārayetkramāt /
ityevaṃ rasarājasya ṣaḍguṇāṃ jārayeddrutiṃ

1,4.436

<१४. rañjanam>
drutijīrṇasya sūtasya rañjanaṃ śṛṇu pārvati /
tasmādrañjakabījānāṃ rañjanaṃ ca vadāmi te

1,4.437

<rañjanatailavidhiḥ>
palāśapuṣpaṃ mañjiṣṭhā lohitaṃ karavīrajaṃ /
puṣpaṃ ca khadiraṃ raktacandanaṃ kukkuṭī tathā

1,4.438

niśādvayaṃ ca saralaṃ devadāruṃ japāsumaṃ /
anyāni raktapuṣpāṇi lākṣātoyena mardayet

1,4.439

etaccaturguṇaṃ tailaṃ tailādraktaprasūnajaṃ /
dravaṃ caturguṇaṃ deyaṃ tailaśeṣaṃ yathā bhavet

1,4.440

tasminniṣecayedbījaṃ ekaviṃśativārakaṃ /
rañjayetpakvabījāni sarvāṇyevaṃ surārcite

1,4.441

<nāgabījarañjanam>
kharpare nāgamādāya caṇḍāgniṃ jvālayedadhaḥ /
palāśaparṇabījāni kṣipettasminpracālayet

1,4.442

palāśadaṇḍenāmardyaṃ caturyāmena bhasmati /
tadbhasma gandhakaṃ tulyamamle yāmaṃ prapeṣayet

1,4.443

ruddhvā puṭedgajapuṭe svāṅgaśītaṃ taduddharet /
taccaturthāṃśakaṃ gandhaṃ dattvā piṣṭvā puṭe pacet

1,4.444

evaṃ dvisaptavāreṇa nāgaṃ syādraktavarṇakaṃ /
vāśāpañcāṅgacūrṇaṃ ca taccūrṇaṃ kakubhasya ca

1,4.445

śigrukiṃśukakoraṇḍaśākapuṣpāṇi nāginīṃ /
ahimāraṃ kumārīṃ ca nāgakanyāṃ ca cūrṇayet

1,4.446

etatsarvaṃ caikabhāgaṃ dvibhāgaṃ ca manaḥśilāṃ /
bhāṇḍe sarvaṃ vinikṣipya gavāṃ mūtre caturguṇe

1,4.447

pacetpādāvaśeṣaṃ tu pūrvanāge kṣipankṣipan /
cullyāṃ pacedbrahmadaṇḍaiścālayetsaptavāsaraṃ

1,4.448

idaṃ nāgaṃ pakvabīje drute nirvāhayettridhā /
rañjitaṃ jāyate bījaṃ mukhyaṃ syādrasarañjane

1,4.449

<bījarañjanaprakāraḥ>
tāpyasatvaṃ ca kṛṣṇābhrasatvacūrṇaṃ dhametsamaṃ /
tasmindrute tāpyacūrṇaṃ mṛtaśulbaṃ kramādvahet

1,4.450

triguṇaṃ tadbhavedbījaṃ rañjakaṃ parameśvari /
<anyaḥ prakāraḥ>
kunaṭī mākṣikaṃ gandhaṃ daradaṃ peṣayetsamaṃ

1,4.451

raktavargasya gomūtre peṣitasya rase priye /
peṣayecchoṣayetsaptavāraṃ taccūrṇayetkṣipet

1,4.452

dvaṃdvite tīkṣṇatāmre ca tulyaṃ kṣiptvā dhameddṛḍhaṃ /
jyotiṣmatītailayukte raktavarge niṣecayet

1,4.453

punaśca pūrvacūrṇaṃ tu tulyaṃ kṣiptvā dhametpriye /
secayetsaptadhā tvevaṃ syādbījaṃ rasarañjakaṃ

1,4.454

<anyaḥ prakāraḥ>
tāraṃ ca vimalāsattvaṃ samāṃśaṃ drāvayettataḥ /
saraktavarge gomūtre bhāvitaṃ daradaṃ tridhā

1,4.455

tattulyaṃ nikṣipettasmindhamedevaṃ tu saptadhā /
kṣiptvā kṣiptvā ca daradaṃ syādbījaṃ rasarañjakaṃ

1,4.456

<anyaḥ prakāraḥ>
ghanasattvaṃ ahiṃ svarṇaṃ samāṃśaṃ dvaṃdvitaṃ dhamet /
kharpare raktavargaṃ ca mākṣikaṃ gairikaṃ śilāṃ

1,4.457

samaṃ saṃcūrṇayettasminvāpayecca samaṃ samaṃ /
daśavāraṃ bhavedetadbījaṃ sūtendrarañjakaṃ

1,4.458

<anyaḥ prakāraḥ>
yavaciñcārasairbhāvyā raktavarṇā manaḥśilā /
viṃśadvāraṃ prayatnena tena kalkena lepayet

1,4.459

nāgapatraṃ puṭe pacyādyāvaccūrṇamupāgataṃ /
rasakasya tu bhāgāṃstrīnbhāgaikaṃ daradasya ca

1,4.460

śilāgandhaviṣāṇāṃ ca trayāṇāmekabhāgakaṃ /
secayenmātuluṅgāmlaiḥ tena kalkena lepayet

1,4.461

mūṣāgarbhe kṣipettattatpūrvanāgaṃ dhamettataḥ /
drutaṃ yāvatsamuddhṛtya liptvā mūṣāṃ punardhamet

1,4.462

ityevaṃ saptadhā dhāmyaṃ nāgaṃ svarṇanibhaṃ bhavet /
<anyaḥ prakāraḥ>
pītābhrakasya satvaṃ tu pūrvanāgaṃ ca tatsamaṃ

1,4.463

dvaṃdvitaṃ pūrvayogena hyabhiṣiktaṃ ca kārayet /
anena dvandvayogena vāpo deyo drutasya ca

1,4.464

pakvabījasya vārāṃstrīntadbījaṃ rañjitaṃ śubhaṃ /
<tārabījarañjanam>
athātastārabījānāṃ rañjanaṃ śṛṇu pārvati

1,4.465

nānābhūruhasambhūtaśvetapuṣparase priye /
caturbhāge caikabhāgaṃ kaṅguṇītailakaṃ kṣipet

1,4.466

tailāvaśeṣaṃ vipacettārabījāni tatra vai /
bhūyo bhūyo drāvayitvā secayedekaviṃśatiṃ

1,4.467

bījāni rañjitānyevaṃ bhaveyū rasarañjane /
evaṃ vaṅgasya bījāni rañjayetparameśvari

1,4.468

<rañjanakramaḥ>
drutijīrṇasya sūtasya catuḥṣaṣṭitamāṃśakaṃ /
nikṣipedrañjakaṃ bījaṃ taptakhalve dināvadhi

1,4.469

mardayettaptakhalve tu pacetkacchapayantrake /
evaṃ grāsakrameṇaiva ṣaḍguṇaṃ jārayetpriye

1,4.470

<१५. १७. sāraṇatrayam; sāraṇārthe vajrabījasādhanam; prathamaḥ prakāraḥ>
rañjitasya rasendrasya pravakṣye sāraṇātrayaṃ /
sāraṇā yogyabījāni divyāni ca surārcite

1,4.471

svarṇaṃ dvādaśabhāgaṃ syāttadardhaṃ śuddhapāradaṃ /
rasendrārdhaṃ nāgabhasma caturbhāgaṃ mṛtaṃ paviṃ

1,4.472

etaccatuṣṭayaṃ cāmlairmardayettaptakhalvake /
uddhṛtya dvandvamelāpamūṣāyāṃ rodhayeddhamet

1,4.473

haṭhāttacca milatyeva vajrabījaṃ idaṃ priye /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
bhāvayecchāribākṣīrairmṛtaṃ vajraṃ dinaṃ tataḥ

1,4.474

mardayedgolakaṃ kṛtvā śoṣayeccaikabhāgakaṃ /
tribhāgaṃ rasarājaṃ ca caturbhāgaṃ suvarṇakaṃ

1,4.475

amlena mardayetpiṣṭiṃ kṛtvā tadvajragolakaṃ /
tatpiṣṭyā veṣṭayettacca bhūrjapatreṇa veṣṭayet

1,4.476

pakṣaṃ nyaseddhānyarāśau taduddhṛtya punaḥ priye /
dhameddhaṭhānmilatyeva vajrabījaṃ idaṃ bhavet

1,4.477

vajraṣoḍaśabhāgena svarṇapatreṇa veṣṭayet /
tatkṣiptvā liptamūṣāyāṃ svarṇāṃśaṃ śvetakācajaṃ

1,4.478

cūrṇaṃ vā nṛkapālaṃ vā cūrṇaṃ kṛtvā vinikṣipet /
nirudhya ca dhamettīvraṃ evaṃ kuryātpunaḥ punaḥ

1,4.479

kṣiptvā kṣiptvā śvetakācaṃ nṛkapālamathāpi vā /
saptadhaivaṃ milatyeva vajrabījamidaṃ bhavet

1,4.480

<sāraṇātailam>
ataḥ paraṃ sāraṇāyāṃ pravakṣye tailasādhanaṃ /
jyotiṣmatīkarañjākṣakaṭutumbīsamudbhavaṃ

1,4.481

tailaṃ kūrmavarāhādimeṣamatsyasamudbhavaṃ /
jalūkābhekajātā ca vasā grāhyā vidhānataḥ

1,4.482

raktavargaḥ pītavargaḥ kvāthyaḥ kṣīraiścaturguṇaiḥ /
puṣpāṇāṃ raktapītānāṃ anekānāṃ dravaṃ haret

1,4.483

pāṭalīkākatuṇḍyutthamahārāṣṭrīdravaṃ tathā /
ekāṃśaṃ tailaṃ ekāṃśā vasā kvāthaścaturguṇaḥ

1,4.484

dvyaṃśaiḥ puṣpadravairdvyaṃśānpāṭalyādidravānapi /
sarvaṃ tāmramaye pātre mṛdunā vahninā pacet

1,4.485

tasminkṣipetṣoḍaśāṃśaṃ bhūlatāmalatāpyakaṃ /
vikhyātaṃ sāraṇātailaṃ rasarājasya jāraṇe

1,4.486

rañjitaṃ rasarājaṃ tu sāraṇātailasaṃyutaṃ /
nikṣipetsāraṇāyantre nālamūṣāṃ gataṃ drutaṃ

1,4.487

bījaṃ tu ḍhālayetsūte catuḥṣaṣṭitamāṃśakaṃ /
uddhṛtya taptakhalve tu paṭvamlairmardayeddinaṃ

1,4.488

tataḥ kacchapayantre tu savivye pācayeddinaṃ /
ityevaṃ ṣaḍguṇaṃ sāryaṃ sārito jāyate rasaḥ

1,4.489

evaṃ dvitīyavāre tu kṛte sūto'nusāritaḥ /
tathā tṛtīyavāre tu rasaḥ syātpratisāritaḥ

1,4.490

<१८. vedhaḥ>
sāritasya rasendrasya haritālaṃ samāṃśakaṃ /
mardayeddhūrtatailaiśca dinaṃ divyauṣadhidravaiḥ

1,4.491

tata uddhṛtya kṣipedvajramūṣāyāṃ vipaceddinaṃ /
karīṣāgnāviti punarmardyaṃ pācyaṃ tridhā priye

1,4.492

anena karmaṇā devi sūto baddhamukho bhavet /
baddhavaktrasya sūtasya bhāgamekaṃ surārcite

1,4.493

sutāratāmratīkṣṇānāṃ cūrṇānāṃ ekabhāgakaṃ /
sarvaṃ saṃmardayeddevadālīnīrairdinaṃ tataḥ

1,4.494

madhvājyaiśca dinaṃ mardyaṃ tena kuryātsugolakaṃ /
nikṣipedvajramūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā dhamet

1,4.495

sa rasaḥ khoṭabaddhaḥ syāttatkhoṭaṃ kācaṭaṅkaṇaiḥ /
tejaḥpuñjo bhavedyāvattāvatkuryāddhamandhaman

1,4.496

taṃ rasaṃ yojayeddehe lohe roge ca pārvati /
<dehavedhakramaḥ>
dehavedhaṃ pravakṣyāmi sāvadhānaṃ śṛṇu priye

1,4.497

pācanasnehanasvedavamanārecanaiḥ kramāt /
śarīraṃ śodhayelloṇakṣārāmlādivivarjitaḥ

1,4.498

tatastvāroṭakaṃ sūtaṃ bhakṣayetparameśvari /
kṣetraṃ kṛtvā śarīraṃ tu tataḥ siddharasaṃ kṣipet

1,4.499

śatavedhirasaṃ pūrvaṃ tataḥ sāhasravedhakaṃ /
daśasāhasravedhaṃ ca lakṣavedhakaraṃ rasaṃ

1,4.500

vedhakaṃ daśalakṣasya koṭivedhaṃ surārcite /
gandhakena yutaṃ sūtaṃ krameṇānena suvrate

1,4.501

sa rasaḥ kramate dehe siddhayaḥ sambhavanti hi /
rasāyane tu yāḥ proktā mūlikā dehasiddhidāḥ

1,4.502

tābhiryukto rasendrastu dehe saṃkramate priye /
krāmati tanau hi sūto janayati putrāṃścadevatāgarbhān

1,4.503

khe gamanena ca nityaṃ saṃcaraṇaṃ sakalabhuvaneṣu /
dhātā bhuvanatritaye sraṣṭādyo brahmayoniriva

1,4.504

viṣṇuriva pālanārthe saṃhartā rudradevavatsatkalaṃ /
<lohavedhakramaḥ>
krāmaṇaṃ lohavedhasya vakṣyāmi śṛṇu bhairavi

1,4.505

daradaṃ mākṣikaṃ kāntaṃ śilāṃ gandhaṃ viṣaṃ ghanaṃ /
rasakaṃ bhūlatāṃ hiṅgu kāntāsyaṃ ṭaṅkaṇaṃ priye

1,4.506

gandhakena hataṃ tāmraṃ bhujaṅgaṃ śilayā hataṃ /
daradena hataṃ tīkṣṇaṃ mahiṣīkarṇasambhavaṃ

1,4.507

malaṃ vāyasaviṣṭhāṃ ca prathamārtavaraktataḥ /
anena veṣṭayetsiddhasūtaṃ loheṣu vedhayet

1,4.508

tārakṛṣṭyaṣṭanavatiḥ svarṇamekaṃ tathā rasaḥ /
śatavedhī tu vikhyātastvevaṃ sāhasravedhakaḥ

1,4.509

vedhayeddaśasāhasraṃ lakṣaṃ koṭimathārbudaṃ /
jāraṇāyāṃ balaṃ yāvattāvallohāni vedhayet

1,4.510

<१. krāmaṇayogaḥ>
mākṣikaṃ bhūlatāṃ sūtaṃ kunaṭīṃ ṭaṅkaṇaṃ tathā /
strīstanyaraktaṃ sampiṣṭaṃ krāmaṇaṃ kṣepalepayoḥ

1,4.511

<२. krāmaṇayogaḥ>
hiṅgulaṃ rasakaṃ kāntaṃ indragopaṃ viṣaṃ tathā /
mardayettailaraktābhyāṃ krāmaṇaṃ kṣepalepayoḥ

1,4.512

<३. krāmaṇayogaḥ>
gaṇḍolaviṣabhekāsyamahiṣīnetrajaṃ malaṃ /
rudhireṇa samāyuktaṃ rasasaṃkrāmaṇe hitaṃ

1,4.513

<४. krāmaṇayogaḥ>
rocanaṃ gugguluṃ stanyaṃ indragopaṃ viṣaṃ tathā /
sarvaṃ saṃmardayeddevi rasasaṃkrāmaṇe hitaṃ

1,4.514

<५. krāmaṇayogaḥ>
viṣṇukrāntā madhūcchiṣṭaṃ māhiṣaṃ karṇajaṃ malaṃ /
bhūlatā kākaviṣṭhā ca lāṅgalī dvipadīrajaḥ

1,4.515

nararaktaṃ brahmasomā surasā śailajaṃ priye /
śṛṅgī ca lakṣmaṇā gṛdhrakarṇī ca krāmaṇaṃ paraṃ

1,4.516

<६. krāmaṇayogaḥ>
śrīveṣṭanimbaniryāsastrīstanyaviṣaṭaṅkaṇaiḥ /
goghṛtena samāyukto lohe saṃkrāmate rasaḥ

1,4.517

<७. krāmaṇayogaḥ>
paramaṃ krāmaṇaṃ vaṅgaṃ mṛganābhaṃ ca pārvati /
mātṛvāhaḥ kulīraśca śaṅkhābhyantarajo malaḥ

1,4.518

tathā kapitthaniryāso rasasaṃkrāmaṇaṃ paraṃ /
krāmaṇaṃ rasarājasya vedhakāle pradāpayet

1,5.1

âk, १, ५
<viśeṣajāraṇākramaḥ>
śrībhairavī /
sāmānyajāraṇā proktā tvayā pūrvaṃ sadāśiva /
viśeṣajāraṇaṃ brūhi yathā jānāmyahaṃ prabho

1,5.2

śrībhairavaḥ /
śṛṇu devi vakṣyāmi bhūcarākhyaṃ tu jāraṇaṃ /
<bhūcarī jāraṇā>
kṛṣṇaṃ pītaṃ tathā raktaṃ śulbe tīkṣṇe ca melayet

1,5.3

śulbaṃ śuddhaṃ yadā jīrṇaṃ dvāviṃśatiguṇaṃ mate /
gandhanāgaṃ tato'rdhaṃ tu krameṇaiva tu melayet

1,5.4

hemnā tu saha dātavyaṃ sūtakaikena ṣoḍaśa /
gandhanāgaṃ yadā jīrṇaṃ tadā baddho bhavedrasaḥ

1,5.5

hemni jīrṇe tato'rdhena mṛtalohena rañjayet /
gandhakena hataṃ śulbaṃ mākṣikaṃ daradāyasaṃ

1,5.6

puṭena mārayecchuddhaṃ hema dadyāttu ṣaḍguṇaṃ /
sūtake hemabījaṃ ca yadā jīrṇaṃ caturguṇaṃ

1,5.7

baddharāgaṃ vijānīyāddhemābho jāyate rasaḥ /
sāraṇāyantramadhyasthaṃ tenaiva saha sārayet

1,5.8

tribhāgaṃ sāritaṃ kṛtvā punastatraiva jārayet /
jāritaḥ sāritaścaiva punarjāritasāritaḥ

1,5.9

saptaśṛṅkhalikāyogātkoṭivedhī bhavedrasaḥ /
bhūcarī jāraṇā proktā khecarīṃ jāraṇāṃ śṛṇu

1,5.10

<khecarī jāraṇā>
hīnarāgāni ratnāni rasocchiṣṭāni kārayet /
kaṭutuṃbasya bījāni tasyārdhena tu dāpayet

1,5.11

mahājārasamāyuktaṃ kalkaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
vajramūṣāmukhe caiva tanmadhye sthāpayedrasaṃ

1,5.12

katakaṃ kanakaṃ caivaṃ ekīkṛtya vimardayet /
padmarāgapralepaṃ tu rase grāsaṃ tu dāpayet

1,5.13

bhakṣitavyaṃ prayatnena natvā ca gurudevayoḥ /
sarvasiddhānnamaskṛtya devatāśca viśeṣataḥ

1,5.14

mūrcchāṅgadāhaśca tato jāyate nātra saṃśayaḥ /
ātmānamutthitaṃ paśyeddivyadeho mahābalaḥ

1,5.15

śaṅkhakāhalanirghoṣaiḥ siddhavidyādharaiḥ saha /
icchayā vicarellokānkāmarūpī vimānagaḥ

1,5.16

devā vai yatra līyante siddhastatraiva līyate /
<anyo jāraṇāprakāraḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi jāraṇāyogaṃ uttamaṃ

1,5.17

sughṛṣṭaṃ pātitaṃ sūtaṃ sarvadoṣojjhitaṃ tataḥ /
śākapallavasāreṇa viṣṇukrāntārasena ca

1,5.18

pālāśapuṣpatoyena bhāvitaṃ gandhakaṃ samaṃ /
samaṃ kṛṣṇābhrasatvaṃ ca rasakaṃ cāṣṭakaṃ guṇaṃ

1,5.19

tīkṣṇaśulboragaṃ caiva kūrmayantreṇa jārayet /
kāñcanaṃ jārayetpaścādbiḍayogena pārvati

1,5.20

tataḥ siddhaṃ vijānīyāddvaidhaṃ śulvasya dāpayet /
karmasaṃkhyāpramāṇena nāgo bhavati kāñcanaṃ

1,5.21

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jāraṇākramaṃ uttamaṃ /
bījacūrṇāni tailena bhāvayitvā punaḥ punaḥ

1,5.22

ṣoḍaśāṃśena taṃ grāsamaṅgulyā mardayecchanaiḥ /
ārdrakādi tato yogāddātavyaṃ ṣoḍaśāṃśataḥ

1,5.23

bhūrje dattvā tato deyaṃ ḍolāyantre vinikṣipet /
ahorātreṇa tadbījaṃ sūtako grasati priye

1,5.24

samuddhṛtya rasaṃ devi khalve saṃmardayettataḥ /
tato yantre vinikṣipya divārātraṃ dṛḍhāgninā

1,5.25

taptaṃ samuddhṛtaṃ yantrāttaptakhalve vimardayet /
mardayitvārdrake piṇḍe kṣiptvātha tripuṭaṃ dahet

1,5.26

tato garbhe patatyāśu jarate tatsukhena tu /
ḍolāyantre tato dadyādārdrapiṇḍena saṃyutaṃ

1,5.27

tṛtīyadivase sūto jarate grasate tataḥ /
samajīrṇaṃ tato yāvatḍolāyantre vicakṣaṇaḥ

1,5.28

paścātkacchapayantreṇa samajīrṇaṃ tu pārvati /
tāmrāṃśadvādaśāṃśena kacchapena tu jārayet

1,5.29

prāgvadārdrakayogaṃ ca garbhadrāvaṇaṃ eva ca /
paścāttaṃ devi nikṣipya puṭaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ

1,5.30

aṣṭāṃśena tato grāsaṃ garbhadrāvaṃ ca pūrvavat /
kandodare sūraṇasya taṃ vinikṣipya sūtakaṃ

1,5.31

puṭayedvārtikastāvatyāvatkando na dahyate /
pādāṃśena tu mūṣāyāṃ grāsaḥ sūte vidhīyate

1,5.32

pūrvavacca biḍaṃ dadyādgarbhadrāvaṇameva ca /
evaṃ caturguṇe jīrṇe sūtako balavānbhavet

1,5.33

tataḥ śalākayā grāsamagnistho grasate rasaḥ /
tato ratnāni jāryāṇi vakṣyamāṇakrameṇa tu

1,5.34

abhrakaṃ bhrāmakaṃ caiva śaṅkhanābhiṃ tathaiva ca /
rasānuparasāndattvā mahājārasamanvitaṃ

1,5.35

vajrakandalatāṃ brāhmīmeṣaśṛṅgyamṛtāyasaṃ /
kaṭutumbasya bījāni mṛtalohāni pācayet

1,5.36

sarvāṇi samabhāgāni śikhiśoṇitamarditaṃ /
tāvattaṃ mardayetprājño yāvatkarma dṛḍhaṃ bhavet

1,5.37

mūṣā mallākṛtiścaiva kartavyācchādanaiḥ saha /
tanmadhye sthāpayetsūtamadhovātena dhāmayet

1,5.38

ādau tāvatprakartavyaṃ vajramauṣadhalepitaṃ /
gṛhyate nātra sandeho yathā tīvrahutāśane

1,5.39

kuliśādi bhaveddagdhaṃ karīṣā tena mardayet /
yāvadekādaśaguṇaṃ kuliśaṃ jārayedbudhaḥ

1,5.40

saṃdagdhā śaṅkhanābhiśca mātuluṅgarasaplutā /
muktāphalaṃ tato deyaṃ vajrajīrṇe tu sūtake

1,5.41

anena kramayogena hyekādaśaguṇaṃ bhavet /
kevalaṃ śikhipittaṃ ca nīlīniryāsamiśritaṃ

1,5.42

nīlotpalāni liptāni nikṣiptāni tu sūtake /
rasaḥ pibenmahārāgānhīnarāgānparityajet

1,5.43

ratnāni śikhipittaṃ ca mahāratnasamanvitaṃ /
sadratnaṃ lepayettena prakṣipedrasamadhyataḥ

1,5.44

rajanī caiva kaṅkuṣṭhaṃ brahmaniryāsabhāvitaṃ /
jāraṇaṃ puṣparāgasya tenaiva saha dāpayet

1,5.45

bahuratneṣu jīrṇeṣu bhṛṅgarājeṣu suvrate /
rasendro dṛśyatāṃ devi nīlapītāruṇacchaviḥ

1,5.46

<dhūmavedhīrasaḥ>
śuddhāni hemapatrāṇi śatāṃśenānulepayet /
puṭena mārayedetadindragopanibhaṃ bhavet

1,5.47

saṃsparśādvedhayetsarvaṃ idaṃ hema mṛtaṃ priye /
tribhāgaṃ sūtakendrasya teneva saha kārayet

1,5.48

mūṣāmadhye sthite tasminpunastenaiva jārayet /
dhūmavedhī bhaveddevi punaḥ punaḥ prasāritaḥ

1,5.49

anena kramayogena yadi jīrṇā triśṛṅkhalā /
vedhayennātra sandeho giripāṣāṇabhūtalaṃ

1,5.50

pārśve jyotiḥ pradṛśyeta ūrdhvaṃ dṛśyeta tena vai /
bhūcaraṃ taṃ vijānīyādrasendraṃ nātra saṃśayaḥ

1,5.51

tenāśrāntagatirdevi yojanānāṃ śataṃ vrajet /
divyatejā mahākāyo divyadṛṣṭirmahābalaḥ

1,5.52

sarvarogavinirmukto jīveccandrārkatārakaṃ /
tasya mūtrapurīṣaṃ tu sarvalohāni vidhyati

1,5.53

<anye vedhaprakārāḥ>
samajīrṇena vajreṇa hemnā ca sahitena ca /
agnistho jārayellohānbandhaṃ āyāti sūtakaḥ

1,5.54

sārayettena bījena sahasramapi vedhayet /
sāritaṃ jārayetpaścātlepyaṃ kṣepyaṃ sahasrataḥ

1,5.55

sārayettena bījena lakṣavedhaṃ avāpnuyāt /
anena kramayogena koṭivedhī bhavedrasaḥ

1,5.56

kevalaṃ tu yadā vajraṃ samajīrṇaṃ tu kārayet /
baddhaḥ sūtastadā jñeyo niṣkampo nirupadravaḥ

1,5.57

agnistho jāyate sūtaḥ śalākāṃ grasate kṣaṇāt /
haṭhāgninā dhāmyamāno grasate sarvamādarāt

1,5.58

grasate jarate sūtaṃ āyurdravyapradāyakaḥ /
mūṣāsthaṃ dhamayetsūtaṃ haṭhāgnau naiva kampayet

1,5.59

jārayetsarvaratnāni baddhaḥ khecaratāṃ nayet /
aṣṭalohe'ṣṭaguṇite jīrṇe syādrasabandhanaṃ

1,5.60

lohāni sarvāṃstriguṇaṃ triguṇaṃ kanakaṃ tathā /
dhūmāvaloke vedhī syātbhavennirvāṇado'mbaraḥ

1,5.61

ādāvaṣṭaguṇaṃ jāryaṃ vyomasattvaṃ mahārase /
samaṃ hemadaśāṃśena vajraratnāni jārayet

1,5.62

samaṃ ca jārayedvajraṃ tadāsau khecaro rasaḥ /
krame pradakṣiṇāvartaḥ koṭivedhī ca jāyate

1,5.63

<jīrṇadravyamānabhedādvedhe viśeṣaḥ>
same tu pannage jīrṇe daśavedhī bhavedrasaḥ /
dviguṇe śatavedhī syātsahasraṃ triguṇe bhavet

1,5.64

caturguṇe'yutaṃ devi krameṇānena vardhayet /
uttarottaravṛddhyā tu jārayettatra pannagaṃ

1,5.65

kuṭilaṃ pannagaṃ jāryaṃ navasaṃkhyākrameṇa tu /
dattvā krameṇa deveśi koṭivedhī bhavedrasaḥ

1,5.66

gandhakādimapāṣāṇe ṣaḍguṇe jīrṇatāṃ gate /
rogahartā rasaḥ syāttu samukhe tavadā bhavet

1,5.67

tasminśataguṇe jīrṇe rugjarāmṛtyuhā bhavet /
abhrakādimapāṣāṇasattvānyātmasamaṃ grasan

1,5.68

rugjarā maraṇaṃ jitvā śatavedhī raso bhavet /
śatāyurdviguṇe jīrṇe sūtaḥ sāhasravedhakaḥ

1,5.69

caturguṇe sahasrāyuḥ pārado'yutavedhakaḥ /
rasaścāṣṭaguṇe jīrṇe lakṣāyurlakṣavedhakaḥ

1,5.70

brahmāyuḥ ṣoḍaśaguṇe koṭivedhī bhavedrasaḥ /
dvātriṃśadguṇite jīrṇe khecaratvādisiddhidaḥ

1,5.71

viṣṇorāyurbalaṃ datte pāradaḥ sparśavedhakaḥ /
catuḥṣaṣṭiguṇe jīrṇe śivāyuḥ śabdavedhakaḥ

1,5.72

<ṣaḍguṇābhrakajāraṇena sarvadoṣanāśaḥ>
rasasya sarvadoṣāstu ṣaḍguṇenābhrakeṇa tu /
jīrṇena nāśaṃ āyānti nātra kāryā vicāraṇā

1,5.73

tadā grasati lohāni tyajecca gatiṃ ātmanaḥ /
<pañcāvasthā>
dhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca

1,5.74

sakampaśca vikampaśca pañcāvasthā rasasya tu /
samajīrṇo bhavedbālo yauvanasthaścaturguṇaḥ

1,5.75

vṛddhaḥ ṣaḍguṇajīrṇastu sarvakarmakaraḥ śubhaḥ /
<jāraṇe kramaḥ>
gandhakaṃ jārayedādau sarvasattvānyataḥ paraṃ

1,5.76

tataḥ sarvāṇi lohāni dvandvāni vividhāni ca /
pakvabījāni ratnāni drutisattve ca jārayet

1,5.77

catuḥṣaṣṭyaṃśake pūrvaṃ dvātriṃśāṃśe tṛtīyakaḥ /
tṛtīyaḥ ṣoḍaśāṃśe tu caturthaścāṣṭamena ca

1,5.78

pañcamo'tha caturthāṃśe ṣaṣṭho dvyaṃśe prakīrtitaḥ /
śatāṃśe saptamo jñeyo grāsamānaṃ rasasya tu

1,5.79

<grāsamānabhedena svarūpabhedaḥ>
catuḥṣaṣṭyaṃśake grāse daṇḍadhārī bhavedrasaḥ /
jalūkābho dvitīye tu grāsayoge sureśvari

1,5.80

grāse rasāttṛtīye ca kākaviṣṭhāsamo bhavet /
caturtho golakākāraḥ pañcame dahanaprabhaḥ

1,5.81

ṣaṣṭhe sūryaprabhaḥ sūtastejaḥpuñjaśca saptame /
rasarājasya deveśi kramājjīrṇasya lakṣaṇaṃ

1,5.82

samāṃśaṃ dviguṇaṃ grāsaṃ tataḥ sūte caturguṇaṃ /
tathā cāṣṭaguṇaṃ devi jārayecca kalāguṇaṃ

1,5.83

dvātriṃśadguṇitaṃ devi catuḥṣaṣṭiguṇaṃ kramāt /
<saṃskārairjāyamānā guṇāḥ>
tīvratvaṃ janayetsvedādamalatvaṃ ca mardanāt

1,5.84

mūrchanāddoṣarāhityaṃ utthānātpūtināśanaṃ /
rasāyanaṃ pātanena rodhādāpyāyanaṃ bhavet

1,5.85

acāpalyaṃ niyamanāddīpanātsamukho jvalet /
vāsanādyogasāṃgatyaṃ cāraṇādbalacāritā

1,5.86

jāraṇādbandhanaṃ samyagekatvaṃ drāvaṇadvayāt /
raktatvaṃ rañjanāttasya vyāpitvaṃ sāraṇātrayāt

1,5.87

krāmitvaṃ krāmaṇāddehaloheṣvapi ca vedhanāt

1,6.1

âk, १, ६
<dehavedhakramaḥ>
praṇamya śirasā śambhuṃ papraccha girijātmajā /
śrībhairavī /
dehavedhastvayā pūrvaṃ saṃkṣepātkathitaḥ prabho

1,6.2

taṃ dehavedhaṃ ācakṣva samyakjānāmyahaṃ yathā /
śrībhairavaḥ /
devi pravakṣyāmi devānāmapi durlabhaṃ

1,6.3

yogināṃ bhogayuktānāṃ dehavedhaṃ sureśvari /
pācanādi prakurvīta pañcakarmavidhānataḥ

1,6.4

<pañcakarmāṇi; १. pācanam>
lavaṇādisamutkliṣṭāndoṣānsaṃśodhayetkramāt /
tato jīrṇarasaṃ cādyātkramādevaṃ sureśvari

1,6.5

laghvāhāro divā bhūtvā kṣudrādhānyākanāgaraṃ /
etattrayaṃ palonmeyaṃ udakeṣvavaloḍayet

1,6.6

aṣṭāvaśiṣṭaṃ saṃkvāthya pratirātraṃ pibettryahaṃ /
anantaraṃ varākvāthaṃ pūrvavattridinaṃ pibet

1,6.7

iti pācanaṃ ātanyādatha snehanaṃ ācaret /
<२. snehanam>
ghṛtaudanaṃ chāgarasaṃ divā bhuñjīta mātrayā

1,6.8

ājyānnaṃ vā mudgarasaṃ laghvāśī syāddine sudhīḥ /
rātrau pibedghṛtaṃ gavyaṃ saindhavena samanvitaṃ

1,6.9

niṣkamekaṃ saindhavaṃ ca ghṛtaṃ niṣkacatuṣṭayaṃ /
bhṛṅgāmalakatailena sarvāṅgaṃ abhiṣecayet

1,6.10

evaṃ saptadinaṃ kuryātsnehanaṃ paramaṃ hitaṃ /
<३. svedanam>
matsyamāṃsaṃ māṣatilayavajāmalasaktavaḥ

1,6.11

sarvaṃ etadbhavetprasthaṃ ekāṣṭhīlāgarūbalā /
rāsnā vyāghrī ghanāpatraṃ kauśikātiviṣā niśā

1,6.12

sarvametaddvayapalaṃ takrakṣīrāmbukāṃjikaṃ /
dvyāḍhake nikṣipetsarvaṃ mṛtpātre kvāthayetsudhīḥ

1,6.13

kuryāttasyoṣmaṇā gātraṃ svinnaṃ dvighaṭikāvadhi /
evaṃ saptadinaṃ kuryātsvedanaṃ paramaṃ hitaṃ

1,6.14

<४ vamanam>
madanasya phalaṃ caikaṃ pāṭhā ṣoḍaśikaṃ jalaṃ /
pādāvaśiṣṭaṃ saṃkvāthya tajjale vastraśodhite

1,6.15

pippalīndrayavā yaṣṭilavaṇaṃ karṣamātrakaṃ /
nikṣipecca pibetprātarvāntiḥ syātsarvarogahā

1,6.16

<५. virecanam>
sūtaṭaṅkaṇagandhāśma trikaṭuṃ triphalāṃ samaṃ /
etaiḥ samaṃ tu jepālaṃ ślakṣṇaṃ tatparimardayet

1,6.17

guñjādvitayamātraṃ tu guḍena saha bhakṣayet /
virecanaṃ iti proktaṃ sarvavyādhivināśanaṃ

1,6.18

pañcakarmeti kathitaṃ kramātkuryādvirecane /
<doṣaśodhakayogāḥ>
ketakīstanajambīraṃ pratyahaṃ kuḍuvaṃ pibet

1,6.19

saptavāsaraparyantaṃ prātarlavaṇadoṣahṛt /
salile ṣoḍaśapale triphalaikapalaṃ kṣipet

1,6.20

kvāthayetpādaśeṣaṃ tattasminśīte madhoḥ palaṃ /
pibetprabhāte tridinaṃ kṣāradoṣaharaṃ paraṃ

1,6.21

viḍaṅgaṃ savacākuṣṭhaṃ ketakīstanasaṃyutaṃ /
kvathitaṃ tridinaṃ pītamamladoṣaharaṃ pibet

1,6.22

athavā tintriṇīkṣārasalilaṃ palamātrakaṃ /
yavakṣārasitākarṣaṃ saṃyojya tridinaṃ pibet

1,6.23

amladoṣavināśo'yaṃ kathitaśca rasāyane /
vacābiḍālapālāśabījajantughnakarṣakaṃ

1,6.24

karṣaṃ guḍaṃ ca tatsarvaṃ bhakṣayeduṣṇavāri ca /
pibetprātastridivasaṃ bhavettatkrimipātanaṃ

1,6.25

śyāmāvahniviḍaṅgāni vāśā tryūṣaṃ phalatrayaṃ /
saindhavaṃ devadāruṃ ca mustā caitatsamaṃ samaṃ

1,6.26

ghṛtaiḥ karṣaṃ lihetprātaḥ saptāhātsarvarogajit /
evaṃ kṛtvā dehaśuddhiṃ śālyannaṃ kṣīrabhojanaṃ

1,6.27

samyagjātabalo bhūtvā tataḥ kuryādrasāyanaṃ /
<rasāyanopayogaḥ>
kṣīrājyāmalakarasakṣaudraiḥ suratarūdbhavaṃ

1,6.28

tailaṃ nirmathya tatsarvaṃ dvipalaṃ pratyahaṃ pibet /
māsena kāntirmedhā ca bhavatyeva na saṃśayaḥ

1,6.29

dvitīyamāsi pūrvoktaṃ tatpibettaccatuḥpalaṃ /
tena śāmyanti doṣāśca vikārā netrasambhavāḥ

1,6.30

punastṛtīye māse tu sevyaṃ ṣaṭpalamātrakaṃ /
tenāmaravapurbhūyānmahātejā bhaveddhruvaṃ

1,6.31

<āroṭarasasevākramaḥ>
athāroṭarasaḥ sevyaḥ krameṇa parameśvari /
ayaḥśulbābhratāpyebhyaḥ pātito māritaḥ kramāt

1,6.32

ayamāroṭakaraso dehasiddhikaraḥ paraḥ /
svedanādyaiśca saṃskāraiḥ saptabhiḥ saṃskṛto rasaḥ

1,6.33

mūrchito rañjito devi sūtastvāroṭakaḥ smṛtaḥ /
rasāyane rogaśāntyāṃ śreṣṭhaḥ sarvaguṇapradaḥ

1,6.34

kāntābhrasatvāroṭāśca samaṃ guñjādvayonmitaṃ /
madhvājyatriphalābhiśca māsamekaṃ bhajediti

1,6.35

evaṃ krameṇa saṃsevyaṃ dvitrivedeṣuṣaṭkramāt /
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ guñjāṣoḍaśamātrakaṃ

1,6.36

āroṭakarase cetthaṃ kuryānmatprāṇavallabhe /
valīpalitanirmukto jīvecca śaradaḥ śataṃ

1,6.37

<āroṭarasaḥ>
kāntasattvābhrasattvaṃ ca svarṇajīrṇarasastathā /
sarvametatsamīkṛtya bhajedāroṭakaṃ tathā

1,6.38

kṣetrīkaraṇametaddhi sahasrāyuṣyakārakaṃ /
abhūmau yojitaḥ sūto na prarohati kutracit

1,6.39

tasmātkṣetramakṛtvaiva yojayedyastu sūtakaṃ /
na prarohedasya śubhaṃ bījaṃ ivoṣare

1,6.40

<khoṭabaddharasasevākramaḥ>
pūrvoktakhoṭabaddhasya sūtasya vidhiṃ uttamaṃ /
krāmaṇaṃ ca kramādvakṣye tathā vidhiniṣedhanaṃ

1,6.41

śṛṇu pārvati yatnena tvatprītyā kathayāmyahaṃ /
kāntābhrasvarṇavajrāṇi rasasya krāmaṇaṃ paraṃ

1,6.42

krāmaṇena vinā sūto na sidhyeddehalohayoḥ /
guñjāmātraṃ khoṭabaddhaṃ krāmaṇakṣaudrasaṃyutaṃ

1,6.43

māsamekaṃ bhajeditthaṃ punarvidhikrameṇa vai /
māsaṣoḍaśaparyantaṃ yathāroṭarasastathā

1,6.44

sa śatāyuṣyaṃ āpnoti sarvarogavivarjitaḥ /
palamātropayogena vyādhibhirnābhibhūyate

1,6.45

dvitīye śukravṛddhiḥ syāttṛtīye balavānbhavet /
caturthe palitaṃ hanti valiṃ jayati pañcame

1,6.46

ṣaṣṭhe śrutidharo vāgmī saptame netrarogahṛt /
aṣṭame tārkṣyadṛṣṭiḥ syādbrahmāyurbrahmavikramaḥ

1,6.47

upayuñjyānnavapalaṃ siddhimelāpakaṃ bhavet /
viniyuñjyāddaśapalaṃ dvitīyaḥ śaṅkaro bhavet

1,6.48

sahasrāyuṣyakaraṃ sūtaṃ māṣamātraṃ bhajennaraḥ /
ayutāyuṣkaraṃ sūtaṃ yavamātraṃ bhajetpriye

1,6.49

lakṣāyuṣyakaraṃ sūtaṃ vrīhimātraṃ bhajetsudhīḥ /
koṭyāṃ bhajetsūtaṃ khādayanmudgamātrakaṃ

1,6.50

etatsarvaṃ rasānāṃ tu krāmaṇaṃ pūrvavadbhavet /
sahasrāyuḥpradaḥ sūto brahmatvaṃ vidadhāti saḥ

1,6.51

ayutāyuṣkaraḥ sūto viṣṇutāṃ pradadāti ca /
lakṣāyuṣyakaraḥ sūto rudratvaṃ upapādayet

1,6.52

koṭyāyuṣyapradaḥ sūtaḥ śivatvaṃ vidadhāti ca /
mākṣīkajīrṇasūtastu dhanadatvaṃ dadāti vai

1,6.53

indratvaṃ vimalājīrṇastvabhrajīrṇo'rkatāṃ dadet /
brahmatāṃ śulbajīrṇaśca viṣṇutāṃ tārajāritaḥ

1,6.54

rudratā hemajīrṇe syādīśatvaṃ vajrajārite /
sadāśivatvaṃ ca dadetpārado drutijāritaḥ

1,6.55

saccidānandarūpatvaṃ sūtako bījajāritaḥ /
sāmānyena tu tīkṣṇena rudratvaṃ prāpnuyānnaraḥ

1,6.56

evaṃ yo lohajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakaṃ /
jalena jalarūpī syātsthalena sthalatāṃ vrajet

1,6.57

tejastvaṃ tejasā devi vāyunā vāyurūpabhāk /
kartā hartā svayaṃ sākṣācchāpānugrahakārakaḥ

1,6.58

yatra mūtrapurīṣaṃ tu sādhakastu parityajet /
pāṣāṇaṃ mṛṇmayaṃ tatra spṛṣṭaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,6.59

prasvedāttasya gātrasya lohānyaṣṭau ca vedhayet /
tatsarvaṃ kanakaṃ divyaṃ bhakṣite dvādaśe pale

1,6.60

athavā tārajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakaṃ /
śulbāraṃ vaṅgaghoṣaṃ ca tatsvedāttāratā bhavet

1,6.61

athavā tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayedbhasmasūtakaṃ /
mūtreṇa tasya spṛṣṭaṃ tu vaṅgaṃ vrajati tāratāṃ

1,6.62

ekaikena niṣekena stambhanaṃ nāgavaṅgayoḥ /
guñjāmātraṃ rasaṃ devi hemajīrṇaṃ tu bhakṣayet

1,6.63

dviguñjaṃ tārajīrṇasya ravijīrṇasya ca trayaṃ /
tīkṣṇābhrakāntamāṣaikaṃ guṃjaikā dve'thavā bhavet

1,6.64

vajravaikrāntajīrṇaṃ tu bhakṣayetsarṣaponmitaṃ /
nāgavaṅgavasākīṭaviṣopaviṣasaṃyutaṃ

1,6.65

mūtrayuktaṃ haṭhādbaddhaṃ tyajetkalkaṃ rasāyane /
hematārapraveśena jāto yo'gnisahaḥ kramāt

1,6.66

baddhaśca rasarājo'yaṃ dehasiddhiprado bhavet /
vajrāyaskāntamākṣīkavaikrāntābhrakakāñcanaṃ

1,6.67

etairjīrṇo yathālābhaṃ rasaḥ śasto rasāyane /
ṣaḍevoparasāścaiva bhakṣaṇārthaṃ rasāyane

1,6.68

bhasmanastīkṣṇajīrṇasya palaṃ ekaṃ tu bhakṣayet /
daśavarṣasahasrāṇi vajrakāyaḥ sa jīvati

1,6.69

evaṃ ca dvādaśapalaṃ tīkṣṇajīrṇasya bhakṣayet /
evaṃ jīvanmahākalpaṃ pralayānte śivaṃ vrajet

1,6.70

bhasmanaḥ śulbajīrṇasya palena brāhmamāyuṣaṃ /
dvipale vaiṣṇavāyuṣyaṃ rudrāyustripalena tu

1,6.71

caturthe tu pale devi śivatvaṃ prāpnuyānnaraḥ /
hemajīrṇe bhasmasūte tripale bhakṣite kramāt

1,6.72

aṣṭāśītisahasrāṇi yoginyo madadarpitāḥ /
tasya tiṣṭhanti kiṃkaryaḥ kāmarūpī bhavennaraḥ

1,6.73

yadyadbhāvayate rūpaṃ tattadrūpadharo bhavet /
yatra yatra vilīyante siddhistatraiva līyate

1,6.74

mite pale dvādaśabhirhemabhasmani bhakṣite /
guṃjaikamātraṃ deveśi jñātvā cāgnibalaṃ nijaṃ

1,6.75

ghṛtena madhunā cādyāttāmbūlaṃ kāminīṃ bhajet /
eko hi doṣaḥ sūkṣmo'pi bhakṣite bhasmasūtake

1,6.76

triḥsaptāhādvarārohe kāmāndho jāyate naraḥ /
kāminīnāṃ sahasraṃ tu kṣobhayeddivasāntare

1,6.77

nārīsaṅgādvarārohe dehe krāmati sūtakaḥ /
nārīsaṅgādvinā devi hyajīrṇaṃ tasya jīryate

1,6.78

maithunāccalite śukle trisaptāhādadhaḥ kṛtāt /
jāyate prāṇasaṃdehastāvanmaithunaṃ tyajet

1,6.79

yuvatyā jalpanaṃ kāryaṃ yuvatyā cāṅgamardanaṃ /
yasyāḥ sparśanamātreṇa rasaḥ krāmati vigrahe

1,6.80

yathā tathā hlādayate sustrīrūpanirīkṣaṇaṃ /
tathā krāmati deveśi sūtako'sau tataḥ kṣaṇāt

1,6.81

aśvatthasadṛśo yasyā ādhāraśca samaḥ śubhaḥ /
tādṛśastu bhago devi bhājane tu rasāyane

1,6.82

nirmāṃsaścaiva dīrghaśca bhagaḥ śuṣkaśirāstathā /
duḥkhadāridryakartāraṃ varjayettaṃ rasāyane

1,6.83

pakṣe śukle śubhadine candratārābalānvite /
sumuhūrte cintya śivānalavipragurūndvijaḥ

1,6.84

saṃtuṣṭaḥ sumanā bhūtvā rasaṃ seveta siddhidaṃ /
payasā hemaśuṇṭhībhyāṃ nasyaṃ krāmaṇamuttamaṃ

1,6.85

hemādi ṣaḍlohakṛtaṃ añjanaṃ krāmaṇaṃ paraṃ /
<rasasevāyāṃ pathyāpathyam>
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rasasevāhitāhitaṃ

1,6.86

raktaśālyannagodhūmaṃ gavyaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ dadhi /
jāṅgalaṃ palalaṃ mudgaṃ śarkarā madhu saindhavaṃ

1,6.87

haṃsodakaṃ vāstukaṃ ca meghanādaḥ punarnavā /
paṭolālābukadalīdhānyakekṣukadāḍimaṃ

1,6.88

nālikerāmbu viśvaṃ ca sadā tāmbūlacarvaṇaṃ /
gandhasāraṃ kuṅkumaṃ ca mṛganābhiṃ vilepayet

1,6.89

surabhīṇi supuṣpāṇi mṛduśayyeṣṭakāminīḥ /
śivātmajñānakathanaṃ mṛdubhāṣā sukhāsikā

1,6.90

divyāmbarāṇi śuddhāni chāyā cālpaviparyaṭaṃ /
mṛtyuñjayajapo harṣo mandahāsaśca śuddhatā

1,6.91

nartanālokanaṃ gītaśravaṇaṃ śivapūjanaṃ /
devāgniguruviprāṇāṃ vandanaṃ śrutipālanaṃ

1,6.92

samādhiḥ prāṇikaruṇā satyavākyaṃ hitaṃ priyaṃ /
vāgdehamanasā ceṣṭā yathā duḥkhanirodhinī

1,6.93

etatsarvaṃ rasendrasya krāmaṇaṃ kathitaṃ priye /
ahitaṃ rasasevāyāḥ kathayāmi śṛṇu priye

1,6.94

atyaśanaṃ cātipānaṃ atinidrātijāgaraṃ /
akāle bhojanaṃ strīṇāmatisaṅgo'pyasaṅgitā

1,6.95

asthānamadahāsāśca harṣaḥ kopo'dhikaspṛhā /
bahujalpo jalakrīḍā duḥkhaṃ atyantacintanaṃ

1,6.96

kaliṅgaṃ kāravellaṃ ca kūṣmāṇḍaḥ karkaṭī tathā /
kākamācī kulatthaṃ ca kārkoṭī ca kusumbhikā

1,6.97

tilātasītailamāṣakapotakamasūrakāḥ /
takrabhaktaṃ ca sauvīraṃ tiktakaṭvamlalāvaṇaṃ

1,6.98

kṣāraṃ kṣaudraṃ picchilaṃ ca pittalaṃ ca parūṣakaṃ /
māhiṣīḥ kṣīravikṛtīrvidaraṃ sahakārakaṃ

1,6.99

nāraṅgabilvalikucaśigrunaivedyabhojanaṃ /
agnisparśanaṃ aṅghribhyāṃ tāḍanaṃ godvijanmanoḥ

1,6.100

kumārībālaturagapaśvādīnāṃ ca tāḍanaṃ /
pātakaṃ prāṇihiṃsā ca chedanaṃ bhūruhāṃ api

1,6.101

akṣādisaptavyasanaṃ chāyāśvatthakapitthayoḥ /
liṅgastrīnarakhaṭvānāṃ tathā dvīpivibhītayoḥ

1,6.102

catuṣpathātinirviktasthāne viṇmūtramocanaṃ /
śivadvijagurustrīṇāṃ vīrayoniyatātmanāṃ

1,6.103

samayaśrutisūtānāṃ nadītīrthāmbhasāṃ nṛṇāṃ /
palāṇḍuhiṅgulaśunarājikābṛhatīdvayaṃ

1,6.104

niṣpāvalaṅghanodvartiniśāśābharaṇanditā /
suptirmadyāsavau tāmracūḍaśca jalajāmiṣaṃ

1,6.105

tīkṣṇoṣṇaguruviṣṭambhirūkṣaśuṣkāmiṣaṃ madhu /
kadalīpatrakāṃsyeṣu bhojanaṃ gharmasevanaṃ

1,6.106

etāni dravyajālāni niṣiddhāni rasāyane /
<apathyajanitā rogāḥ>
seveta cetpramādena vikṛtirjāyate kṣaṇāt

1,6.107

rasājīrṇe bhavetkānte śoṣo mūrcchā bhramo jvaraḥ /
klamaḥ kampaḥ śakṛnmūtrarodhanaṃ śūlavepathuḥ

1,6.108

anidrālasyahikkā ca kāsaśvāsavijṛmbhikāḥ /
arocakātisāraśca liṅgastambho'kṣikukṣiṣu

1,6.109

vakṣaḥkarṇodarāṅghrau ca meḍhre śirasi sandhiṣu /
dāho'ṅgabhaṅgasarve'nye vyādhayaḥ sambhavanti vai

1,6.110

rasājīrṇapraśāntyarthaṃ yogo'yaṃ kathyate mayā /
rājakośātakī puṅkhā garuḍī kāravallikā

1,6.111

kārkoṭī kākamācī ca devadālī parājitā /
sarvaṃ etaccaikapalaṃ gomūtre tu catuṣpale

1,6.112

kvāthayetpādaśeṣaṃ tu kārṣikaṃ svacchasaindhavaṃ /
nikṣipettatpibetkvāthaṃ rasājīrṇe hitaṃkaraṃ

1,6.113

sukhībhavettridivase rasasya krāmaṇaṃ bhavet /
raso vyathayate tattadaṅgaṃ saṃparimardayet

1,6.114

vā stanena ca tanvaṅgyā nirvyathaḥ kramate rasaḥ /
<saptadhātuvedhaḥ>
tvagvedhaḥ prathamaṃ devi raktavedho dvitīyakaḥ

1,6.115

tṛtīyo māṃsavedhaḥ syānmedovedhaścaturthakaḥ /
asthivedhaḥ pañcamaḥ syātṣaṣṭho majjātmako bhavet

1,6.116

saptamaḥ śuklavedhaḥ syātnāḍīvedhastathāṣṭamaḥ /
navamaścakṣuṣo vedho daśamaḥ sarvavedhakaḥ

1,6.117

rasavedhena bhujagaḥ svarṇaṃ syādraktavedhataḥ /
trapu svarṇaṃ bhavenmāṃsavedhāttīkṣṇaṃ ca kāñcanaṃ

1,6.118

medovedhena śulbaṃ tu svarṇaṃ syādasthivedhataḥ /
rūpyaṃ svarṇaṃ bhavenmajjavedhāllohāni kāṃcanaṃ

1,6.119

śuklavedhena mṛtpātraṃ kāñcanaṃ bhavati priye /
vajrajīrṇo vīryavedhī majjāmabhrakajāritaḥ

1,6.120

hemajīrṇastvasthivedhī rūpyajīrṇo rasaṃ priye /
medovedhī tāpyajīrṇo māṃsavedhī tu pāradaḥ

1,6.121

śulbajīrṇo raktavedhī kāntajīrṇo rasātmakaḥ /
tīkṣṇabaddhena nīlābhastāmreṇāruṇasaprabhaḥ

1,6.122

rajatenendusaṃkāśo hemnā kāñcanasaprabhaḥ /
dhūmāvalokī vaktrastho māsātkhecaratāṃ nayet

1,6.123

sparśavedhī tu vaktrastho dvimāsātsiddhidāyakaḥ /
śatakoṭistribhirmāsaiścaturbhirdaśakoṭikṛt

1,6.124

pañcabhiḥ koṭivedhī syādaṣṭabhiścāyutaṃ punaḥ /
sāhasraṃ navabhirmāsairdaśamāse śataṃ punaḥ

1,6.125

tasya mūtrapurīṣaistu śleṣmaṇāṅgamalaistathā /
lepāddhematvaṃ āyānti yāni lohāni bhūtale

1,6.126

catuḥṣaṣṭyaṃśato vedhī māsaṃ ekādaśasya tu /
dvātriṃśakavedhī tu varṣāddehaṃ tu vedhayet

1,6.127

sarvarogairvinirmukto valīpalitavarjitaḥ /
nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate

1,6.128

vāyuvegī mahātejāḥ kāmadeva ivāparaḥ /
icchayā jāyate dṛśyo'pyadṛśyacaiva jāyate

1,6.129

yasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanaṃ /
tasminnekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame

1,6.130

devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate

1,7.1

âk, १, ७
<padmarāgādiratnotpattiḥ>
purā kailāsaśikhare gahvare'drisuteśvarau /
ciramāstāṃ krīḍamānau jigūṣū tau parasparaṃ

1,7.2

tadā retaḥ sūtarūpapravāho'bhūttayormahān /
tatpravāhaprabhāvena vedhitā dṛṣado'bhavan

1,7.3

padmarāgādimaṇayo lohā hemādayastathā /
gandhakādyāśca pāṣāṇā divyā oṣadhayo latāḥ

1,7.4

nānāvarṇā bahuvidhā nānāsiddhipradāyakāḥ /
pūrvoktānāṃ samastānāṃ vajraṃ śreṣṭhatamaṃ mahat

1,7.5

tajjātilakṣaṇaṃ devi saṃskāraṃ bhajanaṃ phalaṃ /
kramādvakṣyāmi te devi sāvadhānaṃ śṛṇu priye

1,7.6

<vajralakṣaṇaṃ vajrabhedāṃśca>
dvijanmānaśca rājanyā ūravyā vṛṣalāḥ kramāt /
śubhraśoṇaharidrābhāḥ kālā nānāvidhāstathā

1,7.7

strīpuṃnapuṃsakāścaiva jñātavyāste kramātpriye /
śuklāḥ phalakasampūrṇā jyotiṣmanto mahattarāḥ

1,7.8

pumāṃsaste tu vijñeyā rekhābījavivarjitāḥ /
balāḍhyāḥ satvasahitā lohakramaṇahetavaḥ

1,7.9

rasabandhakarāḥ kṣipraṃ sarveṣāṃ siddhidāyakāḥ /
rasāyanakarāḥ sthūlā hyaṣṭasiddhipradāyakāḥ

1,7.10

ṣaṭkoṇabījarekhābhirujjvalāstāḥ striyaḥ smṛtāḥ /
dehajyotiḥprajananā bhogakāntisukhapradāḥ

1,7.11

dīrghāstryasrāśca tanavo niboddhavyā napuṃsakāḥ /
kṣīṇasatvāḥ svalpavīryāḥ krāmakāḥ suranāyike

1,7.12

klībā napuṃsake strīṇāṃ striyaḥ sarvahitā narāḥ /
jātyānurūpāścotsāhaṃ yathā satvaṃ tathā guṇaṃ

1,7.13

yathā kāntistathā śīlaṃ kurvantyevaṃ dvijātayaḥ /
valīpalitarogaghnāḥ kṣatriyā mṛtyuhāriṇaḥ

1,7.14

dehasthairyakarā vaiśyā lohānāṃ vedhakāriṇaḥ /
vayaḥstaṃbhakarāḥ śūdrā nānāmayavināśanāḥ

1,7.15

<vajrasaṃskāraḥ>
vajrasaṃskāramadhunā kathayāmi śṛṇu priye /
śyāmā śamī meghanādā varṣābhūdhūrtakodravāḥ

1,7.16

meṣaśṛṅgyākhukarṇī ca kulutthaṃ cāmlavetasaḥ /
madanāgastyanirguṇḍī caiteṣāṃ svarasairyute

1,7.17

ḍolāyantre pācayecca vyāghrīkandagataṃ dinaṃ /
uddhṛtya māhiṣaśakṛlliptaṃ kārīṣavahninā

1,7.18

dahedrātrau caturyāmaṃ rātryante pariṣecayet /
hayamūtrasnuhīkṣīrakulatthakarasaistathā

1,7.19

pācayeddāhayedevaṃ secayetsaptavārakaṃ /
evaṃ dvijātijātīyāḥ śodhitāḥ syuśca siddhidāḥ

1,7.20

<vajrarasāyanam>
rasāyanārhaṃ vakṣyāmi vajrabhasma sureśvari /
vaikrāntatāpyagandhāśmaśilāmākṣikatālakaṃ

1,7.21

kāntāsyaṭaṅkaṇakṣārakulīrāsthīni peṣayet /
stanyena golake kṣiptvā mūṣāyāṃ nikṣipettataḥ

1,7.22

dhameddṛḍhataraṃ pūrvaṃ paścādgajapuṭe pacet /
tadeva vajramādāya tasminṣoḍaśamātrake

1,7.23

ekāṃśaṃ pāradaṃ tasminpakvabījena jāritaṃ /
stanyena mardayettau dvau punargajapuṭe pacet

1,7.24

evaṃ tatṣoḍaśapuṭādbījajīrṇarasānvitaṃ /
dṛḍhaṃ kurvīta tadvajraṃ bhavedbhasma rasāyanaṃ

1,7.25

śṛṇu rudrāṇi vakṣyāmi divyaṃ vajrarasāyanaṃ /
pūrvoktavatprakurvīta dehaśuddhyādikaṃ vidhiṃ

1,7.26

śubharkṣe sumuhūrte ca candratārābalānvite /
śivāgnigurugoviprabhiṣajaḥ pūjayetpurā

1,7.27

tataḥ seveta tadbhasma yavamātraṃ varānane /
kāntābhrasattvaṃ sauvarṇabhasma guñjaikamātrakaṃ

1,7.28

triphalāmadhusarpirbhiḥ prātaḥ śuddhavapurlihet /
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ ekadvitricatuṣṭayaṃ

1,7.29

pratimāsaṃ vardhayitvā yāvadyāvakaṣoḍaśaṃ /
kāntādibhasmatritayaṃ guñjāvṛddhikrame tathā

1,7.30

dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ sarpirmadhu yathāsukhaṃ /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakuryānmama vallabhe

1,7.31

sevitaṃ palamātraṃ tu vajrabhasma dinaṃ kramāt /
valīpalitarogaghnaṃ śatāyuṣyaṃ dadāti ca

1,7.32

dvipalaṃ ca sahasrāyurayutaṃ tripalaṃ tathā /
catuṣpalaṃ lakṣamāyurdaśalakṣaṃ ca pañcamaṃ

1,7.33

koṭyāyuṣyaṃ ṣaṭpalaṃ ca surendrāyuśca saptamaṃ /
brahmāyuṣyaṃ cāṣṭapalaṃ viṣṇutvaṃ navamaṃ palaṃ

1,7.34

rudratvaṃ daśamaṃ devi īśvaratvaṃ tataḥ paraṃ /
sadāśivatvaṃ dvādaśyāṃ vajrabhasma dadātyalaṃ

1,7.35

sarvajñatvaṃ sarvagatvaṃ svecchāviharaṇaṃ tathā /
<vajraudanam>
vajraudanaṃ pravakṣyāmi rasāyanahitaṃ paraṃ

1,7.36

pūrvavacchodhite vajre mṛdukarma samārabhet /
mātṛvāhakamadhyasthaṃ tittirīmāṃsaveṣṭitaṃ

1,7.37

tīkṣṇakāntānanarasaiḥ punastatpariveṣṭayet /
kulatthatriphalānīrakodraveṣu pṛthakpṛthak

1,7.38

tridinaṃ pācayedevaṃ tadvajraṃ veṣṭayeddalaiḥ /
trivarṣārūḍhatāmbulyāstathā kārpāsakasya vā

1,7.39

ceṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ vajraṃ yāmadvayānmṛdu /
vajraudanaṃ idaṃ proktaṃ vajradrutirathocyate

1,7.40

<vajradrutiḥ>
trikṣāraṃ caṇakāmlaṃ ca rāmaṭhaṃ cāmlavetasaṃ /
jvālāmukhī cekṣurakaṃ sthalakumbhīrasena ca

1,7.41

piṣṭvā snuhyarkayoḥ kṣīraistadgole mṛdu hīrakaṃ /
nikṣipettacca jambīre dolāyantre tryahaṃ pacet

1,7.42

evaṃ kṛte hīrakasya drutirbhavati sūtavat /
<anyadrutyatideśaḥ>
padmarāgādiratnānāṃ drutirevaṃ kṛte bhavet

1,7.43

abhrakādimapāṣāṇā dravantyevaṃ kṛte dhruvaṃ /
dravanti rasaratnāni mauktikaṃ cāmlavetasaṃ

1,7.44

saptāhaṃ bhāvayedgharme kṣipejjambīrake tataḥ /
dhānyarāśau trisaptāhaṃ puṭapāke dravatyalaṃ

1,7.45

<vajrabhasmaguṇāḥ>
vajrabhasma yathā tadvaddrutimārdavayorapi /
bhavedbhasma varārohe jarādāridryamṛtyujit

1,7.46

rasāyane bhavetsaukhyaṃ bhasma drutimṛdūdbhavaṃ /
rasāyane tu strīpuṃsau krāmaṇe tu napuṃsakaḥ

1,7.47

ṣaḍrasaṃ himavīryaṃ ca sarvāmayavināśanaṃ /
sarvadoṣapraśamanaṃ sarvasaukhyaṃ rasāyanaṃ

1,7.48

vidyutprabhāṃ dehadārḍhyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ ca lekhanaṃ /
saundaryaṃ balamāyuṣyaṃ grahālakṣmīvināśanaṃ

1,7.49

śuddhirmṛdudrutībhasma vaikrāntasya tu vajravat /
<svarṇaṃ tadbhedāḥ>
atha vakṣye śreṣṭhatamaṃ śṛṇu hemarasāyanaṃ

1,7.50

hemotpattiḥ purā proktā tathāpi trividhā bhavet /
rasavedhādbhaveccaikaṃ itaratkṣetrasambhavaṃ

1,7.51

lohasaṅkarajaṃ cānyacchreṣṭhamadhyakanīyasaḥ /
krameṇa pītarakte ca pītaraktaṃ ca varṇataḥ

1,7.52

nikarṣachedadāheṣu kuṅkumaśvetaśoṇitaṃ /
<svarṇaśuddhiḥ>
divyaṃ evaṃvidhaṃ svarṇaṃ paṭṭakaṃ kaṇaśaḥ kṛtaṃ

1,7.53

halinīkañcukīkandasnuhyarkāgnikarañjakaṃ /
dhūrtaguñjeṅgudīcīramūlatālāśvagandhikāḥ

1,7.54

piṣṭvendravāruṇī caiṣā mūlāni mathitena vai /
lepayetsvarṇapaṭṭāni tāpayejjātavedasi

1,7.55

mūtre mathite taile kulutthāmbhasi kāñjike /
jambīrārkapayomadhye pratyekaṃ saptadhā kṣipet

1,7.56

lepayettāpayetsiñcyādbhūyo bhūyo'pi saptadhā /
valmīkamṛddhūmasāraṃ iṣṭakāpaṭugairikaṃ

1,7.57

piṣṭvā jambīranīreṇa liptvā patraṃ puṭīkṛtaṃ /
caturvarṇābhrakaṃ tāpyaṃ daradaṃ tālakaṃ śilāṃ

1,7.58

kāntakaṅkuṣṭharasakavimalāsūtabhūlatāḥ /
piṣṭvāmlena vaṭīḥ kuryānniṣkamātrāḥ sureśvari

1,7.59

palādūnaṃ na kartavyaṃ adhikaṃ ca catuṣpalāt /
puṭitaṃ hema śulbaṃ ca drāvayecca samīkṛtaṃ

1,7.60

tanmadhye taddravībhūte caikaikāṃ vaṭikāṃ kṣipet /
svarṇāddaśaguṇā vāhyā vaṭikāḥ śoṣitāḥ kramāt

1,7.61

yāvaccheṣaṃ bhavetsvarṇaṃ tāvadevaṃ dhamecchanaiḥ /
śuddhaṃ tajjāyate divyaṃ jarāmaraṇarogahṛt

1,7.62

<svarṇabhasma>
ciñcāpatranibhaṃ svarṇaṃ patraṃ śuddhaṃ ca pāradaṃ /
ekāntaṃ mardayedamlaistatpiṣṭiṃ api lepayet

1,7.63

samagandhakatāpyābhyāṃ piṣṭiṃ mūṣāgatāṃ dhamet /
ṣoḍaśāṃśaṃ sūtabhasma hemacūrṇe vinikṣipet

1,7.64

amlena mardayedgāḍhaṃ pacettadbhūdhare puṭe /
evaṃ ṣoḍaśaparyantaṃ rasaṃ pratipuṭaṃ kṣipet

1,7.65

nirutthaṃ hemabhasmedaṃ jāyate sarvasiddhidaṃ /
<hemarasāyanam>
virekavamanādyaiśca śuddhadehaḥ śubhe dine

1,7.66

arcayedīśaviprāgniguruvaidyapuraḥsarān /
seveta śuddhahṛdayo divyaṃ hemarasāyanaṃ

1,7.67

kāntābhrayoḥ sattvabhasma caikaguñjāpramāṇakaṃ /
māṣonmitaṃ hemabhasma varāmadhvājyayuglihet

1,7.68

pūrvoktavadvajramāsaṣoḍaśikāvadhi /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta rasāyanī

1,7.69

śṛṇu citrāṃ girisute sevāṃ hemarasāyane /
palamātropayogena sarvarogavivarjitaḥ

1,7.70

tato dvipalayogena valīpalitavarjitaḥ /
vāksiddhirdivyadṛṣṭiśca tripalena bhavetpriye

1,7.71

catuḥpalopayogena viṣavyāghrāhibhīrna hi /
tathā pañcapalenaiva divyātmajñānitā bhavet

1,7.72

devi ṣaṭpalayogena siddhasādhyapadaṃ bhavet /
tathā saptapalenāpi vidyādharapadaṃ bhavet

1,7.73

tathāṣṭapalayogena svecchāviharaṇe paṭuḥ /
palena navamenāpi cāṣṭaiśvaryaguṇānvitaḥ

1,7.74

tathā daśapalenāpi mahendratvaṃ avāpnuyāt /
ekādaśapalairdevi brahmatvaṃ nātra saṃśayaḥ

1,7.75

dvādaśabhiḥ palaiḥ kānte viṣṇutvaṃ samupaiti ca /
trayodaśapalenāpi raudraṃ padaṃ avāpnuyāt

1,7.76

tathā caturdaśapalairaiśvaraṃ labhate padaṃ /
palaiḥ pañcadaśaireti sadāśivapadaṃ paraṃ

1,7.77

tathā syātṣoḍaśapalaiḥ saccidānandavigrahaḥ /
sarvajñaḥ sarvakartā ca hartā goptā sa sarvagaḥ

1,7.78

<hemadrutiḥ>
hemadrutiṃ pravakṣyāmi śṛṇu saṃprati pārvati /
phalapāṃśurdevadālyāḥ śakragopo'śvalālikā

1,7.79

ṭaṅkaṇaṃ jālinīnīrairbhāvayedbahudhā priye /
drāvayetkāñcanaṃ tatra vapetsūtasamā drutiḥ

1,7.80

imāṃ drutiṃ kāñcanavadbhasma sevāṃ ca kalpayet /
svādu tiktaṃ kaṣāyaṃ ca śītaṃ uṣṇaṃ rasāyanaṃ

1,7.81

hṛdyaṃ kāntipradaṃ śuddhaṃ cakṣuṣyaṃ guru lekhanaṃ /
dhṛtismṛtyāyurārogyanayavāksiddhidāyakaṃ

1,7.82

kṣayonmādādirogāṇāṃ nāśanaṃ doṣaśāntikṛt /
snigdhaṃ rucyaṃ dīptiṃ vīryakṛdbalavardhanaṃ

1,7.83

<kāntaṃ tadbhedā lakṣaṇañca>
atha kānte pravakṣyāmi kāntaṃ kāntarasāyanaṃ /
divyā auṣadhayaḥ santu sarvasiddhipradāyikāḥ

1,7.84

tebhyaḥ kāntaṃ śreṣṭhatamaṃ valīrukpalitāpahaṃ /
kalpānte tāṇḍavaṃ śaṃbhuḥ śarvāṇīsahitaḥ svayaṃ

1,7.85

uccaṇḍaṃ vyatanottatra saṃjātāḥ svedabindavaḥ /
tatra tatra gatāste'pi hyayaskāntatvamāyayuḥ

1,7.86

jāṅgale bahavo jātā deśe sādhāraṇe kvacit /
jalaprāye'sti vā nāsti jātyā pañcavidhāḥ smṛtāḥ

1,7.87

bhrāmakaṃ cumbakaṃ devi karṣakaṃ drāvakaṃ tathā /
romakaṃ ca tathaikadvitricatuḥ sarvatomukhāḥ

1,7.88

teṣāṃ pañcavidhānāṃ tu pītaṃ kṛṣṇaṃ ca śoṇitaṃ /
miśraṃ pṛthakpṛthakteṣāṃ kramātsyuradhidevatāḥ

1,7.89

brahmaviṣṇvīśabhūtātmamātṛkāḥ parikīrtitāḥ /
pītavarṇaṃ sparśavedhi kṛṣṇaṃ śreṣṭhaṃ rasāyane

1,7.90

rasabandhakaraṃ raktaṃ miśraṃ sarvarujāpahaṃ /
romakaṃ grahabhītighnaṃ drāvakaṃ cottamottamaṃ

1,7.91

uttamaṃ madhyamaṃ nīcaṃ karṣakaṃ cumbakaṃ kramāt /
bhrāmakaṃ lakṣaṇaṃ vacmi lohaṃ tu bhrāmayettataḥ

1,7.92

tasmādbhrāmakamityuktaṃ cumbakaṃ lohacumbakaṃ /
karṣakaṃ karṣayellohaṃ drāvakaṃ drāvayedyataḥ

1,7.93

sphuṭanādromajananaṃ tadromakamudāhṛtaṃ /
atyuttamaṃ bahumukhaṃ catuḥpañcāsyamuttamaṃ

1,7.94

madhyamaṃ syāddvitrimukhaṃ nīcamekamukhaṃ bhavet /
bhrāmakaṃ cumbakaṃ sarvarogāṇāṃ nāśane hitaṃ

1,7.95

karṣakaṃ drāvakaṃ śreṣṭhaṃ rasayoge rasāyane /
rasadvipāṅkuśamidaṃ kāntaṃ pañcavidhaṃ priye

1,7.96

samīraṇātapaspṛṣṭaṃ na grāhyaṃ tatkadācana /
hastadvayaṃ samutkhāya kāntaṃ grāhyaṃ varānane

1,7.97

<kāntasattvapātanam>
ādau sampūjya durgāṃ ca gaṇeśaṃ bhairavaṃ priye /
tīvrāgninā dahetkāntaṃ secayettriphalāmbunā

1,7.98

tatkāntaṃ cūrṇayetsūkṣmaṃ kācasāmudraṭaṅkaṇaiḥ /
lākṣāgugguluguñjābhirūrṇājyamadhusikthakaiḥ

1,7.99

śaśāsthikṣudramīnaiśca bhallātatilakalkakaiḥ /
sarjakṣārayavakṣārarālaiściragulaistathā

1,7.100

nyaṅkusairibhadantīnāṃ viṣāṇaiśca samāṃśakaiḥ /
etatsamāṃśaṃ tatkāntamajākṣīreṇa mardayet

1,7.101

melayetpañcamāhiṣyairdadhyādyairgomayāntakaiḥ /
ślakṣṇaṃ piṣṭvā vaṭīḥ kuryātkarṣamātrāḥ sureśvari

1,7.102

koṣṭhīyantre vaṅkanāle khadirāṅgārakairdṛḍhaṃ /
pañca pañca vaṭīstatra nikṣipecca śanaiḥ śanaiḥ

1,7.103

triyāmamathanādeva kāntātsatvaṃ patecchuci /
tatsarvaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā kācādyairauṣadhaiḥ samaiḥ

1,7.104

mūṣāgataṃ dhamettīvramevaṃ dhāmyaṃ tridhā priye /
evaṃ kṛtaṃ tu tatkāntasatvaṃ sattvatamaṃ bhavet

1,7.105

<kāntasvarūpam>
kāntalohasya pātrasthajale tailasya bindavaḥ /
na sarpanti caṇāstvetāḥ kṛṣṇāḥ syurnātra saṃśayaḥ

1,7.106

ghṛṣṭahiṅgorna gandhaḥ syātkṣīrormiḥ śikharākṛtiḥ /
na kadācidbhuvi patecchivā muñcati tiktatāṃ

1,7.107

tallohakṣiptaṃ uṣṇāmbu śītalaṃ bhavati kṣaṇāt /
<lohaśuddhiḥ>
ūnaṃ pañcapalānnaiva nordhvaṃ pañcadaśātpalāt

1,7.108

triphalā ṣoḍaśapalā taccaturguṇamambu ca /
kvāthayetpādaśeṣaṃ tu tasminpatrāṇi ḍhālayet

1,7.109

śaśaraktapraliptāni śoṣayedātape punaḥ /
tāpitāni punastakratailasauvīrasarpīṃṣi

1,7.110

kṣaudrārkakṣīrajambīrakulatthakaraseṣvapi /
lepanaṃ śoṣaṇaṃ dāhaṃ secanaṃ ca kramātpriye

1,7.111

pratyekaṃ saptadhā kuryādgiridoṣaṃ tyajedayaḥ /
<lohasaṃskāramantrāḥ>
ādau mantrastataḥ karma kartavyo mantra ucyate

1,7.112

udbhavodbhavaśabdaḥ syāccaturthyanto'mṛtātparaḥ /
svāhāntaḥ praṇavaścādau mantro'yaṃ mardane sthitaḥ

1,7.113

oṃ amṛtodbhavodbhavāya svāhā /
rakṣāyai lohanarayorayamekodbhavo manuḥ /
vinā svāhāpadaṃ sthāne phaḍantaṃ yaḥ samuccaret

1,7.114

oṃ amṛtodbhavāya phaṭpraṇavordhvaṃ namaścaṇḍavajrapāṇaya ityapi /
tataḥ paraṃ mahāyakṣasenādhipataye namaḥ

1,7.115

dviruktaṃ suruśabdasya mahāvidyābalāya ca /
tataḥ svāheti mantro'yaṃ balikarmaṇi kīrtitaḥ

1,7.116

oṃ namaścaṇḍavajrapāṇaye mahāyakṣasenādhipataye namaḥ suru suru mahāvidyābalāya svāhā /
<lohabhasma>
etāni lohapatrāṇi sūkṣmaṃ saṃcūrṇayettataḥ /
ayaḥpātre kāntacūrṇaṃ nikṣipya triphalārasaiḥ

1,7.117

secayettadayodarvyā cālayanpācayediti /
piṇḍībhūtaṃ tadādāya mṛttikāpaṭale śubhe

1,7.118

saṃpuṭe nikṣipetsamyakṣoḍaśāṅgulagartake /
nidhāyāraṇyakārīṣamadhyagaṃ kāriṣaṃ dahet

1,7.119

ahorātraṃ prakurvīta vātātapavivarjitaṃ /
punaḥ prātaḥ samādāya varākvāthena mardayet

1,7.120

sthālīsaṃpuṭayorevaṃ kuryātpākapuṭaiḥ kramāt /
evaṃ vidadhyātsaptāhaṃ tasminkṣepyaṃ ca hiṅgulaṃ

1,7.121

lohasya ṣoḍaśāṃśaṃ ca nārīstanyena mardayet /
sthālyāṃ pākaṃ saṃpuṭe ca puṭaṃ kurvīta ṣoḍaśa

1,7.122

nirutthaṃ tadbhavedbhasma devi yojyaṃ rasāyane /
<lhohabhasmano'mṛtīkaraṇam>
yāvatsyāttriphalā tasmādbhavedvāri caturguṇaṃ

1,7.123

aṣṭāvaśeṣaṃ kvāthayetkvāthasya sadṛśaṃ ghṛtaṃ /
ghṛtatulyaṃ kāntabhasma tāmrapātre pacetpriye

1,7.124

lohadarvyā pracalayanyāvacchuṣyati tadrasaḥ /
tāvanmṛdvagninā pācyaṃ lohatulyāṃ sitāṃ kṣipet

1,7.125

amṛtīkaraṇamityuktaṃ sarvayogavahaṃ paraṃ /
<lohapākabhedāḥ>
lohapākaṃ pravakṣyāmi tadbhavettrividhaṃ priye

1,7.126

mṛdumadhyakharāḥ proktā jambīrasadṛśo mṛduḥ /
madhyamaḥ piṇḍasadṛśo vālukāsadṛśaḥ kharaḥ

1,7.127

<kāntaloharasāyanasevākramaḥ>
atha sevāṃ pravakṣyāmi kāntalohasya bhasmanaḥ /
sumuhūrte śubhadine pūjiteśādidevataḥ

1,7.128

seveta siddhidaṃ divyaṃ kāntabhasma rasāyanaṃ /
śuddhadeho virekādyairabhrabhasma purā priye

1,7.129

māsamekaṃ tu seveta tasmācchuddhavapurbhavet /
māṣamātraṃ kāntabhasma guñjāmātrābhrabhasma ca

1,7.130

dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ madhusarpiḥsamanvitaṃ /
lihetprātarviśuddhātmā snānadānādikarmabhiḥ

1,7.131

anupeyaṃ tato lohādgavyaṃ ṣaṣṭiguṇaṃ payaḥ /
dhāroṣṇaṃ tadabhāve tu kṛtvā kṣīraṃ samāmbukaṃ

1,7.132

yāvatkṣīṇajalaṃ kvāthyaṃ kṣīraṃ cānupibetpriye /
tadasātmye varākvāthaṃ guḍūcyā vā kaṣāyakaṃ

1,7.133

ityekamāsaṃ seveta kramāddvitricatuṣṭayaṃ /
pratimāsaṃ māṣaguñjāvṛddhiḥ kāntābhrabhasmanoḥ

1,7.134

evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamātrakāḥ /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ kuryātsiddhimavāpnuyāt

1,7.135

asya vatsarayogena kṣudrāmayavināśanaṃ /
etaddvivarṣayogena mahārogapraṇāśanaṃ

1,7.136

trivarṣātpalitaṃ hanti caturvarṣādvaliṃ haret /
pañcamādapamṛtyughnaṃ ṣaṣṭhe syādāyuṣaḥ śataṃ

1,7.137

saptābde sūryavaddīptiṃ daśame siddhimelanaṃ /
vaidyādharaṃ samāpnoti varṣe caikādaśe priye

1,7.138

trayodaśābde devatvaṃ indratvaṃ ca caturdaśe /
tathā pañcadaśābde ca sarvalokapriyo bhavet

1,7.139

ṣoḍaśābde'ṣṭasiddhiḥ syātsatyaṃ satyaṃ maheśvari /
<kāntadrutikramaḥ>
suvarṇadrutivatkāntadrutiḥ syātpūrvavatpriye

1,7.140

kāntadrutirbhavedbhasma kāntalohasya bhasmavat /
<lohabhedāstadguṇāśca>
kiṭṭaṃ muṇḍaṃ tathā tīkṣṇaṃ kāntaṃ pūrvottarottaraṃ

1,7.141

guṇāḍhyāḥ syurdaśaśatasahasraṃ lakṣakaṃ kramāt /
śatādhiko bhavetkāntastvauṣadhānāṃ rasāyanaṃ

1,7.142

tridoṣaśamanaṃ divyaṃ sarvarogāpahārakaṃ /
kāntiṃ rucyaṃ ca cakṣuṣyaṃ hṛdyaṃ āyuṣyadaṃ śuci

1,7.143

sthairyaṃ dārḍhyaṃ ca dhātūnāṃ balavacca rasāyanaṃ /
<abhrakotpattiḥ tadbhedā lakṣaṇañca>
athābhrakaṃ pravakṣyāmi tadutpattyādikaṃ kramāt

1,7.144

purādiśaktirbhavatī śvetadvīpe manorame /
indrāṇīkamalāvāṇīgāyatrīpramukhaiḥ saha

1,7.145

arundhatīmukhairdivyamunidāraiśca saṃyutā /
saṃcikrīḍe mahāmāyā citsadānandarūpiṇī

1,7.146

ānandāśrukaṇāḥ kṣaume nyapatanbahavo dṛśoḥ /
tadā ṛtumatī jātā tataḥ svādu saritpateḥ

1,7.147

tīre tyaktvā ca tadvastraṃ snātvā kailāsamāyayau /
vātyāvaśena tadvastraṃ kṣīrābdhau nyapatattadā

1,7.148

devāsurairmathyamānāttasmātkṣīrāmbudhestadā /
samabhūttadrajovastraṃ caturdhābhrakasaṃjñakaṃ

1,7.149

kṛṣṇābhrakaṃ sāñjanābhaṃ pītaṃ devyaṅgalepanāt /
raktaṃ tasya rajorūpaṃ kṣaumaṃ śvetaṃ abhūditi

1,7.150

caturvidhaṃ tadālokya rasabandhanakāraṇaṃ /
rasāyanaṃ rogaharaṃ sarvasiddhipradāyakaṃ

1,7.151

ityūcire surāḥ sarve sākṣādamṛtasaṃmitaṃ /
śvetaṃ rajatakāryeṣu trayamanyatsuvarṇake

1,7.152

sarvaṃ rasāyane yojyaṃ raktapītasitāsitaṃ /
śvetācchataguṇaṃ raktaṃ raktātpītaṃ sahasrakaṃ

1,7.153

pītāllakṣaguṇaṃ kṛṣṇaṃ jñeyaṃ lohe rasāyane /
pratyekaṃ tāni jāyante caturdhā jātitaḥ kramāt

1,7.154

pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ ceti caturvidhaṃ /
vajraṃ samāharenmukhyaṃ trīṇyanyāni vivarjayet

1,7.155

pinākamagninikṣiptaṃ muñcate dalasaṃcayaṃ /
tatsevitaṃ malaṃ baddhvā mārayedrogakāraṇaṃ

1,7.156

darduraṃ vahninikṣiptaṃ kurute bhekaniḥsvanaṃ /
tadutpādayate rogamaśmaryākhyaṃ asādhyakaṃ

1,7.157

nāgamagnau vinikṣiptaṃ phūtkāraṃ vitanoti yat /
tatsevayā mahākuṣṭhaṃ maṇḍalākhyaṃ bhaveddhruvaṃ

1,7.158

<grāhyalakṣaṇam>
etattritayasevābhirjāyate rogasaṃcayaḥ /
vahnisthitaṃ tu vajrābhraṃ vikārānnācaretkvacit

1,7.159

tasmādvajrābhrakaṃ sevyaṃ valīpalitamṛtyujit /
rājahastātparaṃ grāhyaṃ khanitrena tadākarāt

1,7.160

<vajrābhraḥḥ parīkṣāḥḥ badkuality>
bhārayuktaṃ pṛthudalaṃ snigdhaṃ mocyadalaṃ sukhaṃ /
kācacandrakakiṭṭābhaṃ na yojyaṃ tatkadācana

1,7.161

<dhānyābhrakam>
pūrvoktalakṣaṇayutaṃ vajrābhraṃ dhamayeddṛḍhaṃ /
arkakṣīrāranāle ca gomūtre triphalārase

1,7.162

meghanādarase cetthaṃ nikṣipetteṣu tattridhā /
samyagdalaṃ mocayitvā meghanādāmlayordravaiḥ

1,7.163

bhāvayedātape tīvre ślakṣṇaṃ piṣṭvātha vastrake /
nikṣipya dhānyasahitaṃ baddhvā tatkāñjike punaḥ

1,7.164

karābhyāṃ ghaṭṭayedgāḍhaṃ sūkṣmaṃ tatkāñjike sravet /
tatkuryādātape śuṣkaṃ etaddhānyābhrakaṃ smṛtaṃ

1,7.165

<abhrakasatvapātanam>
kāntavatsatvapatanamabhrakasya bhavetpriye /
hema rūpyaṃ mākṣikaṃ ca vaikrāntaṃ madhu ṭaṅkaṇaṃ

1,7.166

guñjā guḍaṃ ghṛtaṃ bhallaṃ ekaikaṃ daśaniṣkakaṃ /
piṣṭvārkapayasā kāryā vaṭikāḥ karṣamātrakāḥ

1,7.167

śataniṣke'bhrasatve'sminvidrute vaṭikāḥ kṣipet /
ekaikaghaṭikāmātraṃ vaṭyaḥ kṣepyāḥ śanaiḥ śanaiḥ

1,7.168

yāvattatsattvaśeṣaṃ syāttāvaddhāmyaṃ atandritaiḥ /
idaṃ abhrakasattvaṃ tu devayogyaṃ rasāyanaṃ

1,7.169

<abhrakasatvabhasma>
cūrṇīkṛtyābhrasattvaṃ tanmeghanādaḥ punarnavā /
sūraṇo'rkadalaṃ mustā jambīrastālamūlikā

1,7.170

triphalā vajravallī ca śāṅgerī maricaṃ tathā /
amlavargo vaṭajaṭā kārpāsamuniśigrukaṃ

1,7.171

ekavīrā kokilākṣī sarpākṣī tulasī vacā /
peṭārī vākucī kanyā caikaikasya rasaiḥ pṛthak

1,7.172

mardanaṃ gharmapākaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
ekaikāhaṃ prakurvīta tato daradamākṣike

1,7.173

satvaṣoḍaśabhāgena yojyaṃ peṣyaṃ varārasaiḥ /
puṭaṣoḍaśaparyantaṃ kuryādevaṃ hi bhairavi

1,7.174

pūrvoktavatsyādamṛtīkaraṇaṃ kāntasatvavat /
nirutthaṃ bhasma bhavati cāyurārogyadāyakaṃ

1,7.175

<abhrakasatvasevākramaḥ>
atha sevāṃ pravakṣyāmi ghanasatvarasāyane /
vamanādiviśuddhātmā pūjitasveṣṭadevataḥ

1,7.176

guñjāmātrābhrasatvaṃ ca dviniṣkaṃ triphalārajaḥ /
madhvājyābhyāṃ lihetprātarekamāsaṃ bhajediti

1,7.177

evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ māsavṛddhikrameṇa vai /
guñjāvṛddhirbhaveddevi sevetetthaṃ rasāyanaṃ

1,7.178

pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta sureśvari /
varṣeṇa dehaśuddhiḥ syāddvivarṣādāmayāccyutaḥ

1,7.179

trivatsarānmahāroganāśanaṃ bhavati dhruvaṃ /
caturvarṣānmahākāntibalavīryapravardhanaṃ

1,7.180

pañcavarṣāddehadārḍhyaṃ ṣaṣṭhe vāksiddhimeti hi /
saptame divyadṛṣṭiḥ syādaṣṭame viṣanāśanaṃ

1,7.181

navābde siddhatāmeti tato vidyādharo bhavet /
ekādaśābde tvindratvaṃ dvādaśe brahmatā bhavet

1,7.182

trayodaśābde viṣṇutvaṃ rudratvaṃ ca caturdaśe /
īśatvaṃ pañcadaśake ṣoḍaśābde sadāśivaḥ

1,7.183

aṇimādiyutaḥ svairī sarvajñaḥ sarvakṛdbhavet /
<abhrakadrutiḥ>
athābhrakadrutiṃ vakṣye kañcukīkanda eva ca

1,7.184

kapitindau keśataile pratyekaṃ tu tridhā vapet /
mūṣāyāṃ drāvayitvā tadabhrasatvadrutirbhavet

1,7.185

bhasmīkuryātprayatnena drutimabhrakasatvavat /
<abhrakaguṇāḥ>
ṣaḍrasaḥ sarvarogaghnastridoṣaśamanaḥ paraḥ

1,7.186

vīryāyuṣyabalaprajñākāntirūpavivardhanaḥ /
vapurdārḍhyasthairyayukto valīpalitamṛtyuhā

1,7.187

rucyo vṛṣyo laghuḥ śīto medhyaḥ snigdho rasāyanaṃ /
abhrakaṃ dīpanaṃ grāhi śreṣṭhaṃ pāradabandhanaṃ

1,7.188

pakṣajitsūtarājasya bhasmībhūtābhrasatvakaḥ /
abhrasya patraṃ rogaghnaṃ tacca satvaṃ dṛḍhaṃkaraṃ

1,7.189

cetasatvaṃ mṛdu hareddrutistāṃśca daridratāṃ

1,8.1

âk, १, ८
<rasāyanasevā>
sūto vajraṃ suvarṇaṃ ca kāntalohaṃ tathābhrakaṃ /
pañcaitānyamṛtāni syuḥ kalpitāni nṛṇāṃ mayā

1,8.2

mattakāśini yo vetti so'pi sākṣānmaheśvaraḥ /
ahaṃ raso rasaścāhamāvayorantaraṃ na hi

1,8.3

tena yuktāstu vajrādyāḥ siddhidāḥ syurna saṃśayaḥ /
puruṣaṃ rasasevārhaṃ vadāmi śṛṇu pārvati

1,8.4

strīklībabālakānāṃ ca na hi yojyaṃ rasāyanaṃ /
bālāḥ pañcadaśābdā ye kumārāṃstriṃśadabdakāḥ

1,8.5

pañcāśadvarṣadeśīyā yuvānaḥ parikīrtitāḥ /
ataḥ paraṃ ca sthavirāḥ bhaveyuste rasāyane

1,8.6

yathoktakāle siddhiḥ syātkumārasya rasāyanāt /
tasmāddviguṇakālena yūnaḥ siddhirbhaveddhruvaṃ

1,8.7

tasmāttriguṇakālena vṛddhaḥ siddhimavāpnuyāt /
jñātavyāḥ kramaśo devi hyuttamo madhyamo'dhamaḥ

1,8.8

<rasāyanasevākramaḥ>
pūrvaṃ abhrakamaśnīyāttataḥ kāntarasāyanaṃ /
atha kāntābhrakaṃ devi paścāddhemarasāyanaṃ

1,8.9

athābhrakaṃ svarṇayogaṃ kāntahemarasāyanaṃ /
ghanakāntasvarṇayogaṃ tato vajrarasāyanaṃ

1,8.10

athābhravajrasevāṃ ca kāntavajramataḥ paraṃ /
ghanāyaskāntahīraṃ ca hemavajraṃ tato bhavet

1,8.11

paścādabhrasvarṇavajraṃ kāntāṣṭāpadavajrakaṃ /
ghanakāntaṃ hemavajramataḥ pāradabhakṣaṇaṃ

1,8.12

tathābhrarasayogaṃ syāttataḥ kāntarasaṃ bhavet /
ghanakāntarasaṃ devi paścāddhemarasaṃ bhavet

1,8.13

ghanahemarasaṃ paścātkāntahemarasaṃ tataḥ /
ghanakāntaṃ hemasūtamato vajrarasaṃ bhavet

1,8.14

ghanavajrarasaṃ devi kāntavajrarasaṃ tataḥ /
ghanakāntaṃ vajrasūtaṃ hemavajrarasaṃ tataḥ

1,8.15

ghanahemapavīsūtaṃ kāntahemapavīrasaṃ /
ghanakāntasvarṇavajrarasaṃ asmātparaṃ na hi

1,8.16

uttarottarataḥ sarve caite sarvaguṇottarāḥ /
rasāyanāni pañca syurekaikāni varānane

1,8.17

rasā dvidvyauṣadhabhavāstritryauṣadhabhavā daśa /
catuścaturbhavāḥ pañca tvekaḥ pañcauṣadhodbhavaḥ

1,8.18

ekatriṃśadvarārohe rasāyanamiti priye /
ghanaṃ kāntaṃ hema vajraṃ pāradaścetaraṃ

1,8.19

pūrvottarottaraguṇā bhavanti prāṇavallabhe /
rasasya krāmaṇaṃ vajraṃ hemakāntaghanaṃ bhavet

1,8.20

vajrasaṃkrāmaṇaṃ hema kāntaṃ vyoma bhavetpriye /
hemnaḥ kāntabhavaṃ yojyaṃ kāntasya krāmaṇaṃ ghanaṃ

1,8.21

abhrasya krāmaṇaṃ cābhrasattvaṃ siddhipradaṃ yataḥ /
ekaikauṣadhasevāyāṃ yathoktaṃ krāmaṇaṃ bhavet

1,8.22

yukto dvitricatuḥpañcabhaiṣajyaiḥ krāmaṇaṃ na hi /
triphalāmadhusarpīṃṣi sāmānyakrāmaṇaṃ bhavet

1,9.1

âk, १, ९
<rasāyanārharasasaṃskāraḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
śrībhairavī /
rasāyanārhāṃ sūtasya saṃskṛtiṃ vada me vibho /
śrībhairavaḥ /
śṛṇu pārvati yatnena saṃskāraṃ śodhanādikaṃ

1,9.2

punarnavārasaiḥ peṣyaṃ dhānyābhraṃ pāradaṃ samaṃ /
taptakhalve dinaṃ devi vajramūṣāgataṃ rasaṃ

1,9.3

pacedbhūdharayantre ca punaḥ saṃmardayecca taṃ /
pūrvadravairyathāpūrvaṃ mardanaṃ pācanaṃ punaḥ

1,9.4

kṛtvaivaṃ daśavāraṃ taṃ pātyaṃ pātanayantrake /
śuddhaḥ syātpārado devi yojyo yoge rasāyane

1,9.5

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
daśamāṃśaṃ rasādgandhaṃ taptakhalve vinikṣipet /
varājambīrakanyāgnidravairyāmaṃ vimardayet

1,9.6

pātayetpātanāyantre kuryādevaṃ tu saptadhā /
sagandhakaṃ mardanaṃ ca pātanaṃ bhavati priye

1,9.7

śuddhaḥ syātpārado devi yogyo yoge rasāyane /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
tilatailairmāhiṣikairmūtrairmardyāmlakena ca

1,9.8

gomāṃsairhiṅgulaṃ pācyaṃ lohapātre kramāgninā /
saptāhaṃ lohadaṇḍena cālayansadravaṃ muhuḥ

1,9.9

sārdramāyūrapittena bhāvayedātape dinaṃ /
pācayetpātanāyantre daradaṃ kharavahninā

1,9.10

śuddho bhaveccaturyāmātpāradaḥ syādrasāyane /
<rasabhasmakramaḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
ūrdhvādhastātkhajīrṇasya sūtasya samagandhakaṃ

1,9.11

nikṣipetpakvamūṣāyāṃ garte dvābhyāṃ caturguṇaṃ /
kākamācīdravaṃ dattvā nirudhyaināṃ kramāgninā

1,9.12

pacedguṇḍakayantrasthāṃ mūṣāṃ yāmacatuṣṭayaṃ /
bhasmasājjāyate sūto yojayettu rasāyane

1,9.13

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
jīrṇasūtaṃ snukkṣīraiḥ samaṃ gandhaṃ vimardayet /
dinaṃ tato garbhayantre puṭe bhasmati pūrvavat

1,9.14

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
khajīrṇasūtaṃ tulyāṃśaṃ lākṣorṇāmadhuṭaṅkaṇaṃ /
guñjāṃ bhṛṅgarasaiḥ sarvaṃ dinamekaṃ vimardayet

1,9.15

andhritaṃ vajramūṣāyāṃ dhamedbhasmati pāradaḥ /
<caturthaḥ prakāraḥ>
ghanajīrṇaṃ rasaṃ gandhaṃ tryahaṃ tulyaṃ vimardayet

1,9.16

ahimāryā rasairvātha hyajāmāryā rasena vā /
rasena kīṭamāriṇyāḥ śvetāṅkolarasena vā

1,9.17

divārātraṃ karīṣāgnau mṛṇmaye saṃpuṭe dahet /
tuṣāgninā vā tridinādbhasmībhavati pāradaḥ

1,9.18

taptakhalve vajrabhasma jīrṇe sūte samaṃ tryahaṃ /
haṃsapādīrasairmardyaṃ bījairdivyauṣadhodbhavaiḥ

1,9.19

lepayedvajramūṣāyāṃ tatra pūrvaṃ rasaṃ kṣipet /
tryahaṃ tuṣāgninā pācyaṃ haṃsapādīdravaiḥ punaḥ

1,9.20

mardayettridinaṃ gāḍhaṃ tadgolaṃ pūrvavatpacet /
bhasmībhavati sūtendraḥ śaṅkhakundendusannibhaḥ

1,9.21

<jāritarasamāraṇam; prathamaḥ prakāraḥ>
atha vakṣyāmi deveśi jāritaṃ rasamāraṇaṃ /
prathamaṃ jāraṇaṃ kuryātsabījaṃ suranāyike

1,9.22

ajāritaṃ rasaṃ mūḍhaḥ pramādānmārayedyadi /
mama drohī sa pāpiṣṭho mahāpātakavānbhavet

1,9.23

bhrūṇahā gurughātī ca goghnaḥ strībālaghātakaḥ /
tasmātsarvaprayatnena kuryājjāraṇapūrvakaṃ

1,9.24

māraṇaṃ rasarājasya mama bījasya pārvati /
dharāyāṃ gomayaṃ devi sthāpayitvā tata upari

1,9.25

pakvamūṣāyāṃ vinikṣipya tanmadhye kaṭutumbijaṃ /
tailaṃ nidhāya sūtaṃ ca nikṣipecca tata upari

1,9.26

kākamācīraso deyastailatulyo varānane /
śuddhaṃ gandhaṃ vrīhimātraṃ dattvā mūṣāṃ nirodhayet

1,9.27

tadūrdhvaṃ khādirāṅgārapūritaṃ śrāvakaṃ nyaset /
jñātvā tatsvāṅgaśītatvaṃ punargandhaṃ ca tailakaṃ

1,9.28

kākamācīdravaṃ dattvā vahnimevaṃ punaḥ punaḥ /
adhastādgomayaṃ sāndramupariṣṭācca pāvakaṃ

1,9.29

kākamācīdravaḥ sūtastailaṃ caitattrayaṃ samaṃ /
jārayetṣaḍguṇaṃ gandhaṃ rasasyetthaṃ mukhīkṛtiḥ

1,9.30

dinaṃ jambīranīreṇa mardayettaṃ rasaṃ punaḥ /
catuḥ ṣaṣṭyaṃśakaṃ hemnaḥ patraṃ kaṇṭakabhedanaṃ

1,9.31

mayūrapittaṃ tailaṃ ca lipetsarṣapasaṃbhavaṃ /
abhāve tailapittasya cūlikālavaṇaṃ baliṃ

1,9.32

jambīrasya rasairmardyaṃ taṃ rasaṃ hemapatrakaṃ /
pācayetpūrvavadvahnau jambīrasya rasaiḥ punaḥ

1,9.33

sampūrṇāṃ rodhayenmūṣāṃ pūrvavajjārayetpunaḥ /
dvātriṃśadaṃśakaṃ hema ṣoḍaśāṃśaṃ tata upari

1,9.34

mardayejjārayedevaṃ tataḥ sūtasya māraṇaṃ /
samūlāṃ kumbhiṃ ādāya gavāṃ mūtreṇa peṣayet

1,9.35

dinamekaṃ tadrasena mardayetpāradaṃ sudhīḥ /
saṃpuṭe kāntaje kṣiptvā cordhvādhaśca niyāmakān

1,9.36

cullyāṃ mṛdvagninā pācyaṃ dinaṃ bhasma bhavedrasaḥ /
akṣīṇo mṛtyunāśī syājjarādāridryanāśanaḥ

1,9.37

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
vāsitaṃ pāradaṃ karṣamaṣṭaguñjāḥ suvarṇakaṃ /
mṛtaṃ vajraṃ caturguñjaṃ mardyaṃ haṃsapadīrasaiḥ

1,9.38

taptakhalve vajramūṣāgataṃ kṛtvā nirodhayet /
pacedbhūdharayantre ca punarādāya taṃ rasaṃ

1,9.39

haṃsapādīdravairmardyaṃ taptakhalve dinatrayaṃ /
pūrvavadbhūdhare yantre pacetsūtaṃ punaḥ punaḥ

1,9.40

evaṃ śatapuṭaṃ kṛtvā bhasma syādraktavarṇakaṃ /
etāni rasabhasmāni śastāni ca rasāyane

1,9.41

<rasāyanayogāḥ; abhrakarasāyanam>
ekadvitricatuḥpañcayogayuktaṃ rasāyanaṃ /
kramādvakṣyāmi deveśi tatrāpyabhrakasevanaṃ

1,9.42

vamanādiviśuddhātmā tyaktakṣārāmlakādikaḥ /
pūrvavadbhasmayedvyomasatvaṃ bhṛṅgavarārasaiḥ

1,9.43

triḥ saptadhā bhāvanīyaṃ prātarguñjādvayaṃ bhajet /
sasitaṃ tadanu kṣaudraṃ ghṛtaiḥ satriphalaṃ lihet

1,9.44

dvātriṃśadguñjakā vṛddhiḥ krāmaṇaṃ karṣamātrakaṃ /
eṣa ṣoḍaśamāsānte sarvarogādvimucyate

1,9.45

sa bhavetkāntasevārhastvevamabhrakasevayā /
<kāntarasāyanam>
pūrvavadbhasmayetkāntaṃ varānirguṇḍibhṛṅgajaiḥ

1,9.46

rasaistrisaptavārāṇi mardayedbhāvayetkramāt /
kṣaudrājyābhyāṃ lihetprātarnityaṃ guñjādvayonmitaṃ

1,9.47

anu bhakṣyaṃ sinduvāravarābhṛṅgabhavaṃ rajaḥ /
madhvājyābhyāṃ karṣamātraṃ śuddhāṅgo vamanādibhiḥ

1,9.48

dvātriṃśadguñjikā vṛddhiḥ paramāvadhirīśvari /
bhavetṣoḍaśamāsāntājjarāvyādhibhirujjhitaḥ

1,9.49

kāntasya sevayā paścādbhavetkāntābhrakārhakaḥ /
<kāntābhrarasāyanam>
mṛtaṃ kāntaṃ ghanaṃ tulyaṃ dhātrībhṛṅgapunarnavāḥ

1,9.50

dravaireṣāṃ pṛthaṅmardyaṃ kalye guñjādvayaṃ lihet /
śarkarāmadhusarpirbhiḥ śuddhātmā vamanādibhiḥ

1,9.51

bhṛṅgāmalakavarṣābhūcūrṇaṃ krāmaṇamuttamaṃ /
madhvājyairanu lehyaṃ taddvātriṃśadguñjakāvadhi

1,9.52

māsaṣoḍaśayogena valīpalitajidbalī /
kāntābhrasatvabhajanāddhemasevārhako bhavet

1,9.53

<svarṇarasāyanam>
pūrvavadbhasmayetsvarṇaṃ daśamūlakaṣāyataḥ /
ekaviṃśativāraṃ taṃ mardayedbhāvayetpriye

1,9.54

madhvājyābhyāṃ mudgamānaṃ lihetprātarviśuddhadhīḥ /
guḍūcītriphalākvāthaṃ palaṃ cānupibetsudhīḥ

1,9.55

aṣṭaguñjāvadhirvṛddhirbhavetṣoḍaśamāsataḥ /
tejasvī balavāndhīmāṃścakṣuṣmānrogavarjitaḥ

1,9.56

valīpalitanirmuktastrikālaviṣajidbhavet /
<svarṇābhrakarasāyanam>
pūrvavanmārayetsvarṇaṃ tasmāddviguṇamabhrakaṃ

1,9.57

daśamūlavarābhṛṅgīkvāthairbhāvyaṃ trisaptadhā /
prātarmāṣatrayaṃ lehyaṃ madhvājyaiḥ krāmaṇaṃ lihet

1,9.58

palaṃ guḍūcītriphalākvāthaṃ tadanu pārvati /
caturviṃśatiguñjāsya vṛddhiḥ syātparamāvadhiḥ

1,9.59

māsaṣoḍaśayogena divyatejā mahābalaḥ /
ghanakāñcanayogena svarṇakāntārhako bhavet

1,9.60

<svarṇakāntarasāyanam>
pūrvavanmārayetsvarṇaṃ kāntaṃ svarṇadvibhāgakaṃ /
dhātrīphalairdvisaptaiva bhāvayenmardayetkramāt

1,9.61

saśarkaraṃ bhajetprātastrimāṣaṃ ca pibedanu /
dhātrīsatvaṃ ghṛtaṃ kṣaudraṃ karṣamātraṃ sureśvari

1,9.62

caturviṃśatikā guñjā vṛddhiḥ syātparamāvadhiḥ /
māsaṣoḍaśayogena valīpalitavarjitaḥ

1,9.63

taptakāñcanasacchāyaḥ pañcabāṇa ivāparaḥ /
hemakāntāsvādanena kāntābhrakanakārhakaḥ

1,9.64

<svarṇābhrakāntarasāyanam>
pūrvavanmārayetsvarṇaṃ kāntasattvābhrasatvakaṃ /
samāni trīṇi caitāni bhāvayecca trisaptakaṃ

1,9.65

muṇḍinirguṇḍikābhṛṅgavarānīreṇa pārvati /
māṣatrayonmitaṃ prātarlihetkṣaudraghṛtāplutaṃ

1,9.66

muṇḍīcūrṇaṃ karṣamātraṃ madhvājyābhyāṃ lihedanu /
gokṣīraṃ palamātraṃ ca pibettadanu pārvati

1,9.67

valladvādaśasaṃkhyātā parā vṛddhirbhavetpriye /
māsaṣoḍaśayoge divyakāyo bhavennaraḥ

1,9.68

hemābhrakāntabhajanādyogyaḥ syādvajrabhakṣaṇe /
<vajrarasāyanam>
pūrvavadbhasmayedvajraṃ dhātrīnīreṇa mardayet

1,9.69

bhāvayetsaptadhā dhīmānvrīhimātraṃ lihetpriye /
ghṛtakṣaudrayutaṃ cānupibeddhātrīrasaṃ palaṃ

1,9.70

vallāvadhirbhavedvṛddhirmāsaṣoḍaśayogataḥ /
cirajīvī vajrakāyo divyadṛṣṭirmahābalaḥ

1,9.71

vajrasya sevayā yogyo bhavedvajrābhrabhakṣaṇe /
<vajrābhrarasāyanam>
pūrvavanmārayedvyoma vajraṃ vajrāccaturguṇaṃ

1,9.72

ghanaṃ dhātryāḥ śatāvaryā rasairbhāvyaṃ trisaptadhā /
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ lihedanu

1,9.73

dhātrīśatāvarīnīraṃ krāmaṇaṃ palamātrakaṃ /
caturguñjā parā vṛddhirbhavetṣoḍaśamāsataḥ

1,9.74

vāksiddhirdivyadṛṣṭiḥ syāddevatāsadṛśaprabhaḥ /
sevayā ghanavajrasya kāntavajrārhako bhavet

1,9.75

<kāntavajrarasāyanam>
pūrvavadbhasmayedvajraṃ kāntaṃ vajrāccaturguṇaṃ /
kāntaṃ trisaptadhā bhāvyamaśvagandhāvarārasaiḥ

1,9.76

yavamātraṃ kṣaudraghṛtairyuktaṃ lehyaṃ dinodaye /
aśvagandhāvarācūrṇaṃ karṣaṃ gopayasā pibet

1,9.77

caturguñjāvadhirjñeyā vṛddhiḥ syātparamāvadhiḥ /
māsaṣoḍaśayogena bālasūryasamadyutiḥ

1,9.78

mahābalo mahātejā vāksiddhaḥ siddhatāṃ vrajet /
sevayā vajrakāntasya vajrakāntābhrakārhakaḥ

1,9.79

<vajrābhrakarasāyanam>
pūrvavanmārayedvajraṃ kāntābhrāṇi ca hīrakāt /
caturguṇe ca kāntābhre varābhṛṅgakuraṇḍajaiḥ

1,9.80

rasaistrisaptadhā bhāvyaṃ yavamātraṃ lihetpriye /
samadhvājyaṃ bhṛṅgavarākuraṇḍakarajoyutaṃ

1,9.81

palaṃ pibecca gokṣīraṃ caturguñjāparāvadhiḥ /
māsaṣoḍaśayogena gṛdhradṛṣṭirmahābalaḥ

1,9.82

avyāhatagatirdhīraḥ siddhasaṃghena vartate /
kāntābhravajrabhajanādyogyaḥ syāddhemavajrayoḥ

1,9.83

<svarṇavajrarasāyanam>
pūrvavanmārayedvajraṃ svarṇaṃ vajrāddvibhāgakaṃ /
suvarṇavajraṃ varṣābhūrasairbhāvyaṃ trisaptadhā

1,9.84

vrīhimeyaṃ lihetkṣaudraghṛtābhyāṃ ca punarnavāṃ /
karṣaṃ palaṃ ca gokṣīramanupeyaṃ sureśvari

1,9.85

dviguñjāvadhi vṛddhiḥ syānmāsaṣoḍaśayogataḥ /
cirakālaṃ bhavejjīvī valīpalitavarjitaḥ

1,9.86

vajrahemopayogena svarṇābhrakuliśārhakaḥ /
<svarṇābhravajrarasāyanam>
pūrvavadbhasmayeddhemaghanavajrāṇi pārvati

1,9.87

hīrakāddviguṇaṃ svarṇaṃ svarṇādabhraṃ dvibhāgakaṃ /
musalīkandasāreṇa bhāvanīyaṃ trisaptadhā

1,9.88

yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu /
karṣaṃ syānmusalīcūrṇaṃ gokṣīraṃ palamātrakaṃ

1,9.89

caturguñjāvadhirvṛddhirmāsaṣoḍaśayogataḥ /
mṛtyuṃ jayejjarāhīno vajrakāyo mahābalaḥ

1,9.90

etasya sevayā vajrahemakāntārhako bhavet /
<svarṇavajrakāntarasāyanam>
vajrakāntasuvarṇāni pūrvavanmāritāni ca

1,9.91

vajrātsuvarṇaṃ dviguṇaṃ svarṇātkāntaṃ dvibhāgakaṃ /
dhātrībhṛṅgarasairmardyamekaviṃśativārakaṃ

1,9.92

yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu /
dhātrībhṛṅgabhavaṃ cūrṇaṃ karṣaṃ godugdhakaṃ palaṃ

1,9.93

guñjācatuṣṭayī vṛddhirmāsaṣoḍaśayogataḥ /
valīpalitanirmukto divyatejā mahābalaḥ

1,9.94

etasya sevayā kāntasvarṇavajrābhrakārhakaḥ /
<svarṇakāntavajrābhrakarasāyanam>
bhasmayetsvarṇakāntābhravajrāṇi ca yathoktavat

1,9.95

jyotiṣmatīrasairbhāvyamekaviṃśativārakaṃ /
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu

1,9.96

aśvagandhākandacūrṇaṃ karṣaṃ godugdhakaṃ palaṃ /
guñjācatuṣṭayī vṛddhiḥ paramāvadhirīśvari

1,9.97

māsaṣoḍaśayogena sākṣādindrasamo bhavet /
etasya sevayā devi rasaṃ sevituṃ arhati

1,9.98

<rasabhasma>
dhānyābhraṃ pāradaṃ mardyaṃ taptakhalve dinatrayaṃ /
triphalāragvadhaniśākumārīkṛṣṇadhūrtajaiḥ

1,9.99

punarnavāgnijaṃbīrabhavairnīrairvimardayet /
pātayetpātanāyantre tvevaṃ mardanapātanaṃ

1,9.100

kuryāttrivāraṃ śuddhaḥ syātpārado doṣavarjitaḥ /
niyāmakairmardayettaṃ mūṣālepaṃ niyāmakaiḥ

1,9.101

kṛtvā taṃ marditaṃ sūtaṃ mūṣāyāṃ nikṣipetsudhīḥ /
andhrayitvā bhūdharākhye yantre pācyaṃ sureśvari

1,9.102

evaṃ ca saptadhā kuryānmardanaṃ puṭapācanaṃ /
rasabhasma bhavecchubhraṃ yojyaṃ yoge rasāyane

1,9.103

<āroṭakarasāḥ; abhrakajīrṇarasabhasma>
atha cāroṭakarasaṃ dehasiddhyekakāraṇaṃ /
māṣamātraṃ lihetprātarmadhvājyatriphalaiḥ saha

1,9.104

dhāroṣṇaṃ gopayaḥ peyaṃ mātramanu priye /
aṣṭaguñjāvadhiṃ vṛddhiṃ kṛtvā ṣoḍaśamāsakaṃ

1,9.105

valīpalitanirmukto jīvedācandratārakaṃ /
etasya sevayā devi hyabhrasūtārhako bhavet

1,9.106

mukhīkṛte rase devi catuḥṣaṣṭikaniṣkake /
abhrasatvaṃ niṣkamātraṃ kṣiptvā jambīrajairdravaiḥ

1,9.107

taptakhalve mardayecca dinaṃ kacchapayantrake /
sabiḍaṃ ca pacetpaścāttamādāya vimardayet

1,9.108

abhrasatvaṃ dviniṣkaṃ ca jambīrāmlena pārvati /
taptakhalve kacchapākhye yantre pacanakarma ca

1,9.109

tṛtīye ca caturniṣkaṃ caturthe pañcame kramāt /
aṣṭaniṣkābhrasatvaṃ ca dadyātpañcamapātane

1,9.110

ghanaṣoḍaśaniṣkaṃ ca ṣaṣṭhe dvātriṃśadaṃśakaṃ /
sattvaṃ saptame syātsamameva hi pārvati

1,9.111

pārade'bhrakasatvasya jāraṇā bhavati priye /
evaṃ jāritasūtendraṃ bhasmīkuryācca pūrvavat

1,9.112

palaṃ caitatsūtabhasma vyomasatvaṃ catuṣpalaṃ /
bhṛṅgarājadravairmardyaṃ mūṣāyāmandhayeddṛḍhaṃ

1,9.113

kukkuṭākhye puṭe pacyātsvāṅgaśītaṃ samāharet /
triphalābhṛṅgajairnīrairbhāvayettattrisaptadhā

1,9.114

madhvājyābhyāṃ guñjamātraṃ lihetprātarviśuddhadhīḥ /
pibedanu varākvāthaṃ palaṃ niyatamānasaḥ

1,9.115

guñjāṣoḍaśikā vṛddhiḥ sevyaṃ ṣoḍaśamāsataḥ /
ācandratārakaṃ jīvedvalīpalitavarjitaḥ

1,9.116

etasya sevayā kāntasūtasevārhako bhavet /
<kāntajīrṇarasabhasma>
mukhīkṛte sūtarāje yathābhūdabhrajāraṇā

1,9.117

tathaiva kāntasatvasya jāraṇā bhavati priye /
mārayetpūrvavatsūtaṃ kāntasatvena jāritaṃ

1,9.118

evaṃvidhaṃ sabhasma bhāgamekaṃ bhavetpunaḥ /
caturbhāgaṃ kāntabhasma mardayettriphalāmbunā

1,9.119

mūṣāyāṃ andhrayetpaścātpacetkaukkuṭike puṭe /
tamādāya varānīrairbhāvayecca trisaptadhā

1,9.120

madhvājyābhyāṃ lihedguñjāmātraṃ prātaratandritaḥ /
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ palamātraṃ sureśvari

1,9.121

guñjāṣoḍaśikā vṛddhirmāsaṣoḍaśayogataḥ /
divyadṛṣṭiṃ khecaratvaṃ prāpnuyādaindrakaṃ padaṃ

1,9.122

etasya sevayā sūtaghanakāntārhako bhavet /
mukhīkṛtarase kuryātpūrvavadvyomajāraṇaṃ

1,9.123

<kāntābhrakajīrṇarasabhasma>
samaṃ sūtasya deveśi paścātkāryaṃ vicakṣaṇaiḥ /
pūrvavatkāntasatvasya jāraṇā sūtarāṭsamā

1,9.124

kāntasatvābhrasatvābhyāṃ jāritaḥ pārado yadi /
sa rasaḥ pakṣahīnaḥ syāccāñcalyarahitaḥ śivaḥ

1,9.125

taṃ rasaṃ pūrvavaddivyairauṣadhairmāritaṃ rasaṃ /
palaṃ taddviguṇaṃ vyomasatvabhasma ca tatsamaṃ

1,9.126

bhasma vaikrāntasatvasya mardyamevaṃ trayaṃ tridhā /
bhṛṅgadhātrīphalarase tato laghupuṭe pacet

1,9.127

bhṛṅgadhātrīphalarasaiśchāyāyāṃ bhāvayedrasaṃ /
triphalāmadhusarpirbhirguñjāmātraṃ lihedanu

1,9.128

pibetpalaṃ ca gokṣīraṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśaguñjikā /
māsaṣoḍaśayogena jīvedācandratārakaṃ

1,9.129

etasya sevayā sūtasvarṇasevārhako bhavet /
<svarṇajīrṇarasabhasma>
hemajīrṇaṃ sūtarājaṃ bhasmīkuryācca pūrvavat

1,9.130

evaṃvidhaṃ sūtabhasma palaṃ svarṇapaladvayaṃ /
bhṛṅgadhātrīphalarasaiśchāyāyāṃ bhāvayettridhā

1,9.131

ruddhvā taṃ saṃpuṭe pacyātkukkuṭākhye puṭe pacet /
punastrisaptadhā bhṛṅgadhātrīnīraiśca bhāvayet

1,9.132

māṣamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ yutaṃ rasaṃ /
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamāṣakaṃ

1,9.133

māsaṣoḍaśayogena devatulyaścirāyuṣaḥ /
sevayā svarṇasūtasya ghanahemarasārhakaḥ

1,9.134

<svarṇābhrakajīrṇarasabhasma>
mukhīkṛtarase cābhrasatvaṃ jāryaṃ samaṃ purā /
tataḥ svarṇaṃ samaṃ jāryaṃ taṃ sūtaṃ bhasmayettataḥ

1,9.135

pūrvoktavatsūtabhasma palaṃ svarṇapaladvayaṃ /
catuṣpalaṃ vyomasatvabhasma caikatra yojayet

1,9.136

nīlīpatrarase mardyaṃ varākvāthe dinaṃ priye /
ruddhvā taṃ saṃpuṭe pacyādanyairviṃśatigomayaiḥ

1,9.137

nīlīrasavarākvāthairbhāvayettaṃ trisaptadhā /
guñjonmeyaṃ lihetkalye madhvājyābhyāṃ pibedanu

1,9.138

palamātraṃ varākvāthaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśaguñjikā /
māsaṣoḍaśayogena jīvedācandratārakaṃ

1,9.139

etasya sevayā kāntahemasūtārhako bhavet /
<svarṇakāntajīrṇarasabhasma>
samukhe pārade kāntasatvaṃ jāryaṃ yathoktavat

1,9.140

jārayecca tathā svarṇaṃ dvābhyāṃ jīrṇaṃ samaṃ samaṃ /
vidhinā bhasmayetsūtaṃ kāntahāṭakajāritaṃ

1,9.141

taṃ rasaṃ palamekaṃ ca hemabhasma paladvayaṃ /
calaṃ kāntasatvabhasma yuñjyādyathāvidhi

1,9.142

śatāvarīvarānīre dinaṃ saṃmardya saṃpuṭe /
ruddhvā taṃ kukkuṭapuṭe pacedādāya taṃ rasaṃ

1,9.143

triḥ saptadhā śatāvaryā rasairbhāvyaṃ varārasaiḥ /
guñjāmātraṃ ghṛtakṣaudrayuktaṃ lehyaṃ pibedanu

1,9.144

śatāvarīrasaḥ peyaḥ palamātraṃ sureśvari /
guñjāṣoḍaśikā vṛddhirmāsaṣoḍaśayogataḥ

1,9.145

valīpalitanirmuktaḥ pralayāntaṃ ca jīvati /
etasya sevayā svarṇakāntābhrarasabhugbhavet

1,9.146

<svarṇakāntābhrajīrṇarasabhasma>
ghanakāntasuvarṇāni caikaikāni samāni vai /
mukhīkṛtasya sūtasya jārayetkramaśaḥ priye

1,9.147

ghanādijāritaṃ sūtaṃ mārayetpūrvavatsudhīḥ /
tasmādbhasmīkṛtātsūtāddviguṇaṃ hemabhasma ca

1,9.148

hematulyaṃ mṛtaṃ kāntaṃ kāntatulyaṃ mṛtaṃ ghanaṃ /
etatsarvaṃ varākvāthamuṇḍībhṛṅgarasairdinaṃ

1,9.149

mardayetsaṃpuṭe ruddhvā pacetkaukkuṭike puṭe /
tadādāya varābhṛṅgamuṇḍinīraiśca bhāvayet

1,9.150

triḥ saptavāraṃ chāyāyāṃ prātarguñjonmitaṃ lihet /
śarkarāmadhusarpirbhiranupeyaṃ ca gopayaḥ

1,9.151

guñjāṣoḍaśikā vṛddhirmāsaṣoḍaśayogataḥ /
valīpalitanirmukto jīvedācandratārakaṃ

1,9.152

etasya sevayā sūtavajrasevārhako bhavet /
<vajrajīrṇarasabhasma>
samukhe pārade kuryātpūrvavadvajrajāraṇāṃ

1,9.153

vajrajīrṇaṃ rasaṃ devi bhasmīkuryācca pūrvavat /
bhasmībhūtarasādvajrabhasma ca dviguṇaṃ priye

1,9.154

kanyābhṛṅgavarānīrairdinaṃ mardyaṃ ca saṃpuṭe /
kukkuṭākhye puṭe pacyāttamādāyātha bhāvayet

1,9.155

kanyābhṛṅgavarānīrairbhāvayecca trisaptadhā /
yavamātraṃ lihetprātarmadhvājyābhyāṃ pibedanu

1,9.156

gokṣīraṃ palamātraṃ tu vṛddhirguñjācatuṣṭayaṃ /
māsaṣoḍaśayogena jīvedācandratārakaṃ

1,9.157

etasya sevayā vajrasūtavyomārhako bhavet /
<vajrābhrakajīrṇarasabhasma>
ghanajīrṇaṃ vajrajīrṇaṃ bhasmīkuryādrasaṃ sudhīḥ

1,9.158

bhasmībhūtādrasādvajraṃ dviguṇaṃ vyomabhasma ca /
caturguṇaṃ ca tatsarvamekīkṛtya vimardayet

1,9.159

varākvāthe rasairdinaṃ saṃpuṭake pacet /
kṛte laghupuṭe paścādbhāvyaṃ bhṛṅgavarārasaiḥ

1,9.160

trisaptadhā samadhvājyaṃ māṣamātraṃ pibedanu /
gavyaṃ kṣīrapalaṃ peyaṃ vṛddhirguñjāṣṭakāvadhiḥ

1,9.161

evaṃ ṣoḍaśamāsena jīvedācandratārakaṃ /
etasya sevayā kāntavajrasūtārhako bhavet

1,9.162

<kāntavajrajīrṇarasabhasma>
kāntaṃ vajraṃ samaṃ jāryaṃ samukhe pārade priye /
kāntahīrakajīrṇaṃ taṃ pāradaṃ mārayetsudhīḥ

1,9.163

pūrvoktavidhinā kānte etatpāradabhasma ca /
pāradāddviguṇaṃ vajraṃ vajrātkāntaṃ caturguṇaṃ

1,9.164

palāśapuṣpasvarasairdinaṃ mardyaṃ ca saṃpuṭe /
ruddhvā kukkuṭake paścāttamādāyātha bhāvayet

1,9.165

palāśapuṣpanīreṇa bhāvayettaṃ trisaptadhā /
samadhvājyaṃ māṣamātraṃ lihedanu pibetpayaḥ

1,9.166

aṣṭaguñjāvadhirvṛddhirbhavetṣoḍaśamāsataḥ /
valīpalitanirmukto jīvedācandratārakaṃ

1,9.167

etasya sevayā vajrarasakāntābhrakārhakaḥ /
<kāntavajrābhrakajīrṇarasabhasma>
samukhe pārade vyomakāntavajrāṇi ca kramāt

1,9.168

samāni jārayetpaścājjīrṇaṃ taṃ mārayedrasaṃ /
pūrvavatpāradādvajraṃ samaṃ vajracaturguṇaṃ

1,9.169

kāntaṃ kāntasamaṃ vyomasatvaṃ caitāni mardayet /
triphalābhṛṅgajarasai ruddhvā saṃpuṭake pacet

1,9.170

laghunāgnipuṭenaiva tamādāyātha bhāvayet /
varābhṛṅgarasairekaviṃśatiṃ vāramātape

1,9.171

māṣamātraṃ samadhvājyaṃ lihetprātarviśuddhadhīḥ /
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ vṛddhirguñjāṣṭakaṃ bhavet

1,9.172

māsaṣoḍaśayogena jīvedācandratārakaṃ /
etasya sevayā hemavajrasūtārhako bhavet

1,9.173

<svarṇavajrajīrṇarasabhasma>
samukhe pārade tulye hema vajraṃ ca jārayet /
taṃ rasaṃ bhasmayeddevi rasaṃ vajraṃ samaṃ samaṃ

1,9.174

tayoḥ samaṃ mṛtaṃ hema varākvāthena mardayet /
tatsarvaṃ saṃpuṭe kṣiptvā bhūdharākhye puṭe pacet

1,9.175

tamādāya varākvāthairbhāvayecca trisaptadhā /
māṣamātraṃ lihetprātastilājyamadhusaṃyutaṃ

1,9.176

gokṣīramanupeyaṃ syādaṣṭaguñjāvadhi kramāt /
māsaṣoḍaśaparyantaṃ jīyādācandratārakaṃ

1,9.177

etasya sevayā vyomahemavajrarasārhakaḥ /
<svarṇavajrābhrakajīrṇarasabhasma>
samukhe pārade vyomahemavajrāṇi jārayet

1,9.178

pāradasya samāṃśāni tataḥ sūtaṃ vimārayet /
rasatulyaṃ mṛtaṃ vajraṃ tayostulyaṃ ca hāṭakaṃ

1,9.179

sarvatulyaṃ rasaṃ vyoma tatsarvaṃ brahmabījakaiḥ /
tailaistryahaṃ peṣayitvā saṃpuṭedbhūdhare puṭe

1,9.180

taṃ palāśakaṣāyeṇa bhāvanāścaikaviṃśatiḥ /
taṃ rasaṃ māṣamātraṃ ca tailaṃ brahmadrubījakaṃ

1,9.181

karṣamātraṃ pibeccānu yāvadguñjāṣṭakāvadhi /
māsaṣoḍaśayogena siddho bhavati śāśvataḥ

1,9.182

etasya sevayā kāntahemavajrarasārhakaḥ /
<svarṇakāntavajrajīrṇarasabhasma>
mukhīkṛte sūtarāje kāntaṃ svarṇaṃ samaṃ samaṃ

1,9.183

jārayedbhasmayettaṃ ca tatsamaṃ vajrabhasma ca /
tayostulyaṃ mṛtaṃ hema kāntaṃ sarvasamaṃ priye

1,9.184

varābhṛṅgarase piṣṭvā bhūdhare saṃpuṭe pacet /
tato bhṛṅgavarānīrairekaviṃśatibhāvanāḥ

1,9.185

varākṣaudrairlihetprātarmāṣamātraṃ rasaṃ sudhīḥ /
gavyaṃ payaḥ palaṃ peyaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamāṣikā

1,9.186

māsaṣoḍaśayogena bhavetsiddhasamaḥ prabhuḥ /
etasya sevayā vyomakāntahemapavīrasaṃ

1,9.187

sevituṃ jāyate'rho'sau saṃyatātmā maheśvaraḥ /
<svarṇakāntavajrābhrakajīrṇarasabhasma>
ghanakāntasvarṇavajraṃ jārayetsamukhe rase

1,9.188

pratyekaṃ pāradasamameva kāryaṃ sureśvari /
tatastaṃ mārayedyuktyā rasatulyaṃ mṛtaṃ paviṃ

1,9.189

tayostulyaṃ mṛtaṃ hema sarvatulyaṃ mṛtaṃ ghanaṃ /
ghanatulyamayaskāntaṃ sarvatulyaṃ suradrujaiḥ

1,9.190

tailaistataḥ saṃpuṭe ca kṣiptvā bhūdharake pacet /
guñjāmātraṃ rasaṃ caitaṃ lihetprātaḥ śuciḥ sudhīḥ

1,9.191

devadārujatailena karṣamātraṃ tu pārvati /
dhāroṣṇaṃ gopayaḥ peyaṃ palamātramanu priye

1,9.192

guñjāṣoḍaśaparyantaṃ māsaṣoḍaśayogataḥ /
ya imaṃ pāradaṃ divyaṃ sevate pathyabhuksadā

1,9.193

vyādhijanmajarāmṛtyuvarjitaḥ sarvasiddhibhāk /
sarvajñaḥ sarvagaḥ siddhaḥ sṛjatīva pitāmahaḥ

1,9.194

viṣṇuvattrāyate viśvaṃ haratīva haraḥ svayaṃ /
vāñchitārthānsvayaṃ datte kalpadruma ivāparaḥ

1,9.195

kandarpa iva kāmākṣīḥ sahasraṃ ramayetkṣaṇāt /
saccidānandarūpo'yaṃ rasasevī bhaveddhruvaṃ

1,9.196

ghanādipañcayogotthamekatriṃśadrasāyanaṃ /
bhavatsnehena kathitaṃ rahasyaṃ devadurlabhaṃ

1,10.1

âk, १, १०
<ghuṭikāsiddhiḥ>
praṇamya parayā bhaktyā bhairavaṃ bhairavī śivaṃ /
uvāca vinayenedaṃ lokānāṃ hitakāṃkṣiṇī

1,10.2

śrībhairavī /
devadeva kṛpāmūrte sarvānugrāhaka prabho /
tvatprasādānmayā jñātaṃ rahasyaṃ atidurlabhaṃ

1,10.3

kāntābhrahemakuliśarasabhasma rasāyanaṃ /
ataḥ paraṃ mahādeva śrotumicchāmi bhairava

1,10.4

etairghanādyai racitaghuṭikānāṃ rasāyanaṃ /
śrutvā savinayaṃ vākyaṃ bhairavyāstvādibhairavaḥ

1,10.5

sthitvetyuvāca vacanaṃ tadvakṣyāmi rasāyanaṃ /
śrībhairavaḥ /
<१. sañjīvanī ghuṭikā>
śṛṇu pārvati yatnena sāvadhānena sāmprataṃ

1,10.6

prathamaṃ jāraṇaṃ kāryaṃ paścātpāradabandhanaṃ /
tasmājjāraṇabījāni ghanādīnāṃ vadāmi te

1,10.7

gandhatālaśilātutthakharparīhiṅgulāmalāḥ /
bhūnāgatāpyakāsīsanṛpāvartābhragairikaṃ

1,10.8

kāntatrikṣāravaikrāntāstvete cūrṇasamāṃśakaḥ /
siddhacūrṇamidaṃ khyātaṃ śreṣṭhaṃ syādbījakarmaṇi

1,10.9

dvandvamelopaliptāyāṃ mūṣāyāṃ nikṣipetpriye /
kṛṣṇasatvābhrasatvaṃ ca drāvayetsamaśulbakaṃ

1,10.10

samitrapañcakaṃ tasminsiddhacūrṇaṃ muhurmuhuḥ /
ghanāddaśaguṇaṃ kṣepyaṃ dhamedgāḍhaṃ varānane

1,10.11

ghanasatvāvaśiṣṭaṃ syāddhamanīyaṃ ca tāvatā /
kālenedaṃ vyomasatvabījaṃ jāryaṃ rasāyane

1,10.12

samukhe pārade bījaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśake kṣipet /
taptakhalve'mlavargeṇa mardayeddivasatrayaṃ

1,10.13

taṃ sūtaṃ kacchape yantre sabiḍe jārayetpriye /
tato dvātriṃśadaṃśaṃ ca ṣoḍaśāṃśaṃ rasasya tu

1,10.14

aṣṭamāṃśaṃ caturthāṃśaṃ dvyaṃśaṃ caiva samāṃśakaṃ /
pārade jārayedevaṃ kramādbījaṃ sureśvari

1,10.15

sūtamevaṃvidhaṃ vyomasatvaṃ bījasamaṃ priye /
taptakhalve'mlavargeṇa mardayedekavāsaraṃ

1,10.16

piṣṭiṃ pāradarājaṃ taṃ jambīrāntarvinikṣipet /
dolāyantre'mlayukte taṃ vipacetsaptavāsaraṃ

1,10.17

tamādāya baliṃ kṣiptvā siddhacūrṇena pārvati /
tatastaṃ bhūdhare yantre pacellaghupuṭena ca

1,10.18

yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkāryaṃ muhurmuhuḥ /
dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharake puṭaṃ

1,10.19

mṛtasañjīvanī nāmnā ghuṭikā sarvasiddhidā /
vaktrāntare gale mūrdhni bāhau karṇe'thavā vahet

1,10.20

hemnā suveṣṭitā samyagvalīpalitanāśinī /
vaktrasthā mṛtyuhā varṣādviṣavigrahanāśinī

1,10.21

śuddhaṃ gandhaṃ karṣamātraṃ gavyaṃ kṣīraṃ palaṃ pibet /
anena kramaṇenaiva sūtaḥ saṃkramate tanuṃ

1,10.22

<२. divyā ghuṭikā>
kāntamlecchamukhaṃ rūpyaṃ liptamūṣāntare samaṃ /
drāvayitvā siddhacūrṇaṃ kāntāddaśaguṇaṃ śanaiḥ

1,10.23

vahenmuhurmuhurdrāvyaṃ yāvatkānto'vaśiṣyate /
kāntabījamidaṃ proktaṃ śreṣṭhaṃ jāryaṃ rasāyane

1,10.24

samukhe pārade cedaṃ bījaṃ cāryaṃ ca pūrvavat /
catuḥṣaṣṭyaṃśakaṃ pūrvaṃ samāṃśaṃ taṃ krameṇa vai

1,10.25

evaṃvidhaṃ sūtarājaṃ kāntabījaṃ dvayaṃ samaṃ /
mardayettaptakhalve ca sāmlavarge dinatrayaṃ

1,10.26

piṣṭībhūtaṃ ca jambīre kṣiptvāmlagaṇapūrite /
dolāyantre pacetsamyagevaṃ ā saptavārakaṃ

1,10.27

tamādāya lihedbāhye siddhacūrṇena bhairavi /
tato divyauṣadhairlipte saṃpuṭe bhūdhare pacet

1,10.28

yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkuryātkrameṇa ca /
dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharapācanaṃ

1,10.29

puṭe tau jārayeddivyanāmnātha parameśvari /
vaktrāntare gale mūrdhni bāhau karṇe'thavā vahet

1,10.30

hemnā suveṣṭitaṃ dhāryaṃ valīpalitanāśanaṃ /
pūrvavatphaladā puṇyā dhāryā yatnena mānavaiḥ

1,10.31

pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ dehe saṃkramate rasaḥ /
<३. kāmeśvarī ghuṭikā>
samukhe pārade vyomakāntabījaṃ ca mārayet

1,10.32

pratyekaṃ pāradasamaṃ pūrvavacca śanaiḥ śanaiḥ /
catuḥṣaṣṭyaṃśakaṃ cādau samāṃśaṃ taṃ kramādrase

1,10.33

asya sūtasya tulyāṃśaṃ kāntabījābhrabījakaṃ /
taptakhalve'mlavargeṇa mardayedvāsaratrayaṃ

1,10.34

piṣṭīkṛtaṃ ca jambīre kṣiptvā dolāgataṃ pacet /
punarādāya tāṃ piṣṭiṃ siddhacūrṇena lepayet

1,10.35

divyauṣadhigaṇairlipte saṃpuṭe bhūdhare pacet /
yadā kaṭhinatāṃ yāti dvidhā kuryātkrameṇa tu

1,10.36

dolāsvedaṃ cūrṇalepaṃ kṛtvā bhūdharapācanaṃ /
kāmeśvarīyaṃ ghuṭikā vaktrasthā sarvasiddhidā

1,10.37

pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ rasendraḥ krāmate tanuṃ /
<४. hemasundarī ghuṭikā>
svarṇaṃ rūpyaṃ mlecchamukhaṃ kāntasatvābhrasatvakaṃ

1,10.38

dvandvamelopaliptāyāṃ mūṣāyāṃ tadvinikṣipet /
tasmindrute siddhacūrṇaṃ svarṇāddaśaguṇaṃ kṣipet

1,10.39

yāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syāttāvaddrāvyaṃ śanaiḥ śanaiḥ /
hemabījaṃ idaṃ khyātaṃ śreṣṭhaṃ rasarasāyane

1,10.40

samukhe pārade devi bījaṃ rasasamaṃ kramāt /
jārayetpūrvavaddevi catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ

1,10.41

etadrasaṃ hemabījaṃ samaṃ khalve ca tāpite /
mardayedamlavargeṇa tryahātpiṣṭirbhavedrasaḥ

1,10.42

piṣṭiṃ jambīrajāṃ kṛtvā dolāyantre'mlapūrite /
ṣaḍahaṃ pācayeddevi siddhacūrṇapralepanaṃ

1,10.43

tathā saṃpuṭalepaṃ ca tathā bhūdharapācanaṃ /
yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkuryācca pūrvavat

1,10.44

iyaṃ tu ghuṭikā divyā vikhyātā hemasundarī /
vaktrasthā siddhidā naḥṇāṃ jarāmṛtyuviṣāpahā

1,10.45

pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ sūtaḥ saṃkramate punaḥ /
<५. madanasundarī ghuṭikā>
mukhīkṛte rase vyomabījaṃ hāṭakabījakaṃ

1,10.46

samaṃ samaṃ kramājjāryaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
ityevaṃ jāritaṃ sūtaṃ bījaṃ gaganarukmayoḥ

1,10.47

mardayetpāradasamaṃ taptakhalve'mlavargataḥ /
tridinājjāyate piṣṭiḥ punarjambīragāṃ kuru

1,10.48

dolāyantre'mlabharite pacettāṃ saptavāsaraṃ /
lepanaṃ siddhacūrṇasya tathā saṃpuṭalepanaṃ

1,10.49

tathā bhūdharapākaśca yāvatkaṭhinatāṃ vrajet /
siddhidā ghuṭikā hyeṣā nāmnā madanasundarī

1,10.50

āsyāntarasthitā kuryātsarvasiddhīścirāyuṣaḥ /
vyālavyāghragajādīnāṃ rājñāṃ vaśyaṃ striyāmapi

1,10.51

pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ kāyaṃ ākrāmate rasaḥ /
<६. khecarī ghuṭikā>
mukhīkṛte rase kāntahemabījaṃ samaṃ samaṃ

1,10.52

rasonmite pṛthakjāryaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
itthaṃ jīrṇaṃ rasaṃ bījaṃ kāntahemno rasonmitaṃ

1,10.53

pūrvavatpiṣṭikāṃ kṛtvā dolāyantre ca pācanaṃ /
yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkāryaṃ muhurmuhuḥ

1,10.54

ghuṭikā jāyate nāmnā khecarī sarvasiddhidā /
pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ sugandhaṃ gopayaḥ pibet

1,10.55

tena saṃkramate dehaṃ ghuṭikāntargato rasaḥ /
<७. vajreśvarī ghuṭikā>
samukhe pārade vyomakāntahemnāṃ samaṃ samaṃ

1,10.56

bījaṃ pṛthakpṛthakjāryaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
itthaṃbhūtasya sūtasya samaṃ vyomādibījakaṃ

1,10.57

trayaṃ tāpitakhalvena tryahamamlena mardayet /
sa sūtaḥ piṣṭiṃ āpnoti tāṃ piṣṭiṃ pūrvavatpriye

1,10.58

dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharapācanaṃ /
yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkāryaṃ atandritaiḥ

1,10.59

vajreśvarīti ghuṭikā vaktrasthā sarvasiddhidā /
pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ gātraṃ vyāpnoti pāradaḥ

1,10.60

<८. mahāvajreśvarī ghuṭikā>
śuddhaṃ svarṇaṃ vajrabhasma lohacūrṇābhrasatvakaṃ /
etaccatuḥsamaṃ nāgaṃ mūṣāyāṃ cāndhritaṃ dhamet

1,10.61

dvandvamelopaliptāyāṃ punarādāya taṃ priye /
ekībhūtaṃ ca mūṣāyāṃ prakaṭaṃ ca dhametpunaḥ

1,10.62

dhautasattvaṃ mākṣikaṃ ca svalpaṃ svalpaṃ muhuḥ kṣipet /
vajrahemāvaśeṣaṃ tu yāvatsyāttata uddharet

1,10.63

etasminvyomasatvāyaścūrṇanāgāṃśca pūrvavat /
dvandvamelopaliptāyāṃ andhrayitvā dṛḍhaṃ dhamet

1,10.64

ekībhūtaṃ samādāya mūṣāyāṃ prakaṭaṃ dhamet /
hemavajrāvaśeṣaṃ syādyāvattatpunarāharet

1,10.65

vyomasatvaṃ ayaścūrṇaṃ nāgaṃ vāhyaṃ punaḥ punaḥ /
pūrvavatkramayogena mākṣikaṃ dhautasattvakaṃ

1,10.66

muhuḥ kṣipya dhamettaṃ tu bāhyamevaṃ tu ṣaḍguṇaṃ /
vajrabījamidaṃ śreṣṭhaṃ jāryaṃ rasarasāyane

1,10.67

samukhe pārade jāryaṃ vajrabījaṃ rasonmitaṃ /
catuḥṣaṣṭyaṃśakādyaṃ ca kramātsaṃkrāmayetpriye

1,10.68

itthaṃ jāritasūtasya samaṃ kuliśabījakaṃ /
taptakhalve'mlavargeṇa mardayeddivasatrayaṃ

1,10.69

sa piṣṭirjāyate sūtastāṃ piṣṭīṃ ca samāharet /
dolāpākaḥ siddhacūrṇalepaḥ sampuṭabhūdharaṃ

1,10.70

kurvīta pūrvavatsarvaṃ yāvatkaṭhinatāṃ vrajet /
mahāvajreśvarī nāmnā ghuṭikā siddhidāyinī

1,10.71

vaktrasthā krāmaṇaṃ kāryaṃ pūrvavatkrāmate rasaḥ /
<९. vajrakhecarī ghuṭikā>
mukhīkṛte rase vyomavajrabījaṃ rasonmitaṃ

1,10.72

pṛthakpṛthakjāraṇīyaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
amuṣya jīrṇasūtasya samaṃ vajrābhrabījakaṃ

1,10.73

taptakhalve'mlavargeṇa tridinaṃ mardayeddṛḍhaṃ /
sa raso jāyate piṣṭistāṃ punaḥ pūrvavatpriye

1,10.74

dolāsvedaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharapācanaṃ /
yāvatkaṭhinatāṃ yati tāvadevaṃ muhurmuhuḥ

1,10.75

ghuṭikā jāyate divyā nāmneyaṃ vajrakhecarī /
vaktrasthā siddhidā nṛṇāṃ pūrvavatkrāmaṇaṃ priye

1,10.76

<१०. kālavidhvaṃsinī ghuṭikā>
mukhīkṛte rase kāntavajrabījaṃ rasonmitaṃ /
pṛthakpṛthagjāraṇīyaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ

1,10.77

asya jīrṇasya sūtasya samaṃ kuliśakāntayoḥ /
bījaṃ saṃtaptakhalve'mlavarge mardyaṃ dinatrayaṃ

1,10.78

piṣṭirbhavatyeṣa sūtaḥ piṣṭiṃ tāṃ punarāharet /
dolāsvedaḥ siddhacūrṇalepaḥ saṃpuṭabhūdharaṃ

1,10.79

yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvadevaṃ muhurmuhuḥ /
kālavidhvaṃsinī nāmnā ghuṭikā jāyate śubhā

1,10.80

mukhasthā siddhidā divyā pūrvavatkrāmaṇaṃ pibet /
<११. gaganeśvarī ghuṭikā>
mukhīkṛte sūtarāje vajrakāntābhrabījakaṃ

1,10.81

pṛthakpṛthaksūtarāje catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
rasasya tasya sadṛśaṃ vajrabījābhrabījakaṃ

1,10.82

taptakhalve'mlavargeṇa tryahātpiṣṭiḥ sumardanāt /
dolāpākaḥ siddhacūrṇalepaḥ saṃpuṭabhūdharaṃ

1,10.83

yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkuryānmuhurmuhuḥ /
gaganeśvarīyaṃ ghuṭikā vaktrasthā sarvasiddhidā

1,10.84

pūrvavatkrāmaṇaṃ kāryaṃ dehe krāmati sūtakaḥ /
<१२. vajraghaṇṭeśvarī ghuṭikā>
mukhīkṛte sūtarāje bījaṃ vajrasuvarṇayoḥ

1,10.85

pṛthakpṛthaksamaṃ jāryaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
asya sūtasya sadṛśaṃ hemno vajrasya bījakaṃ

1,10.86

taptakhalve'mlavargeṇa tryahātpiṣṭirbhavedrasaḥ /
tāṃ piṣṭiṃ punarādāya pūrvavatparikalpayet

1,10.87

dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharapācanaṃ /
yāvatkaṭhinatāṃ yāti tāvatkuryānmuhurmuhuḥ

1,10.88

vajraghaṇṭeśvarī hyeṣā ghuṭikā siddhidāyinī /
mukhasthā siddhidā divyā pūrvoktaṃ krāmaṇaṃ pibet

1,10.89

<१३. vajrabhairavī ghuṭikā>
mukhīkṛte sūtarāje hemavajrābhrabījakaṃ /
pṛthakpṛthaksamaṃ jāryaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ

1,10.90

asya sūtasya sadṛśaṃ hemavajrābhrabījakaṃ /
mardayedamlavargeṇa taptakhalve dinatrayaṃ

1,10.91

piṣṭirbhavetpunastāṃ ca samādāya tataḥ priye /
dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharapācanaṃ

1,10.92

yāvatkaṭhinatāmeti tāvatkāryaṃ muhurmuhuḥ /
ghuṭikā jāyate divyā nāmneyaṃ vajrabhairavī

1,10.93

mukhasthitā siddhakarī krāmaṇaṃ pūrvavatpriye /
<१४. tripurabhairavī ghuṭikā>
mukhīkṛte rase kāntavajrahāṭakabījakaṃ

1,10.94

jāryaṃ pṛthaksūtasamaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ /
jīrṇasūtasamaṃ kāntavajrakāñcanabījakaṃ

1,10.95

taptakhalve'mlavargeṇa mardayeddivasatrayaṃ /
jāyate pāradaḥ piṣṭiḥ pūrvavattāṃ samāharet

1,10.96

dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ bhūdharapācanaṃ /
yāvatkaṭhinatāṃ eti tāvatkāryaṃ muhurmuhuḥ

1,10.97

ghuṭikā jāyate divyā nāmnā tripurabhairavī /
mukhasthā siddhidā hyeṣā pūrvavatkrāmaṇaṃ priye

1,10.98

<१५. mahābhairavī ghuṭikā>
mukhīkṛte rase kāntavajrābhrasvarṇabījakaṃ /
pṛthaksūtasamaṃ jāryaṃ catuḥṣaṣṭyaṃśakādikaṃ

1,10.99

asya sūtasya jīrṇasya samaṃ vyomādibījakaṃ /
mardayedamlavargeṇa taptakhalve dinatrayaṃ

1,10.100

piṣṭirbhavati sūtendrastāṃ piṣṭiṃ punarāharet /
dolāpākaṃ siddhacūrṇalepaṃ saṃpuṭabhūdhare

1,10.101

yāvatkaṭhinatāmeti tāvatkāryaṃ muhurmuhuḥ /
nāmnā mahābhairavīyaṃ ghuṭikā sarvasiddhidā

1,10.102

dhārayenmukhamadhye tatpūrvavatkrāmaṇaṃ pibet /
<krāmaṇāni>
triphalā musalī muṇḍī bhṛṅgarājaśca vākucī

1,10.103

nīlī kanyā kākamācī hayagandhā śatāvarī /
uttarā vāruṇī devadālī citrā punarnavā

1,10.104

nirguṇḍī sahadevī ca rudantī gajakarṇikā /
bhūtāvarātabhallātakākatuṇḍāmṛtālatāḥ

1,10.105

palāśaḥ kukkurūṭaśca dhātrīphalarasaḥ payaḥ /
palāśabījakaṃ tailaṃ ghṛtaṃ madhu śivāmbu ca

1,10.106

bilvamajjā ca tailaṃ ca tailaṃ jyotiṣmatībhavaṃ /
etāni krāmaṇārhāṇi cauṣadhāni bhavanti hi

1,10.107

ete cāṣṭārdhagaditāḥ krāmaṇārthe prayogataḥ /
rasabhasmaprayoge ca ghuṭikānāṃ rasāyane

1,10.108

<pañcadaśaghuṭikāphalam>
priye pañcadaśānāṃ ca ghuṭikānāṃ phalaṃ śṛṇu /
abhrabījena racitaghuṭikā rasasaṃyutā

1,10.109

mukhasthitā dvādaśābdaṃ sarvarogavināśanī /
sa jīvedvatsaraśataṃ pumāṃśca parameśvari

1,10.110

kāntabījena racitā ghuṭikā rasasaṃyutā /
āsyasthā sarvarogaghnī dvādaśābdaṃ varānane

1,10.111

dhātudārḍhyaprajananī sahasrāyuṣyadāyinī /
kāntābhrabījaracitā rasayugghuṭikā śubhā

1,10.112

dvādaśābdaṃ mukhāntasthā jarāmayavināśinī /
ayutāyuṣyadā divyā mahābalavivardhinī

1,10.113

hemabījayutā sūtaghuṭikā mukhamadhyagā /
ā dvādaśābdaṃ dehasya valīpalitarogahā

1,10.114

āyuṣyapradā puṇyā nāgāyutabalapradā /
hemābhrabījaghaṭitā ghuṭikā yuktapāradā

1,10.115

vaktrāsthitārkasaṃkhyābdaṃ daśalakṣābdajīvadā /
divyabuddhiprajananī divyasatvapradāyinī

1,10.116

kāntakāñcanabījābhyāṃ sasūtā ghuṭikā kṛtā /
dvādaśābdaṃ mukhāntā koṭyāyuṣyavivardhinī

1,10.117

mahātejaḥprajananī bilanidhyādidarśinī /
kāntābhrahemaghaṭitā ghuṭikā rasasaṃyutā

1,10.118

mukhasthā dvādaśābdāntāddaśakoṭyabdajīvadā /
hālāhalādisaṃvartakhecaratvapradāyinī

1,10.119

nirmuktavajrabījena rasayugghuṭikā śubhā /
mukhasthā dvādaśābdāntaṃ sarvalokagatipradā

1,10.120

yāvadbhūmiḥ sthiratarā tāvadāyuḥpravardhinī /
taruṇaḥ sarvadā kāmaḥ kāntānāṃ suratakṣamaḥ

1,10.121

vajrābhrabījaracitā ghuṭikā rasagarbhitā /
ghuṭikā rasasaṃkhyābdaṃ mukhasthā sarvasiddhidā

1,10.122

brahmāyuṣyapradā puṃsāṃ jagatsṛṣṭuṃ kramātprabhuḥ /
pūjyate brahmavaddevairvedavedāṅgapāragaḥ

1,10.123

sarasvatyā ca sāvitryā sevyate sarvalokagaḥ /
aṣṭābhiḥ siddhibhiryukto hyaṇimādibhirīśvari

1,10.124

vajrakāñcanabījena sasūtā ghuṭikā kṛtā /
mukhasthā dvādaśābdāntaṃ viṣṇvāyuṣyapradā nṛṇāṃ

1,10.125

sa ca viṣṇutvamāpnoti viṣṇuvatpālituṃ kṣamaḥ /
sevyate sanakādyaiśca śriyā yukto mahābalaḥ

1,10.126

svecchāgatirmahendrādyairnirjaraiḥ sevyate sadā /
hemābhravajrabījena racitā ghuṭikā priye

1,10.127

sapāradā mukhāntaḥsthā dvādaśābdaṃ varānane /
rudrāyuṣpradā naḥṇāṃ rudratvaṃ sā dadāti hi

1,10.128

saṃhartā rudravallokaṃ viṣṇvindrādyaiśca sevyate /
aṇimādyaiśca sahitaḥ sarvajñaḥ sarvalokagaḥ

1,10.129

sevyate pramathaśreṣṭhairdivyaśaktyā samanvitaḥ /
yogīndrairdhyāyate dhīro mahātejā mahābalaḥ

1,10.130

kāntakāñcanavajrāṇāṃ bījaiḥ sūtayutā kṛtā /
ghuṭikā bhānusaṃkhyābdaṃ mukhasthā siddhidā nṛṇāṃ

1,10.131

īśvarāyuṣyamāpnoti khecaratvaṃ ca mānavaḥ /
tirodhatte svayaṃ lokādbrahmendrādyabhivanditaḥ

1,10.132

koṭisūryapratīkāśo mahāmārutasattvavān /
mahākalpāntakāle'pi vināśaṃ na vrajeddhruvaṃ

1,10.133

yogakrīḍānuṣaktātmā dhyāyate yogavittamaiḥ /
kāntābhrahemavajrāṇāṃ kṛtā bījai rasātmikā

1,10.134

ghuṭikā ravisaṃkhyābdavaktrasthā yasya bhairavi /
sadāśivāyuḥ sa bhavetsarvānugrāhakaḥ prabhuḥ

1,10.135

sadāśivatvaṃ āpnoti devānāmadhipastathā /
vahnau vahnirjale vāri mārute mārutātmakaḥ

1,10.136

pṛthivyāṃ pṛthivīrūpaḥ śūnye śūnyātmako bhavet /
tasyākṣiṇīnduvahnyarkā brahmendrādyāśca sevakāḥ

1,10.137

gāyakā nāradādyāśca nartakyaścāpsaro'ṅganāḥ /
tadājñayaiva brahmendrāḥ sṛṣṭisthitivināśakāḥ

1,10.138

saccidānandakaḥ śaktaḥ sarvagaḥ sarvavicchivaḥ /
parāśaktiyutaḥ puṇyo nirmāyo niṣkalaḥ paraṃ

1,10.139

evaṃ guṇāḥ prakathitā ghuṭikānāṃ mayā priye /
śastrastambhakaraścāsāṃ sarvāsāṃ api vidyate

1,10.140

rasāyanasya sarvasya siddhido'yaṃ maheśvari /
<ghuṭikāsiddhau mantraprayogaḥ>
vakṣyate mantrarājo'yaṃ sarvasiddhipradāyakaḥ

1,10.141

aiṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ sauḥ amṛteśvarabhairava amṛtaṃ kuru amṛteśvarabhairavāya huṃ /
sauḥ klīṃ śrīṃ hrīṃ aiṃ huṃ phaṭsvāhā /
sauḥ klīṃ śrīṃ hrīṃ aiṃ /
pumānanena mantreṇa śīghraṃ siddhimavāpnuyāt

1,11.1

âk, १, ११
<jīvata eva divyadehasiddhiḥ; bhūtakālāntakarasaḥ>
śrībhairavī /
devadeva mahādeva kathitāni tvayādhunā /
rasāyanāni divyāni siddhidāni maheśvara

1,11.2

cirakālena dehānāṃ kalpānāṃ siddhidāni hi /
sadyaḥ siddhiryathā deva jāyate parameśvara

1,11.3

tadbrūhi nyūnābhyadhikahīnakṣīṇāṅgināṃ api /
atha gadgadamūkānāṃ kubjānāmatha kuṣṭhināṃ

1,11.4

andhapaṅgvabalānāṃ ca jarājarjaritātmanāṃ /
sadā rogārtaṣaṇḍānāṃ kṛśānāṃ bhrāntacetasāṃ

1,11.5

bhūtapretapiśācāpasmāronmattayujāmapi /
pramādājjīvaśeṣāṇāṃ dehasiddhipradaṃ nṛṇāṃ

1,11.6

śrībhairavaḥ /
śrutvā tadbhairavīvākyaṃ sādhu pṛṣṭaṃ tvayā priye /
tathāvidhāṃ pravakṣyāmi dehasiddhiṃ varānane

1,11.7

pañcabhūtātmikāḥ pañca kartavyā ghuṭikāḥ priye /
jīvātmikā bhavetṣaṣṭhī ghuṭikā piṇḍakoṣṭayuk

1,11.8

kāle tu yā kanyā kuryātsaṃbhogamāyataṃ /
tadvarāṅgasthitaṃ raktaṃ śuklaṃ syādvyomasatvakaṃ

1,11.9

tasyāḥ sadyaḥ prasūtasya viṣṭhā putrasya mārutaṃ /
tattvaṃ syātkevalaṃ tasyā rajastejātmasattvakaṃ

1,11.10

tadapatyasya rudhiraṃ jalatattvaṃ prakīrtitaṃ /
tatsūtasya vapuḥ sarvaṃ pārthivaṃ tattvamucyate

1,11.11

sūtasevakaśuklaṃ ca jīvatattvaṃ bhavetpriye /
koṭivedhakaraṃ sūtaṃ karṣaṃ karṣaṃ niyojayet

1,11.12

ekaikatattvamadhye tu prasekaṃ tāni mardayet /
teṣāṃ ca golakānkṛtvā ṣaḍrasaṃ sthāpayetpṛthak

1,11.13

nṛmānamunnataṃ kāyamāyāmaṃ tu tadardhakaṃ /
kaṭāhaṃ tāmraghaṭitaṃ piṇḍasthaulyaṃ ṣaḍaṅgulaṃ

1,11.14

caturmukhamayaṃ koṣṭhaṃ tasyopari kaṭāhakaṃ /
dhārayenniścalaṃ samyaktadantaḥ pūrayetpriye

1,11.15

goghṛtaṃ ca mahātailaṃ samabhāgamidaṃ dvayaṃ /
arcayeddaśadikpālānyoginīśca kumārikāṃ

1,11.16

śrīguruṃ siddhacakraṃ ca bhairavaṃ bhairavīṃ tathā /
gaṇādhipaṃ kṣetrapālaṃ nijeṣṭadaivataṃ tathā

1,11.17

navagrahāgniviprāṃśca daivajñānbhiṣaguttamān /
tathāntarāyakartaḥṃśca bhūtapretapiśācakān

1,11.18

yakṣarākṣasagandharvānmantrajñānsvajanānapi /
tarpayenmadyamāṃsaiśca vastrabhūṣaṇakāñcanaiḥ

1,11.19

tattatpriyakarairdivyairbaliṃ dikṣu vinikṣipet /
caturbhirvaṅkanālaiśca dhamayetkhadirāgninā

1,11.20

phenahīnaṃ adhūmaṃ ca saṃtaptaṃ ca yadā bhavet /
śrīguruṃ nijadevaṃ ca candrasūryāgnitārakāḥ

1,11.21

bhuvanāni namaskṛtya kaṭāhe nikṣipettanuṃ /
jñātvā samyagdrutaṃ dehaṃ pārthivākhyaṃ rasaṃ kṣipet

1,11.22

dhamedgāḍhaṃ prayatnena tatkalkaṃ ca yadā bhavet /
tato'ptattvākhyarasakaṃ nikṣipedraktatāṃ nayet

1,11.23

tejastattvarasaṃ paścātkṣipettanmāṃsatāṃ vrajet /
nikṣipedvāyutattvākhyaṃ rasaṃ tatra vinikṣipet

1,11.24

śubhravarṇatvamāpnoti tataścākāśatattvakaṃ /
nikṣipejjīvatattvākhyaṃ rasatattvaṃ ca pārvati

1,11.25

rasaṃ kṣipettvandhritasya svarṇasya tatsamaṃ bhavet /
sajīvo jāyate siddho huṃkāratrayaṃ uccaret

1,11.26

yathodito bhānubimbo mahābuddhiparākramaḥ /
mahāvapurmahātejā nāgāyutamahābalaḥ

1,11.27

manmathopamarūpāḍhyo vācā vāgīśvarīsamaḥ /
buddhyā jīvasamaḥ śrīmānviṣṇuvaddhanadopamaḥ

1,11.28

tyāge roṣe ca kālāgnirgāmbhīryeṇa mahodadhiḥ /
sraṣṭā hartā ca goptā ca sarvānugrāhakaḥ prabhuḥ

1,11.29

divyadṛṣṭirvajradehaḥ sa sākṣādbhairavastvayaṃ /
ardhayojanavistīrṇahemakiṅkiṇimaṇḍitaṃ

1,11.30

caladbhramarasaśobhaṃ nānāmāṇikyamaṇḍitaṃ /
hemamālāpariṣvaktaṃ ghaṇṭānādamanoharaṃ

1,11.31

divyadīptamahānādiśaṅkhakāhalasaṃkulaṃ /
vīṇāveṇumṛdaṅgādyairvāditrairmurajaiḥ samaṃ

1,11.32

tālairbahuvidhaiścānyairdivyaghoṣaiḥ samākulaṃ /
gāyatkinnaragandharvaistathā kiṃpuruṣairyutaṃ

1,11.33

lasanmāṇikyakeyūrahārakaṅkaṇamudrakāḥ /
kācanūpurasaṃyuktā divyābharaṇabhūṣitāḥ

1,11.34

divyamālāpariṣkārā divyagandhānulepanāḥ /
divyāmbarāścārurūpā mattamanmathavihvalāḥ

1,11.35

divyāṅganāstadā cainaṃ samāśritya bruvanti ca /
kiṃ karma siddhasaṃkhedāstvādeśo deva dīyatāṃ

1,11.36

upāsate siddhakanyāḥ paraḥ śatasahasrakaṃ /
yatra yāsyati tatraiva cānuyāmo vayaṃ vṛtāḥ

1,11.37

divyālayāṃśca vividhānhemamāṇikyamaṇḍitān /
divyāni snānapānāni svīkurvāṇo muhurmuhuḥ

1,11.38

vajryādisarvalokeṣu svecchayā viharatyasau /
pūjyate devasiddhaughaiḥ yathāyaṃ bhairavastathā

1,11.39

bhuñjānaḥ sarvabhogāṃśca kṣutpipāsāvivarjitaḥ /
yoginīśatasāhasraṃ bhoktā saṃcintayansukhaṃ

1,11.40

mahākalpāntakāle'pi prakṣīṇe'sminvarānane /
līyate parame vyomni līyante yatra devatāḥ

1,11.41

bhūtakālāntako nāma rasasyāsya prabhāvataḥ /
abhedyo'yaṃ akhaṇḍyaśca tvadāhyo bhavati priye

1,11.42

rasāyanasya sarvasya siddhido'yaṃ maheśvari /
vakṣyate mantrarājo'yaṃ rasasiddhipradāyakaḥ

1,11.43

aiṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ sauḥ śrībhairava

1,12.1

âk, १, १२
<śrīśaile siddhilābhaḥ>
śrībhairavī /
śrīśaile vividhā siddhiḥ sadyaḥ pratyayakāriṇī /
sulabhā śrūyate deva tāṃ brūhi vividhāṃ prabho

1,12.2

śrībhairavaḥ /
vakṣyāmi śṛṇu tatsarvaṃ sadyaḥ siddhikaraṃ priye /
kailāsānmandarānmerorvindhyādreśca himālayāt

1,12.3

mahendrānmalayādreśca sahyādṛśyagirerapi /
śreṣṭhaḥ śrīparvato divyaḥ siddhiyogīndrasevitaḥ

1,12.4

tatra tīrthāni sarvāṇi sarāṃsi saritaḥ priye /
siddhipradāni liṅgāni latāpāṣāṇapādapāḥ

1,12.5

mṛttikākandatoyāni patrapuṣpaphalāni ca /
evamādīni vidyante sarvasiddhikarāṇi ca

1,12.6

śrīparvato'hamīśāni tvahaṃ sākṣātsa parvataḥ /
sthāvaraṃ māmakaṃ rūpaṃ viddhi taṃ surasevitaṃ

1,12.7

asminyadasti nānyatra yadanyatra sthitaṃ ca tat /
divyaliṅgasparśanīyaṃ jyotirliṅgamanāmayaṃ

1,12.8

śrīmallikārjunamiti prakhyātaṃ parameśvari /
vāmapārśve'sya liṅgasya ghaṇṭāsiddheśvaraḥ sthitaḥ

1,12.9

ghaṇṭā vilambate dvāre tīrthakuṇḍaṃ ca vidyate /
upoṣitaistribhiḥ kāryaṃ jāgarūkairatandritaiḥ

1,12.10

niśi kṛṣṇacaturdaśyāmajasraṃ snāpayecchivaṃ /
ekaḥ samānayettoyaṃ kuṇḍasthamaparaḥ priye

1,12.11

ghaṇṭāṃ ninādayedanyaścaturyāmāvadhi priye /
ghaṇṭāsiddheśvarastuṣṭo dadyāttebhyo'pi khe gatiṃ

1,12.12

ghaṇṭāsiddheśvarasyāsya dakṣiṇe nikhanetpriye /
jānudaghnaṃ tu tatraiva dṛśyate rocanaprabhā

1,12.13

mṛttikā tāṃ samāhṛtya karṣamātraṃ pibetpriye /
kṣīrayuktāṃ ca saptāhaṃ sa sākṣādamaro bhavet

1,12.14

śrīgirīśasya purato gajākārā mahāśilā /
sravatyeva divārātraṃ divyagandhaṃ sugugguluṃ

1,12.15

taṃ gṛhṇīyātpalāśasya darvyālābukapātrake /
prakṣipedgandhakayutaṃ bhakṣayetkarṣamātrakaṃ

1,12.16

pratyahaṃ māsaparyantaṃ tataḥ siddhimavāpnuyāt /
sadānando yuvā dhīro jīvedācandratārakaṃ

1,12.17

vidrute mlecchavadane gugguluṃ taṃ vinikṣipet /
koṭimaṃśaṃ tatastāmraṃ divyaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,12.18

<candrodaka bei ṃallikārjuna>
mallikārjunadevasya candravāpyasti paścime /
vaiśākhapūrṇimāyāṃ tu sādhayetsādhakottamaḥ

1,12.19

nirbhayo nirvikalpaśca vasaṃstoyasamīpataḥ /
japenmṛtyuñjayaṃ mantraṃ rātrau vāsovivarjitaḥ

1,12.20

niśīthe candrasalilaṃ candraspṛṣṭaṃ bhavedyadā /
tattīrthacchidradeśe ca svāñjaliṃ prakṣipedataḥ

1,12.21

spṛṣṭvā candro yadā gacchettadā tattoyamāharet /
pibecca sahasā dhīro jīvedācandratārakaṃ

1,12.22

vajrakāyaḥ saumyarūpaḥ śāntātmā sa bhavennaraḥ /
<ṭhripurāntaka>
pūrvadvāre śrīgirestu vidyate tripurāntakaḥ

1,12.23

devasya nikaṭe deśe cottare tintriṇītaruḥ /
dṛśyate tatra mūle tu svayaṃ śrībhairavaḥ prabhuḥ

1,12.24

nṛmātrāṃ nikhanedbhūmiṃ tadagre dṛśyate tadā /
taptakuṇḍaṃ nīlajalaṃ divyasiddhipradāyakaṃ

1,12.25

tattintriṇīkapatrāṇi vastre baddhvā vinikṣipet /
kuṇḍe tasmiṃstadā tāni sthūlamīnā bhavanti ca

1,12.26

gṛhītvā tintriṇīkāṣṭhaiḥ pacedevaṃ kramātsudhīḥ /
teṣāṃ śiraḥkaṇṭakāni khāni ca vivarjayet

1,12.27

bhakṣayeccheṣamakhilaṃ sādhakaḥ siddhikāṅkṣayā /
kṣaṇamātraṃ bhavenmūrcchā tena paścādvibudhyate

1,12.28

vasudhāyāṃ bilaṃ paśyejjīveddivyāyutābdakaṃ /
<maṇipalli>
paścime tripurāntasya gavyūtidvayamātrake

1,12.29

maṇipalliriti grāmastasya paścimabhāgataḥ /
vidyate kaścana giristatpaścādekavāṭakaṃ

1,12.30

dṛśyate praviśettatra pūrvāsyaśca tato vrajet /
dakṣiṇābhimukhaḥ paścāddaśacāpāntamātrakaṃ

1,12.31

tatra cāmraphalākārānpāṣāṇāñjvalanaprabhān /
gṛhītvā bandhayedvastre tadvastraṃ raktatāṃ vrajet

1,12.32

pāṣāṇayuktaṃ tadvastraṃ kṣīramadhye vinikṣipet /
tataḥ kṣīraṃ raktavarṇaṃ syātpibetsādhakottamaḥ

1,12.33

saptāhājjāyate siddhirvajrakāyo mahābalaḥ /
jīvedācandratāraṃ ca ā kalpamavilpakaṃ

1,12.34

<kokilābila>
tripurāntasyodagbhāge kokilābilaṃ uttamaṃ /
jagatprakāśaṃ tatrāste kṛtvā dehaviśodhanaṃ

1,12.35

sādhako vamanādyaiśca tadbilaṃ praviśetsudhīḥ /
daśacāpāvadhistatra pāṣāṇāḥ kokilopamāḥ

1,12.36

santi gṛhītvā tatpṛṣṭhe tilāḥ kṣiptāḥ sphuṭanti ca /
ityetatpratyayaṃ dṛṣṭvā tāśca ghṛṣya parasparaṃ

1,12.37

dugdhāntaḥ prakṣipettāṃśca tatkṣīraṃ kṛṣṇatāṃ vrajet /
tatkṣīraṃ māsamātraṃ ca pibeddivyatanurbhavet

1,12.38

brahmaṇastridinaṃ jīvedvalīpalitavarjitaḥ /
vege samīrasadṛśaśchidraṃ paśyati bhūtale

1,12.39

tripurāntasya pūrvasyāṃ diśi yojanamātrake /
asti svargapurīnātho devastasyāgrataḥ khanet

1,12.40

jānumātraṃ ca vasudhāṃ tatra sarpaphaṇopamāḥ /
sparśasaṃjñāstu pāṣāṇā nirgacchanti varānane

1,12.41

tripurāntakadevasya paścime'rdhārdhayojane /
asti divyabiladvāraṃ tatra cāpatrayāntaraṃ

1,12.42

vrajetkharjūravṛkṣo'sti kṛṣṇavarṇaḥ phalānvitaḥ /
tatphalānāṃ rasaṃ pītvā tena mūrcchā bhavetkṣaṇaṃ

1,12.43

prabuddho'sau bhavetsiddho jīvedā candrabhāskaraṃ /
śrīgirerdakṣiṇadvāre vajreśvarasureśvarau

1,12.44

tiṣṭhato nikhanedbhūmiṃ tatra śrīphalasannibhāḥ /
pāṣāṇāḥ sparśabhedāḥ syuḥ saṃgrāhyāste sureśvari

1,12.45

tatra rāmeśvarākhyo'sti nikhanettasya sannidhau /
rudrākṣākārapāṣāṇāḥ sparśabhedā bhavanti te

1,12.46

<āvartaka>
jyotiḥsiddhavaṭasthāne dakṣiṇe caikapādapaḥ /
tiṣṭhatyāvartako nāma tadāsanne tu paścime

1,12.47

parvato vidyate tatra khanettālaphalopamāḥ /
pāṣāṇāstāndhamedgāḍhaṃ tatsarvaṃ kāñcanaṃ bhavet

1,12.48

tasyaiva dakṣiṇe dvāre vidyate kuṇḍaleśvaraḥ /
tannikṛṣṭe jānumātraṃ khanedbhūmiṃ samuddharet

1,12.49

raktābhāḥ śrīphalākārāḥ pāṣāṇāḥ sparśavedhakāḥ /
puruṣeśvaradevasya samīpe kuṇḍamasti hi

1,12.50

guñjāriḍḍhau ca vidyete vṛkṣau tatpattraṃ aśnīyāt /
saptāhājjāyate siddho jarāmaraṇavarjitaḥ

1,12.51

<hastiśilā>
tatra hastiśilā dakṣe khaneddhastapramāṇataḥ /
tatra jambūphalākārā grāhyāste sparśasaṃjñakāḥ

1,12.52

khyātā hastiśironāmnā khyātā hastiśileti sā /
<chāyāchattra>
ekayojanamātre tu tasyā dakṣiṇabhāgataḥ

1,12.53

śivarūpaṃ śivaproktaṃ chāyāchattraṃ tu vidyate /
vartulaṃ śatahastaṃ tu chidraṃ tasyāpyadho vrajet

1,12.54

na kaiściddṛśyate so'pi siddho bhavati tatkṣaṇāt /
yadṛcchayā rudratulyaḥ krīḍatyeva jagattraye

1,12.55

siddhyaṣṭakaṃ sādhayedvā sarvasiddhipradāyakaḥ /
kāntābhrasatvakanakasūtāḥ kramaguṇottarāḥ

1,12.56

amlena mardayedgāḍhaṃ golaṃ kṛtvā tu veṣṭayet /
tadgolaṃ dīrghavaṃśāgre baddhvā śrīkālikāmanuṃ

1,12.57

japenniveśayettatra chāyāchattreṇa tena ca /
vaṃśāgrabaddhagolāntarjāyate ghuṭikā śubhā

1,12.58

vaktrāntardhārayettāṃ tu tatkṣaṇātkhecaro bhavet /
śilāṃ tālaṃ vastrabaddhaṃ kṛtvā vaṃśāgraveṣṭitaṃ

1,12.59

chāyāchattre nivasyaitattābhyāṃ netre samañjayet /
nidhiṃ paśyati bhūmisthaṃ nātra kāryā vicāraṇā

1,12.60

vaṃśāgrabaddhakhaḍgaṃ ca chāyāchattre vinikṣipet /
mantrayetkālikāmantraṃ taṃ khaḍgaṃ dhārayetkare

1,12.61

trailokyavijayī dhīro bhavedvīro jagattraye /
vaṃśāgre rocanaṃ baddhvā chāyāchattre niveśayet

1,12.62

lalāṭe tilakaṃ tena kṛtvā lokaṃ vaśaṃ nayet /
srotoñjanāñjane tadvacchāyācchatre niveśayet

1,12.63

tenāñjanenāñjito'sau devairapi na dṛśyate /
pāduke pūrvavadbaddhvā chāyācchatre nidhāpayet

1,12.64

pādābhyāṃ pāduke dhṛtvā yatra yatrābhivāñchati /
prayātuṃ tatra tatraiva nayatastaṃ ca pāduke

1,12.65

pūrvavadraktavastraṃ ca chāyācchatre niveśayet /
āveṣṭayettaṃ ca paṭamadṛśyo bhavati kṣaṇāt

1,12.66

samujjhite paṭe paścāddṛśyate'sau na saṃśayaḥ /
kāntaṃ vyoma hema sūtamekīkṛtya vimardayet

1,12.67

golībhūtaṃ tu vastreṇa vaṃśāgre bandhayetsudhīḥ /
chāyācchatre sthāpayettatkālīmantreṇa mantrayet

1,12.68

sparśavedhī bhavedetatsatyaṃ satyaṃ varānane /
śrīśailapaścimadvāre devo brahmeśvaraḥ sthitaḥ

1,12.69

durgā devī ca tatrasthā sopānaṃ navamaṃ ca yat /
tuṅgabhadrāyāṃ ca nadyāṃ tato brahmeśvarasya ca

1,12.70

dvāradeśe mudgavarṇaṃ catvāraḥ sparśakā amī /
ciñcāvanaṃ ca nairṛtye sthitaṃ brahmeśvarasya hi

1,12.71

kuṇḍaṃ ca vidyate tatra ciñcādhaścaṇḍikā sthitā /
ekapādena satataṃ tacciñcāphalaṃ āharet

1,12.72

vastreṇa bandhayetkuṇḍe kṣiptvā snānaṃ samācaret /
snānānte tāni gṛhṇīyāttāvanmatsyā bhavanti hi

1,12.73

tadindhanaiḥ pacettāśca hyasthipucchaśirastyajet /
dadyāddevāyaikaṃ aṃśaṃ atithīnāṃ dvitīyakaṃ

1,12.74

tṛtīyāṃśaṃ svayaṃ bhakṣenmūrchito bhavati kṣaṇāt /
divyo bhavati siddho'yaṃ bilaṃ paśyati bhūtale

1,12.75

jarāmaraṇanirmukto hyabadhyo nirjarairapi /
alampurottare grāmo vidyate bhīmapādukaḥ

1,12.76

pārśve tu tasya grāmasya hastamātraṃ dharāṃ khanet /
pāṣāṇā hi phaṇākārāḥ sparśasaṃjñā bhavanti te

1,12.77

yogīśvarīti devyasti tatrālaṃpuradevatā /
tasyāgrato ramyaguhā tasyā madhye khanedbhuvaṃ

1,12.78

pāṣāṇā bhedasaṃkāśā grāhyā mārjālaviṣṭhayā /
saṃmiśrya nikṣipedvaṅge drute tattāratāṃ vrajet

1,12.79

madhvājyābhyāṃ pibettāṃśca pāṣāṇānsādhakottamaḥ /
divyo bhavati siddho'yaṃ valīpalitamṛtyujit

1,12.80

śrīparvatottaradvāre devo nāmnā maheśvaraḥ /
tiṣṭhati bhramarāmraśca tatra tatphalamāharet

1,12.81

sphoṭayecca tadantasthā niryānti bhramarāstathā /
sajīvā atha tānsarvānbhramarāṃstānvivarjayet

1,12.82

tatphalāni pacetkṣāre yāvacchakyaṃ payaḥ pibet /
kṣaṇaṃ mūrcchā bhavettena mūrcchānte ca payaḥ pibet

1,12.83

evaṃ kuryātprayatnena caikaviṃśativāsaraṃ /
tena vajraśarīraḥ syādvalīpalitavarjitaḥ

1,12.84

vedavedāṅgatattvajño jīvedādityatārakaṃ /
tarasā vāyunā tulyastatkṣaṇādbhavati priye

1,12.85

tadāmrasya phalenaiva tyaktabhramarakena ca /
vaṅgasya palasāhasraṃ drāvitaṃ rajataṃ bhavet

1,12.86

randhramāpādayedāmraphale bhṛṅgaṃ vivarjayet /
tanmadhye nikṣipetsūtaṃ karṣaṃ kṛṣṇābhrasatvakaṃ

1,12.87

nirudhya vaktraṃ samṛdā gomayena ca lepayet /
chāyāyāṃ śoṣayetkāṣṭhaistadīyaiḥ praharaṃ pacet

1,12.88

svabhāvaśītalaṃ kṛtvā vaktrasthāṃ kārayetsudhīḥ /
khecaratvamavāpnoti valīpalitavarjitaḥ

1,12.89

jīveccandrārkaparyantaṃ vāgmitvaṃ brahmaṇā samaṃ /
sūtaṃ kṛṣṇābhrasatvaṃ cāmraphale pūrvavatkṣipet

1,12.90

pralipya gośakṛnmṛdbhyāṃ puṭedāraṇyakopalaiḥ /
svaśītaṃ pāradaṃ grāhyaṃ madhusarpirbhiryutaṃ lihet

1,12.91

guñjāmātraṃ ca māsāntaṃ bālo bhavati mānavaḥ /
navanāgopamaḥ satve jīvedbrahmaikavāsaraṃ

1,12.92

uttare śrīgirīśasya vidyate śuklaparvate /
pañcopacāraiḥ sampūjya triṣu lokeṣu viśrutaḥ

1,12.93

oṃ huṃ phaṭkāramantreṇa nirvikalpena sādhakaḥ /
paśyetpaścimadigbhāgaṃ antarikṣe vimānakaṃ

1,12.94

divyaṃ hyanekaruciraṃ sadyaḥ pratyayakārakaṃ /
tataḥ paścimadigbhāge vrajettīrtvā mahānadīṃ

1,12.95

dṛśyate ca guhā tatra praviśetpaścimānanaḥ /
triyojanaṃ vrajettatra vibhīreko'vikalpakaḥ

1,12.96

kadalīkānanaṃ tatra dṛśyate pañcayojanaṃ /
acchodapūrṇā sarasī tanmadhye bhadrapīṭhakaṃ

1,12.97

tatpīṭhaṃ tu mahaddivyaṃ paśyetsphaṭikasannibhaṃ /
uccārayenmantramimaṃ daṇḍavatpraṇatiṃ bhajet

1,12.98

oṃ hrīṃ vidyāvāgīśvarādhipataye hrīṃ oṃ svāhā /
tatra snātvā japenmantraṃ lakṣamekaṃ varānane /
kandamūlāśano vā yatheṣṭaṃ sādhakaḥ priye

1,12.99

siṃhāsanāntare devaṃ paśyetsphaṭikasannibhaṃ /
caturbhujaṃ triṇetraṃ ca viśadendukalādharaṃ

1,12.100

nīlagrīvaṃ nāgabhūṣaṃ paraśvathamṛgāyudhaṃ /
varābhayaṃ vareṇyaṃ taṃ viśiṣṭavibudhārcitaṃ

1,12.101

namaskuryācca sāṣṭāṅgaṃ mantraiḥ stotrairmuhurmuhuḥ /
tataḥ prasannaḥ sa śivo varaṃ datte yathepsitaṃ

1,12.102

śatamāyatanaṃ tatra kūpaṃ navaśataṃ yathā /
ārāmāścāpi tāvanti nandanāni vanāni ca

1,12.103

vāpyo navaśataṃ santi vivaraṃ caiva tatsamaṃ /
kalpavṛkṣāśca tāvanti ete sarve'pi siddhidāḥ

1,12.104

tatrāste mohalī nāmnā prathitā yakṣiṇīṣṭadā /
brūte sā dehi me bhuktiṃ siddhiṃ tvaṃ yadi vāñchasi

1,12.105

devi dāsyāmyahaṃ bhuktiṃ vaktavyamiha cāmunā /
kandamūlaṃ phalaṃ tasyai pāyasaṃ vā samarpayet

1,12.106

sā yakṣiṇī punarvakti yāvadbhuñje sutaṃ mama /
dhārayervakṣasā tāvadvaraṃ dāsyāmi te mahat

1,12.107

visṛjestvaṃ yadi tadā bhavantaṃ hanmi nirdayā /
evaṃ gatabhayaścīraḥ kuryāccetsiddhibhāgbhavet

1,12.108

vrajedudīcīdigbhāge tatsaro yojanārdhake /
tatrāste candanaṃ divyaṃ puṣpapūrṇaṃ maheśvari

1,12.109

tatpuṣpāghrāṇamātreṇa kṣutpipāsā na bādhate /
bhakṣayedathavā tasya phalamekaṃ yathocitaṃ

1,12.110

vajrakāyo bhavettasya bhakṣaṇādeva mānavaḥ /
sarodakṣiṇadigbhāge gacchedyojanapādakaṃ

1,12.111

nandanaṃ dṛśyate tatra dāḍimīvṛkṣasaṃkulaṃ /
tatphalaṃ bhakṣayedyastu jīvedyugasahasrakaṃ

1,12.112

tasyaiva sarasaḥ pūrvabhāge krośārdhamātrakaṃ /
gaccheddhātrīphalairyuktaṃ vidyate nandanaṃ vanaṃ

1,12.113

aśnīyāttatphalaṃ dhīro jīvetsaṃvartakatrayaṃ /
sarasastasya bhāge ca paścime yojanaṃ vrajet

1,12.114

tatra śrīphalasampūrṇaṃ nandanaṃ vidyate vanaṃ /
adyate tatphalaṃ yena jīvatyācandratārakaṃ

1,12.115

tatraiva nandanavane liṅgaṃ syānnīlavarṇakaṃ /
tasyodagdvāramārgeṇa viśennāgo mahābalaḥ

1,12.116

tatra saptaphaṇopetastūgrabhītikaro mahān /
evaṃvidhaṃ mahānāgaṃ huṃhuṃkāraṃ vadanmuhuḥ

1,12.117

namaskuryātprayatnena sādhakaḥ siddhikāṅkṣayā /
vadatyevaṃ mahānāgastvadṛśyatvaṃ dadāmi te

1,12.118

yāhi svaṃ paścimadvāraṃ divyā kanyāsti tatra vai /
samuccaranmahāmantraṃ vrajettatraiva sādhakaḥ

1,12.119

dadāti hāraṃ sā kanyā praveśaṃ na dadāti ca /
hāraṃ gale dhārayettaṃ tena sārasvataṃ bhavet

1,12.120

tasmāddakṣiṇadigdvāre vrajedbhītikaraṃ paraṃ /
tatra paśyenmuktakeśaṃ jihmanetraṃ digambaraṃ

1,12.121

gadāhastaṃ nīlavarṇaṃ dṛṣṭvā śrīkṣetrapālakaṃ /
vandeta mantramuccārya stotrairvighnanivāraṇaṃ

1,12.122

hāhāhehehuṃhuṃkāraṃ phatuṃ svāhāntameva ca /
kṣetrapālo'pyanenaiva mantreṇāśu prasīdati

1,12.123

svāgatvaṃ vitaratyeṣa praveśaṃ na dadāti hi /
atha vrajetpūrvadiśo dvāraṃ tatra gaṇādhipaṃ

1,12.124

sthitaṃ prapūjayettatra praviśetsādhakottamaḥ /
dṛśyate divyaliṅgaṃ ca cāpastatra manoharaḥ

1,12.125

oṃ huṅkāreṇa mantreṇa pūjayecca tamīśvaraṃ /
upavāsena tatraiva divārātraṃ japetsudhīḥ

1,12.126

pratyakṣo bhavatīśāno dadāti hi varaṃ paraṃ /
ityevamādayaḥ santi siddhayaḥ kadalīvane

1,12.127

tatraiva sarasaḥ pūrvabhāge yojanamātrake /
akṣarairlikhitaṃ dvāri tatra padmāvatībilaṃ

1,12.128

vamanādyairviśuddhātmā praviśettatra sādhakaḥ /
tatra cāpāntaraśataṃ gacchettatra mṛdaṅgakaṃ

1,12.129

ālokya vādayettaṃ ca taddhvaniśravaṇāttadā /
padmāvatī svayaṃ yāti hyamṛtaṃ ca dadāti ca

1,12.130

tasya pānena siddho'yamamaratvaṃ labheta ca /
tataḥ sainaṃ samāgamya prārthayettvaṃ mamāntikaṃ

1,12.131

samāgacchālaye divye kanyāpañcaśatākule /
sthitvā mama patirbhūyā brahmāyuṣyāvadhi prabho

1,12.132

tadante śāśvataṃ sthānaṃ gamiṣyasi na saṃśayaḥ /
tasya pūrvataṭākasya cāgneyyāṃ diśi vidyate

1,12.133

kadambeśvaradevo'pi vṛkṣaḥ kādambako'grataḥ /
tatra patrāṇi cādāya kaṭutailena lepayet

1,12.134

tadbījasaṃbhavaistailairlimpedvātha pacetsudhīḥ /
tatkāṣṭhaistāni matsyāḥ syustāmrapātre vinikṣipet

1,12.135

varjyamasthi śiraḥ pucchaṃ kṣaudrasarpiryutaṃ bhajet /
tatsevayā bhavetsiddho rudratulyo mahābalaḥ

1,12.136

tadvṛkṣaśca nadītīre kuṇḍaleśasya sannidhau /
vidyate pūrvavadyuktyā siddhirbhavati nānyathā

1,12.137

astyuttare puṣpagiriḥ kapoteśaśca vidyate /
triḥ pradakṣiṇamātanyāttasya mūrdhānamāvrajet

1,12.138

khecaratvaṃ bhavettasya sādhakasya na saṃśayaḥ /
tasya pūrvottare bhāge chedikīdvārakaṃ sthitaṃ

1,12.139

udaṅmukhaṃ viśettatra tricāpāntaramādarāt /
mūṣikākārapāṣāṇaṃ takre piṣṭvā pibennaraḥ

1,12.140

kṣipraṃ mūrcchā bhavettasya jīvedbrahmadinatrayaṃ /
vedhayetsarvalohāni sparśamātrānna saṃśayaḥ

1,12.141

upoṣya ca divā naktaṃ devāgre siddhimāpnuyāt /
vidyate devatāyugmaṃ kapoteśvaradakṣiṇe

1,12.142

ā nābhimātraṃ nikhaneddevatādvayamadhyataḥ /
gorocanopamāstatra pāṣāṇāḥ santi tānharet

1,12.143

piṣṭvā kṣaudraghṛtābhyāṃ ca pibedyaḥ so'maro bhavet /
kapoteśasya vāyavye nikhaneddhastamātrakaṃ

1,12.144

tatra pārāvatākārapāṣāṇāḥ sparśasaṃjñakāḥ /
devatārādhanaṃ kṛtvā teṣāmekaṃ samāharet

1,12.145

aiśānyāṃ śrīgirīśasya hyastyeva bhṛgupātanaṃ /
tatsamīpe divyakuṇḍaṃ mṛdaṃ tasmātsamāharet

1,12.146

gavyapañcakayuktāṃ tāṃ dhametkhadiravahninā /
tasmāllohaṃ patennīlaṃ madhvājyābhyāṃ pratāpitaṃ

1,12.147

tatsecayetsaptadhaute tadgolaṃ nikṣipenmukhe /
viṣṇutulyo bhavetsiddhaḥ sarvajñaḥ sarvagaḥ sukhī

1,12.148

bhṛgupātanaśailāgrātkrośe dadhikavāṭakaṃ /
acchatailagirirnāmnā tadagre vidyate sadā

1,12.149

bilaṃ tatpaścime hyasti tanmadhye cāpapañcake /
gate paśyettatra kuṇḍaṃ tatra lākṣāsamaṃ rasaṃ

1,12.150

alābupātre gṛhṇīyātsa sūtaḥ koṭivedhakaḥ /
prākāraścandraguptasya śrīgirīśasya paścime

1,12.151

tanmadhye vidyate veśma caityaṃ tatpūrvataḥ sthitaṃ /
caityātpūrve śilā divyā mudgābhā sparśasaṃjñakā

1,12.152

tatrāste mohano dantī tamāruhya samāhitaḥ /
pṛṣṭhāttasya tṛṇaṃ grāhyaṃ tatsarvaṃ kāñcanaṃ bhavet

1,12.153

tadgajasyottare pārśve jānudaghnāṃ khaneddharāṃ /
jambūphalābhāḥ pāṣāṇāḥ sparśasaṃjñā bhavanti te

1,12.154

kṣitiṃ khanedgajasyādho jānumātraṃ labhettataḥ /
lakṣavedhakarā siddhā trikoṇe ghuṭikā parā

1,12.155

mallināthasya vāyavye natvā devahradaḥ paraḥ /
tīrthaṃ tatrāsti pāṣāṇā mudgābhāḥ sparśasaṃjñaḥ

1,12.156

liṅgaṃ kūrmopamaṃ tatra sparśasaṃjñaṃ śubhaṃ priye /
pūrṇimāyāṃ kṛttikāyāṃ pūjayitvā samāharet

1,12.157

tasmādgavyūtiyugalātsmṛtā nīlavanī parā /
tasyā liṅgaṃ ca salilaṃ nīlavarṇaṃ praśasyate

1,12.158

aśvāmrakākasaṅkāśāḥ pāṣāṇāḥ sparśavedhakāḥ /
devālayāntarnikhanejjānumātrāntarāddharāṃ

1,12.159

mūṣikākārapāṣāṇāḥ sparśasaṃjñā bhavanti te /
śrīgirīśasya nairṛtyāṃ khyātā guṇḍīprabhākhyayā

1,12.160

tasyāgragarte pītābhāṃ mṛttikāṃ ca puṭe dahet /
tasyānniḥsarati svarṇaṃ śuddhadevārhakaṃ paraṃ

1,12.161

tatrāste bhṛṅgacūto'pi pūrvavatsiddhidāyakaḥ /
tathā tambīpure cāsti tīrthe ca vipule śubhaṃ

1,12.162

sadāphalaṃ tu vikhyātaṃ tasyāḥ pūrvottare sudhīḥ /
śrīgirernairṛte bhāge mahānandeti viśrutaḥ

1,12.163

vrajedghaṇṭāpathenaiva tasya pūrvottare sudhīḥ /
tatrāste kālakaṇṭheśo nāmnāgre tasya kuṇḍakaṃ

1,12.164

tatrendragopasaṅkāśaṃ siddhiḥ sūtasya vidyate /
bhavanti sapta lohāni svarṇaṃ taptāni sekataḥ

1,12.165

aiśānye śrīgirīśasya cāsti śrīmālinīśvaraḥ /
tasyottaradiśi khyātastūmāparvatasaṃjñakaḥ

1,12.166

tasyāgre ca triśūlābhāḥ santi darbhāḥ śubhaṅkarāḥ /
tadadho nikhanennābhimātraṃ nīlāṃ mṛdaṃ haret

1,12.167

akṣakāṣṭhaiḥ pacettāṃ ca devātithyagnaye kramāt /
ekaikabhāgaṃ kalpeta caturthāṃśaṃ svayaṃ bhajet

1,12.168

jīvetkalpāyutaṃ siddho mahābalaparākramaḥ /
ileśvarasya nikaṭe tatra koṭīśvaraḥ sthitaḥ

1,12.169

puṣpaṃ patraṃ tadagre'sti sparśavedhakaraṃ bhavet /
tatrācaleśvaro devaḥ sparśavedhakaraḥ paraḥ

1,12.170

tasya yojanamātre ca dakṣiṇe cāmareśvaraḥ /
tataḥ svarṇaśilā cāsti tadūrdhvaṃ naramāṃsakaṃ

1,12.171

gomāṃsaṃ vā kṣipetkāṣṭhairbādarairjvālayetsudhīḥ /
prātaḥ kāñcanasaṅkāśā dṛśyate sā śilā tadā

1,12.172

pratyagrapuṣpavatyāśca rajasā bhāvitāṃśukaṃ /
loḍayettacchilāyāṃ ca kṣipedalpāmbupātrake

1,12.173

tasya saṃsparśamātreṇa lehaḥ syātkāñcanaṃ paraṃ /
śrīgurau yatra tatrāpi piṇḍabhūmisthitopalāḥ

1,12.174

karṣamātraṃ tu taccūrṇaṃ bhakṣayettriphalā samaṃ /
valīpalitajinmāsājjīvedācandratārakaṃ

1,12.175

śrīgirīndrasya nairṛtyāṃ paṭāhakarṇa īśvaraḥ /
tasya pūrvottare bhāge pañcaviṃśaticāpake

1,12.176

dvihastamātrordhvaśilā khanettatra dvihastakaṃ /
śarāvasaṃpuṭākārāndṛṣadastānsamāharet

1,12.177

kurvīta tānagnivarṇānsiñcyātkūṣmāṇḍajairdravaiḥ /
tanmadhyānnavanītaṃ tu dadyāddevāya bhāgakaṃ

1,12.178

bhāgaikamatitherdeyaṃ bhāgamekaṃ svayaṃ lihet /
divā naktaṃ bhavenmūrcchā vinidro bhavati svayaṃ

1,12.179

valīpalitasaṃvarjyo jīvedvarṣāyutaṃ naraḥ /
sparśakāntasya sopānaṃ dvitīyaṃ bhavati priye

1,12.180

taddevapārśvayoḥ sarve pāṣāṇāḥ śvetapītakāḥ /
sparśāḥ sarvā bhavantyete teṣu caikaṃ samāharet

1,12.181

prācyāṃ hi tasya devasya samīpe kūpamasti ca /
maṇḍūkābhāśca pāṣāṇāḥ santi ca sparśasaṃjñakāḥ

1,12.182

tasyeśvarasya codīcyāṃ liṅgādrirvidyate mahān /
taduttarasyāṃ diśyasti taṭinī pūrvavāhinī

1,12.183

taṭinyāḥ paścimāśāyāṃ piṅgābhaṃ liṅgamasti hi /
pūrṇaśailodakaṃ kuṇḍaṃ tatra syātkṣaṇavedhakaṃ

1,12.184

dviyojane maheśasya dakṣiṇe caṇḍikā sthitā /
piṇḍikākhyā suvikhyātā tasyā vāyavyakoṇataḥ

1,12.185

andhurasti hi tanmadhye mudgavarṇāstathopalāḥ /
kecitpathyānibhāḥ santi te sarve sparśasaṃjñakāḥ

1,12.186

atratyānāṃ ca sarveṣāṃ sparśānāṃ vidhirucyate /
yadi sthūlaṃ peṣayettaṃ ślakṣṇaṃ mūṣāntareṇa hi

1,12.187

kuryātsarvāṇi lohāni tasyāmāvartayetpriye /
tatsarvaṃ jāyate svarṇaṃ kuryādevaṃ yatheṣṭakaṃ

1,12.188

sūkṣmaścetsarvalohānāṃ drutānāmantare kṣipet /
tatsparśātsarvalohāni kāñcanatvaṃ prayānti hi

1,12.189

vāyavyāṃ mallināthasya tīrthe sarveśvarākhyakaṃ /
tasya dakṣiṇadigbhāge rājamārge dviyojane

1,12.190

gate ḍoṃgalikā tatra dṛśyate tasya mūrdhani /
kṛṣṇadhātrīphalānyeva santi tāni ca bhakṣayet

1,12.191

saptavāsaraparyantaṃ ā tṛptiṃ vajravigrahaḥ /
jarāmaraṇanirmukto jīvetkalpaśatatrayaṃ

1,12.192

tasmācca dakṣiṇe bhāge kākalārīmahāvane /
tatrāste stambakadalī praviśettatra sādhakaḥ

1,12.193

krośārdhamātraṃ gacchecca rasakuṇḍaṃ ca dṛśyate /
alābupātre saṃsthāpya koṭivedhī bhavettu saḥ

1,12.194

śilāmayo nīlavarṇaḥ śikhaṇḍī tatra dṛśyate /
tanmukhāgre'sti kuṇḍaṃ vitastimātrātinīlakaṃ

1,12.195

śuṣkavaṃśaṃ ca tanmadhye kṣaṇaṃ kṣiptaṃ navaṃ bhavet /
patraṃ puṣpaṃ dinaikena bhavatyeva na saṃśayaḥ

1,12.196

tatra prasthaṃ rasaṃ kṣiptvā tāvanmātraṃ jalaṃ haret /
madhutulyaṃ pibettaṃ ca mūrcchā bhavati tatkṣaṇāt

1,12.197

kṣaṇena labdhajñānaḥ syājjīvedyugasahasrakaṃ /
śrīgirervahnidigbhāge ghaṭikāsiddhakhecaraḥ

1,12.198

asti tasya puro bhūmau pañcahastaṃ khanetsudhīḥ /
badarākārapāṣāṇā vidyante khagatipradāḥ

1,12.199

ekaṃ vaktre sadā dhāryaṃ siddhaiḥ khegatilipsubhiḥ /
<siddhikramaḥ>
śrīśaile sarvasiddhīnāmuktānāṃ vidhirucyate

1,12.200

mantranyāsaṃ purā kṛtvā paścāllakṣaṃ japenmanuṃ /
aghorāntena vai śīghraṃ tattatsiddhimavāpnuyāt

1,12.201

<atha nyāsaḥ>
oṃ hrīṃ mahāparvatavāsinyai hṛdayāya namaḥ /
oṃ hrīṃ jyeṣṭhāyai śirase svāhā /
oṃ hrīṃ raudryai śikhāyai vaṣaṭ /
oṃ hrīṃ kanakakuṇḍalinyai kavacāya huṃ /
oṃ hrīṃ saṃjīvinyai netrebhyo vauṣaṭ /
oṃ hrīṃ mālinyai astrāya phaṭ /
oṃ huṃ śivāya namaḥ pādayornyaset /
oṃ vaṃ vāmadevāya namaḥ jaṅghayoḥ /
oṃ paṃ padminyai namaḥ guhye /
oṃ kāṃ kanyākumāryai namaḥ nābhau /
oṃ glauṃ namaḥ kukṣau /
oṃ drāṃ hrīṃ durgāyai namaḥ urasi /
oṃ huṃ vindhyavāsinyai namaḥ kaṇṭhamūle /
oṃ laṃ namaḥ grīvāyāṃ /
oṃ hrīṃ śrīṃ aṣṭabhujāyai namaḥ bhujayoḥ /
oṃ huṃ sarvatomukhinyai namaḥ mukhe /
oṃ prakāśikāyai namaḥ netrayoḥ /
oṃ mahiṣamardinyai namaḥ karṇayoḥ /
oṃ hrāṃ sarvāṅgasundaryai namaḥ mūrdhni nyaset /
evaṃ aṅgarakṣāṃ kṛtvā kṣetraṃ pūjayet /
oṃ hrīṃ śrīṃ namo bhagavati sarveśvari devi namo maṇḍalavāsini krāṃ krīṃ krūṃ hana hana paca paca matha matha śīghraṃ āveśaya śīghramāveśaya ehyehi bhuvanavandite svāhā /
anena mantreṇa devatāmāvāhayet /
oṃ hrāṃ hrīṃ hrūṃ tribhuvaneśvaryai namaḥ sāṃnidhyaṃ kuru kuru svāhā /
anena mantreṇa tatkṣetradevatāṃ pūjayet /
oṃ kṛṣṇavarṇini aparāmukhyai namaḥ pūrvasmin /
oṃ sudhāvarṣiṇyai namaḥ āgneye /
oṃ parvatākṛṣṇavarṇinīraudramukhyai namaḥ dakṣiṇe /
oṃ bālārkavarṇinīmahālakṣmyai namaḥ nairṛtye /
oṃ khaṃ raktaparvatavarṇinī /
mahāmahiṣāsuramardinyai namaḥ paścime /
oṃ māṃ sarvavarṇinīhuṅkāravāgdevyai namaḥ vāyavye /
oṃ sihmavāhinyai namaḥ uttare /
oṃ śivāśivāśivātriśūlahastāyai namaḥ aiśānye /
oṃ hrāṃ hrīṃ klīṃ manonmanyai namaḥ ākāśe /
oṃ hrāṃ hrīṃ mahāmohinyai namaḥ pātāle /
oṃ hrāṃ hrīṃ hrūṃ hraiṃ hroṃ hrauṃ hraṃ mahāvidye jambhaya jambhaya mohaya mohaya darśaya darśaya mūrchaya mūrchaya klīṃ matha matha ākarṣayākarṣaya huṃ phaṭsvāhā /
madhye ca pūjayet /
evaṃ nyāsaṃ rakṣāṃ pūjāṃ kṛtvā tatkarmaṇi lakṣamekaṃ aghoraṃ japet /
tataḥ siddhimavāpnoti /
mantraṃ yathā /
oṃ hrāṃ hrīṃ hraṃ aghoratara prasphura prasphura prakaṭa prakaṭa kaha kaha śama śama jāta jāta daha daha pātaya pātaya oṃ hraiṃ hrāṃ hraṃ adhorāstrāya phaṭ /
amuṃ mantraṃ lakṣaṃ japet /
tataḥ svapne pratyakṣībhūya devatā varaṃ dadāti

1,13.1

âk, १, १३
<gandhakaḥ>
śrībhairavī /
praṇamya śirasā śambhumastauṣītparameśvarī /
śrutaṃ tava prasādena divyaṃ sarvarasāyanaṃ

1,13.2

utpattiṃ gandhakasyāpi jātiṃ saṃśodhanaṃ tathā /
sevāṃ rasāyanaphalaṃ kramādbrūhi maheśvara

1,13.3

śrībhairavaḥ /
devi śṛṇu pravakṣyāmi gandhakasya rasāyanaṃ /
śvetadvīpe purā devi latākalpadrumojjvale

1,13.4

nānāmaṇigaṇākīrṇe nānāpuṣpaphalākule /
siddhavidyādharastrībhiḥ kinnaryapsarasāṃ gaṇaiḥ

1,13.5

anekanirjarastrībhiḥ krīḍantī tvaṃ madollasā /
veṇuvīṇāvinodena vādyanādairmanoharaiḥ

1,13.6

tālairjhallarikāḍhakkāninādaiḥ karatālakaiḥ /
atyānandena deveśi nṛtyantī tvaṃ surārcite

1,13.7

tadā ṛtumatī jātā susrāva ca rajo mahat /
sugandhinā tadrajasā tvadvastraṃ raktatāṃ yayau

1,13.8

vihāya tadraktavastraṃ snātvā kṣīramahodadhau /
anekāmarakāntābhirvṛtā kailāsamāvrajaḥ

1,13.9

vāyunā tadrajovastraṃ kṣiptaṃ kṣīramahodadhau /
magnaṃ tatraiva tadvastraṃ cirakālaṃ sureśvari

1,13.10

mathyamānānmahāmbhodheramṛtena sahodbhavaṃ /
ślāghyena nijagandhena modayannasurānsurān

1,13.11

tenaiva nāmnā ūcuste śakrādyāḥ surapuṅgavāḥ /
gandhako'yaṃ bhavatvasya nāmnā jātaṃ tu matpriye

1,13.12

caturvidhaṃ śoṇitaṃ te divyaṃ balakaraṃ paraṃ /
samartho'yaṃ gandhakastu rasabandhe ca jāraṇe

1,13.13

rasendre ye guṇāḥ santi te guṇāḥ santi gandhake /
ityūcurindrapramukhā hṛṣṭā gandhakagandhataḥ

1,13.14

tadā prabhṛti loke'sminkhyāto'yaṃ gandhakaḥ priye /
japākusumasaṅkāśaḥ kṣatriyaścottamaḥ priye

1,13.15

pīto vaiśyo madhyamaḥ syācchveto vipro'dhamaḥ smṛtaḥ /
kṛṣṇavarṇo bhavecchūdraḥ priye syādadhamādhamaḥ

1,13.16

raktavarṇaṃ lohavedhi pītavarṇaṃ rasāyanaṃ /
śvetavarṇaṃ ca bhaiṣajye kṛṣṇaṃ kuṣṭhādilepane

1,13.17

<gandhakaśuddhiḥ>
atha vakṣye gandhakasya śodhanaṃ siddhidāyakaṃ /
tilaparṇyajamodāśca brāhmī bhṛṅgī ca dhutturaḥ

1,13.18

eteṣāṃ ca rasairbhāvyaṃ cūrṇitaṃ gandhakaṃ dinaṃ /
kāntapātre vinikṣipya samāṃśājyena pācayet

1,13.19

mṛdvagninā tu tatpaktvā hyajākṣīre vinikṣipet /
gokṣīrājyaiḥ kiṃcidūnaṃ sthālyā vaktraṃ tu bandhayet

1,13.20

svacchāṃśukena baddhasya cūrṇaṃ tadupari kṣipet /
tadūrdhvaṃ śrāvakaṃ ruddhvā tatsthāpyaṃ gartakāntare

1,13.21

vanotpalairmṛdupuṭaṃ dattvā dravati gandhakaṃ /
punaśca tilaparṇyādyairbhāvayecchoṣayettridhā

1,13.22

drāvayettatsamādāya matsyapittena saptadhā /
bhāvayejjālinībījacūrṇaistatparipeṣayet

1,13.23

tato bhṛṅgadravairbhāvyaṃ saptakṛtvastape khare /
jalaiḥ prakṣālya tatsamyakśoṣayettatpunaḥ pacet

1,13.24

mṛdvagninā kāntapātre ghṛtākte tu kṣaṇaṃ tataḥ /
bhṛṅgarājadrave kṣiptvā śuddhaṃ tadgandhakaṃ bhavet

1,13.25

rase rasāyane yoge yojyaṃ sukhakaraṃ bhavet /
<gandhakarasāyanam>
pūrvoktavaddehaśuddhiṃ kuryādvāntivirecanaiḥ

1,13.26

sumuhūrte sunakṣatre pūjayitvā paraṃ śivaṃ /
gaṇādhipaṃ kṣetrapālaṃ śrīguruṃ bhiṣajaṃ kramāt

1,13.27

niṣkaikaṃ triphalācūrṇaṃ niṣkamekaṃ ca gugguluṃ /
guñjonmeyaṃ śuddhagandhaṃ lihederaṇḍatailataḥ

1,13.28

guñjāvṛddhikrameṇaiva sevyaṃ tatprativāsaraṃ /
dinaṣoḍaśaparyantaṃ guñjāṣoḍaśamātrakaṃ

1,13.29

tadā ṣoḍaśaghasrānte sevyaṃ tatprativāsaraṃ /
guñjāṣoḍaśikonmeyaṃ apūrvaṃ triphalāṃ paraṃ

1,13.30

etasmādadhikā vṛddhirna kāryā siddhilipsunā /
evaṃ māsaprayogeṇa kuṣṭhamaṣṭādaśaṃ haret

1,13.31

tathā pramehāngulmāni kāsaśvāsakṣayajvarān /
vraṇānbhagandarādīṃścāśītivātodbhavāngadān

1,13.32

māsadvayaprayogeṇa bahukāntiṃ prayacchati /
sarvavyādhipraśamanaṃ bhavenmāsatrayātpriye

1,13.33

tataḥ ṣaṇmāsayogena vṛddho yauvanamāpnuyāt /
evamabdaprayogeṇa siddho bhavati śāmbhavi

1,13.34

tanmūtramalayogena tāmraṃ kāñcanatāṃ vrajet /
vidhiṃ ca pratiṣedhaṃ ca kuryātpūrvoktavatsudhīḥ

1,13.35

rasādi puṇyamamalaṃ yaḥ seveta rasāyanaṃ /
sa eva kṛtakṛtyaḥ syāddaivatairapi pūjyate

1,13.36

sarvatīrtheṣu saṃsnātaḥ sarvavrataphalānvitaḥ /
aśvamedhādiyajñānāṃ sarveṣāṃ phalamāpnuyāt

1,13.37

dhanyaḥ puṇyatamaḥ śreṣṭhaḥ ślāghanīyo manīṣibhiḥ /
sa yogavijñaḥ sarvajñaḥ sarvānugrāhakaḥ prabhuḥ

1,13.38

śuddhaḥ sarvagataḥ śāntaḥ śūraḥ satvaguṇojjvalaḥ /
tasya dehalayo nāsti hyadṛśyaḥ śivatāṃ vrajet

1,14.1

âk, १, १४
<viṣam; viṣotpattiḥ>
śrībhairavī /
śrutaṃ sarvaṃ mayā deva divyaṃ sarvarasāyanaṃ /
viṣotpattiṃ ca jātiṃ ca sevāṃ vada ca tatphalaṃ

1,14.2

śrībhairavaḥ /
kṣīrodadhau mathyamāne manthanīkṛtamandaraiḥ /
siddhakinnaraguhyendrapiśācoragarākṣasaiḥ

1,14.3

brahmādyairakhilairdevairekato danujādhipaiḥ /
daityairanyatra vipulairmahābalaparākramaiḥ

1,14.4

tato jātāni ratnāni kaustubhādīni kāmagauḥ /
kalpavṛkṣo mahālakṣmīrairāvatamahāgajaḥ

1,14.5

uccaiḥśravāstathā cendurdhanvantaribhiṣagvaraḥ /
amṛtaṃ ca latā divyā divyasiddhipradāyakāḥ

1,14.6

mandarabhramaṇaśrāntanāgarājamukhāttataḥ /
viṣajvālā samutpannā tīvrā lokabhayaṃkarī

1,14.7

mamajja kṣīrajaladhāvatyantamathanātpunaḥ /
kālakūṭaṃ mahākṣveḍaṃ kalpāntayamasannibhaṃ

1,14.8

saṃvartāgnipratīkāśaṃ vīkṣya bhītāḥ surāstadā /
mamāntikaṃ samājagmuḥ stuvanto dīnamānasāḥ

1,14.9

svāminsarvottama trāhi śaraṇāgatapālaka /
ityādi bahudhā stotraṃ kurvāṇāste surāsurāḥ

1,14.10

ahaṃ smitamukhaṃ kṛtvā kālakūṭaṃ tadāpibaṃ /
tatra tatrāvaśiṣṭaṃ tadbahudhā samabhūdbhuvi

1,14.11

kvacinmūlasvarūpeṇa kvāpi tvagrūpataḥ priye /
kutrāpi parṇarūpeṇa toyarūpeṇa kutracit

1,14.12

evaṃ bahuvidhaṃ jātaṃ tatra tatra viṣaṃ gataṃ /
teṣāṃ śreṣṭhaṃ kandaviṣamaṣṭādaśaviṣaṃ priye

1,14.13

<poisonaḥḥ १० kinds>
kramādbhedaṃ pravakṣyāmi kālakūṭaṃ ca darduraṃ /
hālāhalaṃ meṣaśṛṅgaṃ mohadaṃ granthi karkaṭaṃ

1,14.14

raktaśṛṅgi haridraṃ ca kesaraṃ daśamaṃ smṛtaṃ /
ete daśavidhāḥ kṣveḍā na prayojyā rasāyane

1,14.15

<poisonaḥḥ ८ kinds>
śvetaśṛṅgī vatsanābhaṃ sarṣapaṃ śṛṅgi vālukaṃ /
mustakaṃ saktukaṃ devi cāṣṭamaṃ kardamaṃ bhavet

1,14.16

rasāyane yojanīyāstvaṣṭau bhedāḥ prakīrtitāḥ /
kālakūṭaṃ kākacañcuprabhaṃ dardurasannibhaṃ

1,14.17

darduraṃ nīlavarṇaṃ ca hālāhalaviṣaṃ samaṃ /
meṣaśṛṅgī tu meṣasya śṛṅgābhaṃ mohadaṃ punaḥ

1,14.18

raktanīlaprabhaṃ devi granthikaṃ granthisaṃyutaṃ /
karkaṭaṃ kapilābhaṃ ca raktaśṛṅgi mahāviṣaṃ

1,14.19

kṛṣṇapiṅgaṃ ca raktābhaṃ haridrābhaṃ haridrakaṃ /
kesaraṃ padmakiñjalkaprabhaṃ daśavidhaṃ tviti

1,14.20

śvetaśṛṅgībhadantābhaṃ vatsanābhaṃ ca pāṇḍuraṃ /
sarṣapākṛtibhiryuktaṃ bindubhiḥ sarṣapaṃ bhavet

1,14.21

śṛṅgī śṛṅgākṛtirjñeyo vālukaṃ vālukākṛti /
mustākṛtirmustakaṃ syācchvetavarṇaṃ tu saktukaṃ

1,14.22

madhūcchiṣṭākṛtirdevi kardamaṃ viṣamuttamaṃ /
viṣakhaṇḍeṣu bhagneṣu dṛśyante yeṣu bindavaḥ

1,14.23

śvetaraktapītavarṇāḥ kṛṣṇā viprādayaḥ kramāt /
śvetā rasāyane raktā vaśye pāradakarmaṇi

1,14.24

kṣudrakarmaṇi pītāḥ syuḥ kṛṣṇavarṇāstu māraṇe /
viṣaṃ yuktyāmṛtaṃ devi tadayuktyā viṣaṃ bhavet

1,14.25

tasmādyuktyā viṣaṃ sevyamayuktyā na kadācana /
rasābhrahemakāntānāṃ vīryeṇa sadṛśaṃ viṣaṃ

1,14.26

<viṣaśuddhiḥ>
raktasarṣapatailena lipte vastre ca bandhayet /
tridinānte samuddhṛtya ṭaṅkaṇena samaṃ viṣaṃ

1,14.27

mardayecchlakṣṇacūrṇaṃ tatkārayecca viśudhyati /
roge rasāyane yojyaṃ siddhidaṃ syādvarānane

1,14.28

<viṣarasāyanam>
śuddhadeho virekādyaiḥ pathyāśī viṣabhugbhavet /
krameṇa sevanīyaṃ tatsarṣapaṃ rājasarṣapaṃ

1,14.29

mudgavrīhiyavā māṣā guñjāmātraṃ parāvadhiḥ /
śarkarāsahitaṃ sevyaṃ kṣvelaṃ tadamṛtaṃ bhavet

1,14.30

kaṭvamlalavaṇāstyājyā vyāyāmoṣṇātapādayaḥ /
tailasarṣapakhādyāśca varjyā viṣarasāyane

1,14.31

gavyaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ takraṃ snigdhaṃ dadhi ca śarkarā /
sevyā svādurasadravyā nocedvikṛtikāraṇaṃ

1,14.32

<viṣopadravāstaccikitsā ca>
mātrayā sevitaṃ kṣvelaṃ amṛtaṃ bhavati priye /
atimātraṃ yadi bhavedamṛtaṃ ca viṣāyate

1,14.33

pramādādatimātraṃ cettadā vegā bhavanti ca /
kaṣṭaṃ prathamavege syādvepathuśca dvitīyake

1,14.34

tṛtīye ca tṛṣā dāhaścaturthe gatibhañjanaṃ /
phenilāsyaḥ pañcame syātṣaṣṭhe kandharabhañjanaṃ

1,14.35

saptame ca nirutthānaṃ maraṇaṃ cāṣṭame bhavet /
tasmācchīghraṃ pratīkāraḥ karaṇīyo varānane

1,14.36

kiṃcinmātrādhikaṃ kṣvelaṃ nānārogānkaroti tat /
bhrāntivismṛtiśūlāni vāntyatīsārakaṃ paraṃ

1,14.37

svarasādaṃ gadgadatvaṃ dāhaṃ dṛṣṭibhramaṃ tathā /
karṇarukśvāsakāsādīnanyānvātodbhavāngadān

1,14.38

yadātimātraṃ cihnāni dṛśyante vapuṣi priye /
tadā tu ṭaṅkaṇaṃ niṣkaṃ ājyaṃ cāpi caturguṇaṃ

1,14.39

peyaṃ tatparihārārthaṃ jalairvā taṇḍulīyakaṃ /
majjāṃ vā putrajīvasya phalānniṣkaṃ jalānvitaṃ

1,14.40

tutthaṃ paṇadvayonmeyaṃ nṛmūtrairvā haridrakaṃ /
vacāṃ vā devadālīṃ vā sarpākṣīṃ vātha sārbuṇīṃ

1,14.41

paṭolīṃ giriparṇīṃ nṛmūtrairviṣajitpṛthak /
lāṃ yāṃ vāṃ hāṃ caturvarṇairgāruḍaṃ saṃpuṭīkṛtaṃ

1,14.42

stambhastobhananirvāhanirviṣīkaraṇaṃ tathā /
lāṃ proṃ lāṃ anena mantreṇa stambhanaṃ /
śītajalaghaṭaṃ abhimantrya viṣāturasya mastake jalaṃ ḍhālayet /
viṣaṃ nākrāmati /
yāṃ proṃ yāṃ anena stobhanamantreṇa viṣāturasya śikhinamandhayet /
vāṃ proṃ vāṃ anena nirvāhamantreṇārkadaṇḍaṃ vā dhuttūrakāṣṭhadaṇḍaṃ vābhimantrya viṣāturasya sarvāṅgaṃ spṛṣṭvā viṣaṃ nirvāhayet /
hāṃ proṃ hāṃ anena nirviṣīkaraṇamantreṇa nirviṣīkaraṇārthaṃ viṣāturasya sarvāṅgaṃ daṇḍenāpāmārjayetsvastho bhavati /
jīrṇaṃ kṣvelaṃ śarīre cetpittāntaṃ vamanaṃ priye

1,14.43

āmāntaṃ recanaṃ kāryaṃ taṇḍulīyakamūlabhuk /
seveta māṃsaṃ saghṛtaṃ viṣadoṣaharaṃ bhavet

1,14.44

pūrvoktamātrāsevī yo mahāvyādhervimucyate /
devi ṣaṇmāsayogena jarāpalitakhaṇḍanaṃ

1,14.45

saṃvatsaropayogena jīveccandrārkatārakaṃ /
himaśītavasanteṣu yojyaṃ viṣarasāyanaṃ

1,14.46

grīṣmavarṣaśaratsvetanna prayojyaṃ kadācana /
vātasthaviragarbhiṇyaḥ kṣuttṛḍgharmādhvapīḍitāḥ

1,14.47

napuṃsakā gadakṣīṇāḥ pittakrodhādhikāstathā /
yakṣmiṇo naiva yogyāḥ syuḥ sadā viṣarasāyane

1,15.1

âk, १, १५
<divyauṣadhirasāyanāni>
śrībhairavī /
malamāyāvihīneśa jarājanmagadāpaha /
tvatprasādena viditaṃ rasādīnāṃ rasāyanaṃ

1,15.2

itaḥparamapi svāminśuśrūṣe kimapi prabho /
sukhopāyopayogyaṃ ca divyauṣadhirasāyanaṃ

1,15.3

brūhi me tadvidhaṃ divyaṃ sarvasiddhipradāyakaṃ /
śrībhairavaḥ /
<१. brahmakalpaḥ; brahmavṛkṣatailakalpaḥ>
vakṣyāmi brahmavṛkṣādi divyauṣadhirasāyanaṃ

1,15.4

tatrādau brahmavṛkṣasya śṛṇu devi rasāyanaṃ /
brahmavṛkṣasya bījāni vidadhyānnistuṣāṇi ca

1,15.5

pariśoṣyātape tīvre sūkṣmacūrṇāni kārayet /
dhātrīphalena saptāhaṃ bhāvayetpayasāthavā

1,15.6

cakrayantre kṣipettāni tatastattailamāharet /
itthamutthāpitaṃ tailaṃ doṣaghnaṃ ca rasāyanaṃ

1,15.7

brahmabījajatailasya prasthamājyaṃ ca tatsamaṃ /
nikṣiptaṃ snigdhabhāṇḍe ca dhānyarāśau vinikṣipet

1,15.8

māsārdhamāsaṃ deveśi tasmāttailaṃ samāharet /
śuddhadeho virekādyairarcitāgnigurudvijaḥ

1,15.9

dvipalaṃ ca gavāṃ kṣīraṃ tattailaṃ niṣkamātrakaṃ /
saṃmiśrya ca pibetprātaḥ pathyāśī syājjitendriyaḥ

1,15.10

evaṃ dvitīye'pi dine hyekāhāntarite kramāt /
niṣkavṛddhirbhavedevaṃ yāvatṣoḍaśaniṣkakaṃ

1,15.11

etattailasya paramā mātrā hyasyaivaṃ īritā /
pītamātre kṣaṇaṃ mūrcchā jāyate siñcayenmukhaṃ

1,15.12

prabuddhe saghṛtaṃ dadyāddugdhānnaṃ śarkarānvitaṃ /
evaṃ tailopayogena māsājjñānī bhavennaraḥ

1,15.13

sakṛdgrāhī sukāntaśca ṣoḍaśābda iva sthitaḥ /
dvitīye nāgabalavānsarvavyādhivivarjitaḥ

1,15.14

indropamabalo dhīraścaturthe māsi ca kramāt /
vajradeho divyadṛṣṭiḥ pañcame khecaro bhavet

1,15.15

aṇimādiguṇopetaḥ sarvagaḥ sarvakālikaḥ /
ṣaṣṭhe māsi svayaṃ sraṣṭā bhoktā hartā trimūrtivat

1,15.16

varṣaikasevanāddevi bhavetsākṣātsadāśivaḥ /
yāvattailopajīvī syāttāvatkṣīraudanāśanaḥ

1,15.17

vamanādiviśuddhāṅgaḥ kṛtvā vaidyadvijārcanaṃ /
prātargokṣīrakuḍubaṃ tailaṃ kiṃśukabījajaṃ

1,15.18

kuḍubaṃ pūrvavajjātamekīkṛtya dvayaṃ pibet /
tatpānamātre mūrchā syātkuryāttaṃ bhasmaśāyinaṃ

1,15.19

saptarātre prabuddhaḥ syādbaddhavacchayane sthitaḥ /
nāṅgāni cālayedeṣa jāyate vicalekṣaṇaḥ

1,15.20

taile jīrṇe samāpanne saṃjñā bhavati bhairavi /
gokṣīraṃ tasya dātavyaṃ pratyahaṃ daśavāsaraṃ

1,15.21

sa tvacaṃ ca tyajeddehātkañcukaṃ bhujago yathā /
kṣīrāhārī bhavennityamekaviṃśativāsaraṃ

1,15.22

vācāṃ patirbhaveddhīraḥ śrutaṃ dhārayate kṣaṇāt /
dūraśrāvī divyadṛṣṭirjīvedbrahmadinaṃ sudhīḥ

1,15.23

<brahmavṛkṣapallavakalpaḥ>
puṇyarkṣe brahmavṛkṣasya pallavāni samāharet /
krimikīṭavihīnāni komalāni śubhāni ca

1,15.24

ātape śoṣayettīvre cūrṇitaṃ vastragālitaṃ /
kuryānnūtanabhāṇḍe ca nikṣipecca prayatnataḥ

1,15.25

vamanādyairviśuddhāṅgo brahmacārī jitendriyaḥ /
kṣārāmlavarjitāhāraḥ kṣīraśālyannabhojanaḥ

1,15.26

koṣṇaṃ jalaṃ pibennityaṃ nivāte śayanaṃ bhajet /
karṣamātraṃ ca seveta māsaṃ gotakrasaṃyutaṃ

1,15.27

dvitīye ca tṛtīye ca vṛddhiḥ karṣādhikā kramāt /
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ satakraṃ kuḍubaṃ pibet

1,15.28

evaṃ nityopasevī yaḥ kuñcitasnigdhakuntalaḥ /
mattamātaṅgabalavānjīvedbrahmadinaṃ naraḥ

1,15.29

<brahmavṛkṣapuṣpakalpaḥ>
brahmavṛkṣasya puṣpāṇi chāyāyāṃ śoṣayetsudhīḥ /
cūrṇayedgālayedvastre navabhāṇḍe vinikṣipet

1,15.30

viṃśatpalaṃ puṣpacūrṇaṃ caturviṃśatigoghṛtaṃ /
palamekatra saṃmiśraṃ dhānyarāśau niveśayet

1,15.31

taduddharecca māsānte kṛtvā bhāgāṃścaturdaśa /
ekaikaṃ pratyekaṃ sevyamevaṃ māsatrayaṃ bhavet

1,15.32

bhuñjīta śulbapātre ca lavaṇāmlādivarjitaṃ /
pāyasāśī kaṣāyaṃ tṛṣārtaḥ khādiraṃ pibet

1,15.33

trimāsājjāyate gātraṃ vajravannātra saṃśayaḥ /
nāgāyutabalo dhīro vāyuvegagatirbhavet

1,15.34

asya varṣopayogena purīṣamapi mūtrakaṃ /
vedhayetsarvalohāni kāñcanāni ca kārayet

1,15.35

jīvedbrahmadinaṃ sākṣāddaivataiḥ saha modate /
<brahmavṛkṣabījakalpaḥ>
brahmavṛkṣasya bījāni cūrṇayennikṣipedghaṭe

1,15.36

madhvājyaśarkarāyuktaṃ dhānyarāśau vinikṣipet /
māsādūrdhvaṃ samāhṛtya pratyahaṃ karṣamātrakaṃ

1,15.37

upayuñjīta śuddhātmā gokṣīraṃ ca pibedanu /
yāvatpalaṃ bhavedvṛddhistāvadevādhikaṃ na hi

1,15.38

evaṃ saṃvatsarātsiddhirjāyate mṛtyuvarjitā /
jīvedbrahmadinaṃ śuddho mataṅgajabalopamaḥ

1,15.39

<brahmavṛkṣavalkalakalpaḥ>
sūkṣmacūrṇaṃ prakurvīta brahmavṛkṣasya valkalaṃ /
bhāvayedgavyapayasā palaṃ cānudinaṃ pibet

1,15.40

jitendriyaśca pathyāśī bhavedā vatsaraṃ sudhīḥ /
daśavarṣasahasrāṇi jīvetsiddho bhaveddhruvaṃ

1,15.41

<brahmavṛkṣaniryāsakalpaḥ>
brāhmī ca madhukaṃ sājyaṃ niryāsaṃ brahmavṛkṣajaṃ /
samabhāgāni seveta palaṃ cānupibetpayaḥ

1,15.42

evamekābdayogena śubhaṃyudarśanaḥ śuciḥ /
jīvedbrahmadinaṃ jñānī valīpalitavarjitaḥ

1,15.43

<brahmavṛkṣapañcāṅgakalpaḥ>
pañcāṅgaṃ brahmavṛkṣasya vidhivattatsamāharet /
chāyāśuṣkaṃ prakurvīta cūrṇitaṃ paṭaśodhitaṃ

1,15.44

karṣamātraṃ lihecchuddhaḥ kṣaudrājyābhyāṃ dinodaye /
valīpalitanirmukto vatsarājjāyate naraḥ

1,15.45

<brahmavṛkṣamūlaguptadhātrīkalpaḥ>
atisthūlataraṃ dīrghaṃ bhedayedbrahmabhūruhaṃ /
mūle trihastaśeṣaṃ ca tadagre gartaṃ āracet

1,15.46

dhātrīphalāni pakvāni tatra sampūrayetpriye /
tacchinnakāṣṭhaśeṣeṇa tadgartaṃ ca nirodhayet

1,15.47

kuśaiḥ saṃveṣṭayetsamyagā mūlāgraṃ ca lepayet /
mṛdgomayābhyāṃ matimāṃstato vastreṇa veṣṭayet

1,15.48

punarmṛdgomayābhyāṃ ca lepayecchoṣayetsudhīḥ /
samyakśuṣke ca paritaḥ karīṣaiḥ paripūrayet

1,15.49

dahettaṃ śītalībhūte sāndraṃ tatphalamāharet /
bhāṇḍe kṣaudrājyabharite kṣipeddhātrīphalaṃ ca tat

1,15.50

bhūgṛhe vā nivāte vā pradeśe ca vasansukhī /
yatheṣṭaṃ bhakṣayennityaṃ kṣīrāhārī jitendriyaḥ

1,15.51

ṣaṇmāsātpaśyati chidraṃ nidhānāni ca bhūtale /
tyajettvacaṃ sarpa iva jīvedbrahmayugaṃ naraḥ

1,15.52

<२. śvetabrahmavṛkṣakalpaḥ; śvetabrahmavṛkṣapañcāṅgakalpaḥ>
cūrṇayecchvetapālāśapañcāṅgaṃ śoṣayetpriye /
chāyāyāṃ vastragalitaṃ madhunā ca lihetpriye

1,15.53

karṣamātraṃ trimāsāntarjarāmṛtyuṃ jayennaraḥ /
saṃvatsarācca brahmāyuḥ siddhaḥ sarvagato bhavet

1,15.54

<śvetabrahmabījakalpaḥ>
śvetapālāśabījāni caikaikāni samāharet /
ajāghṛtenānudinaṃ māsānmṛtyuṃ jarāṃ jayet

1,15.55

saṃvatsarādbrahmayugaṃ jīvetsiddhipurogamaḥ /
ye proktā raktapālāśatailatvakparṇakādiṣu

1,15.56

te guṇāḥ śvetapālāśe santi sādhakasiddhidāḥ /
<brahmavṛkṣakalpasiddhiḥ>
vakṣyāmi brahmavṛkṣasya kalpasiddhiṃ manuṃ

1,15.57

oṃ hrīṃ amṛtaṃ kuru kuru amṛtamālinyai namaḥ /
pūrvaṃ viṃśatisāhasraṃ puraścaraṇamācaret /
sudhākumbhavarākṣasragjñānamudrāṃ karāṃbujaiḥ

1,15.58

bibhrāṇāṃ mauktikaṃ pāśaṃ dhyāyedamṛtamālinīṃ /
grahaṇe'ṣṭottaraśataṃ bhakṣayetsaptavārakaṃ

1,15.59

candrasūryoparāgādikāleṣvaṣṭasahasrakaṃ /
mantraṃ vinā na siddhiḥ syātkalpakoṭiśatairapi

1,15.60

samantre śīghrasiddhiḥ syāccarenmantrapuraḥsaraḥ /
<३. muṇḍīkalpaḥ>
atha muṇḍīṃ pravakṣyāmi sādhakeṣṭārthadāyinīṃ

1,15.61

caturvidhā bhavetca raktā pītā sitāsitā /
puṣyārke pūrṇamāsyāṃ vā revatyāṃ śravaṇe'pi vā

1,15.62

uparāgādikāle vā siddhayogeṣu vā haret /
kaidārīṃ muṇḍinīṃ tāṃ ca balipūjanapūrvakaṃ

1,15.63

samāharetkṛtasnāno maunī mantraṃ samuccaran /
oṃ amṛtodbhavāya amṛtaṃ kuru kuru svāhā hrīṃ saḥ /
mantraṃ dvādaśasāhasraṃ puraścaryāṃ samācaret

1,15.64

mūlaṃ nālaṃ phalaṃ puṣpaṃ patraṃ pañcāṅgaṃ īritaṃ /
sa pañcāṅgaṃ harenmuṇḍīṃ samyakśītena vāriṇā

1,15.65

prakṣālya śoṣayettāṃ ca chāyāyāṃ cūrṇayettataḥ /
vastreṇa śodhayetkumbhe nūtane sthāpayetkramāt

1,15.66

viśuddhadehastaccūrṇaṃ karṣaṃ gopayasā saha /
pibejjīrṇe ca bhaiṣajye ghṛtamādau pibennaraḥ

1,15.67

tato bhuñjīta lavaṇatailāmlādivivarjitaṃ /
ghṛtapakvaṃ samadhuraṃ ṣaṣṭikānnaṃ payo'dhikaṃ

1,15.68

ṣaṇmāsājjāyate siddhistvacaṃ sarpa iva tyajet /
palitādivinirmukto divyadṛṣṭirdṛḍhaṃ vapuḥ

1,15.69

mattanāgabalo dhīro yuvā darpavigrahaḥ /
saṃvatsarātsarvasiddhirbhavedbrahmāyuṣo naraḥ

1,15.70

ghṛtopayuktā sā muṇḍī pūrvaphaladā bhavet /
<४. devadālīkalpaḥ>
atha vakṣyāmyahaṃ devi devadālīrasāyanaṃ

1,15.71

śvetā kṛṣṇā ca pītā ca devadālī tridhā matā /
śvetā rogapraśamanī kṛṣṇā pītā viśeṣataḥ

1,15.72

rasāyane ca phaladā lohakarmaṇi pārvati /
candrasūryoparāgeṣu pūrṇimāyāṃ surārcite

1,15.73

trayodaśyāṃ kṛṣṇapakṣe pañcamyāṃ vā yathāvidhi /
śubhāhe śubhanakṣatre cāharenmantrapūrvakaṃ

1,15.74

oṃ amṛtagaṇarudragaṇāntāya svāhā /
aṣṭottaraśataṃ japtvā balipūrvaṃ samāharet /
oṃ namo bhagavate rudrāya phaṭsvāhā /
sādhakasya śikhābandhanamantraḥ /
devadālyāśca pañcāṅgaṃ chāyāyāṃ śoṣayetsudhīḥ

1,15.75

vastreṇa śodhayetsamyaggavyakṣīreṇa bhakṣayet /
pacettāṃ lauhapātreṇa tato mandāgninā sudhīḥ

1,15.76

madhvājyābhyāṃ lihetkarṣaṃ śuddhātmā saptavāsaraṃ /
tasya divyā bhavetprajñā rogahṛnmāsasevayā

1,15.77

dvimāsabhakṣaṇenaiva nidhyādiṃ paśyati dhruvaṃ /
dhātrīphalarasaṃ kṣaudraṃ devadālīrasaṃ ghṛtaṃ

1,15.78

pratyekaṃ karṣamātraṃ syātpratyahaṃ ca pibellaghu /
ekaviṃśaddinādūrdhvaṃ medhāvī śrutadhārakaḥ

1,15.79

pañcāṅgaṃ cūrṇayeddevadālyā vastreṇa śodhayet /
śivāmbunā vā payasā gomūtrairvā pibetsadā

1,15.80

pūrvavatsiddhidā sā syātsarvakuṣṭhāpahāriṇī /
kāmilāplīhapavanaśūlaṃ hanti bhagandarān

1,15.81

tadraso gandhakopetaḥ sarvalohaṃ vilāpayet /
badhnāti ca rasaṃ samyaksamaṃ mūrchati tatkṣaṇāt

1,15.82

gandharvalajjāgāndhārīdevadālīrasastathā /
lepanaṃ meṣatailena stambhayedagnimujjvalaṃ

1,15.83

bījāni devadālyāśca saguḍāni ca mardayet /
tena vartiṃ prakurvīta arśoghnī syādgudāṅkure

1,15.84

rasena devadālyāśca nayanaṃ tvañjayennaraḥ /
paśyatyasau bhūtajālaṃ tasmai sarvaṃ prayacchati

1,15.85

ghṛtaṃ dhātrīphalarasaṃ devadālīrasaṃ madhu /
rasaṃ ca lakṣmaṇāyāśca sarvamekapalaṃ pibet

1,15.86

tridinaṃ ṛtukāle tu strīṇāṃ putrapradāyakaṃ /
devadālīrasaṃ kṣīraṃ madhvājyābhyāṃ samaṃ lihet

1,15.87

puṃsaḥ komalabījānāṃ bījaṃ garbhapradaṃ bhavet /
bhṛṅgarāḍvākucī vahniḥ sarpākṣī devadālikaṃ

1,15.88

śivāmbunā cānudinaṃ pibetkarṣaṃ maheśvari /
dharitryāḥ paśyati chidraṃ varṣānmṛtyuṃ jarāṃ jayet

1,15.89

punarnavādevadālyoḥ palaṃ kṣīrayutaṃ pibet /
śivāmbunā devadālīṃ sasarpākṣīpalaṃ pibet

1,15.90

pūrvavajjāyate siddhiḥ śīghrameva varānane /
śivāṃbunā devadālyā nirguṇḍyāśca palaṃ pibet

1,15.91

saṃvatsarājjarāṃ hanyājjīvedācandratārakaṃ /
oṃ amṛtaṃ kuru kuru amṛteśvarāya svāhā /
etanmantraṃ japedādau devadālyupayogake

1,15.92

<५. śvetārkakalpaḥ; śvetārkamūlakalpaḥ>
atha śvetārkamūlasya kalpaṃ vakṣyāmyahaṃ śṛṇu /
śvetārkamūlaṃ puṣyarkṣe gṛhītvā kāṣṭhavarjitaṃ

1,15.93

śuddhāṃ tvacaṃ ca chāyāyāṃ śoṣayetpaṭaśodhitaṃ /
cūrṇaṃ kṛtvā karṣamekaṃ sevyaṃ gopayasā saha

1,15.94

paladvayena ṣaṇmāsātsarvavyādhīñjarāṃ haret /
saṃvatsarādbrahmadinatrayaṃ jīvenna saṃśayaḥ

1,15.95

<śvetārkaparṇakalpaḥ>
śvetārkaparṇasvarasaṃ bhṛṅgarājarasaṃ samaṃ /
ekīkṛtyātape śoṣyaṃ yāvaccūrṇatvamāpnuyāt

1,15.96

caturguṇe gavāṃ kṣīre tatpacenmṛduvahninā /
yāvatpiṇḍaṃ bhavettāvatsevyaṃ tatkarṣamātrakaṃ

1,15.97

gavāṃ kṣīraṃ palaṃ peyaṃ pūrvavatphalamāpnuyāt /
oṃ āṃ haṃsamālini svāhā ayaṃ bhakṣaṇamantraḥ /
<६. hastikarṇīkalpaḥ; hastikarṇīpatrakalpaḥ>
athenduvārasaṃyuktatrayodaśyāṃ samāharet

1,15.98

hastikarṇīpalāśāni chāyāśuṣkāṇi cūrṇayet /
palaṃ sevyaṃ gavāṃ kṣīraṃ varṣānmṛtyuṃ jarāṃ jayet

1,15.99

jīvedbrahmāyuṣaṃ martyaḥ siddhasādhyādisevitaḥ /
<hastikarṇīpañcāṅgakalpaḥ>
pañcāṅgaṃ hastikarṇyāśca kuryācchāyāviśoṣitaṃ

1,15.100

māsaikamudakaiḥ sārdhaṃ karṣaṃ pratyahamaśnuyāt /
sauvīradadhidugdhājyatakrakṣaudrairyathākramaṃ

1,15.101

ekaikaṃ pratimāsaṃ ca sevyaṃ varṣācca sidhyati /
jīvedbrahmadinaṃ siddho vajrakāyo mahābalaḥ

1,15.102

oṃ amṛtāya amṛtaṃ gṛhṇāmi svāhā /
ayaṃ grahaṇamantraḥ /
amṛtakuṭījātānāṃ amṛtaṃ kuru kuru svāhā /
anena mantreṇa pūjayet /
oṃ amṛtodbhavāya amṛtaṃ kuru kuru nityaṃ namo namaḥ /
ayaṃ bhakṣaṇamantraḥ /
<७. rudantīkalpaḥ>
atha vakṣyāmyahaṃ divyaṃ rudantīkalpamuttamaṃ /
caṇapatropamaiḥ patraiḥ puṣpairapi ca tādṛśaiḥ

1,15.103

rudantī nāma vikhyātā hyadhastājjalavarṣiṇī /
roditīva janāndṛṣṭvā mriyamāṇāngadākulān

1,15.104

caturvidhā ca sā jñeyā pītā raktā sitāsitā /
śuklapakṣe śubhadine rudantīṃ tāṃ samāharet

1,15.105

samūlāṃ śoṣayeddhīmānchāyāyāṃ vastraśodhitāṃ /
viśuddhadehaḥ seveta biḍālapadamātrakaṃ

1,15.106

kṣaudrājyābhyāmanudinaṃ bhuktiḥ kṣīrājyasaṃyutā /
jīrṇāyāṃ saṃyamī bhūtvā varṣāttejobalānvitaḥ

1,15.107

paramāyurbhavenmartyo jarāvyādhivivarjitaḥ /
tailaṃ katakamūlotthaṃ kuryātpātālayantrake

1,15.108

garbhayantre'thavā kṣālyaṃ pañcāśadvāramambunā /
nālikerāmbunā vātha kṛtvetthaṃ tailaśodhanaṃ

1,15.109

pañcāṅgaṃ ca rudantyāśca chāyāśuṣkaṃ vicūrṇayet /
tadardhaṃ musalīcūrṇaṃ musalyardhapalatrayaṃ

1,15.110

etattricūrṇaṃ saṃmiśraṃ karṣaṃ katakatailataḥ /
lihedanudinaṃ śuddhastadvṛddhiḥ syātpalāvadhi

1,15.111

saṃvatsarādvajrakāyaḥ sa jīvedbrahmaṇo dinaṃ /
<८. nirguṇḍīkalpaḥ; nirguṇḍīmūlakalpaḥ>
atha vacmi śubhaṃ divyaṃ nirguṇḍīkalpamuttamaṃ

1,15.112

prātaḥ puṣyaravau grāhyā nirguṇḍīmūlasaṃbhavā /
tvakśoṣaṇīyā chāyāyāṃ taccūrṇaṃ karṣamātrakaṃ

1,15.113

palamātrājamūtreṇa pibecchuddho'nuvāsaraṃ /
ṣaṇmāsāddivyadehaḥ syānmattanāgabalānvitaḥ

1,15.114

madhvājyakṣīralulitaṃ taccūrṇaṃ snigdhabhāṇḍake /
pidhāya dhānyarāśau tu māsamekaṃ tu nikṣipet

1,15.115

māsānte tatsamuddhṛtya śuddhāṅgo dvipalaṃ sadā /
seveta varṣaparyantaṃ jīvedācandratārakaṃ

1,15.116

athavārdhapalaṃ cūrṇaṃ tadīyaṃ saghṛtaṃ pibet /
pūrvavajjāyate siddhirjarārogavivarjitaḥ

1,15.117

vacāmuṇḍīnimbavarāguḍūcībhṛṅgarāṭsamāḥ /
eṣāṃ samāṃśaṃ saṃyojya nirguṇḍīmūlacūrṇataḥ

1,15.118

kṣaudrājyābhyāṃ liheddhastādanvahaṃ palamātrakaṃ /
āyurviriñcitridinaṃ bhavenmṛtyujarojjhitaṃ

1,15.119

nirguṇḍīmūlacūrṇaṃ tu krimighnakaṭukaiḥ samaṃ /
palamātramajākṣīrairnityaṃ śuddhaḥ pibedbudhaḥ

1,15.120

valīpalitanirmukto nirgadaḥ syāttrimāsataḥ /
<nirguṇḍīpatrakalpaḥ>
nirguṇḍīpatrajadrāvaṃ bhāṇḍe mṛdvagninā pacet

1,15.121

guḍavatpākamāpannaṃ taṃ pibenniṣkamātrakaṃ /
dine dine niṣkavṛddhiryāvaddvipalikaṃ bhavet

1,15.122

tena vāntirvirekaḥ syānniryānti krimayaḥ paraṃ /
apānato dehagatā mukhanāsākṣikarṇataḥ

1,15.123

kṣayakuṣṭhādirogāśca naśyanti munivāsarāt /
māsatraye jarāṃ hanti jīvedvarṣaśatatrayaṃ

1,15.124

<nirguṇḍīpañcāṅgakalpaḥ>
pañcāṅgacūrṇaṃ nirguṇḍyāstilatailena sevitaṃ /
niṣkādipalaparyantaṃ trimāsena jarāṃ jayet

1,15.125

aśītiṃ vātajānrogānkuṣṭhānapi galāmayān /
āsyārtyupakuśādīṃśca jayettatparṇacarvaṇāt

1,15.126

sindhuvārakapañcāṅgacūrṇaṃ madhughṛtaplutaṃ /
palamātraṃ lihetprātastato jīrṇe gavāṃ payaḥ

1,15.127

pibedyathānalabalaṃ bhuñjītāgnau krameṇa ca /
nirvāte nivaseddhīmānsiddhimāpnoti vatsarāt

1,15.128

siddhadehasya pūrveṇa mriyete viṣapāradau /
kāle kāle yathāprāptaṃ pañcāṅgaṃ sindhuvārakāt

1,15.129

chāyāyāṃ śoṣitaṃ cūrṇaṃ trimadhutriphalāyutaṃ /
snigdhabhāṇḍe dhānyarāśau trimāsaṃ sthāpayettataḥ

1,15.130

niṣkādipalaparyantaṃ sevetākarṣakaṃ sudhīḥ /
sarvavyādhivinirmukto jarāmaraṇavarjitaḥ

1,15.131

oṃ namo māyāgaṇapataye kuberāya svāhā /
ayaṃ bhakṣaṇamantraḥ /
<९. śunakaśālmalīkalpaḥ>
atha vakṣyāmi deveśi kalpaṃ śunakaśālmaleḥ /
aṣṭamyāṃ kṛṣṇapakṣasya snātvā rātrau samāhitaḥ

1,15.132

āveṣṭya kṛṣṇasūtraiśca vṛkṣaṃ śunakaśālmaliṃ /
tatrāghoraṃ japeddhīraḥ sahasravasusaṃmitaṃ

1,15.133

<९. śunakaśālmalīmūlakalpaḥ>
tanmūlavalkalaṃ grāhyaṃ chāyāyāṃ śoṣayettataḥ /
cūrṇaṃ kṛtvā tu madhvājyaiḥ khādetprātaḥ palaṃ palaṃ

1,15.134

varṣādvalijarāmuktaḥ sa jīvedbrahmaṇo dinaṃ /
<śunakaśālmalīpuṣpakalpaḥ>
tasyāṣṭādaśa puṣpāṇi gokṣīre'ṣṭapale pacet

1,15.135

puṣpavarjyaṃ pibetkṣāramevaṃ ca prativāsaraṃ /
māsena divyadehaḥ syājjīvedbrahmadinatrayaṃ

1,15.136

<śunakaśālmalīphalakalpaḥ>
tatphalaṃ tu gavāṃ kṣīre pācayetkāntapātrake /
phalaṃ tyaktvā pibetkṣīraṃ dīpte'gnau kṣīrabhojanaṃ

1,15.137

māsaṣaṭkaprayogeṇa divyadeho bhavennaraḥ /
jīvetkalpāntaparyantaṃ vāyuvegī mahābalaḥ

1,15.138

tasya mūtrapurīṣābhyāṃ śulbaṃ svarṇaṃ bhaveddhruvaṃ /
<१०. pathyākalpaḥ; pathyotpattiḥ>
athātaḥ sampravakṣyāmi pathyākalpaṃ anūpamaṃ

1,15.139

yena rogā vinaśyanti sidhyanti ca manorathāḥ /
pītvāmṛtaṃ śacīnāthaḥ prītyā śacyai samāpibat

1,15.140

tayorhṛṣṭamukhāmbhojagalitāmṛtabindavaḥ /
saptadhā bhuvi te jātā mahāvīryāḥ sthirāyuṣaḥ

1,15.141

te saptadeśeṣūtpannāḥ saptadhā nāma dhārakāḥ /
vindhyadeśe kānyakubje saurāṣṭre himavadgirau

1,15.142

gaṅgātaṭe ca kāśmīre vainyadeśe yathākramaṃ /
vijayā rohiṇī caiva pūtā syāttrivṛtāmṛtā

1,15.143

jīvantī tvabhayā jātā deśe deśe yathākramaṃ /
uttamā madhyamā nīcāḥ svayaṃ pakvāstu śobhanāḥ

1,15.144

harītakyāṃ rasāḥ pañca vidyante lavaṇojjhitāḥ /
svādvamlatiktakaṭukatuvarāśca yathākramaṃ

1,15.145

syurmajjasnāyuvṛntatvaṅmāṃseṣu kramaśo rasāḥ /
alābukarṇī vṛttā ca caturaṅgyalpacarmakā

1,15.146

pañcāsrā māṃsalā svarṇavarṇā kṛṣṇā smṛtāḥ kramāt /
yā majjantī jale grāhyā gurvī snigdhā ghanāghanāḥ

1,15.147

dvikarṣamātrā sā śreṣṭhā karṣamātrā tu madhyamā /
ardhakarṣā bhavennīcā pathyā phalamudāhṛtaṃ

1,15.148

krimijuṣṭā vahnidagdhā naṣṭā paṅkajalārdritā /
sphuṭitā coṣarasthā ca varjanīyā harītakī

1,15.149

<pathyākalpaḥ>
śuddhadeśe puṇyadine grahaṇe candrasūryayoḥ /
gandhādyaiḥ pūjayitvādau prārthayitvā japetsudhīḥ

1,15.150

gāyatrīśataṃ āvṛttya pathyāmevaṃ samāharet /
śuṇṭhyā vātha guḍenāpi saindhavenāthavā śivāṃ

1,15.151

seveta dīpanaṃ tena karotyāmavināśanaṃ /
kṣaudreṇa vā guḍenāpi pippalyā nāgareṇa vā

1,15.152

saindhavenāthavā sevyā śuddhāṅgaḥ prativāsaraṃ /
dve dve pathye dvādaśābdaṃ tena jīvecchataṃ samāḥ

1,15.153

dviniṣkacūrṇaṃ pathyāyā niṣkaikaṃ lohabhasma ca /
lolayitvā goghṛtena kāntapātre ca lepayet

1,15.154

adhomukhīkṛtaṃ pātraṃ sthāpayettaddivāniśaṃ /
prātaḥ śuddhavapurlehyaṃ jarāṃ mṛtyuṃ jayetsudhīḥ

1,15.155

śālmalīṃ chidrayitvādau tadantarnikṣipecchivāḥ /
ā ṣaṇmāsaṃ parastāstu grāhyā caikaikaśo'nvahaṃ

1,15.156

seveta pathyāṃ śuddhāṅgastasya mṛtyurjarā na hi /
<११. āmalakīkalpaḥ>
atha vakṣyāmi deveśi kalpamāmalakībhavaṃ

1,15.157

caitrādau grāhayeddhātryāḥ supakvāni phalāni ca /
harītakīvadgrāhyāni chāyāśuṣkāṇi cūrṇayet

1,15.158

karṣaṃ jalena vājyena madhunā vā phalaṃ niśi /
vardhayejjāṭharaṃ vahnimindriyāṇāṃ prasādakṛt

1,15.159

dhātrīcūrṇaṃ lohabhasma kṣaudrājyālulitaṃ lihet /
valīpalitamṛtyughnaṃ vatsarātpūrvavadvidhiḥ

1,15.160

kṣīrapakvaṃ ca tadbhakṣyaṃ pūrvavatsiddhidāyakaḥ /
dhātrīcūrṇaṃ bhṛṅgacūrṇaṃ madhvājyasahitaṃ lihet

1,15.161

valīpalitanirmukto vatsarādbhavati dhruvaṃ /
niṃbāmalakayoścūrṇaṃ madhvājyasahitaṃ lihet

1,15.162

pūrvavacca phalaṃ devi nātra kāryā vicāraṇā /
<१२. triphalākalpaḥ>
atha bravīmi te devi triphalāyā rasāyanaṃ

1,15.163

ekaṃ harītakībhāgaṃ dvibhāgaṃ ca vibhītakaṃ /
caturbhāgaṃ tathā dhātrī sarvamekatra cūrṇayet

1,15.164

pippalyā vā tugākṣīryā saindhavairmadhukena vā /
kṣaudreṇa vā sarpiṣā vā vacayā sitayāthavā

1,15.165

suvarṇai rajataiḥ śulbairvaṅgairnāgaistathāyasaiḥ /
saṃyuktā triphalā līḍhā jarāmaraṇanāśinī

1,15.166

triphalāyāḥ samāṃśāstu yojyāścaikaikaśastu tāḥ /
pippalyādyāstu sauvarṇabhasmādīnāṃ ca kathyate

1,15.167

sauvarṇaṃ paṇamātraṃ ca dvipaṇaṃ rājataṃ bhavet /
paṇārdhaṃ śulbacūrṇaṃ ca dvipaṇaṃ nāgavaṅgajaṃ

1,15.168

cūrṇaṃ tathāyasaṃ proktaṃ paṇapañcakamātrakaṃ /
evaṃ yastriphalāsevī jīvedācandratārakaṃ

1,15.169

ekāṃ harītakīṃ prātarbhukteḥ prāgdvivibhītakaṃ /
caturāmalakaṃ rātrau sarve te ghṛtapācitāḥ

1,15.170

sevetāvatsaraṃ dhīmānvalīpalitavarjitaḥ /
annodakena saṃpeṣya kāntapātre lihenniśi

1,15.171

sakṣaudraṃ tallihetprātarāyurārogyavardhanaṃ /
triphalāṃ bhāvayetpūrvaṃ khadirāsanayūṣataḥ

1,15.172

triḥ saptavāraṃ deveśi tataḥ kṣaudraghṛtāplutāṃ /
sevetānudinaṃ karṣaṃ varṣādindrāyuṣo bhavet

1,15.173

viḍaṅgabhṛṅgakhadirabrahmavṛkṣarasaiḥ pṛthak /
pṛthaksaptadinaṃ gharme bhāvayettriphalāṃ priye

1,15.174

bhakṣayedguḍasarpirbhyāṃ karṣaṃ varṣātsuropamaḥ /
triphalāyāḥ śataphalaṃ cūrṇaṃ bhṛṅgarasaiḥ purā

1,15.175

triḥ saptavāsaraṃ bhāvyaṃ lihenmadhughṛtānvitaṃ /
palārdhaṃ pratyahaṃ prātarjīrṇe'dyāddadhibhaktakaṃ

1,15.176

varṣātprasannadṛṣṭiśca jīvetṣaṭśatavatsaraṃ /
mahābalaḥ kṛṣṇakeśaḥ smṛtibuddhisamanvitaḥ

1,15.177

yuvā śatastrīrantā ca dhīraḥ sa subhago bhavet /
<१३. śuṇṭhīkalpaḥ>
atha vakṣyāmi girije divyaṃ śuṇṭhīrasāyanaṃ

1,15.178

śreṣṭhaṃ nāgaramādāya cūrṇayetpaṭagālitaṃ /
guḍaṃ cāsya samaṃ yojyaṃ madhunā goghṛtena ca

1,15.179

snigdhabhāṇḍe vinikṣipya dhānyarāśau suyantritaṃ /
dvimaṇḍalātsamāhṛtya śuddhāṅgaḥ puṇyavāsare

1,15.180

karṣaṃ karṣaṃ lihennityaṃ saptāhādrogavarjitaḥ /
ṣaṇmāsamupabhuñjāno jīvedvarṣaśatadvayaṃ

1,15.181

buddhyā vācaspatisamaḥ purāṇāgamaśāstravit /
mayānubhūtaṃ deveśi kathitaṃ tava sauhṛdāt

1,15.182

<१४. pippalīkalpaḥ>
atha priye pravakṣyāmi pippalīnāṃ rasāyanaṃ /
pippalīṃ śodhayetpūrvaṃ kiṃśukakṣāravāriṇā

1,15.183

saptadhā ca tataḥ kuryāttāsāṃ ca ghṛtabharjanaṃ /
tataḥ seveta śuddhāṅgaḥ pañcāṣṭau daśa saptadhā

1,15.184

varṣamekaṃ tu madhvājyai rogāstasya na santi ca /
valīpalitanirmukto jīvecca śaradaḥ śataṃ

1,15.185

prātaḥ prāgbhojanātpaścādbhakṣayettritripippalīḥ /
varṣādvyādhiṃ jarāṃ hanti śatāyuṣyamavāpnuyāt

1,15.186

ekadvitrikrameṇaiva vardhayeddaśavāsaraṃ /
hrāsayetpippalīstadvaddhrāsavṛddhī punaḥ punaḥ

1,15.187

gokṣīreṇa yutaṃ yāvatpippalīnāṃ sahasrakaṃ /
tāvatseveta śuddhāṅgo jarārogavivarjitaḥ

1,15.188

ajākṣīreṇa saṃpeṣya pibedyuktā balādhikā /
kṣīraśṛtā madhyaphalā pūrvavaddhrāsavṛddhayaḥ

1,15.189

yāvatsahasradvitayaṃ tāvatsevyaṃ rasāyanaṃ /
kāsaśvāsakṣayāḥ pāṇḍuplīhaśoṇitamārutāḥ

1,15.190

mehārśograhaṇīśophahidhmavamigalagrahāḥ /
rasāyanena pippalyā naśyanti viṣamajvarāḥ

1,15.191

jīvedvarṣaśataṃ pūrṇaṃ valīpalitavarjitaḥ /
<१५. citrakakalpaḥ>
atha citrakakalpaṃ te vakṣyāmi śṛṇu pārvati

1,15.192

citrakastrividho jñeyaḥ kṛṣṇo raktaḥ sitaḥ śive /
kṛṣṇo rasāyane rakto lohe roge sito bhavet

1,15.193

śreṣṭhamadhyakanīyāṃso na hemante samāharet /
vasante kṛṣṇapañcamyāṃ kṛṣṇāmbaradharaḥ śuciḥ

1,15.194

kṛṣṇagandhākṣataiḥ puṣpaiḥ pūjayetkṛṣṇasūtrakaiḥ /
pariveṣṭya ca pūrvedyurdadyātkṛṣṇaudanaṃ baliṃ

1,15.195

prātarmaunī khanecchuddhaḥ samūlaṃ citrakaṃ haret /
na goghrātaṃ padā spṛṣṭaṃ śucau deśe vinikṣipet

1,15.196

kṣiptaṃ kṣīrāntare kṛṣṇaṃ vahnau kṣīraṃ tu kṛṣṇati /
raktacitraṃ parīkṣyaivaṃ kṣīraṃ raktatvamāpnuyāt

1,15.197

evaṃ ca raktacitrasya raktapuṣpākṣatādibhiḥ /
kṛṣṇaṃ vā lohitaṃ vāpi samūlamapi khaṇḍayet

1,15.198

saptadhāmalakāmbhobhirbhāvayecchoṣayetkramāt /
saṃcūrṇya tārkṣītālatvakcitrakatriphalāḥ samāḥ

1,15.199

eṣāṃ samaṃ cāgnicūrṇaṃ sarvaṃ bhāṇḍe nave kṣipet /
tataḥ śuddhaḥ śubhadine niṣkaṃ niṣkaṃ ghṛtāplutaṃ

1,15.200

bhakṣayenmāsamātreṇa vraṇakuṣṭhādikṛntanaṃ /
dantakeśanakhā yānti patanaṃ ca punarbhavaṃ

1,15.201

valīpalitanirmukto jīvecca śaradaḥ śataṃ /
evaṃ ca raktacitrasya yojanā ca phalaṃ tathā

1,15.202

<१६. bhallātakīkalpaḥ>
atha bhallātakīkalpaṃ śṛṇu vakṣyāmi pārvati /
pakvaṃ navaṃ sutīkṣṇaṃ ca bhallātakaphalaṃ haret

1,15.203

gokṣīre phalamekaṃ tu sūcībhinnaṃ pacetsudhīḥ /
madhvājyaśarkarāyuktaṃ phalaṃ tyaktvā payaḥ pibet

1,15.204

ekadvitrikrameṇaivaṃ vardhayedekaviṃśatiṃ /
phalāni ca dinānyekaviṃśatiḥ kramaśaḥ priye

1,15.205

sarve rogā vinaśyanti ṣaṇmāsāddivyavigrahaḥ /
<१७. bhūmikadambakalpaḥ>
atha bhūmikadambasya kalpaṃ vakṣyāmi pārvati

1,15.206

trividhaḥ sa tu vijñeyaḥ śveto raktaśca mecakaḥ /
śuklapakṣe ca puṣyārke vidhivattaṃ samāharet

1,15.207

samūlaṃ śoṣayettaṃ ca chāyāyāṃ cūrṇayettataḥ /
taccūrṇaṃ karṣamājyena lihecchuddhavapuḥ priye

1,15.208

tasmiñjīrṇe prakurvīta kṣīrānnaṃ vijitendriyaḥ /
naśyanti valayastasya ṣaṇmāsātpalitāni ca

1,15.209

saṃvatsaraprayogeṇa jīvedvarṣaśatatrayaṃ /
<१८. punarnavākalpaḥ>
divyaṃ punarnavākalpaṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati

1,15.210

punarnavākhyā dvividhā lohitā dhavalā tathā /
rase rasāyane śvetā roge raktā praśasyate

1,15.211

puṣyārke śvetaśophaghnīṃ samūlāmāharetsudhīḥ /
chāyāśuṣkaṃ cūrṇayitvā gokṣīreṇa palārdhakaṃ

1,15.212

palaṃ vātha pibetprātaḥ śuddhāṅgo vatsarāvadhi /
yuvā bhavati vṛddho'pi sa jīveccharadaḥ śataṃ

1,15.213

gokṣīreṇa ca tanmūlaṃ kṣīrakṣīṇaṃ pacetpriye /
cūrṇīkṛtya ca tanmūlaṃ pakvīkṛtaguḍe samaṃ

1,15.214

goghṛtaṃ ca kṣipettatra tvekīkṛtyāvatārayet /
palaṃ cānudinaṃ lehyaṃ kṣīrānnāśī jitendriyaḥ

1,15.215

saṃvatsaraprayogeṇa valīpalitavarjitaḥ /
tatsevakasya naśyanti viṣāṇi vividhāni ca

1,15.216

tvagdoṣaḥ kaphapāṇḍvādyā audarā gulmapāyujāḥ /
naśyanti sakalā rogāśchardihikkākṣikarṇajāḥ

1,15.217

puṣpitāṃ phalitāṃ pakvāṃ ādāya ca punarnavāṃ /
khaṇḍitāṃ nāgarakvāthasusvinnāṃ kṣīrapeṣitāṃ

1,15.218

pibeddivā ca cūrṇānte niśi kṣīraghṛtāśanaḥ /
ṣaṇmāsātsiddhimāpnoti yoṣicchatarato bhavet

1,15.219

<१९. bhṛṅgarājakalpaḥ>
atha śrībhṛṅgarājasya kalpaṃ vacmi maheśvari /
samūlaṃ tacca puṣyārke samāhṛtyātha śoṣayet

1,15.220

chāyāyāṃ pūrṇitaṃ kṛtvā karṣaṃ sauvīraloḍitaṃ /
prātaḥ pibecchuddhadeho māsādrogānvyapohati

1,15.221

tataḥ ṣaṇmāsayogena valīpalitakhaṇḍanaṃ /
ghṛtakṣīrāśano nityaṃ jīvedvarṣaśatatrayaṃ

1,15.222

yuktaḥ kṛṣṇatilairardhairbhṛṅgarājasya pallavaṃ /
upayuñjīta ṣaṇmāsaṃ valīpalitakṛntanaṃ

1,15.223

bhṛṅgarājaphalaṃ puṣpaṃ patraṃ mūlaṃ ca cūrṇayet /
etaccūrṇasya sadṛśāṃścitrādyānparikalpayet

1,15.224

citraviśvakaṇābilvapathyādhātrīviḍaṅgakaṃ /
marīcaṃ vyādhighātaṃ ca cakramardasya bījakaṃ

1,15.225

lodhrasarṣaparājyaśca cūrṇitāśca samāhṛtāḥ /
ekīkṛtyaiva bhṛṅgasya rasena paribhāvayet

1,15.226

saptadhā ca tataḥ sarvaṃ cūrṇīkṛtya punaḥ priye /
karṣaṃ gopayasā sārdhaṃ śuddhakoṣṭho lihetpriye

1,15.227

ṣaṇmāsājjāyate siddhirvalīpalitavarjitaḥ /
pūrvoktavadvidhiḥ proktaḥ svarṇabhṛṅgasya pārvati

1,15.228

oṃ namo bhagavate rudrāya tiṣṭha tiṣṭha saṃgṛhāṇa svāhā /
ayaṃ grahaṇamantraḥ /
oṃ namo rudrāya amṛtātmane svāhā /
ayaṃ āloḍanamantraḥ /
oṃ uttiṣṭhottiṣṭha kalyāṇi svāhā /
ayaṃ bhakṣaṇamantraḥ /
<२०. kumārīkalpaḥ>
atha vakṣyāmyahaṃ devi kumārīkalpamuttamaṃ /
nadītīre'thavā grāme nagare'bdhitaṭe'thavā

1,15.229

mṛdukarṇakapatrāṇi pītānyahisamāni ca /
pravālasamapuṣpāṇi sakledahastīni ca

1,15.230

yasyāḥ patrāṇi tiṣṭhanti sā kumārīti kathyate /
śuciḥ puṇyadine kanyāṃ sopavāsaḥ samāharet

1,15.231

arcayitvā baliṃ dattvā kumārīṃ siddhidāyinīṃ /
śuddhakoṣṭhaḥ prage khādeccaturaṅgulamātrataḥ

1,15.232

evaṃ māsaṃ tataḥ khādyaṃ yathā vṛddhiḥ śanaiḥ śanaiḥ /
atyantaṃ varjayenmadhyaṃ khādyaṃ bhavati sarvadā

1,15.233

svaśaktyanuguṇaṃ sevyaṃ svecchāhāravihāravān /
snigdhairmāṃsarasakṣīrairyuktyā sevyā kumārikā

1,15.234

haratyakhilarogāṃśca rājayakṣmādikānpriye /
kinnaraiḥ sadṛśaṃ gāyedgṛdhradṛṣṭirmahābalaḥ

1,15.235

snigdhakeśaśca matimānbālādityasamaprabhaḥ /
daśanāgabalopetaḥ samīrasadṛśo gatau

1,15.236

valīpalitanirmuktaḥ ṣoḍaśābdavayā bhavet /
evaṃ varṣaprayogeṇa bhavatyetairguṇairyutaḥ

1,15.237

yastu dvādaśavarṣāntaṃ seveta sa surāsuraiḥ /
mahoragairavadhyaśca triṃśannāgabalānvitaḥ

1,15.238

mayūradṛṣṭiḥ sarvajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ /
vidyādharo bhavenmartyo nātra kāryā vicāraṇā

1,15.239

kumāryā dalamādāya hastarkṣe sādhake'hani /
prātaḥ pratyahamāsvādya śuciragnibalaṃ yathā

1,15.240

tanmajjāṃ vā lihedyastu madhvājyavyoṣasaṃyutāṃ /
māsaṃ seveta niyamātsarvarogaiḥ pramucyate

1,15.241

ṣaṇmāsamupayuñjāno valīpalitavarjitaḥ /
tasyāḥ kledaṃ samānīya vyoṣakṣaudrājyasaṃyutaṃ

1,15.242

svinnaṃ mṛdvagninā sevyaṃ kṣīrāhāro jitendriyaḥ /
māsādrogā vinaśyanti dvimāsāddṛḍhavigrahaḥ

1,15.243

divyadṛṣṭiśca tejasvī dvimāsāddviṣahṛdbhavet /
ṣaṇmāsayogādvṛddho'pi yuvā syātsatyamīśvari

1,15.244

evaṃ varṣopayogena jīveddviśatavatsaraṃ /
tasyā dalaṃ yugaiḥ sārdhaṃ bhakṣayecchuddhakoṣṭhavān

1,15.245

valīpalitanāśaḥ syādvatsarānnātra saṃśayaḥ /
<२१. nīlīkalpaḥ>
atha devi pravakṣyāmi mahānīlīrasāyanaṃ

1,15.246

puṣyārke śucirādadyānmahānīlīṃ vidhānataḥ /
mūlapuṣpaphalopetāṃ chāyāyāṃ śoṣayetpriye

1,15.247

paṭacūrṇaṃ dviniṣkaṃ syānniṣkamabhraṃ ca yojayet /
sarvaṃ ca madhunāloḍya snigdhabhāṇḍe vinikṣipet

1,15.248

dhānyarāśau nyasenmāsaṃ uddhṛtya ca tataḥ priye /
śuddhakoṣṭho lihetprātarbiḍālapadamātrakaṃ

1,15.249

ṣaṇmāsājjāyate martyo valīpalitavarjitaḥ /
mahānīlīṃ ca kṛṣṇābhraṃ musalīmamṛtālatāṃ

1,15.250

samāṃśaṃ cūrṇitānkṛtvā madhunā karṣaṃ ālihet /
evaṃ varṣopayogena jīrṇo'pi taruṇāyate

1,15.251

balavānmatimāndhīro jīvedvarṣaśatadvayaṃ /
abhrakaṃ ca kumārīṃ ca kākajaṅghāṃ śatāvarīṃ

1,15.252

etatsamāṃ mahānīlīṃ cūrṇayetsnigdhabhāṇḍake /
madhunā sahitaṃ saptarātryante ca samuddharet

1,15.253

karṣaṃ lihetkṣīrabhojī varṣādvalijarāṃ jayet /
<२२. musalīkalpaḥ>
atha bravīmi deveśi musalīkalpamuttamaṃ

1,15.254

svarṇapuṣpī ca kharjūrapatravatpatraśobhitā /
antaḥ śvetā ca nārācamūlā sā musalī smṛtā

1,15.255

tanmūlaṃ ca samuddhṛtya chāyāśuṣkaṃ ca cūrṇayet /
karṣaṃ madhvājyalulitaṃ prātaḥ śuddhatanurlihet

1,15.256

jīrṇe dugdhānnabhojī syādrūkṣānnaṃ varjayetpriye /
ṣaṣṭhe māsi bhavedbālo vṛddho'pi balabuddhimān

1,15.257

payasā musalīcūrṇaṃ dadhnā vāpi pibecchuciḥ /
varṣādyauvanaṃ āpnoti śatastrīgamane paṭuḥ

1,15.258

<२३. indravallīkalpaḥ>
athendravallīkalpaṃ ca vyākhyāmi śṛṇu pārvati /
mayoditā surendrasya daityānāṃ vijayāya ca

1,15.259

tadā prabhṛti lokeṣu khyātā sā cendravallikā /
tāmimāṃ bhajatāṃ puṃsāṃ dehasiddhirbhaveddhruvaṃ

1,15.260

samūlāṃ tāṃ samuddhṛtya chāyāśuṣkāṃ vicūrṇayet /
taccūrṇaṃ dvādaśapalaṃ vacācūrṇaṃ ca tatsamaṃ

1,15.261

vraṇaghnīcūrṇaṃ etasya samāṃśaṃ trikaṭūdbhavaṃ /
ṣaṭpalaṃ sarvamekatra kṛtvā bhāṇḍe vinikṣipet

1,15.262

karṣaṃ karṣaṃ madhuyutaṃ prātaḥ prātarlihetsadā /
ṣaṇmāsātsarvarogaghnaṃ vatsarāddehasiddhidaṃ

1,15.263

bhūyo bhūyaśca ṣaṇmāsānnavaṃ cūrṇaṃ prakalpayet /
<२४. jyotirdrumakalpaḥ>
atha jyotirdrumasyāpi pañcāṅgānyāharetpriye

1,15.264

triḥ saptarātraṃ sakṣaudrāṇyāśrayeddhānyarāśike /
bhakṣayedroganirmuktastejasvī dehasiddhibhāk

1,15.265

<२५. aśvagandhākalpaḥ>
athāśvagandhākandaṃ ca pautrīkoraṇṭayoḥ samaṃ /
cūrṇitaṃ madhusarpirbhyāṃ karṣaṃ prātarlihecchuciḥ

1,15.266

saṃvatsaraprayogeṇa triśatāyurbhavennaraḥ /
<२६. jyotiṣmatīkalpaḥ>
atha jyotiṣmatīkalpaṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati

1,15.267

divyā jyotiṣmatī vallī taptakāñcanasannibhā /
bahupratānā svarṇābhā phalabījā śubhapradā

1,15.268

āṣāḍhe śuklapakṣe ca śubharkṣe śubhavāsare /
kuṅkumāktena sūtreṇa tāṃ vallīṃ pariveṣṭayet

1,15.269

raktagandhākṣataiḥ puṣpairarcayitvā praṇamya ca /
raktamālyāmbaradharaḥ kuṅkumāgarucarcitaḥ

1,15.270

tāṃbūlacarvaṇaṃ kurvanhṛṣṭo niyatamānasaḥ /
abhīṣṭadevatāmantraistārāmantreṇa vārcayet

1,15.271

abhīṣṭadevatāṃ dhyātvā tataścodaṅmukhaḥ priye /
pakvabījāni gṛhṇīyādātape śoṣayettataḥ

1,15.272

tvagvarjyāni nidhāyādau cūrṇitāni viśeṣataḥ /
tebhyastailaṃ samāhṛtya tattailasadṛśaṃ payaḥ

1,15.273

pādāṃśaṃ madhu saṃyojya tailaśeṣaṃ pacecchanaiḥ /
tasminkarpūratakkolatvagjātīphalameva ca

1,15.274

etāni samabhāgāni cūrṇayitvā ca kovidaḥ /
tattailaṃ ṣoḍaśapalaṃ taccūrṇaṃ palamātrakaṃ

1,15.275

ekīkṛtyāvaloḍyātha snehabhāṇḍe vinikṣipet /
triḥ saptavāsaraṃ dhānyarāśau bhāṇḍe vinikṣipet

1,15.276

daśāhamathavā triṃśatṣaṣṭirvā navatistathā /
adhikaṃ vā yathāyogaṃ paścāttailaṃ samāharet

1,15.277

śuddhakoṣṭhaḥ śubhadine kṛtadevadvijārcanaḥ /
sūryodaye pibeddhīro binduvṛddhyā kramātpriye

1,15.278

palāntaṃ sādhakastena niḥsaṃjñatvaṃ avāpyate /
mandaṃ mandaṃ labdhasaṃjño muhuḥ krandati nandati

1,15.279

rodityeva muhuḥ kṛcchrāllabdhasaṃjño bhavennaraḥ /
gokṣīraṃ pāyayetpaścātsakṣaudraṃ śrāntacetase

1,15.280

kramādevaṃ bhavetsvasthaḥ sādhako'sau na saṃśayaḥ /
ṣaṣṭikānnaṃ sagokṣīraṃ taile jīrṇe ca bhojanaṃ

1,15.281

evaṃ kuryātpratidinaṃ māsamekaṃ nirantaraṃ /
māsātsūryasamaḥ sākṣāttejasā mantraśāstravit

1,15.282

sāṅgopāṅgaśrutiṃ vetti tvanadhīto'pi mānavaḥ /
madhyāhne bhāskaraṃ paśyetpūrṇacandramivāparaṃ

1,15.283

vainateyasamā dṛṣṭirdivā paśyati tārakāḥ /
annavajjīryate kṣvelaṃ supto'pyākarṇayeddhvaniṃ

1,15.284

aṣṭādaśavidhaṃ kuṣṭhaṃ sarvarogānvināśayet /
phalaṃ dvitīyamāsasya śṛṇu vakṣyāmi bhairavi

1,15.285

gandharvoragarakṣobhiḥ sevyate tailasevakaḥ /
mahāpātakakartāro devatāpitṛnindakāḥ

1,15.286

samayācārarahitāsta ete muktakilbiṣāḥ /
amuṣya sevayā muktāḥ prayānti paramāṃ gatiṃ

1,15.287

phalaṃ tṛtīyamāsasya śṛṇu pārvati vakṣyate /
devāśca divyā ṛṣayo vasavo'ṣṭau mahoragāḥ

1,15.288

amuṣya sevāṃ kurvanti priyaṃ nityahitaṃ tathā /
tasya mūtraṃ tāmraghaṭe pūrayitvā khanedbhuvaṃ

1,15.289

tadgarte vihitaṃ kṛtvā ṣaṇmāsātkanakaṃ bhavet /
caturthamāsasya phalaṃ śarvāṇi śṛṇu sāṃprataṃ

1,15.290

adṛśyo'sau bhavenmartyaḥ sarvaiśvaryayuto balī /
daśabrahmadinaṃ jīvetsarvalokagatau paṭuḥ

1,15.291

tanmūtramalagharmāmbūdvartanaistāmralepanaṃ /
kuryādvahnau pratapanaṃ tacchulbaṃ kāñcanaṃ bhavet

1,15.292

atha pañcamamāse tu sadehaḥ khecaro bhavet /
sākṣādbrahmā bhaveddevi śṛṇu ṣāṇmāsikaṃ phalaṃ

1,15.293

mahāsiddhaiḥ parivṛtaḥ sarvalokānyadṛcchayā /
vicarecchivatulyaḥ syānmahātejā mahāyaśāḥ

1,15.294

atha saptamamāsasya phalaṃ kalyāṇi vakṣyate /
jitāriṣaḍvargamanāḥ sarvabhūtahite rataḥ

1,15.295

viṣṇvāyuṣyamavāpnoti puṇyāpuṇyavivarjitaḥ /
vicarecca mahāvīryaḥ śrīmānviṣṇurivāparaḥ

1,15.296

aṣṭamāsaphalaṃ vacmi śṛṇu tvaṃ sarvamaṅgale /
matpriyo divyakarmā ca sarvajño muktimāpnuyāt

1,15.297

phalaṃ navamamāsasya śṛṇu kātyāyani priye /
dvitīyacintāmaṇivadvīro'sau kāmarūpavān

1,15.298

brahmaviṣṇvindracandrāṇāṃ rūpaṃ sṛjati sādhakaḥ /
manasā cintitaṃ yadyattattatkartuṃ svayaṃ prabhuḥ

1,15.299

etadrasāyanaṃ divyaṃ sukaraṃ mokṣasādhanaṃ /
puṇyaṃ paramaguhyaṃ ca gopanīyaṃ tvayā priye

1,15.300

etasya sadṛśaṃ nāsti devānāmapi durlabhaṃ /
bahunātra kimuktena tvatpriyārthaṃ mayoditaṃ

1,15.301

rasāyanaṃ idaṃ divyaṃ na kurvanti ca mānavāḥ /
ajñānopahatāḥ kecitkecinnāstīti śaṅkayā

1,15.302

antarāyeṇa kecicca tadalābhena kecana /
tatkalpājñānataḥ kecitkecidguruvivarjitāḥ

1,15.303

kecidrogākulā devi tvitthaṃ tairapi vighnitāḥ /
yatra jyotiṣmatī vallī sā bhūmiḥ puṇyabhūmikā

1,15.304

tatraiva sarvatīrthāni siddhayo vividhā api /
jyotiṣmatīphalabhavaṃ sevyaṃ divyarasāyanaṃ

1,15.305

<२७. guggulukalpaḥ>
atha guggulukalpaṃ ca śṛṇu tvaṃ caṇḍike'dhunā /
caturvidho gugguluḥ syātkumudaḥ padmakastathā

1,15.306

mahiṣākṣaṃ ca hemākhyastattadvarṇasamujjvalaḥ /
hemākhyaṃ ca manuṣyāṇāṃ rasāyanaṃ udāhṛtaṃ

1,15.307

kaṇaśo gugguluṃ kṛtvā goghṛtena śanaiḥ pacet /
ḍolāyantre yuktiparo ghṛtabharjitamāṃsavat

1,15.308

pathyāvibhītakau dhātrī gandhakaśca pṛthakpṛthak /
samāṃśaṃ tānvicūrṇyaiva etatsarvasamaṃ puraṃ

1,15.309

śuddhakoṣṭho lihetprātastailaṃ hyeraṇḍasaṃbhavaṃ /
lolayitvā niṣkamātraṃ vṛddhiḥ karṣāvadhirbhavet

1,15.310

evaṃ varṣaprayogeṇa śītavātavraṇāstathā /
piḍakāgaṇḍamālādyā vinaśyanti mahārujaḥ

1,15.311

dvādaśābdaprayogeṇa vajrakāyo bhavennaraḥ /
yadyaddravyaṃ ca sātmyaṃ syāttattaddravyeṇa vā bhajet

1,15.312

yasya yasya ca rogasya yadyadbheṣajamīritaṃ /
taistaiḥ sahaiva seveta tattadrogaharaṃ bhavet

1,15.313

<२८. vijayākalpaḥ; vijayotpattiḥ>
śrībhairavī /
devadeva jagannātha surāsuranamaskṛta /
pañcakṛtyapradhāneśa namastubhyaṃ parātpara

1,15.314

sarve'pyauṣadhakalpāśca matprītyā kathitāstvayā /
āścaryaṃ bhūtadeveśa sadyaḥ siddhipradāyakaṃ

1,15.315

sukhasevyaṃ sukhakaraṃ jñānadaṃ bhuktidaṃ śuciṃ /
asmatsāyujyadaṃ brūhi prītyā mama rasāyanaṃ

1,15.316

tataḥ smitamukho bhūtvā śaṅkaro lokaśaṃkaraḥ /
śrībhairavaḥ /
devi vakṣyāmyahaṃ kalpaṃ spṛhaṇīyaṃ surāsuraiḥ

1,15.317

siddhaiśca munibhiḥ strībhiḥ sarvavarṇaiśca yogibhiḥ /
bālairvṛddhaiśca rugṇaiśca ṣaṇḍhaiśca bahuyoṣitaiḥ

1,15.318

śṛṇu tvamamṛtodbhūtaṃ sāvadhānena cetasā /
āgneyo māmako'ṃśaḥ syātsaumyāṃśastāvakaḥ priye

1,15.319

agnīṣomātmakaṃ sarvamauṣadhaṃ jaladhau surāḥ /
asurāḥ prākṣipaṃścakrurmathanaṃ mandarādriṇā

1,15.320

atīva mathanāttatra devyāgneyo mamāṃśakaḥ /
jvalanmahāviṣaṃ ghoraṃ jātaṃ hālāhalākhyakaṃ

1,15.321

tena vyākulitā mlānā gatavegāḥ surāsurāḥ /
kṛpayā tanmayā sarvaṃ viṣaṃ ca kabalīkṛtaṃ

1,15.322

tato devā ditisutā mamanthurhṛṣṭamānasāḥ /
tato lakṣmīprabhṛtayaḥ prādurāsaṃstato'mṛtaṃ

1,15.323

tadudbhūtaṃ paraṃ divyaṃ jarāmaraṇakṛntanaṃ /
tadā tadā mahāviṣṇurmama hastāmbuje'rpayat

1,15.324

trivāraṃ bindavo dattāḥ parasmai paramātmane /
parāśaktiyuje paścāttubhyaṃ datte mayā priye

1,15.325

pītaṃ tvayā ca me dattaṃ madhusūktamudīrya ca /
svīkṛtaṃ ca mayā kānte cidānandātmakāmṛtaṃ

1,15.326

sāndrānandena ca mayā sphūtkṛtirlajjayā kṛtā /
patitā bindavaḥ sūkṣmāstebhyo jātā mahauṣadhiḥ

1,15.327

tāmālokya śubhāṃ divyāṃ muditāḥ paryapālayan /
matkarāṃbujanītena pīyūṣeṇa vivardhitaṃ

1,15.328

tasmāttriśūlasadṛśaparṇaṃ ca paṭalaṃ bahu /
tasmānmahauṣadhirjātā madādiṣṭairguṇairvṛtā

1,15.329

kadācidbhairavo dṛṣṭvā hṛṣṭastāṃ prārthayanmayā /
dattā tasmai bhairavo'pi yoginībhyaḥ samarpipat

1,15.330

tāśca prītāḥ svabhaktebhyo bhaktebhyaḥ pradaduśca te /
ninyuśca bhūtalaṃ divyāmauṣadhiṃ sarvasiddhidāṃ

1,15.331

<vijayābhedāḥ>
śrībhairavī /
kiṃnāmnī sā kathaṃvīryā sevanīyā kathaṃ prabho /
kīdṛgvarṇā kiyadbhedā kīdṛgrūpaguṇā ca sā

1,15.332

kathaṃ vā siddhidā sā syātkramānme brūhi vallabha /
śrībhairavaḥ /
atha tasyāścaturvarṇā yugadharmāśritāḥ priye

1,15.333

śuklavarṇā kṛtayuge tretāyāṃ śoṇitaprabhā /
dvāpare pītavarṇā ca nīlavarṇā kalau yuge

1,15.334

ekaparṇā triparṇā ca pañcaparṇā municchadā /
daśaparṇā rudraparṇā trayodaśadalānvitā

1,15.335

navaparṇeti vijñeyā bhedā hyete sureśvari /
<vijayālakṣaṇam>
strīrūpā saphalā vallī puṃrūpā ca drumākṛtiḥ

1,15.336

saphalā tu madaṃ mūrchāṃ sukhaṃ satvaṃ karoti ca /
yogavāhā tiktarasā sā kaṭuścūgragandhinī

1,15.337

śivamūlī ca vijayā bhaṅgī gañjā vimardinī /
divyā siddhā siddhidā ca siddhamūlī manonmanī

1,15.338

madhudravā cidāhlādā paśupāśavināśinī /
kālaghnī sarvarogaghnī nāmānyetāni pārvati

1,15.339

śivo mūlaṃ bhavedyasyāḥ śivamūlīti kathyate /
trilokānariṣaḍvargānvijayākhyā jayediti

1,15.340

tāpatrayādiduḥkhānāṃ bhañjanādbhaṅginī smṛtā /
gañjeti mādayatyeṣā madirāsthānakāriṇī

1,15.341

sadṛśaṃ marśanaṃ yasyāḥ saiva proktā vimarśinī /
krīḍāmodadyutimadakāntidatvācca divyakā

1,15.342

svataḥsiddheti siddhākhyā diṣṭasiddhipradāyikā /
siddhideti mahāsiddhaiḥ sā nītā siddhamūlikā

1,15.343

manaścintitakāryāṇāṃ sādhanācca manonmanā /
saṃvidānandadatvācca cidāhlādeti kīrtitā

1,15.344

brahmarandhrasthitasudhādrāvaṇācca madhudravā /
jantūnāṃ pāśanāśatvātpaśupāśavināśinī

1,15.345

mṛtyuñjayatvātkālaghnī rogaghnī sārthanāmikā /
<vijayāvardhanakramaḥ>
vardhanakramamācakṣe śṛṇu lokaśivaṃkari

1,15.346

śilāloṣṭādito varjyā vālukāśarkarāditaḥ /
bhūmiḥ kṛṣṇā pāṃsulā ca mṛdulā sakarīṣakā

1,15.347

bhujaṅgamāṃsasahitā tatra bījāni vāpayet /
ahivaktreṣu satvañci snigdhāni ca gurūṇi ca

1,15.348

puṣyārke siddhayoge vā śravaṇe śuklapakṣake /
snāto liptatanurgandhaiḥ kṛtanyāsajapārcanaḥ

1,15.349

udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā dhyātvā ca gurupādukāṃ /
sakṣīrāṅkolatailena jalena pariṣecayet

1,15.350

aṅkure ca samutpanne siñcetsaghṛtavāriṇā /
parṇe kīṭe samutpanne sāmudraṃ vāri secayet

1,15.351

tato'syāṃ vitatāyāṃ ca śiraśchittvā ca randhrayet /
tatra sūtaṃ kṣipenniṣkaṃ niṣkaṃ pratyekamādarāt

1,15.352

nirodhayettanmukhāni kauśikena prayatnataḥ /
puṣpite phalite madyamāṃsāmbu ca niṣecayet

1,15.353

ekaikapakṣaparyantaṃ kṣīrādi pariṣecayet /
asyāṃ baddhvā jaṭāmāṃsīṃ sakṣaudraṃ vāri secayet

1,15.354

śeṣaṃ madyena vā vārā vardhanīyā mahauṣadhiḥ /
ādau vā paramaṃ mantraṃ paścātsevanamantrakaṃ

1,15.355

oṃ kṣāṃ kṣīṃ kṣūṃ kṣetrapālāya namaḥ savīryaṃ kuru kuru siddhiṃ dehi dehi svāhā /
ayaṃ sthāpanamantraḥ /
oṃ śrīṃ hrīṃ klīṃ yaralavaśaṣasaha amṛteśvari amṛtaṃ kuru kuru āṃ hrāṃ kroṃ svāhā /
ayaṃ sevanamantraḥ /
phālgune kṛṣṇapakṣasya caturdaśyāṃ ca sādhakaḥ /
snātaḥ śuddhāmbaro gandhapuṣpabhūṣaṇasaṃyutaḥ

1,15.356

arcayedbhairavaṃ tatra nandīśaṃ ca krameṇa ca /
madyamāṃsopahāreṇa raktapītasitāsitaiḥ

1,15.357

tantubhirveṣṭayeddevi tanmantraṃ ca nigadyate /
oṃ glauṃ sauṃ hrīṃ khecarabhūcaradivyayogini imāṃ rakṣa rakṣa sarvaśatrupramathini svāhā /
ayaṃ tantubandhanamantraḥ /
sahasraṃ pratyahaṃ japyamaghoraṃ mantranāyakaṃ

1,15.358

evaṃ saptadinaṃ kāryaṃ pañcamyāṃ amṛteśvarīṃ /
dhyātvā kundendukarpūrasaṃkāśāṃ dhavalāṃbarāṃ

1,15.359

sitamālyānulepārdrāṃ muktābharaṇamaṇḍitāṃ /
dakṣiṇe'kṣaguṇaṃ vāme sudhāpūrṇaghaṭaṃ tataḥ

1,15.360

tadadho dakṣiṇe vāme saṃvitpustakadhāriṇīṃ /
tatra sthitāṃ tataḥ kuryāllavanaṃ ca samantrakaṃ

1,15.361

snigdhāni ca sabījāni saparṇāni samāharet /
oṃ klīṃ vaṃ saṃ krauṃ śivānandāmṛtodbhave tribhuvanavijaye vijayaṃ prayaccha svāhā /
ayaṃ lāvanamantraḥ /
mandātape śuddhadeśe śoṣayetsaptavāsaraṃ

1,15.362

nikṣipennūtane bhāṇḍe tatparṇāni sucūrṇayet /
sthālīdvayaṃ pratāpyādāvekasyāṃ prathamaṃ puṭet

1,15.363

tato'parasyāṃ puṭayedevaṃ kāryaṃ muhurmuhuḥ /
yāvatsupākatāṃ yāti tajjñastāvadvipācayet

1,15.364

guñjonmattaśca vallī ca tāsāṃ parṇarasairmuhuḥ /
sthālyau pṛthakpṛthakdevi saptadhā saptadhā priye

1,15.365

muṇḍī brāhmī kumārī ca varī dhātrī kaṭudvayaṃ /
sugandhikā kramājjñeyā caikaikapalamānataḥ

1,15.366

yojanīyāścūrṇitāśca tatsarvasadṛśā jayāḥ /
sitā sarvasamā yojyā tatsamaṃ gopayaḥ kṣipet

1,15.367

kṣīramadhye sitāṃ kṣiptvā tantupākaṃ bhavedbhiṣak /
muṇḍādivijayāntaṃ ca taccūrṇaṃ tatra nikṣipet

1,15.368

lolayitvāvatāryaivaṃ śaitye kṣaudraṃ sitārdhakaṃ /
nikṣipya goghṛtaṃ tulyaṃ kṣaudrasya parimelayet

1,15.369

pakṣadvayaṃ dhānyarāśau nidhāya pratyahaṃ japet /
sahasraṃ vā yathāśaktyā mahāvaṭukamantrakaṃ

1,15.370

hrīṃ śrīṃ mahākālāgnibhairavāya sarvasiddhimātṛbrahmā liṅgitavigrahāya sarvāpadāṃ śoṣakāya huṃ phaṭṭhaṃ /
ayaṃ agnipākamantraḥ /
māsāduddhṛtya vidhivadgrasedāmalakopamaṃ /
nivātamandire sthāyī kṣīrānnāśī jitendriyaḥ

1,15.371

gurūpadiṣṭadevaṃ vā tattvaṃ vā paramaṃ smaret /
dvikālaṃ vā trikālaṃ vā yathā sevābalaṃ kramāt

1,15.372

evaṃ trivarṣājjarayā valībhiśca vivarjitaḥ /
bhūcarīsiddhiṃ āpnoti jīvettriśatavatsaraṃ

1,15.373

vārāhī triphalā citramaśvagandhā krameṇa ca /
evaṃ dvitricaturbhāgaṃ aśvagandhādi yojayet

1,15.374

etatsamā ca vijayā madhunā lolayetsukhaṃ /
ātape pakṣaparyantaṃ sthāpayetpratitāpayet

1,15.375

dhātrīphalopamaṃ sevyaṃ sūryābhaścāṣṭamāsataḥ /
sādhako jāyate varṣājjarāmaraṇavarjitaḥ

1,15.376

japanmantraṃ imaṃ bhaktyā dehasiddhyai sureśvari /
hrīṃ śrīṃ mahāvyomabhāskarāya dīpimātṛkāliṅgitavigrahāya tejasāṃ nidhiṃ kuru kuru ṭhaṃ /
iti sūryapākamantraḥ /
palatrayaṃ jayāyāśca yaṣṭīcūrṇaṃ paladvayaṃ

1,15.377

palamelābhadracūrṇaṃ citramūlaṃ palārdhakaṃ /
śrīkhaṇḍacūrṇaṃ ca palaṃ caitatsarvasamā sitā

1,15.378

svarṇacūrṇaṃ ca niṣkārdhaṃ niṣkaṃ ca himavālukaṃ /
sarvamājyena lulitaṃ jyotsnāyāṃ nikṣipetsudhīḥ

1,15.379

śuklapañcamīṃ ārabhya pakṣāntaṃ śaśibhāvanā /
vidhivatpūjayitvā tu śuddhakoṣṭho lihetpriye

1,15.380

asya mantraṃ punarvacmi sarvasiddhipradāyakaṃ /
hrīṃ śrīṃ mahāśaśāṅkakiraṇavisphārabhairavāya amṛteśvarī mātṛkāliṅgitavigrahāya visphuraṇaṃ kuru kuru huṃ phaṭṭhaṃ /
iti candrapākamantraḥ /
evaṃvidhasya kalpasya trividhaṃ mantramīritaṃ

1,15.381

ekaikamantramayutaṃ puraścaraṇamācaret /
vahnipākaṃ caturmāseṣvāṣāḍhādiṣu tanyate

1,15.382

phālgunādau prakurvīta ravipākaṃ sureśvari /
kārttikādiṣu candrasya pākaḥ syātsiddhidāyakaḥ

1,15.383

muṇḍīcitrakanirguṇḍīsahitā kuṣṭhanāśinī /
brāhmī kumāryā yuktā cedaṃ apasmāravināśinī

1,15.384

jayā varāvyoṣayutā kṣayasya kṣayakāriṇī /
jayā kārpāsamatsyākṣīpatrayuktā ca pittanut

1,15.385

snuhyarkapatrakṣāreṇa saṃyutā gulmaśūlahṛt /
vacādūrvārajoyuktā jñānavṛddhipradāyinī

1,15.386

yaṣṭīgandhakasaṃyuktā kuṣṭhanutpuṣṭidāyinī /
śālmalīpicchasaṃyuktā sasitā vīryavardhinī

1,15.387

pāṭhātiktātrikaṭukairyuktā kaphagadāpahā /
śuklaguñjāyutā naḥṇāṃ mahāviṣavināśinī

1,15.388

vyāghātacūrṇasahitā kuṣṭharogavināśinī /
āraṇyamaricairaṇḍayuktā vātavināśinī

1,15.389

ete dvādaśayogāśca māseṣu dvādaśeṣu ca /
mantratrayaṃ ca prajapetpratimāseṣu sādhakaḥ

1,15.390

sādhako'nena yogena jarāmaraṇavarjitaḥ /
bhavatyeva na sandehaḥ satyaṃ satyaṃ varānane

1,15.391

rasatrigandhakṛṣṇābhrarudrākṣasvarṇabhasma ca /
jayārasena saṃmardyaṃ pakṣamekaṃ tu bhāvayet

1,15.392

bhūdhare saṃpuṭe yantre puṭayeccūrṇayettataḥ /
etaccaturguṇajayā śarkarāghṛtasaṃyutā

1,15.393

sevyā niṣkapramāṇena prātaḥ sāyantane'thavā /
mahāvaṭukamantraṃ ca japellakṣāvadhi priye

1,15.394

ṣaṣṭhamāse bhavetsiddhirjarāmaraṇavarjitaḥ /
varṣānmanojavagatirnāgāyutabalo bhavet

1,15.395

vajrakāyaśca siddho'sau jīvedācandratārakaṃ /
vaṭāṅkurasya cūrṇena sitāmadhvājyasaṃyutā

1,15.396

tripakṣātsevitajayā sarvalokavaśaṃkarī /
apāmārgarajoyuktā jayā ghṛtasamanvitā

1,15.397

mantrajāpī bhavennityaṃ ṣaṇmāsādamaro bhavet /
varā sitajayā citrastrivṛtā trikaṭurvṛṣā

1,15.398

dūrvā bhṛṅgo marīcaśca madhukājājisaindhavaṃ /
karpūraṃ ca kacoraṃ ca sarvatulyaṃ jayārajaḥ

1,15.399

madhutrayeṇa lulitaṃ snigdhabhāṇḍe vinikṣipet /
karṣaṃ prabhāte seveta maṇḍalātsiddhibhāgbhavet

1,15.400

syādvarṣāddevasadṛśo jīveddevadinatrayaṃ /
aśvagandhā vacā vyoṣaṃ jayācūrṇaṃ ca tatsamaṃ

1,15.401

lihettrimadhurairyuktaṃ trivarṣāddevatāsamaḥ /
gañjācūrṇaṃ cāṣṭabhāgaṃ caturbhāgā ca muṇḍikā

1,15.402

brāhmīrajo dvibhāgaṃ syādvājigandhaikabhāgikā /
dvibhāgastryūṣaṇasyāpi varābhāgadvayaṃ tathā

1,15.403

bhāgamekaṃ śilāyāśca bhāgaikaṃ gandhakasya ca /
rasarāḍekabhāgaḥ syāttadardhaṃ svarṇabhasma ca

1,15.404

tatsamaṃ mauktikaṃ yojyaṃ muktātulyaṃ pravālakaṃ /
madhvājyābhyāṃ vilulitaṃ snigdhabhāṇḍe vinikṣipet

1,15.405

saptarātraṃ dhānyapākaṃ kṛtvā lakṣatrayaṃ japaṃ /
niṣkamātravaṭī sevyā kṣīrāhāro jitendriyaḥ

1,15.406

maṇḍalātsarvarogaghnaṃ tvabdātpuṣpavadagnibhāk /
ardhavarṣādbhairavaḥ syājjīvedācandratārakaṃ

1,15.407

trisugandhivarāvyoṣaiḥ samāṃśā śivamūlikā /
madhvājyābhyāṃ yutā lehyā kāsaghnī vahnivardhanī

1,15.408

madhuraprāyabhojī cetsakāsaśvāsarogajit /
haridrayā ca sahitā sarvamehavināśinī

1,15.409

maṇḍūkaparṇyā sahitā vacayā vāṅmatipradā /
drākṣā sitā vallakī ca kharjūrī dugdhapiṇḍikā

1,15.410

sahitā kandalīnīrasaiḥ sarvasvāduriti smṛtaḥ /
nārikelodakairyuktā karpūrasurabhīkṛtā

1,15.411

sarvasvāduyutā siddhā pittaghnī vīryavardhanī /
svādoścaturguṇaṃ kṣīraṃ madhupākaṃ yathā bhavet

1,15.412

tadvastragālitaṃ kṛtvā karpūraṃ tatra nikṣipet /
elāṃ ca sarvamadhuraṃ jayāṃ ca pibatastataḥ

1,15.413

śatastrīgamane śaktiḥ pittahṛtpuṣṭivardhanaṃ /
samāmbupayasi kṣiptvā jayābījaṃ savastrakaṃ

1,15.414

avaśiṣṭaṃ caturthāṃśaṃ pacenmṛdvagninā priye /
taddadhīkṛtya vidhivanmanthayettata uddharet

1,15.415

navanītaṃ kṣipettatra karpūrailā sitā madhu /
puṣṭyāyuṣyadyutikaraṃ balārogyavivardhanaṃ

1,15.416

śatadhā stanyadhautaṃ tacchatadhautamitīritaṃ /
nāgakesarakacchūralavaṅgailāgaruṃ tathā

1,15.417

karpūracandanamṛganābhitakkolakuṅkumaṃ /
etatsamaṃ jayābījaṃ gokṣīreṇa ca mardayet

1,15.418

niṣkaniṣkapramāṇena vidadhyādvaṭikāḥ sudhīḥ /
supuṣpavāsitāḥ kṛtvā satāmbūlaṃ mukhe kṣipet

1,15.419

prasekamukhavairasyamalapūtiharī śuciḥ /
saugandhyavaiśadyakarī cittaharṣapradāyinī

1,15.420

gokṣīre cārdhasalile dhātakīkusumaṃ kṣipet /
jātīphalaṃ nāgaraṃ ca tatsarvasadṛśāṃ jayāṃ

1,15.421

kṣīrāvaśiṣṭaṃ vastreṇa gālayettrimadhuplutaṃ /
siddhayoga iti khyāto vṛṣyāyuṣyabalapradaḥ

1,15.422

ajamodayutā vāpi niśārajoyutāthavā /
tanmātrasevitā cūrṇā pāmākiṭṭibhanāśinī

1,15.423

jayā tālayutā hanyātpradaraṃ śvayathuṃ tathā /
kaṇḍūpraśamanī jñeyā vijayā śilayā yutā

1,15.424

tailena bhāvayetsthālyāṃ jayāṃ paścācca phāṇite /
sāndrapākaṃ bhaveddhīmānsaghṛtaṃ bhakṣayetsadā

1,15.425

sākṣātparyāyamadano'nekayoṣitsukhapradaḥ /
pathyā bhallātakaguḍaṃ tilāścaite samāṃśinaḥ

1,15.426

tatsamā vijayā hanti gudakīlāṃśca ṣaḍvidhān /
yavānī jīrakayugamajamodā samāṃśinaḥ

1,15.427

etatsamā ca vijayā sarpiṣā sevyatāṃ budhaiḥ /
sandhivātaṃ bhramaṃ chardimunmādaṃ mastakavyathāṃ

1,15.428

śarkarāṃ madhu viśvaṃ ca māgadhīṃ tatsamāṃ jayāṃ /
kṛtvājyagalitāṃ golīṃ imāṃ pañcāgadaṃ viduḥ

1,15.429

hṛdrogaplīhajaṭharabhagandaranikṛntanīṃ /
sacitrakā vahnikarī savarā śūlabhañjinī

1,15.430

savyoṣā vātasaṃhartrī pittaghnī śarkarāyutā /
śvetādrikarṇikābījaṃ vijayāṃ kharamūtrataḥ

1,15.431

nasyenāpasmṛtiharā bhūtapretādibhañjanī /
jayācūrṇaṃ samadhvājyaṃ bhajedāmalakopamaṃ

1,15.432

vākpāṭavaṃ vīryavṛddhiṃ kurute vijayā paraṃ /
madhunājyena vā dhātryā mustayā svarasena vā

1,15.433

upayuktā jayā rātrau dṛkprasādakarī nṛṇāṃ /
yauvanasthairyamātanyādāyuṣyaṃ paramaṃ bhavet

1,15.434

guḍo'bhayā ca vijayā durnāmakulabhañjanī /
jayākāṣṭhena dantānāṃ śodhanaṃ dantadārḍhyakṛt

1,15.435

tailāktavijayākāṣṭhādrasajñāśodhanaṃ yadi /
jihvāpūtimalānhanyādyathārthā syādrasajñatā

1,15.436

nālikerabhavakṣīre pacenmṛdvagninā jayāṃ /
trimadhvaktāṃ pibedrātrau tato rāmāśataṃ bhajet

1,15.437

śuṇṭhī harītakī tulye tatsamā ca jayā tathā /
sarvatulyā sitā yojyā yogastrailokyamohanaṃ

1,15.438

tryūṣaṇaṃ madhukaṃ cavyaṃ cāturjātaṃ phalaṃ varā /
gostanī pippalīmūlaṃ samāṃśaṃ parikalpayet

1,15.439

priyālamajjā taistulyā caitatsarvasamā jayā /
triguṇena guḍe pakve teṣāṃ cūrṇaṃ kṣipecchive

1,15.440

āloḍya modakānkuryātkāmī kandarpamodakān /
sarvarogopaśamanāṃstridoṣaghnānbalapradān

1,15.441

vṛṣyānpuṣṭikarāndhīmāṃstrisaṃdhyamanuvāsaraṃ /
bhakṣayecchuddhakoṣṭhe tu trivarṣātsiddhirīdṛśī

1,15.442

sadaivamupayuñjāno jarāmaraṇavarjitaḥ /
marīcaṃ pippalī śuṇṭhī tvagelāṃ patrakaṃ samaṃ

1,15.443

etaiśca vijayā tulyā samagodhūmapiṣṭakaiḥ /
dviguṇena guḍenaiva modakānparikalpayet

1,15.444

karṣamātrānpratidinaṃ bhakṣayenniyatendriyaḥ /
balapuṣṭiyuto varṣādvalīpalitavarjitaḥ

1,15.445

caṇakairmāṣakairmudgairāḍhakairvā tilaistathā /
niṣpāvairvituṣairājyabharjitairguḍasaṃyutaiḥ

1,15.446

satrijātaiśca savyoṣaiḥ sajīraiḥ samabhāgataḥ /
saṃyojya vijayāṃ kuryānmodakānkarṣamātrakān

1,15.447

ekaikaṃ pratyahaṃ khādetsāyaṃ prātarviśuddhadhīḥ /
sarvarogaharānvṛṣyānbuddhīndriyabalapradān

1,15.448

takkolaṃ candanaṃ sevyaṃ karpūraṃ nāgakesaraṃ /
elālavaṅgamadhukaṃ pippalī maricaṃ tathā

1,15.449

sarvaiḥ samāṃśā vijayā sitā sarvasamā śubhā /
pañcabāṇābhidhāno'yaṃ cūrṇaṃ sarvarujāpahaṃ

1,15.450

dvādaśābdopayogena valīpalitahā bhavet /
varā trijātakaścandrakhaṇḍabījaṃ kaṭutrayaṃ

1,15.451

etaiḥ samā siddhamūlī sarvatulyā ca śarkarā /
madhunā lolitā līḍhā dīpanī dehasiddhidā

1,15.452

śatāvaryuttamāvyoṣamusalīdviguṇānvitaḥ /
jayā samā samasitā vṛṣyāyuṣyabalapradā

1,15.453

āyurghṛtayutā dhatte prātaḥ śuṇṭhīsitāyutā /
kṣīrasiddhā jayā vṛṣyā balyā ca niśi sevitā

1,15.454

madhunā sevitā bhukteḥ pūrvaṃ sā vājigandhayā /
balapuṣṭikarā siddhā rasāyanamidaṃ paraṃ

1,15.455

nistvaṅmarkaṭikābījaṃ māṣacūrṇaṃ samā jayā /
kṣīre ca māhiṣe paktvā rātrau sevyātivṛṣyakṛt

1,15.456

vidhivacchālmalīpicchavarībhṛṅgāmṛtārasaiḥ /
kāntapātre pratirasaiḥ saptadhā saptadhātape

1,15.457

kurvīta bhāvanāṃ paścāccūrṇayettatsamāṃ jayāṃ /
madhunā ca lihetkarṣaṃ jarāmaraṇanāśinī

1,15.458

pañcāṅgaṃ śālmalergrāhyaṃ tatsamaṃ vijayārajaḥ /
madhvājyābhyāṃ lihetkarṣaṃ valīpalitakhaṇḍanaṃ

1,15.459

atha puṣyaravau hastikandaṃ grāhyaṃ samūlakaṃ /
anātape ca saṃśoṣya cūrṇayettatsamāṃ jayāṃ

1,15.460

madhunāloḍayetpaścātsnigdhabhāṇḍe vinikṣipet /
ekaviṃśaddinaṃ dhānyarāśau sthāpyaṃ tata uddharet

1,15.461

pratyahaṃ palamekaṃ tu bhakṣayenmaṇḍaladvayaṃ /
kaṭvamlau varjayettāvanmṛdu yūṣānnabhojanaṃ

1,15.462

madhuraṃ laghu pittaghnaṃ palalaṃ jāṅgalaṃ hitaṃ /
bālārkābhaśca matimānpikālāpo balānvitaḥ

1,15.463

śatayojanaparyantaṃ dinenaikena gacchati /
muṇḍīcūrṇaṃ jayācūrṇaṃ samaṃ madhughṛtānvitaṃ

1,15.464

karṣaṃ prātaḥ pratidinaṃ lihedāyuṣyapuṣṭikṛt /
dvādaśābdaṃ tu seveta bhuñjīta ghṛtasaṃyutaṃ

1,15.465

gokṣīraṃ ṣaṣṭikānnaṃ ca loṇāmlakṣārahīnakaṃ /
bhavedvalijarāhīno dṛśyaḥ syāllaghudehavān

1,15.466

patraṃ puṣpaṃ phalaṃ śvetabrahmavṛkṣasya cāharet /
chāyāyāṃ śoṣayeccūrṇaṃ tatsamaṃ vijayārajaḥ

1,15.467

madhvājyābhyāṃ lihetkarṣamabdādyauvanamāpnuyāt /
jayābījāni ca tilānbharjayetsaguḍānpriye

1,15.468

vidhāya laḍḍukānprātarbhakṣayedgoghṛtāplutān /
manaḥsaṃmohanakarānkāntāsaṅgamasādhakān

1,15.469

pākārhavyañjanaiḥ sārdhaṃ jayāpatrāṇi pācayet /
bharjayedgoghṛtenaiva guḍailātīkṣṇajīrakaiḥ

1,15.470

saṃskṛtaḥ sukhasevyo'yaṃ nāmnā vyañjanayogarāṭ /
taṇḍulānvijayābījaṃ mudgaṃ ca vigatatvacaḥ

1,15.471

surandhranālikerāntaḥ kṣipedrandhraṃ nirodhayet /
bahirgomayamṛlliptaṃ śoṣayenmṛduvahninā

1,15.472

pācayennālikerasthaṃ samajjaṃ tatsamāharet /
madhutrayeṇa sahitaṃ bhuñjīta ca yathābalaṃ

1,15.473

mahāvṛṣyakaro yogaḥ ṣaṇḍhānāṃ api puṃstvadaḥ /
gokṣīre vijayābījaṃ vastrabaddhaṃ vinikṣipet

1,15.474

ardhāvaśiṣṭe tatkṣīre vyajanānilaśītale /
vārāhīmarkaṭībījakarpūrailālavaṅgakaṃ

1,15.475

trimadhu trisugandhaṃ ca nikṣipecca samāṃśataḥ /
ekīkṛtya pibedrātrau mahāvṛṣyakaraḥ paraḥ

1,15.476

vārāhīyoga eṣo'yaṃ ṣaṇḍhatvādinikṛntanaḥ /
kṣīraśṛtaṃ ca tadbījaṃ peṣayecchilayā tanu

1,15.477

rasenottamakanyāyāḥ kāṃsyapātre pralepayet /
tīvrātape dhārayettaṃ tasmātsnehaṃ samāharet

1,15.478

snehāntarayujā tena nasyakarma samācaret /
jatrūrdhvagatarogāṃśca kāsaśvāsādikānharet

1,15.479

yasya yasya ca rogasya vihitaṃ yadyadauṣadhaṃ /
tena tena yutā siddhā tattadrogaharā bhavet

1,15.480

guṇā mayā ca kathyante tānśṛṇuṣva maheśvari /
jihvārdratā manaḥsaukhyaṃ tṛptiḥ saṃkalpasiddhatā

1,15.481

vākpaṭutvaṃ mukhollāso bhavedvyāyāmapeśalaḥ /
snānadhyānārcanaparo madhurāsvādalolupaḥ

1,15.482

mṛṣṭānnāśī śītavāri pibannālāpatatparaḥ /
yatheṣṭālokanaparaḥ kāminīsaṅgalolupaḥ

1,15.483

sarvabhūtadayāviṣṭastattvajñānavilīnadhīḥ /
kavitākhyānavijñānopanyāsaikaparāyaṇaḥ

1,15.484

vādeṣu vijayaṃ kuryātsaṅgrāme mallasaṅgare /
anye'pi bahavaḥ santi guṇāstvanyatra durlabhāḥ

1,15.485

<vijayāvyāpatsiddhī>
etasyāḥ siddhimūlyāśca bhakṣaṇe tvadhike sati /
jāyante hi vikārāśca śṛṇu tānparameśvari

1,15.486

āraktalocanaḥ śuṣkajihvauṣṭhapuṭatālukaḥ /
prathame śuṣkanāsāgra uṣṇakṛcchvāsapārśvayoḥ

1,15.487

dvitīye'kṣinimīlatvaṃ paṭalīkṛtavigrahaḥ /
tṛtīye pādahastākṣidāhakṛdgadgadadhvaniḥ

1,15.488

caturthe kṣutpipāsārto nidrāghūrṇitalocanaḥ /
pañcame gadgadā vāṇī svaproktaṃ vismaretkṣaṇāt

1,15.489

ṣaṣṭhe vikāre saṃjāte cittāpasmṛtikāraṇaṃ /
saptame karasādaśca dehe ca rucirāyate

1,15.490

mahormaya ivollāsā jāyante ca punaḥ punaḥ /
aṣṭame digbhramaḥ śāntirbhrūbhaṅgaścātirodanaṃ

1,15.491

navame śrotrahuṅkāro mūrcchāpasmṛtikātaraḥ /
udgāraḥ kūjanaṃ bhūmau luṭhanaṃ dainyabhāṣaṇaṃ

1,15.492

anyathā bhāṣaṇaṃ guhyaṃ bravansaukhyaṃ na vetti ca /
duḥkhaṃ ca mṛdukalpo'yaṃ svinnāṅgaśca bhavetpriye

1,15.493

anye vikārā bahavaḥ santi teṣāṃ cikitsanaṃ /
vireko'mlarasaḥ śīrṣasnānaṃ śītāmbunā tataḥ

1,15.494

candanośīrakarpūrahimāmbuparilepanaṃ /
sugandhiśītalībhūtamālālaṃkṛtavigrahaḥ

1,15.495

mallikājāticāmpeyakamalotpaladhāriṇā /
mṛṇālavalayodbhāsiśayyā ca kadalīdalaṃ

1,15.496

karpūrailālavaṅgāśca takkolaṃ kaṭukīphalaṃ /
carvayetsaha tāmbūlaṃ tālavṛntena vījanaṃ

1,15.497

sūkṣmakāṣāyavastrāṇi sugandhīni ca dhārayet /
kaṅkaṇe candraṃ āpaśyañjyotsnāyāṃ dvimuhūrtakaṃ

1,15.498

pīnottuṅgakucadvandvagāḍhāliṅganatatparaḥ /
śayīta śarkarākṣīraghṛtamāṃsarasādikaṃ

1,15.499

pānakaṃ mudgayūṣaṃ vā peyaṃ vā śārkaraṃ madhu /
kevalaṃ śayanaṃ kuryādyadyacchītaṃ bhajecca tat

1,15.500

<२९. kañcukīkalpaḥ>
atha vakṣyāmi deveśi kañcukīkalpamuttamaṃ /
saptāṣṭacchadasaṃyuktā mūlakopamakandukā

1,15.501

kṣīrānvitā meṣaśabdājjāyante pallavānyapi /
sā jñeyā pītaraktābhakāṇḍā śvetatanuḥ priye

1,15.502

āṣāḍhe kārttike māse caityadeśe prarohati /
piṣṭāṃ palāṣṭake kṣīre tvaṅguṣṭhadvayamātrakaṃ

1,15.503

kuṭīpraveśaṃ kṛtvādau pītvā paścātpayaḥ pibet /
jīrṇe kṣīraṃ punaḥ peyaṃ peyāṃ vā snehavarjitāṃ

1,15.504

stokoṣṇalavaṇāmlāṃ tāṃ na spṛśecchītalaṃ jalaṃ /
evaṃ saptadinaṃ sevyaṃ khilakuṣṭhaṃ vināśayet

1,15.505

tṛtīye saptarātreṇa naśyanti nikhilā gadāḥ /
tṛtīye saptarātreṇa bhujaṅgaḥ kañcukaṃ tathā

1,15.506

tvakkeśanakhadantāṃśca sa tyajetsvayamevaṃ hi /
jīvetpañcaśataṃ varṣaṃ rūpamedhābalānvitaḥ

1,15.507

cūrṇitaṃ kañcukīkandaṃ tatkṣīreṇa vibhāvitaṃ /
karṣaṃ gokṣīrakuḍubaiḥ piṣṭvā khaṇḍaṃ palaṃ kṣipet

1,15.508

nakhakeśāsthidantasthānrogānpānena nāśayet /
kañcukyāstu palaṃ cūrṇaṃ prasthagokṣīravāpitaṃ

1,15.509

cūrṇaśeṣaṃ pacettāvadgoghṛtena ca bharjayet /
sitayā madhunā lihyātkṣīrānno maṇḍalāvadhi

1,15.510

mahāgajabalopeto dviraṣṭavayasojjvalaḥ /
jīvetpañcaśataṃ varṣānkāminīkelimanmathaḥ

1,15.511

<३०. kukkuṭīkalpaḥ>
atha vakṣyāmi te devi kukkuṭīkalpamuttamaṃ /
surāsurairmathyamānādabdheramṛtabindavaḥ

1,15.512

patitāstebhya utpannā kukkuṭī nirjaratvadā /
pattrairmarakatacchāyaiḥ kharjūrīdalasannibhaiḥ

1,15.513

kandaiśca kukkuṭāsyābhairīṣatkaṭukapicchilaiḥ /
lakṣitā kukkuṭī jñeyā mahārogaharā parā

1,15.514

viśeṣādvātarogāṃśca gudakīlaviṣāṇi ca /
ghṛtena bharjayetkandaṃ śuddhakoṣṭhaḥ kuṭīṃ vrajet

1,15.515

guñjāmātraṃ prage sevyaṃ dhāroṣṇaṃ gopayaḥ pibet /
jīrṇe kṣīrānnamaśnīyājjalānnaṃ vā vicakṣaṇaḥ

1,15.516

yathābalaṃ pratidinaṃ vardhayenmaṇḍalāvadhi /
jatrūrdhvarogānpāṇḍvādīnkṣayakuṣṭhādikānharet

1,15.517

sthirakeśadvijanakho valīpalitavarjitaḥ /
jīveddviśatavarṣaṃ ca medhādhairyabalānvitaḥ

1,15.518

śuklapratipadārabhya caikaikaṃ ghṛtavarjitaṃ /
kandaṃ prāśnīya parvāntaṃ vardhayettadyathābalaṃ

1,15.519

tathaivāsitapakṣādi nūnaṃ kuryāddināddinaṃ /
bhukteḥ prāgupayuñjīta paścātkṣīrāśano bhavet

1,15.520

darśāntamevaṃ seveta pratimāsaṃ punaḥ punaḥ /
trivarṣātsiddhimāpnoti jīvedvarṣāyutatrayaṃ

1,15.521

kukkuṭīkandacūrṇaṃ ca gokṣīreṇa yathābalaṃ /
jīrṇe pibedyavāgūṃśca māsātsiddhiḥ prajāyate

1,15.522

nānāvidhagadānhanti jīvedvarṣaśatadvayaṃ /
<३१. somalatākalpaḥ>
atha somalatākalpaṃ divyaṃ vakṣyāmi śaṅkari

1,15.523

somaḥ svayaṃ manuṣyāṇāṃ hitāyāvanimaṇḍalaṃ /
pratipede ca tannāmnā khyātā somalatā bhuvi

1,15.524

caturviṃśatidhā proktā sthānanāmādibhedataḥ /
pūrvapratipadārabhya pūrṇāntaṃ prativāsaraṃ

1,15.525

ekaikaṃ jāyate parṇaṃ tathaivāparapakṣake /
patati kramaśaḥ parṇaṃ darśe saikāvaśiṣyate

1,15.526

pūrṇamāsyāṃ pañcadaśachadopetā sadā bhavet /
nānāvidhadalopetāśchadapañcadaśātmikāḥ

1,15.527

kṣīrayuktalatākandāḥ sarvāḥ somalatāḥ smṛtāḥ /
tuṣārādrāvarbude ca sahye devagirau tathā

1,15.528

śrīparvate ca malaye mahendre pāriyātrake /
vindhye devasahe'drau ca devasūtahṛde tathā

1,15.529

vitastottaratīre'sti prabhāsākhyo mahīdharaḥ /
sindhuhrado'sti pāñcāle candramāḥ plavate'tra ca

1,15.530

tatpradeśe ca vāpyasti tvaṃśumānatha muñjavān /
divyaṃ saro'sti kāśmīre khyātaṃ kṣudrakamānasaṃ

1,15.531

auṣṇiktraiṣṭubhagāyatro jāgatastryaiṣṭubhastathā /
anyāśca pañca santyatra mṛgāṅkābhāsavallikāḥ

1,15.532

bhāgyahīnā na paśyanti devāgnidvijanindakāḥ /
sarvasomalatānāṃ ca vidhireka upāsane

1,15.533

candramāḥ svarṇasacchāyo viśado rajataprabhaḥ /
tau raṃbhākṛtikandau tu candramāstu jalecaraḥ

1,15.534

laśunacchadanaḥ puṇyo muñjavāngaruḍāhṛtaḥ /
śyenacchadanibhaḥ pāṇḍuḥ sarpanirmokavatsadā

1,15.535

lambate pādapāgreṣu viśeṣaṃ lakṣaṇaṃ smṛtaṃ /
aṃśumāṃścandramāścaiva śonakī karṇakopamaḥ

1,15.536

dūrvāsomau jāgrataśca kanyābhāsaśca śākvaraḥ /
karavīrastālavṛntaḥ pratānaśca gavīnasaḥ

1,15.537

pathyaḥ somapradaścaiva garuḍāhṛtanāmakaḥ /
ayaḥprabho'gniṣṭomaḥ syādaukthyo revatakastathā

1,15.538

aṃśumānsarvamukhyaḥ syādasya sevāṃ pracakṣate /
etadrasāyanajñaiśca prītairmantraviduttamaiḥ

1,15.539

bhiṣagvaraiḥ suhṛdbhiśca saṃyuktaḥ śuddhakoṣṭhavān /
kuṭīṃ praviśya nivṛtāṃ puṇyarkṣe śubhavāsare

1,15.540

pūrvedyurdevi viprāgnisiddhasāmāyikāngurūn /
yoginīśca kumārīśca bālakānsiddhasantatiṃ

1,15.541

gandhapuṣpākṣatādyaiśca dhūpairdīpaiśca pūjayet /
bhojanairdakṣiṇābhiśca toṣayecca vidhānataḥ

1,15.542

kṣīramaṃśumataḥ kandātsvarṇasūcyā vibheditāt /
hemapātre samādāya tatkṣīraṃ kuḍubaṃ pibet

1,15.543

sakṛdeva pibetsarvaṃ pītaśeṣaṃ jale kṣipet /
divā suhṛdbhirviharedvāgyataśca vaśī bhavet

1,15.544

dravyadehopadeśajñaiḥ kuṭyāmāstikabuddhibhiḥ /
upavāsī japarataḥ sāyaṃ sandhyārcanāparaḥ

1,15.545

prasupyāddarbhaśayane kṛṣṇājinatirohite /
pipāsito'pi pānīyaṃ śītalaṃ mātrayā pibet

1,15.546

prabhāte ca samutthāya kṛtaprāgetanakramaḥ /
vinā somaṃ tathāsīta jīrṇe kṣīre saśoṇitaṃ

1,15.547

pittāvasānaṃ sakṛmi vamanaṃ bhavati priye /
śṛtaśītaṃ ca gokṣīraṃ sāyaṃ peyaṃ susādhakaiḥ

1,15.548

vireko jāyate tasya tṛtīyadivase mahān /
tena pramucyate martyaḥ pūrvakairduṣṭabhojanaiḥ

1,15.549

snānaṃ kuryāddinānte sa śṛtaśītaṃ pibetpayaḥ /
darbhaśayyāṃ sumakṣaumachāditāyāṃ śayīta saḥ

1,15.550

tataścaturthe divase śvayathustasya jāyate /
aṅgebhyaḥ krimayo bahvyaḥ sūkṣmā niryānti taddine

1,15.551

goviḍbhasmamayīṃ śayyāṃ śodhitāṃ mṛdulāṃ sudhīḥ /
adhiśeta pipāsā cecchṛtaśītaṃ jalaṃ pibet

1,15.552

sāyaṃ gavyaṃ śṛtaṃ kṣīraṃ pītvā śiṣyasuhṛdvṛtaḥ /
yathāsukhaṃ prasupyācca niśi pañcamaṣaṣṭhayoḥ

1,15.553

ahno vidhirayaṃ kāryo dvikālaṃ pāyayetpayaḥ /
saptame divase dehastvagasthisnāyuśeṣitaḥ

1,15.554

māṃsaraktavihīnaḥ syātsomapaḥ prāṇaśeṣitaḥ /
sukhoṣṇaiḥ siñcayetkṣīrairgavyairetasya vigrahaṃ

1,15.555

śrīkhaṇḍatilayaṣṭyāhvaiḥ piṣṭaistaṃ parilepayet /
kṣīrāśī kaṭaśāyī ca kṣaumamayyāṃ śayīta saḥ

1,15.556

aṣṭame'hni nakhaṃ śmaśru tvakkeśā radanā api /
patanti sadyojātasya dehavajjāyate vapuḥ

1,15.557

kṣīrāśī syāttu navame'ṇutailābhyaṅgamācaret /
snāyātsomalatākalpaṃ kvathitena jalena ca

1,15.558

tatastu navame tvakca sthiratāṃ pratiyāti ca /
tathaivaikādaśadinaṃ prārabhya ṣoḍaśaṃ dinaṃ

1,15.559

abhyaṅgaṃ nācaretsnānaṃ somavalkakaṣāyajaṃ /
dinātsaptadaśādūrdhvaṃ caturviṃśatikāvadhi

1,15.560

sthiratvaṃ tvagavāpnoti dantā vajranibhojjvalāḥ /
sthirā dṛḍhatarāḥ snigdhā jāyante samapaṅktayaḥ

1,15.561

pañcaviṃśattame ghasre ṣaṣṭyannaṃ gopayo'nvitaṃ /
bhuñjīta nakharāstasya śukacañcunibhojjvalāḥ

1,15.562

tvagasya jāyate snigdhā nīlotpalasamadyutiḥ /
sulakṣaṇātasīpuṣpavaiḍūryāmbudasannibhā

1,15.563

māsādanantaraṃ kuryāttilośīrakacandanaiḥ /
piṣṭaiḥ pralepanaṃ paścātpayasā snapanakriyā

1,15.564

rohanti cikurāstasya bhramarāñjanasannibhāḥ /
māsasaptadinādūrdhvaṃ dvitīyāvaraṇasthitiḥ

1,15.565

punastṛtīyāvaraṇe tiṣṭhetsiddho muhūrtakaṃ /
kuṭīṃ viśedyathāpūrvaṃ balātailājyalepanaṃ

1,15.566

kuryāddinatrayaṃ paścāccatvāriṃśaddinātparaṃ /
karīṣabhasmanoddhūlya dehaṃ kalkairvilepayet

1,15.567

ajaśṛṅgītvagudbhūtaiḥ snānaṃ koṣṇajalena ca /
candanośīrakarpūrairliptāṅgo mudgadhātrijaiḥ

1,15.568

yūṣaiḥ ṣaṣṭyannaṃ aśnīyātkṣīraistrimadhusaṃyutaiḥ /
ghṛtena vā dvitīye tu vasedāvaraṇe sudhīḥ

1,15.569

divasaṃ pañcakaṃ tatra kiṃcidvātātape sudhīḥ /
madhye madhye ca seveta tathaiva daśavāsaraṃ

1,15.570

soḍhavātātapastasmāttṛtīyāvaraṇaṃ bhajet /
ekaviṃśaddinaṃ tiṣṭhansthirīkṛtamanāḥ samut

1,15.571

tato dvāviṃśatidine dehasiddhiḥ prajāyate /
bahirnirgatya ca tadā pūjayedbhairavaṃ purā

1,15.572

gurvagnidvijasiddhānāṃ cetāṃsi parimodayan /
sarvatra svecchayā nityaṃ viharedduḥkhavarjitaḥ

1,15.573

varṣāyutaṃ navaṃ divyaṃ vapurdhatte sukāntimat /
balaṃ gajasahasrāṇāṃ bhavedasya na saṃśayaḥ

1,15.574

viṣāgnitoyaśastrāstramṛgādibhyo bhayaṃ na hi /
brahmalokādilokeṣu vicaretsvecchayā sadā

1,15.575

kāntyā dvitīyaścandraḥ syādrūpeṇa makaradhvajaḥ /
sarvāhlādakaraḥ śāntaḥ saṣaḍaṅgapadakramān

1,15.576

vedānvetti ca śāstrāṇi bhūlokagatinirjaraḥ /
hrasvaśākhāpratānāyāḥ somavallyāḥ samāharet

1,15.577

kāṇḍāndvātriṃśatiṃ svarṇapātre puṇye yathāvidhi /
raupye pātre'thavā yojyaṃ dvipalaṃ gopayastathā

1,15.578

somavallīrasaṃ tadvanmelayitvā pibettataḥ /
kuṭīpraveśaḥ pathyaṃ ca pūrvavatsamudāhṛtaṃ

1,15.579

aṇimādyaṣṭasiddhiḥ syātsa sākṣādamaro bhavet /
<३२. guḍūcīkalpaḥ>
athāmṛtalatākalpaṃ vakṣyāmi śṛṇu bhairavi

1,15.580

sākṣātsudhāmṛtalatā vyādhijanmajarāpahā /
amṛtāyāḥ śatapalaṃ triprasthaṃ madhuratrayaṃ

1,15.581

cūrṇaṃ lihetkarṣamātramevaṃ saṃvatsarāvadhi /
sarvavyādhipraśamanaṃ jīvecca śaradaḥ śataṃ

1,15.582

atha chinnaruhācūrṇaṃ pañcaviṃśatpalaṃ sitā /
dviguṇā ca tavakṣīrī cātmaguptāśvagandhikā

1,15.583

punarnavājyaṃ pratyekaṃ yuñjyāddaśapalaṃ priye /
mṛdvīkāṣṭapalā yaṣṭī tataḥ pañcapalā tathā

1,15.584

ekīkṛtya ca tatsarvaṃ snigdhabhāṇḍe vinikṣipet /
pakṣamekaṃ dhānyarāśau nidhāya prativāsaraṃ

1,15.585

palaṃ palaṃ prayuñjīta māsaṃ syādvyādhivarjitaḥ /
ṣaṇmāsādgṛdhradṛṣṭiḥ syādvarṣaṃ jīvecchatāyuṣaṃ

1,15.586

amṛtāyāḥ śatapalaṃ cūrṇaṃ ṣaṣṭipalaṃ madhu /
catvāriṃśatpalaṃ sarpirdvimāsaṃ dhānyarāśigaṃ

1,15.587

pratyahaṃ palamātrāśī māsātsarvagadānharet /
divyadṛṣṭiḥ śataṃ jīvenmedhābalamahādyutiḥ

1,15.588

<३३. tuvarakakalpaḥ>
atha vakṣyāmyahaṃ devi kalpaṃ tuvarakasya ca /
vṛkṣāḥ paścimavārīśataṭe tiṣṭhanti saṃtataṃ

1,15.589

taraṅgānilasaṃkṣubdhaśīkārārdritapallavāḥ /
varṣartau ca supakvāni tatphalāni samāharet

1,15.590

śoṣayitvātha saṃcūrṇya tilavattailamāharet /
athavairaṇḍavattailaṃ prayatnena samāharet

1,15.591

punarvahnau pacettailaṃ yāvadaṃbhaḥkṣayaṃ bhavet /
tatkarṣaṃ nikṣipetpakṣaṃ tata uddhṛtya prayatnataḥ

1,15.592

caturbhaktavihīnaḥ sanśuddhaḥ karṣaṃ pibetpriye /
śaṅkhacakragadāpāṇistvāmājñāpayadacyutaḥ

1,15.593

mantreṇānena seveta sarvo doṣo vinaśyati /
evaṃ pañcadinaṃ sevyamahitāni ca varjayet

1,15.594

māsaṃ mudgarasāśī syātsarvakuṣṭhavivarjitaḥ /
tataḥ kṣaudraghṛtābhyāṃ ca lihetṣāṇmāsikāvadhi

1,15.595

valīpalitahīnaśca jīvedvarṣaśatadvayaṃ /
tattailaṃ dinapañcāśaṃ nasyeddhīrakavaddvijaḥ

1,15.596

valīpalitanirmuktaḥ śrutadhārī dṛḍhāṅgavān /
jīveddviśatavarṣaṃ ca medhāvī gṛdhralocanaḥ

1,15.597

<३४. somarājīkalpaḥ>
atha vakṣyāmyahaṃ devi somarājīrasāyanaṃ /
saṃgrahettāṃ puṣyaravāvātape śoṣayettataḥ

1,15.598

cūrṇitāṃ koṣṇasalilaiḥ pibetprātarviśuddhaye /
tridivaṃ ca tataḥ kṣaudraiḥ karṣamātraṃ lihetprage

1,15.599

māsena rogā naśyanti ṣaṇmāsātsiddhimāpnuyāt /
<३५. vṛddhadārukakalpaḥ>
atha bravīmi deveśi vṛddhadārukakalpakaṃ

1,15.600

nāgavallīdalakṣaudraiḥ sadugdhairmṛduromakaiḥ /
patrairyutāpi saphalā raktapuṣpā pratānikā

1,15.601

tiktoṣaṇaṃ kāmbuteti mahiṣākhyalatā smṛtā /
tulonmitaṃ ca tanmūlaṃ cūrṇitaṃ sarṣapāyutaṃ

1,15.602

dhānyarāśau nyasetpakṣaṃ uddhṛtyonmitakarṣakaṃ /
anupeyaṃ ca gokṣīraṃ jīrṇe kṣīrānnabhojanaṃ

1,15.603

vṛddho'pi taruṇo bhūyādvarṣātsarvagadojjhitaḥ /
evaṃ dvādaśavarṣāṇi sevetālasyavarjitaḥ

1,15.604

jīvetṣaṭśatavarṣaṃ ca valīpalitavarjitaḥ /
vṛddhadārukacūrṇaṃ ca śuddhaṃ śatapalonmitaṃ

1,15.605

vājigandhākandacūrṇaṃ śatatrayapalaṃ ghṛtaiḥ /
āloḍya bhakṣayetkarṣaṃ sa jīveccharadāṃ śataṃ

1,15.606

turaṃgamasamo vege bale dantābalopamaḥ /
kāntyā himāṃśusadṛśastejasā bhāskaropamaḥ

1,15.607

śatāvaryāśvagandhā ca gokṣuro vṛddhadārukaḥ /
samāṃśamakhilaṃ sarpiryuktaṃ karṣaṃ ca khādayet

1,15.608

saptāhātkinnaradhvāno vatsarātsiddhibhāgbhavet /
vṛddhadārukamūlaṃ ca varīsvarasapeṣitaṃ

1,15.609

karṣaṃ pibedvatsaraṃ yatsa jīveccharadaḥ śataṃ /
vṛddhadārukacūrṇaṃ ca dhātrīsvarasabhāvitaṃ

1,15.610

ekaviṃśatidhā prātarmadhvājyābhyāṃ tu karṣakaṃ /
lihedabdaṃ sa jīvecca varṣāṇi ca śatadvayaṃ

1,15.611

yovasāpastadhā jīvennīrujaḥ sa mahānbhavet /
godugdhena ca tanmūlaṃ rasaṃ dhātryāśca saṃmitaṃ

1,15.612

pibetsaṃvatsaraṃ yastu sa jīveccharadaḥ śataṃ /
tatsiddhaṃ sarpiraśnīyātpūrvavatphalaṃ āpnuyāt

1,15.613

punarnavā varī śuṇṭhī māgadhī rajanīdvayaṃ /
etatsarvaṃ samaṃ vṛddhadārukaṃ kāñjikānvitaṃ

1,15.614

palaṃ prātaḥ pibeddhīmāndacchadāddhāramācaret /
māsātsarvāmayānhanti varṣādāyuḥ śataṃ bhavet

1,15.615

dvīpī śauṇḍī varā viśvaṃ mustamelā samāṃśakaṃ /
etatsaṃyojya siddhaṃ taccūrṇaṃ vellarikaṃ bhavet

1,15.616

kṣaudrājyalulitaṃ khādetkarṣaṃ varṣeṇa sidhyati /
tatphalaṃ svarasaṃ karṣaṃ ghṛtaṃ kṣaudraṃ ca tatsamaṃ

1,15.617

pibedanu gavāṃ kṣīraṃ māhiṣaṃ vā palonmitaṃ /
māsena sarvarogaghnaṃ varṣājjīvecchatāyuṣaṃ

1,15.618

cūrṇaṃ vellarikāmūlaṃ phalaṃ pippalikābhavaṃ /
samavellarikāmūlaphalajaiśca rasaistathā

1,15.619

guḍūcīsvarasenāpi bhāvayedekaviṃśatiṃ /
śuṣkaṃ ghṛtaplutaṃ bhāṇḍe snigdhe dhānyacaye sthitaḥ

1,15.620

trisaptāhāttaduddhṛtya karṣaṃ prātarlihennaraḥ /
varṣādvarṣasahasrāyuḥ sarvarogavivarjitaḥ

1,15.621

<३६. vajravallīkalpaḥ>
atha vyākhyāmyahaṃ devi vajravallīrasāyanaṃ /
vajravallīṃ samūlāṃ ca chāyāśuṣkāṃ vicūrṇayet

1,15.622

varā vraṇārimūlaṃ ca pratyekaṃ bhāskaraṃ palaṃ /
rogānaśeṣānṣaṇmāsāddhanyātsaṃvatsarādbhavet

1,15.623

dehasiddhiśca ṣaṇmāsāccūrṇamanyatprakalpayet /
<३७. tilakṣīriṇikākalpaḥ>
tilakṣīriṇikākalpaṃ kathayiṣyāmi śāmbhavi

1,15.624

tilakṣīriṇikāmūlaṃ maunenotpāṭya sādhakaḥ /
koṣṇena vāriṇā piṣṭvā prāṅmukhodaṅmukhaḥ pibet

1,15.625

giledvā gulikāṃ kṛtvā kṣīrājyānāśayecchuciḥ /
krameṇārdhadvitriniṣkaṃ sevetābdaṃ sa siddhibhāk

1,15.626

daśāhācchukravṛddhiḥ syāttrimāsātsarvarogajit /
ṣaṇmāsātsiddhimāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

1,15.627

<३८. brāhmīkalpaḥ>
atha vakṣyāmi deveśi brāhmīkalpamanuttamaṃ /
samūlāmuddharedbrāhmīṃ prakṣālya salilena ca

1,15.628

ulūkhale kuṭṭayitvā pātre tatra samāharet /
juhuyācchāradāmantraistadrasaiśca sahasrakaṃ

1,15.629

arcayitvā gurūnviprānprāśnīta hutaśeṣakaṃ /
palamātraṃ tadrasaṃ ca jīrṇe kṣīrānnabhojanaṃ

1,15.630

evaṃ saptadinaṃ sevyaṃ brahmacārī jape rataḥ /
medhāvī brahmavarcasvī vāgviśuddhaḥ prajāyate

1,15.631

ūrdhvaṃ saptadinātsevyaṃ prabadhnātīcchayā api /
vismṛtānapi vettyeva śrutaṃ śīghraṃ ca dhārayet

1,15.632

dvitīye saptamādūrdhvaṃ pūrvavattadrasaṃ pibet /
sakṛcchrutaṃ ślokaśataṃ sahasramapi dhārayet

1,15.633

evaṃ trisaptadivasaṃ pibedbrāhmīrasaṃ śuciḥ /
dehādalakṣmīrniryāti vāṇī viśati śāśvatī

1,15.634

bhavetpuṃrūpavāgdevī sarvaśāstrārthavedinī /
vedavedāntaviddhīmāñjīvetpañcaśatābdakaṃ

1,16.1

âk, १, १६
<१. aṅkolakalpaḥ>
atha bravīmyahaṃ devi kalpamaṅkolabījakaṃ /
caturbhiḥ sādhakairdhīrairviśuddhaiḥ śuddhikāṅkṣibhiḥ

1,16.2

samavetaḥ sādhakendraiḥ puṇyarkṣeṣvārabhecca tat /
aṅkolamūlaṃ vitṛṇaṃ kṛtvā saṃmārjya śodhanaṃ

1,16.3

tatra liṅgaṃ ca saṃsthāpya tadagre sthāpayedghaṭaṃ /
ekasūtreṇa badhnīyālliṅgāṅkolaghaṭānpriye

1,16.4

gandhapuṣpādibhiḥ pūjāmaghoreṇa prakalpayet /
pratimāsaṃ divā naktaṃ puṣpādi phalitāvadhi

1,16.5

gṛhītvā tatphalaṃ pakvaṃ pūrayettadghaṭaṃ phalaiḥ /
yoginībhairavīprītyai mahāpūjāṃ vidhāya ca

1,16.6

ānīya tadghaṭaṃ gehe śoṣayedātape phalaṃ /
vituṣāṇi ca bījāni kuryāttanmukhagharṣaṇaṃ

1,16.7

kuryāttato viśālāsye pātre mṛccūrṇalepanaṃ /
ekaikaśaścordhvamukhaṃ ropayedbhujagākṛti

1,16.8

tatastu ṭaṅkaṇaṃ tadvattattadvaktreṣu lepayet /
tatpātraṃ kāṃsyapātre ca sthāpayettadadhomukhaṃ

1,16.9

ātape dhārayeddhīmānpalalaiśca tirodadhet /
dine dine cyutaṃ tailaṃ gṛhṇīyāddinapañcakaṃ

1,16.10

tattailaṃ kācakūpyantaḥ sthāpayecca samantrakaṃ /
ardhamātrāṅkolatailaṃ dviguṇaṃ tilatailakaṃ

1,16.11

nāsārandhradvaye nasyaṃ jarāmṛtyuvināśanaṃ /
sa jīvettriśataṃ varṣaṃ sarvāmayavivarjitaḥ

1,16.12

rogādijalapāśādyairbhramādyaiśca viṣeṇa ca /
gatāsūnāṃ nṛṇāṃ nasyaṃ kuryātpuṃśuklamiśritaṃ

1,16.13

mṛtasūtaṃ ca tailaṃ te jīvanti ca na saṃśayaḥ /
mṛtasaṃjīvanī vidyā pūrvoktā kathitānaghe

1,16.14

<anye rasāyanakalpāḥ>
elābhayā vacā kākatuṇḍīphalamaruṣkaraḥ /
sahadevī nimbapatraṃ lāṅgalīkandameva ca

1,16.15

samāṃśaṃ śoṣayedyantre pātāle tailamāharet /
tattailaṃ nasyamādadyātsaptāhāntaritaṃ priye

1,16.16

evaṃ varṣe kṛte nasye sahasrāyurbhavennaraḥ /
nīlikāmūlasaṃyuktaṃ tailaṃ cārdhapalaṃ pibet

1,16.17

vatsarājjāyate siddho valīpalitavarjitaḥ /
jīvedbrahmadinaṃ tryabdādvāyuvego mahābalaḥ

1,16.18

bhṛṅgīrasaṃ kṛṣṇajīraṃ prasthaṃ prasthaṃ prakalpayet /
nīlotpalaṃ ca madhukaṃ prasthārdhaṃ ca pṛthagbhavet

1,16.19

tilatailaṃ pañcapalaṃ pācayetsarvamekataḥ /
tailāvaśiṣṭaṃ tattailaṃ jarā mṛtyuśca naśyati

1,16.20

ardhaniṣkaṃ caikaniṣkaṃ sārdhaniṣkaṃ krameṇa ca /
tailapramāṇamityuktaṃ abdāñjīvecchatatrayaṃ

1,16.21

iṣṭikākṣipalaṃ kṣiptvā karṣaikamudakaiḥ pibet /
vatsarātpalitaṃ hanti sahasrāyurbhavennaraḥ

1,16.22

sarpākṣī kākamācī ca sahadevī ca bhṛṅgarāṭ /
kākatuṇḍīphalaṃ nimbaṃ parṇaṃ vākucibījakaṃ

1,16.23

samūlāṃ devadālīṃ ca brāhmīmūlaṃ phalatrayaṃ /
mūlaṃ ca vājigandhāyā nīlakoraṇḍapatrakaṃ

1,16.24

samaṃ samaṃ kanyakāyā dravaiśca paribhāvayet /
saptāhaṃ śoṣayeccūrṇaṃ chāyāyāṃ trimadhuplutaṃ

1,16.25

dvikarṣaṃ pratyahaṃ sevyaṃ vatsareṇa jarāṃ jayet /
ā candratārakaṃ jīvenmahābalayutaḥ sukhaṃ

1,16.26

<mahākāmeśvarakalpaḥ>
cāturjātakacoracandanajaladrākṣātugāreṇukaṃ kastūrītagarendukuṅkumajaṭākuṣṭhāśvagandhābdakaṃ /
kaṅkolāmaradārucitrakaviṣaṃ dve jīrake saindhavaṃ bhārṅgīgokṣuradevapuṣpamusalīyaṣṭībalāphenakaṃ

1,16.27

raṃbhākandaphalatrayaṃ trikaṭukaṃ jātīphalaṃ vāśakaṃ tālīśaṃ kaṭukīphalaṃ gajakaṇā māṣāmṛtāśarkarā /
picchābhṛṅgavidārikāmadanakaṃ bījaṃ ca kacchūdbhavaṃ śālmalyaṅghripunarnavāgaruśatāvaryapyatho dīpyakaṃ

1,16.28

pādāṃśaṃ mṛtamabhrakaṃ ca vijayā tulyauṣadhānāṃ samā sarveṣāṃ sadṛśā sitā ca madhunā cājyena saṃyojitā /
jātīcampakaketakādikusumaiḥ seveta saṃvāsitaṃ karṣārdhaṃ niśi dehasiddhidamahākāmeśvaraḥ kāmadaḥ

1,16.29

puṃsāṃ śukravivṛddhidārḍhyakaraṇe kṣīrānupānaṃ hitaṃ śālmalyaṅghrijalānupānaṃ athavāpyanyacca yacchukralaṃ /
prauḍhānāṃ sudṛśāṃ sukhātisukhado vaśyo mahādrāvakaḥ saṅge bhaṅgurakāmakautukarasaḥ krīḍākalāmodadaḥ

1,16.30

saṃbhoge sthavirāgniyoṣiti made yūnāṃ smare darpahā nityānandanidānaṃ ādipuruṣairapyāhitāsvādanaḥ /
vācāṃ siddhikaraḥ prakṛṣṭakavitāsaṃdarbhasaṃpādanaḥ saukhyārogyaviśeṣayauvanakalāsāmagryasaṃdhāyakaḥ

1,16.31

vṛddhatvaṃ harate balaṃ ca kurute mṛtyuṃ nirasyetparaṃ vyādhivrātaṃ apākaroti kurute kāntiṃ nayatyārjavaṃ /
yogābhyāsavidhau ratasya sulabhā siddhiṃ vidhattetarāṃ aṃhaḥ saṃtatisaṃhṛtiṃ kalayate strīṇāṃ apatyapradaḥ

1,16.32

rogāṇāṃ nicayaṃ kṣayaṃ kṣapayati kṣipraṃ mahārudgaṇaṃ vyāhanti śvasanaṃ layaṃ gamayate chinte ca kāsodayaṃ /
durnāmāni ca ṣaḍbhinatti harate sarvārtirogolbaṇaṃ mehaughaṃ ca lunāti śoṇitadaraṃ vidhvaṃsate sevanāt

1,16.33

kṣīṇe poṣamupādadhāti vipulaṃ pūrṇātijīrṇojjvalaṃ mandāgniṃ grahaṇīṃ nikṛntatitarāṃ doṣānaśeṣānapi /
śreṣṭhaḥ sarvarasāyaneṣu viduṣāṃ bhogārthināṃ yogināṃ siddhiṃ samyagihātanoti vapuṣaḥ saṃsevanādanvahaṃ

1,16.34

<mūlikākalpeṣu rasābhrakādimelanātideśaḥ>
mahāvṛkṣādikalpeṣu prokteṣveteṣu sādhakaiḥ /
eṣa sādhāraṇo yogaḥ kartavyaḥ siddhikāṅkṣibhiḥ

1,16.35

guñjāmātraṃ śuddhasūtaṃ vābhrakaṃ vā paṇadvayaṃ /
kāntalohaṃ tathaivopayojayedbhakṣayennaraḥ

1,16.36

rasābhralohayogena sadyaḥ siddhimavāpnuyāt /
jīvahīno yathā deho gandhahīnaṃ prasūnakaṃ

1,16.37

tathaiva mūlikākalpā rasahīnā na siddhidāḥ /
tasmādrasena sahitāḥ sadyaḥ siddhipradāyakāḥ

1,16.38

<abhyaṅgarasāyanam; mahānīlītailam>
mahānīlīrasaṃ prasthaṃ prasthaṃ bhṛṅgarasaṃ priye /
dhātrīphalarasaṃ prasthaṃ kākatuṇḍīphalodbhavaṃ

1,16.39

prasthaṃ kaṣāyatilajaṃ tailaprasthaṃ ca gopayaḥ /
āḍhakaṃ yojayetsarvaṃ kākatuṇḍīphalaṃ palaṃ

1,16.40

tripalaṃ cāmalaṃ bhṛṅganīlīpatrarajaḥ palaṃ /
piṣṭvā tasminkṣipetsarvaṃ pacenmandāgninā priye

1,16.41

tailāvaśiṣṭaṃ vipacettato vastreṇa śodhayet /
tailenānena cābhyajya śiro'bhyaṅgaṃ samācaret

1,16.42

pratyahaṃ karṇapūraṃ ca evaṃ kuryādrasāyanaṃ /
keśā bhramarasaṅkāśāḥ śrotraṃ digantapāṭavaṃ

1,16.43

jatrūrdhvarogā naśyanti tathā pādahitaṃ bhavet /
<candanādyaṃ tailam>
candanāgarukarpūrakastūrīkuṅkumaṃ tathā

1,16.44

uśīradvayakaṅkolajātīphalalavaṅgakaṃ /
nalikānaladāspṛkkāturuṣkasthāṇulocanaṃ

1,16.45

hareṇustagaraṃ lākṣā nakhaṃ sthauṇeyakaṃ murā /
naladāmalakaṃ kuṣṭhaṃ corakaṃ kaṭukīphalaṃ

1,16.46

prapauṇḍarīkaṃ kharjūraṃ padmakaṃ jātipattrikā /
śaileyaṃ dhātakīpuṣpaṃ saralaṃ cailavālukaṃ

1,16.47

pūgīphalaṃ saptaparṇaṃ tathā tāmalakaṃ priye /
ekaikaṃ karṣamātraṃ syātprasthaṃ tailaṃ ca gopayaḥ

1,16.48

āḍhakaṃ tatpacetsarvaṃ tailaśeṣaṃ samāharet /
tasminmṛgāṇḍaṃ kastūrīṃ karpūraṃ kuṅkumaṃ kṣipet

1,16.49

pṛthakkarṣaṃ ca jātyādikusumairvāsayedbudhaḥ /
tenābhyaṅgaṃ adhaḥkāye kuryāddaurgandhyanāśanaṃ

1,16.50

aśītivarṣadeśīyo'pyasau syātṣoḍaśābdakaḥ /
kāminīlokakandadarpaḥ subhagaḥ śuklavṛddhimān

1,16.51

yoṣicchataṃ ca ramate sa jīveccharadaḥ śataṃ /
<udvartanarasāyanam>
athodvartanamākhyāmi valīpalitabhañjanaṃ

1,16.52

sūtaṃ gandhaṃ samaṃ mardyaṃ stanadugdhena yoṣitaḥ /
muṇḍikā meghanādaśca viṣṇukrāntā munistathā

1,16.53

sarpākṣī ca dravairāsāṃ dinamekaṃ vimardayet /
etaddaśaguṇaṃ kṣārastilasya ca yavasya ca

1,16.54

etatsarvaṃ samadhvājyamanenodvartanaṃ vapuḥ /
valīpalitanāśaḥ syādvarṣāttriśatavatsaraḥ

1,16.55

jīveddivyavapurbhūtvā sādhako nātra saṃśayaḥ /
sanālamutpalaṃ sūtaṃ saptāhaṃ parimardayet

1,16.56

ātmīyaśivatoyena tataścāṅgaṃ vimardayet /
vatsarājjāyate siddhiḥ pūrvavaddivyavigrahaḥ

1,16.57

śivāṃbhasā ca sūtendraṃ brahmadaṇḍīyamūlakaṃ /
mardayetsaptadivasaṃ samyagdevi vimardayet

1,16.58

vatsarājjāyate siddhiḥ pūrvavaddivyavigrahaḥ /
kaṭutailena surabhiṃ bhāvayeddinasaptakaṃ

1,16.59

palārdhaṃ bhakṣayennityaṃ varṣādvajravapurbhavet /
triśatāyuḥsvarṇavarṇo valīpalitavarjitaḥ

1,16.60

samadhvājyaṃ kuṣṭhacūrṇaṃ karṣaṃ prātarlihennaraḥ /
śatapuṣpasugandhāṅgo jīvedvalivivarjitaḥ

1,16.61

<keśarañjanakalpāḥ>
kākatuṇḍīphalaṃ kāntacūrṇamāmrāṇḍatailakaṃ /
āloḍya bhāṇḍe nikṣipya māsaṃ dhānyamaye kṣipet

1,16.62

uddhṛtya lepayecchīrṣaṃ nasyakarmāmunā bhavet /
tryahātkeśāḥ sunīlāḥ syuḥ ṣaṇmāsātkeśarañjanaṃ

1,16.63

harītakī niṣkamekaṃ dvipalaṃ kāntacūrṇakaṃ /
palamekaṃ nāgacūrṇamamladadhnā pramardayet

1,16.64

abhyakto nikṣipenmūrdhni mardayennāḍikārdhakaṃ /
eraṇḍapatraiḥ saṃveṣṭya punarvastreṇa bandhayet

1,16.65

snāyātpunaśca tridinaṃ pūrvavatkeśarañjanaṃ /
samūlau nīlikābhṛṅgāvayaścūrṇaṃ varāsamaṃ

1,16.66

cūrṇameḍakamūtreṇa dinamekaṃ ca bhāvayet /
snānādi pūrvavatkṛtvā pūrvavatkeśarañjanaṃ

1,16.67

nistvagguñjāphalaṃ cailā devadāru ca kuṣṭhakaṃ /
samaṃ cūrṇaṃ bhṛṅgarasairbhāvyaṃ ekadinaṃ priye

1,16.68

anyaccūrṇaṃ tailaṃ pacenmṛdvagninā budhaḥ /
yasya tailaghṛtābhyaṅgātkeśā bhramarasannibhāḥ

1,16.69

hastidantasya dagdhasya samabhāgaṃ rasāñjanaṃ /
chāgīdugdhena saṃpeṣya lepanātkeśarañjanaṃ

1,16.70

kṛṣṇamṛttriphalābhṛṅgarasāyaścūrṇakaṃ samaṃ /
āloḍyainaṃ samaṃ bhāṇḍe māsamekaṃ nirodhayet

1,16.71

tallepāccikurāḥ kṛṣṇā bhaveyuḥ pañcamāsataḥ /
dhātrīphalaṃ japāpuṣpaṃ kiṭṭaṃ piṣṭvā ca mūrdhani

1,16.72

lepayettridinaṃ tena keśāḥ syurbhramaropamāḥ /
cūrṇaṃ sindūrasadṛśaṃ tayostulyā ca sāṃbraṇiḥ

1,16.73

piṣṭvāṃbhasā pralepena tatkṣaṇātkeśarañjanaṃ /
gorocanaṃ kṛṣṇatilānśatapuṣpāṃ śivāṃbunā

1,16.74

kākamācīmidaṃ sarvamayaḥpātre vimardayet /
tenaiva divasādūrdhvaṃ keśarañjanamuttamaṃ

1,16.75

cūrṇaṃ siddhārthakaṃ sarjo yavakṣāraṃ ca kāñjikaiḥ /
nāgapuṣparasaiḥ peṣyaṃ lepanaṃ keśarañjanaṃ

1,16.76

kadalīkandacūrṇaṃ ca sindūrāṅgārakau tathā /
rasairjambīrajairlohamuṣṭyāyaḥpātrake piṣet

1,16.77

dinaikalepanāttena keśānāṃ rañjanaṃ bhavet /
kāsīsaṃ nīlikāpatraṃ dadhibhṛṅgarasastathā

1,16.78

samāṃśaṃ lohacūrṇaṃ ca lepanātkeśarañjanaṃ /
nāgadaṇḍena patrāṇi koraṇṭasya ca mardayet

1,16.79

dinatrayaṃ ca tallepātkeśāḥ syurbhramaropamāḥ /
varā bhṛṅgī cūtabījaṃ mṛṇālaṃ ca priyaṅgukaṃ

1,16.80

nīlī niśā lohanāgau cūrṇitā niṃbatailakaiḥ /
kāntapātre loḍayitvā māsamekaṃ vibhāvayet

1,16.81

tena liptāḥ kacāḥ kṛṣṇā rañjitā bhramaropamāḥ /
tilāḥ kṛṣṇāḥ kākamācībījāni samabhāgataḥ

1,16.82

tattailayantrato grāhyaṃ tena syātkeśarañjanaṃ /
karṣaṃ japārasaḥ kṣaudraṃ saptāhaṃ nasyamācaret

1,16.83

tadūrdhvaṃ rañjayetkeśānsarvanasyottamo hyayaṃ /
bhṛṅgarājarasaiḥ piṣṭvā triphalāṃ lohacūrṇakaṃ

1,16.84

tailaṃ etatsamaṃ yojyaṃ tathā bhṛṅgarasaiḥ punaḥ /
mṛdvagninā pacetsarvaṃ tailaśeṣaṃ yathā bhavet

1,16.85

snigdhabhāṇḍe ca tattailaṃ māsaṃ bhūmau vinikṣipet /
tailena lepayecchīrṣaṃ kāravallīdalaiḥ purā

1,16.86

veṣṭayettattu vastreṇa nivāte kṣīrabhojanaṃ /
kṣālayettriphalākvāthaiḥ kuryātsaptadinaṃ priye

1,16.87

kapālarañjanaṃ kuryādyāvajjīvaṃ na saṃśayaḥ /
śriyālīkākatuṇḍyāśca bījaṃ nirguṇḍikārasaiḥ

1,16.88

japāpuṣparasairbhāvyaṃ pṛthakdinacatuṣṭayaṃ /
pātālayantre tattailaṃ pātayettena lepanaṃ

1,16.89

kuryānmūrdhni ca gandharvapattraiśca pariveṣṭayet /
vastreṇa ca tato vātaśūnyadeśe vasansudhīḥ

1,16.90

kṣīrāśī kāñjike snānaṃ kuryātsaptadinaṃ tviti /
keśā bhramarasaṅkāśā yāvajjīvaṃ na saṃśayaḥ

1,16.91

jalamaṇḍanikākākamācībhṛṅgāḥ samāḥ samāḥ /
piṣṭvā tailaṃ pacetsūpaṃ punastailena lepayet

1,16.92

mūrdhānaṃ lepayettena saptāhaṃ keśarañjanaṃ /
snānabhojanaśayyāṃ ca pūrvavatparikalpayet

1,16.93

varābhṛṅgarasaiḥ piṣṭvā kāntapātre vilepayet /
avāṅmukhaṃ viniṣṭhāpya prātastaṃ bhṛṅgarāḍrasaiḥ

1,16.94

punaḥ piṣṭvā lihecchīrṣaṃ kṣālayettriphalāṃbunā /
ekaviṃśaddinaṃ kuryātpūrvavatphalaṃ āpnuyāt

1,16.95

garalaṃ kṛṣṇajīraṃ ca piṣṭvā ruddhvā ca tanmukhaṃ /
gṛhāṅgaṇe paṅkile ca khanitvā sthāpayetsudhīḥ

1,16.96

ṣaṇmāsāttaddravībhūtaṃ kṛṣṇaṃ sādhu samuddharet /
śiromadhye kṣipetkarṣaṃ pūrvavadveṣṭanādikaṃ

1,16.97

ā janma rañjayetkeśāṃstacca kāpālarañjanaṃ /
bhṛṅgī nīlī varā kṛṣṇāyasaṃ madanabījakaṃ

1,16.98

koraṇṭakusumaṃ cūrṇamarjunasya tvacodbhavaṃ /
ambhojamūlaṃ jambvāśca tatsarvaṃ ca samāṃśakaṃ

1,16.99

lohabhāṇḍagataṃ kuryātpakṣaṃ bhūmau vinikṣipet /
haredbhāṇḍagataṃ kalkaṃ kalkāttailaṃ caturguṇaṃ

1,16.100

tailāccaturguṇaṃ bhṛṅgarasastasmāccaturguṇaḥ /
varākvāthaḥ sarvamidaṃ mandavahnau vipācayet

1,16.101

tailāvaśiṣṭaṃ vipacettatpiṣṭvāyasapātrake /
nikṣipecca parīkṣārthaṃ kākapakṣaṃ vilepayet

1,16.102

tailena yadi kṛṣṇaṃ tadauṣadhaṃ siddhidaṃ bhavet /
sādhako māsaṃ ekaṃ tu tasminpātre vipācitaṃ

1,16.103

tena liptāḥ kacāstasya ṣaṇmāsādbhramaropamāḥ /
ciñcāśvatthapalāśānāṃ vāsāyāśca dravairmuhuḥ

1,16.104

drutaṃ pātragataṃ nāgaṃ cālayedbhasmatāṃ vrajet /
tāvatpacennāgabhasma palaṃ lohasya cūrṇakaṃ

1,16.105

dvipalaṃ ca varācūrṇaṃ tripalaṃ dāḍimatvacaḥ /
palaṃ caitatsarvasamaṃ kāñjikaṃ lohabhājane

1,16.106

loḍayetpācayetkiṃcitkṣaṇaṃ tallohapātrake /
ātape dhārayedbhṛṅgakoraṇṭarasabhāvitaṃ

1,16.107

ekaviṃśaddinaṃ bhāvyaṃ bhūyo bhūyo dravaṃ dravaṃ /
tenaiva liptāścikurāḥ piñchatāpiñchasannibhāḥ

1,16.108

kacarañjanayogeṣu kathitākathiteṣu ca /
niśi lepaṃ tathairaṇḍapatraiśca pariveṣṭanaṃ

1,16.109

prātaḥ snānamidaṃ karma sarvasādhāraṇaṃ smṛtaṃ /
<divyauṣadhigrahaṇayogyasthalanirdeśaḥ>
śmaśāne salile mārge gṛhe devālaye tathā

1,16.110

malamūtrayutasthāne grāme goṣṭhe taroradhaḥ /
chāyāyāṃ ca viṣaprāye kuśīte cānyabādhite

1,16.111

evaṃprāyeṣu deśeṣu na grāhyā siddhamūlikā /
araṇye parvate tīre nadyā tapavane śucau

1,16.112

śilāsaṅgiśucikṣetre siddhakṣetre'bdhirodhasi /
śrīparvate himagirau taṭāke vijane hrade

1,16.113

gṛhṇīyānmūlikā jātā dehasiddhipradāyikāḥ /
<divyauṣadhigrahaṇavidhiḥ>
sarveṣāṃ siddhamūlānāṃ rakṣābandhanakarmaṇi

1,16.114

khananeṣūtpāṭaneṣu grahaṇeṣu krameṇa vai /
kathyante manavo divyāḥ sarvasādhāraṇāḥ smṛtāḥ

1,16.115

pūrvedyureva susnātaḥ kṛtadantaviśodhanaḥ /
anuliptaḥ śuddhavastro hṛṣṭaḥ saṃyatamānasaḥ

1,16.116

maunī gandhākṣatopeto rakṣābandhanasūtritāṃ /
pūrvaṃ anveṣitāṃ gatvā mūlikāṃ sveṣṭadāyikāṃ

1,16.117

vitṛṇaṃ paritaḥ kṛtvā khātvāmbu pariṣecayet /
gandhapuṣpākṣataiḥ pūjāṃ kṛtvā sūtreṇa bandhayet

1,16.118

samantrakaṃ sādhakendraḥ sopavāso jitendriyaḥ /
atraiva tiṣṭha kalyāṇi mama kāryakarī bhava

1,16.119

mama kāryakarī siddhā tataḥ svargaṃ gamiṣyasi /
oṃ hrīṃ namaste'mṛtasambhūte balavīryavivardhini balamāyuśca me dehi pāpaṃ me jahi dūrataḥ /
hrīṃ phaṭ /
anenaiva tu mantreṇa tridhā sūtreṇa veṣṭitaṃ

1,16.120

rakṣāṃ badhnīta tāṃ spṛṣṭvā japedaṣṭottaraṃ śataṃ /
tataḥ prātaḥ samutthāya kṛtvā nityavidhiṃ śuciḥ

1,16.121

mūlikāṃ tāṃ samāsādya gandhapuṣpākṣatādibhiḥ /
sarvopacāraiḥ sampūjya baliṃ dadyātsahetukāṃ

1,16.122

samantrakaṃ khaneddhīmānmantro'yamapi kathyate /
yena tvāṃ khanate brahmā yena tvāṃ khanate bhṛguḥ

1,16.123

yenendro varuṇo viṣṇustena tvāmupacakrame /
tvāmevāhaṃ khaniṣyāmi mantrapūtena pāṇinā

1,16.124

evaṃ samprārthayitvādau paścānmantraṃ samuccaret /
oṃ śrīṃ hrīṃ taṃ amṛteśvari ehi ehi mama sakalasiddhiṃ kuru huṃ phaṭ /
anenaiva tu mantreṇa nikhanetsiddhimūlikāṃ

1,16.125

atha tūtpāṭayettāṃ tu prāñjaliḥ prārthayediti /
mā utpate mā nipate mā ca te cānyathā bhavet /
oṃ hrīṃ caṇḍa huṃ phaṭsvāhā /
utpāṭayedanenaiva mantreṇa parameśvari /
acchinnamūlāmādāya śuddhavastrābhiveṣṭitāṃ

1,16.126

kṣiptvā paṭalikāyāṃ ca svaveśmani śucisthale /
nicaye hṛṣṭamanasā nidadhyātpāraṇaṃ tataḥ

1,16.127

oṃ namo bhairavāya mahāsiddhipradāyakāya āpaduttaraṇāya huṃ phaṭ /
anenaiva tu mantreṇa gṛhītvā gṛhamānayet

1,17.1

âk, १, १७
<uṣaḥpānarasāyanam>
atha prītamanā devī papraccha parameśvarī /
śrībhairavī /
ādibhairava deveśa sṛṣṭisthityantakāraṇa

1,17.2

sarvajña śiva lokeśa tvatprasādānmayā vibho /
rasāyanāni divyāni śrutāni vividhāni ca

1,17.3

susādhyaṃ sulabhaṃ divyaṃ sadyaḥ pratyayakāraṇaṃ /
bālastrīṣaṇḍhavṛddhānāṃ rogārtānāṃ viśeṣataḥ

1,17.4

yogyaṃ rasāyanārhāṇāṃ brūhi deva kṛpānidhe /
tataḥ smerānanāmbhojo bhairavo bhavabhairavaḥ

1,17.5

śrībhairavaḥ /
śṛṇu devi pravakṣyāmi sarvayogyaṃ sukhaṅkaraṃ /
pāvanaṃ sulabhaṃ cāntarbahiraṃhovināśanaṃ

1,17.6

yasmājjaganti jātāni prāṇāḥ prāṇabhṛtāmapi /
trāyate viśvamakhilaṃ sarvadevātmakaṃ priye

1,17.7

tridoṣaśamanaṃ saukhyaṃ pathyaṃ sarvarasādhikaṃ /
ṣaḍjīvanādiguṇayugrasayuktaṃ balapradaṃ

1,17.8

jīvanaṃ ca balaṃ prāyaḥ prāṇināmagnimūlakaṃ /
tasyāgnirindhanaṃ toyaṃ tasmāttoyaṃ pibedbudhaḥ

1,17.9

vaidyuto bāḍavo vahnirjāṭharaśca trayo'gnayaḥ /
abindhanāḥ syuranyeṣāṃ kāṣṭhādīnīndhanāni hi

1,17.10

tasmāddevi śivaṃ vacmi śṛṇu toyarasāyanaṃ /
pūrayennūtanaghaṭe prātaḥ śodhyaiśca vāribhiḥ

1,17.11

gāṅgeyairvātha nādeyaistāṭākairvāpi sārasaiḥ /
kaupairvā cāpi vai gharmairvārṣikairvā yathābhavaiḥ

1,17.12

tadghaṭaṃ sthāpayenmañce divyabhāskararaśmibhiḥ /
naṣṭadoṣaṃ niśāyāṃ ca candrāmṛtakarāplutaṃ

1,17.13

elośīrakakarpūracandanairadhivāsitaṃ /
pāṭalīketakījātimallikotpalavāsitaṃ

1,17.14

uśīratālavṛntena toyasiktena mandrataḥ /
muhurmuhurvījitaṃ tu haṃsodakamudāhṛtaṃ

1,17.15

anurādhodayātpūrvaṃ nāspṛṣṭamalamūtrakaṃ /
pibettoyaṃ tataḥ kuryānmalamūtravisarjanaṃ

1,17.16

sandhyāvandanakarmādi kurvansvecchāśano bhavet /
ekābdabālako nityaṃ pibettoyaṃ palaṃ palaṃ

1,17.17

evaṃ ṣoḍaśavarṣāntaṃ pratyabdaṃ ca palaṃ palaṃ /
vardhayetkramaśo dhīmānpalaṣoḍaśikāvadhi

1,17.18

ṣoḍaśābdātparaṃ sevyaṃ ṣoḍaśaprasṛtaṃ jalaṃ /
evaṃ viṃśativarṣāntaṃ nityaṃ seveta sādaraṃ

1,17.19

anena vyādhayaḥ sarve vinaśyanti na saṃśayaḥ /
jīvedvarṣaśataṃ buddhibalendriyasukhānvitaḥ

1,17.20

prasṛtaṃ ca pibedaṣṭapalaṃ dīrghāyuṣāya ca /
yathā vahnibalaṃ toyaṃ tryahādvā pañcavāsarāt

1,17.21

saptāhādvā kramātprājñaḥ prasṛtaṃ prasṛtaṃ tathā /
punastu kuḍavaṃ vāpi vardhayettacchanaiḥ śanaiḥ

1,17.22

ṣoḍaśaprasṛtaṃ yāvattāvatsevyaṃ tataḥ paraṃ /
yathā yathāmbuno vṛddhistathā doṣaḥ praśāmyati

1,17.23

ṣaṇmāsaṃ vā vatsaraṃ vā vādyantaṃ vā pibejjalaṃ /
yathā vṛddhistathā hrāso yāvacculukamātrakaṃ

1,17.24

upavāsaṃ divā rātrau pathyāśī tatparityajet /
ātyantike ca vyāyāme sati vāñjalimātrakaṃ

1,17.25

pādamardhaṃ tripādaṃ vā yathā sevāñjaliṃ pibet /
madhvājyatailadugdhājyajalādyanyatamairyutaṃ

1,17.26

hanyācchīghraṃ vātarogamathavāsyasthabheṣajaiḥ /
tattadrogopaśamanaṃ bhakṣayitvā ca bheṣajaṃ

1,17.27

tato jalaṃ vā prapibenmuhūrte vā gate sati /
jīrṇe vā salile sevyaṃ bhojanānte'thavā niśi

1,17.28

jvarādiroge saṃjāta upavāso bhavedyadi /
pibedardhaṃ ca pūrvasmāllaghvāhārī yathāsukhaṃ

1,17.29

upavāso vratārthaṃ cettatkṣīraṃ vā palaṃ niśi /
rātrāvabhojanaṃ devi jaṭhare vāri śuṣyati

1,17.30

ardhaṃ vā prāñjaliṃ vāri pibennityaṃ prayatnataḥ /
sarvatrāhārasatvāgnisāmyaṃ vāri pibetsudhīḥ

1,17.31

viṇmūtrotsarjanaṃ brāhmānmuhūrtātpūrvato yadi /
tataḥ pītvaiva salilaṃ viṇmūtraṃ ca visarjayet

1,17.32

vāri pūtaṃ viṣaṃ tvalpaṃ viṇmūtrotsarjanātparaṃ /
ajñātavele rātrau cetpibettoyaṃ punaḥ prage

1,17.33

pādaṃ vātha caturthāṃśamañjaliṃ vā pibejjalaṃ /
<jalapānakalpe pathyaṃ apathyañca>
godhūmaṣaṣṭiśālyannaṃ yavajāṅgalajāmiṣaṃ

1,17.34

gavyaṃ sarpirdadhi kṣīramudaśvinnavanītakaṃ /
madhvikṣudāḍimadrākṣāmocakharjūraśarkarāḥ

1,17.35

sahakāraphalaṃ dhātrī nālikerajalaṃ navaṃ /
kūṣmāṇḍālāburunimbapatraphalāni ca

1,17.36

patrapuṣpaphalaṃ śigrormudgayūṣarasau kṛtau /
suniṣaṇṇakagoraṇṭī jīvantīdvayakaṃ tathā

1,17.37

rājavṛkṣakaśothaghnī cillī vāpi laghucchadā /
śatāvarī taṇḍulī ca matsyākṣī ca vidārikā

1,17.38

upodakī ca vārttākī kāravallīphalāni ca /
laghukośātakī lakṣmī paṭolaṃ tālamūlakaṃ

1,17.39

mocāyāḥ kusumaṃ daṇḍaphalāni kṣudradantikā /
sadāphalaṃ ca matsyāṇḍī śṛṅgaveraṃ ca saindhavaṃ

1,17.40

phalapūrāmlakaṃ pakvadhātrīphalaṃ alarkakaḥ /
vāyasī kuntalī caiva vasukanyālikā tathā

1,17.41

kustumbarī ca sarasī śārṅgerī cakramardakaḥ /
maṇḍūkaparṇī pālakyāḥ patraṃ gāṅgerukaṃ tathā

1,17.42

ākhukarṇī kāsamardapatraṃ gāṅgerukaṃ tathā /
saṃskārārthaṃ ca kaiḍaryasaindhavoṣaṇajārakāḥ

1,17.43

sarve'pi madhuraprāyāḥ svāduśītāḥ sukhapradāḥ /
katakasya ca pathyāyāḥ śalāṭuṃ lavaṇāktakaṃ

1,17.44

nīlotpalābjayornālapuṣpaśālūkakesarāḥ /
snehayuktaṃ bhajetsnānaṃ śvetāmbaradharaḥ śuciḥ

1,17.45

kastūrīcandanahimakarpūrairanulepanaṃ /
mandānilaṃ puṣpamālyaṃ kaumudīratnabhūṣaṇaṃ

1,17.46

pathyaṃ rucyaṃ jalīyaṃ ca svāduprāyaṃ ca sadravaṃ /
ghṛtakṣīrayutaṃ bhaktaṃ bhuñjītodakasevakaḥ

1,17.47

tāmbūlacarvaṇaṃ kuryātsakarpūraṃ sukhāsanaṃ /
nārikelajalaṃ sāyaṃ niśi kṣīraṃ saśarkaraṃ

1,17.48

śālmalī tūlaśayyā ca niśi nidrā yathāsukhaṃ /
ūnātimātraviṣṭambhivibandhyuṣṇakharāṇi ca

1,17.49

rūkṣāhṛdyasthiragurupicchilākālabhojanaṃ /
kulmāṣabṛhatīcoṣadvayālābunirūḍhakaṃ

1,17.50

kulutthayūṣakāliṅgaguñjāvṛkṣaphalaṃ tathā /
palāṇḍu laśunaṃ sarvakandaṃ siddhārthakaṃ tathā

1,17.51

ajāṅgalaṃ palaṃ matsyaṃ kiṃcitkṣīrānnabhojanaṃ /
anuktaśākamannaṃ ca phalaṃ kṣīrayutaṃ palaṃ

1,17.52

sarvakṣīrayutānsarvānrasānamadhurānapi /
tilatailaṃ ca tatkalkaṃ etaiḥ saṃyuktaṃ auṣadhaṃ

1,17.53

bahubhāṣyātapachāyāsamacintādhvaroṣaṇaṃ /
śokavāhanabhītiścālasyātyantarataṃ tathā

1,17.54

mūrdhni bhāravahaścāṃbhastaraṇaṃ copavāsakaṃ /
vyāyāmerṣyādivāsvāpo niśi jāgaraṇaṃ tathā

1,17.55

purovāto himaṃ dhūlirvātaprāyasthalaṃ tathā /
dhūmaprāyagṛhaṃ talpaṃ kārpāsaparikalpitaṃ

1,17.56

agniḥ śramāmbujananaṃ tathoṣṇāmbaradhāraṇaṃ /
kauśeyadhāraṇaṃ tūrvostāḍanaṃ kaṭhināsanaṃ

1,17.57

uṣṇālayakṣārakūpasalilaṃ kaṭutiktakau /
amlaḥ kaṣāyatiktaśca rāmaṭhaṃ ca virūkṣakaṃ

1,17.58

madirā ca vasā majjā mūtraṃ duṣṭajalāni ca /
madaṃ śītamanārogyaṃ bhojanaṃ tailavarjitaṃ

1,17.59

abhyaṅgaṃ kāñjikaṃ śītaṃ rogābhāve kaṣāyakaṃ /
vidāhi śoṣaṇaṃ mūrdhni snānamapyuṣṇavāribhiḥ

1,17.60

kāraṇaṃ doṣakopānāṃ nindyamanyadvivarjayet /
<pītajalajīrṇalakṣaṇam>
svasthaḥ pītvā sukhāsīnaḥ salilaṃ vāgyataḥ śuciḥ

1,17.61

visarjayenmalaṃ mūtraṃ tāmbūlādīṃśca varjayet /
yāvajjalaṃ pibettāvanmūtraṃ niryāti cettadā

1,17.62

jalaṃ jīrṇaṃ vijānīyādauṣadhena vinā yadā /
nirgacchetsalilaṃ pītaṃ tadā svasthataro mataḥ

1,17.63

nirgate pītasalile niḥśeṣe kṣutprajāyate /
tailābhyaṅgaṃ tataḥ kuryādvihitaṃ pathyamācaret

1,17.64

<jalājīrṇalakṣaṇaṃ tatparihāraśca>
parihāraṃ vinā rogā jāyante nāvicārataḥ /
śramaḥ klamaśca vamanaṃ śirastodaḥ śirobhramaḥ

1,17.65

salilastambhaśoṣau cābhiṣyando vegarodhanaṃ /
gulmodāvartakau vahnisadanaṃ gātrabhañjanaṃ

1,17.66

todo bastau mehane ca vakṣaṇe hṛdi locane /
jaṅghodveṣṭanakaṃ śvāso bhuktidveṣastvarocakaḥ

1,17.67

aśmarī pīnasaḥ kāsastvatisāraśca dustaraḥ /
sakṛdambhoviśoṣaścedrūkṣāyāsādikarmabhiḥ

1,17.68

sa doṣo na tu vijñeyo doṣastaṃbho'sakṛdyadi /
prapīte salile stabdhe cikitsātra vidhīyate

1,17.69

kūṣmāṇḍapatrairudaraṃ bastiṃ cācchādayetsudhīḥ /
mūtramocanakṛllepaṃ vidadhyājjalamuktaye

1,17.70

yadvājyadhātrīliptāṅgasnānaṃ kuryādrasāyanaṃ /
saguḍaṃ vā pibetkṣīraṃ takraṃ vā śarkarānvitaṃ

1,17.71

nālikerodakairvāpi sasitorvārubījakaṃ /
kaṣṭājjīrṇaṃ jalaṃ yasya bhukteḥ prāksarpirādadet

1,17.72

yadvā tiṣṭhecciraṃ cāpsu snāyāddhātryādibhirhimaiḥ /
yadvā stabdhe jale pīte svāduśītairviśodhayet

1,17.73

kṛṣṇāmadanasindhūtthaiḥ kalkairmadhuyutairvamet /
pathyācūrṇaṃ nālikerajalaiḥ pītvā virecayet

1,17.74

yadvā trijātakavyoṣakrimighnāmalakābdakaiḥ /
trivṛtsarvasamā yojyā hyetatsarvasamā sitā

1,17.75

sakṣaudragulikāṃ kṛtvā lihedambhovimuktaye /
rātrau varā sevitā cetsarvadoṣavināśinī

1,17.76

nābheradhaścārdrapaṭaṃ kṣaṇamātraṃ nidhāpayet /
avagāhena śītāmbho mūrdhni vā śītavāri ca

1,17.77

nikṣipedathavā sārdrasikatātalpaśobhite /
dhārāgṛhe vā cāsīta trapusorvārubījakaṃ

1,17.78

varīdrākṣāmbunā peyaṃ vā tu kāśmīrajaṃ vṛṣaṃ /
drākṣārasena vā peyaṃ karkaṭībījakāni ca

1,17.79

taṇḍulakṣālanajalairmadhukaṃ vātha śarkarāṃ /
sadrākṣaṃ ca guḍaṃ dārvīṃ taṇḍulodakayogataḥ

1,17.80

yadvā dhātrīphalarasairgostanīṃ śarkarānvitāṃ /
varīṃ vā śarkarāyuktāṃ drākṣāṃ vā mastunā saha

1,17.81

jalena vā guḍaṃ peyaṃ nālikerajalena vā /
tugākṣīrībhavaṃ kalkaṃ vāpi karkārubījakaṃ

1,17.82

kalpaṃ vā tāmalakyāśca mūlaṃ vā yaṣṭikalkakaṃ /
piśācakadalīpakvaphalaṃ kṣaudrasitānvitaṃ

1,17.83

nālikerajalairvāpi takrairvā mastunāpi vā /
rambhākandajalairvāpi kṣīrairvāmalakīrasaiḥ

1,17.84

yadvāmṛtārasairvāpi kūṣmāṇḍasvarasena vā /
dāḍimasya rasairvāpi tvabhīrośca rasaistathā

1,17.85

alābośca rasairvāpi pibedelāṃ saśarkarāṃ /
kadalīkandayaṣṭyāhvaśvadaṃṣṭrāśca kaśerukāḥ

1,17.86

tṛṇapañcakamūlāni śukrā caiva śatāvarī /
eteṣāṃ kadalīkandapramukhānāṃ kaṣāyakaṃ

1,17.87

sakṣaudraṃ sasitaṃ vāpi peyaṃ jalavimuktaye /
<uṣaḥpānaguṇāḥ>
evaṃ brāhme muhūrte yatpītaṃ vāri rasāyanaṃ

1,17.88

doṣānaśeṣānśamayedrogānapi vināśayet /
raktavātaṃ ca vātāṃśca hṛdrogaṃ śvāsakāsakaṃ

1,17.89

raktapittaṃ ca pittāni grahaṇīchardyarocakān /
kṣayamūrcchākuṣṭhamehamohagaṇḍārbudāngadān

1,17.90

gulmaplīhāśmarīśūlānāhājīrṇaviṣūcikāḥ /
krimiṃ pāṇḍuṃ kāmilāṃ ca halīmakavisarpakāḥ

1,17.91

vraṇaṃ ca śvayathuṃ śvitramagnisādaṃ tridhā viṣaṃ /
jatrūrdhvaguhyakānrogānapasmāraṃ ca vibhramaṃ

1,17.92

jvarānādhmānajaṭharamūtrāghātagudāṅkurān /
valīpalitanirmukto jīvettriśatavatsaraṃ

1,17.93

sthiradhīrbalavāndhīraḥ kāntaḥ kāntāmanobhavaḥ /
<nāsāpānarasāyanam>
nāsāpuṭābhyāṃ salilaṃ yastu prātaḥ pibennaraḥ

1,17.94

śuktimātraṃ pratidinaṃ pathyāśī vijitendriyaḥ /
indriyāṇāṃ paṭutvaṃ ca valīpalitanāśanaṃ

1,17.95

śatāyuṣyaṃ avāpnoti nāsārandhrarasāyanaṃ

1,19.1

âk, १, १९
<ṛtucaryā, kālavibhāgaḥ>
śrībhairavī /
bhagavantvatprasādena nityācārakramaḥ śrutaḥ /
svāminnaimittikācāraṃ śrotuṃ vāñchāsti me vada

1,19.2

śrībhairavaḥ /
tacchṛṇu tvaṃ mahādevi brūmi naimittikīṃ vidhiṃ /
kālādhīnaḥ sa tu bhavedanapāyo'mitaḥ sadā

1,19.3

anādinidhanaḥ sūkṣmaḥ sthūlo vyāptaḥ sadātanaḥ /
brahmādayaśca sūryādyā mahābhūtādayaḥ pare

1,19.4

kālānusāriṇaḥ sarve prayatne kālarūpiṇaḥ /
kālādeva hi jāyante līyante tatra sarvadā

1,19.5

yaḥ kālaḥ so'hameveti tvaṃ ca kālapravartinī /
tasmājjanmabhṛtāṃ janmanidhanāya nivedyate

1,19.6

avibhājyo hi kālo'yaṃ tathāpi pravibhajyate /
tīkṣṇasūcyābdapatraṃ tu yāvatkālena bhidyate

1,19.7

sa kālo lava ityuktastruṭī triṃśallavairbhavet /
tadyo'yaṃ syāttruṭiḥ kālo mātrā syāttaddvayānvitā

1,19.8

dṛkpakṣmaṇoḥ parikṣepaḥ sa tu mātrā praśasyate /
mātrāṣṭādaśabhiḥ kāṣṭhā kāṣṭhātriṃśadyutā kalā

1,19.9

kalātriṃśatkṣaṇaḥ proktaḥ kṣaṇaiḥ ṣaḍbhiśca nāḍikā /
nāḍīdvayaṃ muhūrtaḥ syāttaiścaturbhiśca yāmakaḥ

1,19.10

yāmaiścaturbhirdivasastathā rātrirbhavetpriye /
evaṃ divāniśaṃ kiṃ tu pūrvāhṇo daśa nāḍikāḥ

1,19.11

madhyāhne daśa nāḍī syādaparāhṇastathaiva ca /
pūrvarātraṃ cārdharātraṃ tathaivāpararātrakaṃ

1,19.12

divasaiḥ pañcadaśabhiḥ pakṣaḥ syācchuklasaṃjñakaḥ /
dvitīyaḥ kṛṣṇapakṣaḥ syāddvābhyāṃ māsastu jāyate

1,19.13

māsābhyāmṛtusaṃjñā syādṛtubhyāṃ kālasaṃjñakaḥ /
ṛtutrayaṃ syādayanaṃ dvābhyāṃ saṃvatsaro bhavet

1,19.14

aṣṭādaśaprakāreṇa kālastasmādvibhajyate /
māghādimāsāḥ kramaśo bhavanti śiśirādayaḥ

1,19.15

śiśiraśca vasantaśca grīṣmo varṣā śaraddhimaḥ /
ṛtavo dakṣiṇaṃ teṣāṃ kathayāmi śṛṇu priye

1,19.16

<hemantartusvarūpam>
tatra sūryo diśaścaiva himānīkaluṣīkṛtāḥ /
dhūmadhūmrarajomando vāyuḥ śītaprabodhanaḥ

1,19.17

romāñcakārī kaubero lavalyaḥ puṣpitāstadā /
puṃnāgalodhraphalinīpuṣpāmoditaṣaṭpadāḥ

1,19.18

gajavājīgomahiṣīkākājādyāśca garvitāḥ /
saritprāleyapaṭalasaṃchannaśakunādayaḥ

1,19.19

soṣṇabāṣpajalāḥ kūpāḥ paśya haimantike ṛtau /
<śiśirartusvarūpam>
evaṃ hi śiśire kāle cayaṃ yāti kaphaḥ svataḥ

1,19.20

<vasantartusvarūpam>
vasante vimalā dikkāḥ sūryaścāruṇadīdhitaḥ /
malayānilasañcāro navapallavaśobhitāḥ

1,19.21

navīnatvakpalāśāḍhyā vṛkṣāḥ sarvatra puṣpitāḥ /
sahakāśokabakulamādhavīcampakodbhavaiḥ

1,19.22

palāśakādimaiḥ puṣpaiḥ pravibhāti vanasthalī /
bhramadbhramaranidhvānakokilālāpasaṃkulā

1,19.23

śleṣmakopaśca bhavati kālaḥ sarvottamo hyayaṃ /
<grīṣmartusvarūpam>
grīṣme tīkṣṇakaraścaṇḍo'tasīkusumasannibhaḥ

1,19.24

saṃtāpitamahīdikkaḥ śoṣitāśeṣabhūrasaḥ /
dāvāgninātijvalitā diśo bhūmiśca dhūsarāḥ

1,19.25

nairṛto vāyuratyugro vātyā cogrāsukhā bhavet /
ātapasvedapavanaiḥ prāṇino jvaritā iva

1,19.26

saṃtaptakroḍamahiṣamātaṅgairākulīkṛtāḥ /
caṇḍāśukiraṇottaptaśuṣkasvalpajalānvitāḥ

1,19.27

kallolitāstaṭākādyāḥ saṃtaptajalajantavaḥ /
jīrṇaśuṣkaviśīrṇaiśca parṇaiśca patitairdrumāḥ

1,19.28

soṣmāśchāyāvihīnāśca vāyuvyākulitā bhṛśaṃ /
śuṣkapatralatāgulmāḥ śirīṣāḥ kusumojjvalāḥ

1,19.29

śleṣmakṣayaścānudinaṃ tasmādvāyoścayo bhavet /
<varṣartusvarūpam>
varṣartau paścimo vāyurmahī navatṛṇāvṛtā

1,19.30

bhinnaistathāñjanābhaiśca jaladaiśchāditākhilā /
śakragopāvṛtā pṛthvī sarvasasyamanoharā

1,19.31

bhūlatānivahacchannā jalaklinnā ca paṅkilā /
mattakekikulakrīḍānṛttavistīrṇapiñchakā

1,19.32

bhekabhīkaranidhvānabadhirīkṛtadiṅmukhā /
kadambakadalījātikuṭajāmodamedurā

1,19.33

dhārādharāmbudhārābhighātanaṣṭasaroruhā /
prabhūtasalilāpūrṇasopānā dīrghikā bhṛśaṃ

1,19.34

patisaṃyogasadṛśamahākārā mahājalāḥ /
pūrṇobhayataṭāntāśca nadyaḥ sakaluṣodakāḥ

1,19.35

nabhaḥ stanitajīmūtaprodyadvidyutpradīpitaṃ /
anyonyāmbudasaṃghaṭṭajātanirghoṣabhīkaraṃ

1,19.36

indracāpalasanmeghacchāditārkendumaṇḍalaṃ /
vanaṃ hṛṣṭājamahiṣakiṭicātakasaṅkulaṃ

1,19.37

śleṣmā kṣīṇataro vāyoḥ kopaḥ pittacayastadā /
<śaradṛtusvarūpam>
śaradi sphuritābhāśca bhānostīkṣṇā marīcayaḥ

1,19.38

prakṣīṇavārivimalavāridonmuktamārgakāḥ /
jyotsnāmṛtarasāsiktamoditākhilajantavaḥ

1,19.39

sphuritoḍukulākīrṇā rātrayaśca manoharāḥ /
vimalākāśarucirāḥ kāmalīlotsavapradāḥ

1,19.40

mahī cāśyānapaṅkā ca kaṇikāpūrṇaśālikā /
sadasyaḥ phullakamalakumudotpalamaṇḍitāḥ

1,19.41

prahṛṣṭamīnahaṃsālīlīlālolataraṅgikāḥ /
amalāmbusarākīrṇāḥ snānapānahitapradāḥ

1,19.42

diśaḥ praphullarucirakāśacāmaraśobhitāḥ /
vimalāmoditakroñcamallikāparimaṇḍitāḥ

1,19.43

saptacchadarajoyogadṛptadantikulaṃ vanaṃ /
prakṣīyate tadā vāyuḥ pittaṃ kupyati pārvati

1,19.44

<ādānavisargakālasvarūpam>
divāniśādimadhyānte śleṣmapittasamīraṇāḥ /
kupyanti ṛtavaḥ sarve pravartante kramācchive

1,19.45

dinamāgneyarūpaṃ syādrātriḥ saumyamayī bhavet /
dvau ca pakṣau tadā devi ṛtū hemantaśaiśirau

1,19.46

tau ṛtū himakālaḥ syāduṣṇau madhunidāghakau /
prāvṛṭśaradṛtū jñeyau varṣākālaḥ sa ucyate

1,19.47

ṛtubhiḥ śiśirādyaistattribhiḥ syāduttarāyaṇaṃ /
tadā jñeyamiti jñeyamādānaṃ tadbhavetpriye

1,19.48

sūryānilau svabhāvena bhūmisaumyarasāpahau /
kiṃtu mārgavaśādetāvatyuṣṇakhararūkṣakau

1,19.49

ādadāte balaṃ tejaḥ prāṇināṃ prativāsaraṃ /
tiktaḥ kaṣāyakaṭukau prabalāḥ syuryathottaraṃ

1,19.50

prāvṛḍādyaiśca ṛtubhistribhiḥ syāddakṣiṇāyanaṃ /
etatsomātmakaṃ viddhi visargākhyamiti smṛtaṃ

1,19.51

prakṛtyā śītalā vṛṣṭyā vāyusomāmbudāḥ paraṃ /
balinaḥ syuryatastasmātsūryaḥ kṣīṇarucirbhavet

1,19.52

gate bhūtalatāpe'sminprāṇināṃ prativāsaraṃ /
kālo balaṃ visṛjati prabalāḥ syuryathottaraṃ

1,19.53

atrāmlalavaṇau svādū rasāḥ snigdhā bhavanti hi /
hemante śiśire pūrṇaṃ madhau śaradi madhyamaṃ

1,19.54

grīṣme prāvṛṣi śītaṃ syātsarveṣāṃ prāṇināṃ balaṃ /
<hemantartucaryā>
rasasya balinaḥ śītasaṃvṛtatvāddhimāgame

1,19.55

koṣṭhāgneścāvikīrṇatvātpiṇḍito jaṭhare yataḥ /
tato balīyānkoṣṭhāgnistasminsvalpāśano yadi

1,19.56

vāyunā dīpyate vahniḥ paceddhātūnrasādikān /
tasmāddhimāgame sevyo madhuro lavaṇāmlakaḥ

1,19.57

atha dairghyānniśānāṃ tu kṣudhā prātastarāṃ bhavet /
dinacaryāprakāreṇa visṛjanmalamūtrakaṃ

1,19.58

dantakāṣṭhādikaṃ sarvaṃ vidadhyātparameśvari /
tato mūrdhārhavātaghnatailenābhyaṅgaṃ ācaret

1,19.59

gātrābhyaṅgaṃ mardanaṃ ca yāvacchakyaṃ ca yathāsukhaṃ /
kuśalairbāhuyuddhaṃ ca yāvacchakyaṃ bhajettataḥ

1,19.60

godhūmacaṇakairmudgairhṛtatailo yathāvidhi /
snātvā kauśeyeke rakte laghunyuṣṇe susāndrake

1,19.61

vāsasī paridhāyaiva kastūryā kuṅkumena ca /
kālāgarudraveṇaiva carcāṃ kurvīta vigrahe

1,19.62

dhūpayeddehacikurānkālāgarujadhūpataḥ /
campakaṃ bakulaṃ puṣpaṃ śatapatraṃ ca kaitakaṃ

1,19.63

javādyairupaliptāni kṛtvā śirasi dhārayet /
guḍāsavaṃ madyamaṇḍaṃ madyaṃ māṃsaṃ ca meduraṃ

1,19.64

snigdhaṃ māṃsarasaṃ soṣṇaṃ māṣagodhūmapiṣṭajān /
ikṣukṣīravikārāṃśca soṣṇamannaṃ tilodbhavaṃ

1,19.65

śauce sukhoṣṇaṃ salilaṃ soṣmalaṃ cāru mandiraṃ /
śayanaṃ kauthakaślakṣṇamṛdulājinakambalaiḥ

1,19.66

prāvāraiḥ śubhakauśeyaiḥ krameṇāstṛtamujjvalaṃ /
bhajedavṛddhasūryāṃśūnpṛṣṭhabhāgena śāmbhavi

1,19.67

svedaṃ copānahaṃ nityaṃ hasantītīvratāpite /
garbhagehe nivāsaṃ ca vṛttapīnonnatastanīḥ

1,19.68

rathāṅgavṛttasuśroṇyo rambhāstambhorumaṇḍitāḥ /
madyapānamadonmattā vastrasraggandhaśobhitāḥ

1,19.69

priyāḥ prītāḥ samāśliṣyenna bādhā śītadoṣajā /
kastūrī kuṅkumaṃ candraṃ lavaṅgaṃ jātikāphalaṃ

1,19.70

pratyekaṃ niṣkamekaṃ syātsāraḥ khadirasambhavaḥ /
yuñjyātṣoḍaśaniṣkaṃ ca sarvaṃ peṣyaṃ himāmbunā

1,19.71

gulikāṃ maricākārāṃ kuryāddaurgandhyanāśinīṃ /
vātaśleṣmaharā rucyā guṭikaiṣā prakīrtitā

1,19.72

guṭyanvitaṃ ca tāmbūlaṃ yatheṣṭaṃ bhakṣayetsadā /
evaṃ hemantacaryā syātśiśire'pyamumācaret

1,19.73

śleṣmā citaḥ syānnitarāṃ bhajeddhaimantikaṃ vidhiṃ /
atrādānabhavaṃ rūkṣaṃ bhavecchīto mahattaraḥ

1,19.74

<vasantartucaryā>
śiśire tu citaḥ śleṣmā vasante'rkāṃśuvidrutaḥ /
nāśayejjāṭharaṃ vahniṃ svayaṃ toyasvabhāvataḥ

1,19.75

janayedrogamakhilaṃ tasmācchīghraṃ kaphaṃ jayet /
atha vāsantikāṃ caryāṃ kathayāmi mama priye

1,19.76

tīkṣṇāñjanacchardinasyairvyāyāmodvartanairapi /
pādābhyāṃ mardanenoṣmavārisnānena taṃ haret

1,19.77

kāṣāyaraktakausumbhakauśeyavasanāni ca /
paridhāya sakarpūrāgaruṇāṅgāni dhūpayet

1,19.78

kastūrīkuṅkumahimaiścandanairlepayettanuṃ /
cūtacampakapunnāgapūgakesarapāṭalaṃ

1,19.79

mādhavīketakīmallikāśokanavamālikāḥ /
javādyairlepitāḥ kṛtvā vahetkalhāramutpalaṃ

1,19.80

madyaṃ pañcavidhaṃ proktaṃ sarvavyādhiharaṃ paraṃ /
mādhavāriṣṭamārdvīkāsavaśīthuritīritāḥ

1,19.81

kṣaudrairmadakaradravyai racito mādhavaḥ smṛtaḥ /
ciraṃ madakaradravyaṃ khanitvā sthāpitaṃ bhuvi

1,19.82

ariṣṭo'yamiti jñeyo mārdvīko gostanībhavaḥ /
āsavo madakṛddravyasavanādvā samudbhavaḥ

1,19.83

śīthurikṣurasājjātaḥ sevyāḥ pañca mayā matāḥ /
kāminīvadanāmbhojavāsitāścittahāriṇaḥ

1,19.84

puṣpādivāsitā hṛdyāḥ kāntānayanarañjitāḥ /
purāṇāḥ kaṭukāstiktāḥ kaṣāyāḥ śleṣmahāriṇaḥ

1,19.85

mātuluṅgāmrajambūnāṃ patrapuṣpaphalānvitāḥ /
suhṛdbhiḥ saha jaṃbīrarasārdrakapalāṇḍukaṃ

1,19.86

jāṅgalaṃ palalaṃ śūlyaṃ tadrasaṃ ca kṛtaṃ navaṃ /
purāṇakṣaudragodhūmayavaṣaṣṭikaśālikān

1,19.87

bhajetkaphaghnaṃ śākaṃ ca vyañjanaṃ pānakaṃ tathā /
amadyapastu śuṇṭhyambu mustāmbu kṣaudravāri vā

1,19.88

khadirāsanasārotthakvathitaṃ vāri vā pibet /
udyāne saudhakācādyairmaṇinīkāśarocibhiḥ

1,19.89

kuṭṭimairmaṇḍite cārumaṇḍape suratocite /
kokilālāparucire sugandhikusumojjvale

1,19.90

bahupādapasacchāyāvāritoṣṇāśudīdhitau /
samantātsalilāpūrṇakulyābhiḥ śītalīkṛte

1,19.91

malayānilasañcāraśamitaśramavāriṇi /
nānāprasūnasubhagaśākhinīnālanandite

1,19.92

lambamānasugandhasraṅmakarandābhiṣecite /
uśīrapāṭalīpaṅktiśobhite bisavistṛte

1,19.93

puṣpairākīrṇite mandatālavṛntānilojjvale /
samāsīnaḥ priyālāpacaturāḥ kāmalolupāḥ

1,19.94

kandarpadarpasarvasvāḥ sūkṣmasvacchāṃbarāḥ priyāḥ /
taruṇī ramayangoṣṭhīḥ kurvaṃstābhirmanoharāḥ

1,19.95

suhṛdbhirāptaiḥ sahito madhyāhnaṃ gamayetsukhī /
atiśītagurusnigdhasvādvamlalavaṇāni ca

1,19.96

tilekṣukṣīravikṛtidivāsvapnātipicchilaṃ /
matsyaṃ kṣārodakaṃ pūpaṃ śleṣmalaṃ varjayenmadhau

1,19.97

<grīṣmartucaryā>
grīṣme hyatyarthatīkṣṇaḥ syādgharmabhānurbhuvo rasān /
snigdhānguṇāṃśca kṣapayetkaphastasmātkṣayaṃ vrajet

1,19.98

tena vāyuścitaḥ syācca pūritaiḥ śītalairjalaiḥ /
candanāgarukastūrīkuṅkumaiśca sugandhibhiḥ

1,19.99

prasūnairvividhaiḥ phullairvāsite mallikādibhiḥ /
kāminīpīnavakṣojadaghnāmbuni suśodhite

1,19.100

hrade vā dīrghikāyāṃ vā saṃskṛtāyāṃ yathāvidhi /
ā karṇapūrṇanayanavirājitamukhendubhiḥ

1,19.101

mṛṇālabhūṣaṇodbhāsiśirīṣamṛdubāhubhiḥ /
karpūramuktākusumamālāmalayajojjvalaiḥ

1,19.102

sūkṣmakausumbhavasanabaddhamadhyanitambibhiḥ /
svanūpuraravākṛṣṭasārasārāvarañjitaiḥ

1,19.103

jalakrīḍāticaturaiḥ saṃyuktaḥ kāminījanaiḥ /
saṃkrīḍeta karonmuktavārisiktāṅganāmukhaḥ

1,19.104

drutiśṛṅgamukhotsṛṣṭavārisecitavigrahaḥ /
tābhirbhujāntaraṃ śliṣyankurvanlīlāṃ muhurmuhuḥ

1,19.105

uttīrya ca vapurvastrairudvartya cikurānsukhaṃ /
svacche sūkṣme kaṣāye ca vasane dhārayettataḥ

1,19.106

candanāgarukarpūrairdhūpayetkeśavigrahau /
śrīkhaṇḍacandrakastūrīpaṅkacarcitavigrahaḥ

1,19.107

nepālamālatīmallīpāṭalīśatapatrakāḥ /
saugandhikaṃ maruvakaṃ hrīveraṃ ca mṛgāṇḍajaiḥ

1,19.108

sugandhatailairliptāni dhārayetkusumāni ca /
atra madyaṃ na peyaṃ syādathavā madyasātmyakaiḥ

1,19.109

svalpaṃ peyaṃ tu teneṣanna tṛptiścettadā jalaiḥ /
svādubhirbahubhiryuktaṃ pibenmadyaṃ yathāsukhaṃ

1,19.110

tathā nocedbhaveddhātuśoṣo'ntardāhamohabhāk /
śithilāvayavakṣīṇaprāṇabuddhibalaḥ priye

1,19.111

madhuraṃ śītalaṃ snigdhaṃ dravaṃ laghu hitaṃ bhajet /
sadyaḥ saśarkaraṃ lihyācchāleyaṃ jāṅgalaṃ palaṃ

1,19.112

ameduraṃ māṃsarasaṃ rasālāṃ pānakaṃ pibet /
pañcasāraṃ ca rāgaṃ ca ṣāḍavaṃ cāthavā hitaṃ

1,19.113

<rasālāpānake>
śarkarāmaricopetaṃ dadhi hastaviloḍitaṃ /
etadrasālā vikhyātā rambhāpanasacūtajaiḥ

1,19.114

phalaiḥ saśarkarāmbhobhirnavamṛtpātragaṃ kṛtaṃ /
īṣadamlamiti khyātaṃ pānakaṃ taddhitaṃkaraṃ

1,19.115

<pañcasāraḥ>
mṛdvīkārājakharjūramadhūkakusumāni ca /
śrīparṇīkṣudrakharjūrīparipakvaphalāni ca

1,19.116

saśarkarāmbu nikṣipya dṛḍhaṃ hastena peṣayet /
saṃsthāpya navamṛdbhāṇḍe hyanyedyurvastraśodhitaṃ

1,19.117

pañcasāra iti khyāto hṛdyo vātakaphāpahaḥ /
<rāgaṣāḍavau>
sitākṣaudrādimadhuradravyayuktaṃ phalaṃ ca yat

1,19.118

svacchaṃ rāga iti jñeyaḥ sarvasantāpanāśanaḥ /
ayameva tu sāndraścellehyaṃ ṣāḍava īritaḥ

1,19.119

sa ca vastreṇa saṃśuddhaḥ peyaṣāḍava ucyate /
etatpañcavidhaṃ pānaṃ pāṭalīcampakādibhiḥ

1,19.120

elayā vāsitaṃ śuddhaṃ mṛdbhāṇḍe sthāpite nave /
uśīratālavṛntasya vāyunā śītalīkṛtaṃ

1,19.121

mocacocadalopetameṣā sāmānyasaṃskṛtiḥ /
atha nūtanabhāṇḍāntaḥ pūritaṃ svādu nirmalaṃ

1,19.122

pāṭalīketakīpuṣpakarpūrasurabhīkṛtaṃ /
sāndrāṃbareṇa saṃvītaṃ tālavṛntaiḥ suśītalaṃ

1,19.123

pibejjalaṃ tālasālapūgakharjūrapādapaiḥ /
nālikerāmrapanasajambūpunnāgacampakaiḥ

1,19.124

karapraceyavyālambiphalapuṣpakagucchakaiḥ /
drākṣāstabakasaṃchannaśākhāntaritarājitaiḥ

1,19.125

mādhavīstabakālīnabhṛṅgagītābhinanditaiḥ /
nānāsugandhitarubhirvāryamāṇārkadīdhitau

1,19.126

haṃsasārasakāraṇḍaśobhamānasarovare /
paritaḥ pravahatkulyātaraṅgānilaśītale

1,19.127

nṛtyatkekikalākīrṇakokilālāpaśobhite /
śārikāśukasaṃlāpamuhyanmānavatījane

1,19.128

udyāne bālakośīravṛtau salilasecite /
mṛṇālapadmakalhārotpalapallavanirmite

1,19.129

sugandhipuṣpamālābhirlambamāne suśītale /
ārdrāmbaraiśca racitacchāyānavapaṭālike

1,19.130

mādhavīmaṇḍape ramye sarvasantāpahāriṇi /
kadalīmṛṇālakusumapallavaiḥ parikalpitāṃ

1,19.131

cārūttamacchadapaṭāṃ himāmbupariṣecitāṃ /
śayyāmatyantamṛdulāṃ santāpaśramahāriṇīṃ

1,19.132

tuṣāraśītalataraiścarmavastrābhipūritaiḥ /
sūkṣmairjalalavaiḥ siktaḥ savayobhiḥ samanvitaḥ

1,19.133

madhyāhnaṃ gamayedevaṃ tathā dhārāgṛhe'thavā /
dīvyanpustamayīkāntāstanahastamukhacyutaiḥ

1,19.134

bālośīrāmbubhiḥ śīte svacchasphaṭikapaṭṭake /
karpūracandanālipte luṭhaṃstāpapraśāntaye

1,19.135

pratyagrasnānaśītāṅgyo muktābharaṇabhūṣitāḥ /
mṛṇālacandanālepā mṛṇālavalayānvitāḥ

1,19.136

svacchāmbarātirucirāḥ pramadāstāpahāriṇīḥ /
cumbanāliṅganasparśaistoṣayanparihāsayan

1,19.137

puṣpamālāviracitavitānapariśobhite /
śītāṃśukiraṇasparśadravaccandropalojjvale

1,19.138

candrikākāntilasite mandānilavirājite /
saudhasthale samāsīnaḥ śaśāṅkakiraṇāhvayān

1,19.139

bhakṣānaśnīta tārendukiraṇaiḥ śītalīkṛtaṃ /
saśarkaraṃ pibetkṣīraṃ māhiṣaṃ balakṛddhitaṃ

1,19.140

nidāghahaṃ śarīrasya mālācandanadhāriṇaḥ /
svacchāṃśukāvṛtāṅgasya samāptaratikarmaṇaḥ

1,19.141

jalārdrāṃśukavātena tālavṛntānilena ca /
vistāritābjapatrasya vījanaiścāmbuvarṣibhiḥ

1,19.142

mayūratālavṛntaiśca tathā ca haricandanaiḥ /
karpūramallikāmuktāmālābhirmadhuraiḥ priye

1,19.143

śārikāśukabālānāṃ ālāpairbisabhūṣaṇaiḥ /
phullakalhārakamalanīlotpalavirājitaiḥ

1,19.144

karpūracandanālepaiḥ kāntaiśca pramadājanaiḥ /
tāpaḥ saṃhriyate cāsya cādānoṣṇābhitāpinaḥ

1,19.145

saktukaṭvamlalavaṇarūkṣāyāsātapāṃstyajet /
<varṣartucaryā>
athāto vārṣikīṃ caryāṃ śṛṇu vakṣyāmi bhairavi

1,19.146

ādānakṣīṇadhātūnāṃ narāṇāṃ jaṭharānalaḥ /
kṣīṇo'pi varṣāsamaye doṣaiḥ sīdati satvaraṃ

1,19.147

savārivāridavrātatirohitadivākare /
vyomni jhañjhāsamīreṇa śītalena tuṣāriṇā

1,19.148

vātaḥ syātkupito'tyantaṃ prataptāyā nidāghataḥ /
bhūmermeghādisiktāyā bāṣpaiḥ kālasvabhāvataḥ

1,19.149

amlapākaiśca lūtādimalinaiḥ salilaistathā /
pittaṃ kupyati cātyarthaṃ durdinatvācca jāṭharaḥ

1,19.150

vahniḥ sīdati tenaiva śleṣmā kupyati dustaraḥ /
evamanyonyaduṣṭāḥ syurdoṣāḥ sādhāraṇaṃ tataḥ

1,19.151

mardanaṃ ca śiro'bhyaṅgaṃ tailairnārāyaṇairbhajet /
uṣṇodakaiśca bahubhiḥ snātvā saṃmārjayettanuṃ

1,19.152

raktaṃ cāpyathavā śuklaṃ māñjiṣṭhaṃ vātha dhārayet /
sāndreṇāgarudhūpena śarīraṃ dhūpayecchive

1,19.153

kastūrīṃ kuṅkumaṃ cāru bhajetkālāgarudravaṃ /
kuṭajaṃ ketakīṃ jātiṃ maruvaṃ karavīrakaṃ

1,19.154

snigdhajāṅgalamāṃsāni saṃskṛtāṃstadrasānapi /
mudgāḍhakakulutthānāṃ pibedyūṣaṃ ca saṃskṛtaṃ

1,19.155

ariṣṭākhyaṃ ca maireyaṃ purāṇamathavā pibet /
sauvarcalayutaṃ mastu pañcakolarajoyutaṃ

1,19.156

bhajeduṣṇakaraṃ sarvaṃ śuddhakoṣṭho bhavennaraḥ /
kuryātkaṣāyabastiṃ ca jīrṇadhānyāśanaṃ bhajet

1,19.157

divyaṃ vā kaupamudakaṃ śṛtaṃ peyaṃ sukhāvahaṃ /
atyantavātavarṣe'hni prāyeṇa lavaṇāmlakaṃ

1,19.158

madhuraṃ laghu sakṣaudraṃ śuṣkanistālitāni ca /
vyañjanāni ca tailaṃ ca vaṭakānparpaṭānbhajet

1,19.159

yathāsukhaṃ ca tāmbūlaṃ kastūrīphalasaṃyutaṃ /
netevanīsyādagarudhūpitāmbaramāvahet

1,19.160

sugandhāvayavastiṣṭhetsaudhe bhūbāṣpavarjite /
tuṣāraśītarahite suramye'garudhūpite

1,19.161

divāsuptiṃ nadītoyaṃ saktuṃ jalaghṛtāplutaṃ /
vyāyāmamarkakiraṇānsaṃgamātyantikaṃ tyajet

1,19.162

<śaradṛtucaryā>
athātaḥ śāradīṃ caryāṃ vakṣyāmi śṛṇu vāṅmayi /
varṣartau śītavṛṣṭibhyāṃ sahasaiva raveḥ karaiḥ

1,19.163

taptāṅgānāṃ nṛṇāṃ pittaṃ citaṃ vṛṣṭau tu śārade /
sutarāṃ kupyati tadā tasmātpittāpanuttaye

1,19.164

pittaghnatailenābhyaṅgaṃ mardanaṃ mṛdu kalpayet /
sukhoṣṇavāriṇā snānaṃ śuklakāṣāyamambaraṃ

1,19.165

dhṛtvā cāgarukarpūradhūmenāṅgāni lepayet /
bhadraśrīhimaliptāṅgaḥ ketakībhallakāni ca

1,19.166

campakāmbujapatrāṇi vahenmṛgamadānvitaṃ /
virecanaṃ sirāmokṣaṃ tiktājyāsvādanaṃ bhajet

1,19.167

śāligodhūmamudgaṃ ca paṭolakṣaudraśarkarāḥ /
jāṅgalaṃ piśitaṃ tiktaṃ kaṣāyaṃ madhurānbhajet

1,19.168

bubhukṣitastu laghvannaṃ dhātrīṃ śīthuṃ ghṛtaṃ payaḥ /
pānakaṃ yāvasaṃ cekṣunālikerodakaṃ navaṃ

1,19.169

agastyodayasaṃśuddhanirviṣaṃ laghu śītalaṃ /
arkendukiraṇottaptaśītaṃ haṃsodakaṃ pibet

1,19.170

maudgayūṣaṃ pradoṣe tu himacandanacarcitaḥ /
sugandhamālānirdhautavasanālaṃkṛtaḥ sukhī

1,19.171

muktāmālāpariṣkāraḥ sugandhośīralepitaḥ /
ramyārāmāparivṛte harmye jyotsnātisundare

1,19.172

samāsīnaścandrapādānseveta taruṇīyutaḥ /
svādansvādaṃścekṣudaṇḍānpittaghnamadirāmapi

1,19.173

pāyaṃ pāyaṃ sukhaṃ tiṣṭhankrīḍayankāminījanaṃ /
yavakṣārādikānkṣārānhimaṃ ātṛpti bhojanaṃ

1,19.174

tilatailaṃ ravikarāndivā nidrāṃ vasāṃ dadhi /
tīkṣṇaṃ madyaṃ tyajedvastu prācīvāyuṃ ca pittakṛt

1,19.175

<sarvartusādhāraṇī caryā>
atha sādhāraṇī caryā saṃkṣepādvakṣyate śive /
svādvamlalavaṇānprāyo himavarṣāgame bhajet

1,19.176

tiktoṣaṇakaṣāyāṃśca vasante nitarāṃ bhajet /
nidāghe madhuraprāyaṃ bhajedvarṣātyaye punaḥ

1,19.177

tiktasvādukaṣāyāṃśca varṣartau ca bhajetkramāt /
madhau rūkṣoṣṇamaśnīyādgrīṣme snigdhaṃ ca śītalaṃ

1,19.178

prāvṛṭśiśirahemante snigdhaṃ coṣṇataraṃ bhajet /
meghātyaye rūkṣaśītaṃ vidhinānena sevayet

1,19.179

tattadṛtūktānadhikānrasānseveta cānvahaṃ /
anyānapi rasānsarvānalpamātraṃ yathāruci

1,19.180

ekasyāntyaṃ ca saptāhamanyasya dinasaptakaṃ /
evaṃ caturdaśadinaṃ ṛtusaṃdhiriti smṛtaḥ

1,19.181

vartamānāmṛtoścaryāṃ mandaṃ mandaṃ samutsṛjet /
āgāmina ṛtoścaryāṃ ṛtusaṃdhau bhajetkramāt

1,19.182

sātmyadravyavisargācca hyasātmyadravyasevanāt /
rogā bhavanti tasmāttacchīlatyāgau śanairvrajet

1,19.183

ṛtucaryāmiti bhajannāyurārogyaṃ āpnuyāt /
<annapākakramo dhātumalādyutpattikramaśca>
annapākakramaṃ vakṣye samāsena surārcite

1,19.184

bhuktamannaṃ ca sakalaṃ koṣṭhakaṃ prāṇavāyunā /
āhṛtaṃ taddravairbhinnasaṃghātaṃ mārdavaṃ punaḥ

1,19.185

snehena nītaṃ koṣṭhāgnirāmāśayagataṃ pacet /
samānavāyunoddīpto jāṭharastu yathā bahiḥ

1,19.186

sthālīsthaṃ taṇḍulaṃ toyaṃ pacedannaṃ ca pāvakaḥ /
bhuktamātreṇa tatsarvaṃ ṣaḍrasaṃ madhurāyate

1,19.187

pacyamānaṃ kaphotpādyaiḥ phenaḥ syānmadhurādibhiḥ /
phenastu kaphatattvaṃ yātyamlatāṃ ca vidāhataḥ

1,19.188

āmāśayāccyutaṃ tacca pittaṃ bhavati nirmalaṃ /
pakvāśayamanuprāptamagninā pariśoṣitaṃ

1,19.189

piṇḍitaṃ paripakvaṃ syānmahataḥ pākataḥ kaṭuḥ /
pārthivaścāpya āgneyo vāyavyaśceti nābhasaḥ

1,19.190

pañcoṣmāṇaḥ pārthivādīnannānanu pacanti ca /
pañcāhāraguṇānpakvāṃstathā bhūtaguṇānapi

1,19.191

pṛthakpṛthakyathāsvaṃ ca puṣṇantyete yathāsukhaṃ /
bhaumo bhaumāṃstathaivānyānanye dehagatānkramāt

1,19.192

pakvaṃ tadannaṃ dvividhaṃ kiṭṭasāraprabhedataḥ /
kiṭṭaṃ tu dvividhaṃ cācchaṃ mūtraṃ sāndraṃ śakṛdbhavet

1,19.193

punaḥ sāraṃ pacantyeva yathāsvaṃ sapta vahnayaḥ /
dhātugāstu tato devi rasādraktaṃ bhavettataḥ

1,19.194

māṃsaṃ māṃsādbhavenmedastasmādasthi prajāyate /
asthno majjā tataḥ śukraṃ śukrādgarbho bhavetpriye

1,19.195

prasādaśeṣajānvakṣye rasātstanyamasṛktataḥ /
sirāśca kaṇḍarā māṃsātṣaṭtvacaśca vasā bhavet

1,19.196

medasaḥ snāyusandhī ca śeṣaṃ naśyatyataḥ paraṃ /
rasasya kiṭṭaṃ śleṣmā syādasṛjaḥ pittameva ca

1,19.197

māṃsasya kiṭṭaṃ khamalā medaso gharmavāri ca /
asthno romāṇi keśāḥ syurmajjāyāstvakṣiviṭtvacāṃ

1,19.198

snehaḥ śuklasya caujaḥ syātkramāddhātumalāḥ smṛtāḥ /
kiṭṭaṃ prasādo bhavati dhātūnāṃ paripākataḥ

1,19.199

itaretarasaṃstambhā dhātusnehaparamparā /
āhārātsādhu jīrṇādyo jātaḥ sāro raso hi saḥ

1,19.200

tasmādrasastu dhātūnāṃ raktādīnāṃ ca vardhanaḥ /
narāṇāṃ dhātavaḥ sapta santi strīṇāṃ yathā tathā

1,19.201

puṃsāṃ śuklaṃ ca śirasi nārīṇāṃ hṛṣṭamānase /
patisaṅge tu tacchuklaṃ sravanti smaramandire

1,19.202

taccāmbusadṛśaṃ svacchaṃ saumyaṃ garbhāya no bhavet /
bhuktamannaṃ divārātraṃ śuklavṛddhiṃ karoti tat

1,19.203

saptāhādacchaśuklaṃ syānmāsādgarbhakṣamaṃ hi tat /
evaṃ pākakrameṇaiva bhavetṣāṇmāturāṃbike

1,19.204

vṛṣyauṣadhaprabhāveṇa sadyaḥ śuklādi jāyate /
caṅkramadbhojyadhātūnāṃ parivṛttiḥ sadā bhavet

1,19.205

<pācakāgnisvarūpam>
jāṭharo bhautikaścaiva dhātavīyo'gnayaḥ smṛtāḥ /
eteṣu jāṭharaḥ śreṣṭho yenānnaṃ paripacyate

1,19.206

sa eva mūlaṃ sarveṣāmagnīnāṃ tatkṣaye kṣayaḥ /
tadvṛddhau ca bhavedvṛddhistanmūlaṃ jīvitaṃ balaṃ

1,19.207

devi tasmāddhitaiḥ sātmyairannapānākhyadārubhiḥ /
pālayettaṃ prayatnena tadāyattā hyarogatā

1,19.208

caturvidhaḥ sa evāgnistīkṣṇo mandaḥ samo'samaḥ /
pittābhimūrchite vāyau samāne tīkṣṇapāvakaḥ

1,19.209

asamyagbahu vā bhuktaṃ pacecchīghraṃ tu pittajān /
rogānkuryāttu mandāgniḥ samāne kaphapīḍite

1,19.210

samyagbhuktaṃ mitaṃ vāpi hitaṃ cānnaṃ cirātpacet /
vaktraśoṣādhmānatāśca gauravaṃ cāntrakūjanaṃ

1,19.211

āṭopamasakṛtkuryācchleṣmajānāmayānapi /
svasthānasthe samāne tu samo'gnirabhidhīyate

1,19.212

samyagbhuktaṃ pacetkāle tvārogyaphalado bhavet /
asamo'gniramārgasthe samāne syātsubhojanaṃ

1,19.213

cirātpacettu durbhuktaṃ acirādvātajāngadān /
kuryāttasmādapramattaḥ samāgniṃ rakṣayetpriye

1,19.214

yāmadvaye pacettīkṣṇaḥ ṣaḍyāmānmandapāvakaḥ /
kṛcchrādannaṃ samāgnistu caturyāmātpacetsukhaṃ

1,19.215

asamāgniḥ kadācittu śīghraṃ vā mandameva vā /
nābhisthāne sthito vahniḥ sarveṣāṃ prāṇināmapi

1,19.216

gajoṣṭraturagādīnāṃ vahniraṅguṣṭhamātrakaḥ /
paśumartyamṛgāṇāṃ ca yavamātrānalo bhavet

1,19.217

gṛdhrolūkabakādīnāṃ jāṭharāgnistilonmitaḥ /
kṛmikīṭādijantūnāṃ keśamātro hutāśanaḥ

1,19.218

pradīpto jāṭharo vahnirādāvannaṃ pacettataḥ /
annābhāve paceddoṣāndoṣe kṣīṇe pacettataḥ

1,19.219

dhātūndhātukṣaye prāṇānsaṃharetprāṇināṃ paraṃ

1,20.1

âk, १, २०
<yogarasāyanam>
śrībhairavī /
devadeva kṛpāmbhodhe kālakandarpanāśana /
aṣṭamūrte mahāmūrte pañcakṛtyaparāyaṇa

1,20.2

prapañcitaṃ jagatsarvaṃ tryambaka tripurāntaka /
jaṭākalitabhogīndraphūtkāraklāntacandramaḥ

1,20.3

sūryenduvahninayana smerapañcānana prabho /
kuṇḍalāhiphaṇāratnadyotamānakapolabhūḥ

1,20.4

kundāgradantasubhagapallavādharaśobhita /
hālāhalāsitagala saptabhogīndrabhūṣaṇa

1,20.5

mahāhivalayaprodyadaṣṭādaśabhujojjvala /
sarvadivyāyudhopeta varavyāghrājināṃbara

1,20.6

namatsurāsurādhīśamakuṭotpalaraśmibhiḥ /
nīrājitapadadvandva yogijanmajarāpaha

1,20.7

saccidānandavibhava prasanna karuṇāmbudhe /
oṅkāragamya vimalātarkyācintyāprameya bhoḥ

1,20.8

stotā stutyaḥ stutistvaṃ hi kartā kāryaṃ ca kārakaḥ /
sarvo'pi hi tvamevāsi prasīda parameśvara

1,20.9

tvanmāyayā jagatsarvaṃ sṛṣṭaṃ trātaṃ hataṃ tathā /
tvaṃ bhūstvamāpastvaṃ vahnistvaṃ vāyustvaṃ nabhaḥ śaśī

1,20.10

ravistvaṃ paramātmā tvaṃ guṇāstvaṃ prakṛtistathā /
puruṣastvaṃ manastvaṃ ca buddhiścittamahaṃkṛtiḥ

1,20.11

rasāyanaṃ ca sakalamākhyātuṃ ca savistaraṃ /
ājñāpayāhaṃ yadi te hṛdyā prāṇapriyā vibho

1,20.12

jīvanmuktiḥ kathaṃ nātha yogarūpaṃ ca kīdṛśaṃ /
anugṛhṇīṣva deveśa sukhopāyaṃ bhavāpahaṃ

1,20.13

śrutvā stutiṃ smitamukho bhairavaḥ parayā mudā /
uvāca devīṃ kalyāṇīṃ parvatādhipanandinīṃ

1,20.14

śrībhairavaḥ /
sādhu sādhu mahāmāye sarvaṃ vetsi sanātane /
tathāpi pṛcchasīśāni lokānāṃ hitakāmyayā

1,20.15

pravakṣyāmi samāsena sāvadhānaṃ śṛṇu priye /
tvatto'nyā vallabhā kā me rahasyārthavibhāṣaṇe

1,20.16

<jīvanmuktalakṣaṇam>
śṛṇu vakṣyāmi deveśi jīvanmuktasya lakṣaṇaṃ /
kāmaṃ krodhaṃ bhayaṃ lobhaṃ madaṃ mohaṃ ca matsaraṃ

1,20.17

mānaṃ lajjāṃ kulaṃ śīlaṃ kutsāṃ dambhaṃ ca vañcanāṃ /
avidyāṃ jaḍatāṃ garvaṃ śītamuṣṇaṃ tathātapaṃ

1,20.18

vātaṃ sukhaṃ ca duḥkhaṃ ca pāpaṃ puṇyaṃ hitāhitaṃ /
tāpatrayaṃ putramitrakalatrādīni yastyajet

1,20.19

na saktaḥ sarvaviṣaye tattvacintāparāyaṇaḥ /
padmapatraṃ ivāmbhobhirnirliptahṛdayo bhavet

1,20.20

maitrīkṛtātaṭopekṣāmadaitairmaṇḍitāśayaḥ /
aihikāmuṣmikasukhaprāptikāryāviraktadhīḥ

1,20.21

nityānityavivekajño hyantaḥkaraṇanigrahaḥ /
jarāmaraṇahīnaśca śivasāmarasātmavān

1,20.22

jīvanmuktaḥ sa vijñeyastīrṇasaṃsārasāgaraḥ /
devadaityādibhirvandyaḥ sa sevyaḥ sa guruḥ śivaḥ

1,20.23

yathāhaṃ sarvalokeṣu pūjanīyo maheśvari /
tathāsau sarvalokeṣu sarvaiḥ sampūjyate sadā

1,20.24

dehānteṣu tu muktiryā prāṇināṃ sāprayojanā /
dehānte dehinaḥ sarve muktiṃ yānti na saṃśayaḥ

1,20.25

bhagasaṃdrāvaṇānmuktirbhaveccedgardabhādayaḥ /
pakṣiṇo vṛṣabhā meṣāḥ kiṃ muktāstripurāmbike

1,20.26

retoviṇmūtrasevāyāṃ yadi muktirbhavetpriye /
kapiśca sūkarādyāśca kathaṃ muktā bhavanti te

1,20.27

na kevalāmaratvācca na śivatvādbhavettathā /
taddvayormelanācca syājjīvanmuktiriyaṃ smṛtā

1,20.28

sarvasminsamaye śāstre muktirastyantakālajā /
na dṛśyate karāntasthamaṇivatsā ca śāmbhavi

1,20.29

atigopyamavācyaṃ yaddevānāmapi durlabhaṃ /
kathayiṣyāmi deveśi dehasthairyaṃ sadātanaṃ

1,20.30

<jīvanmuktisādhakaśarīrasthairyasaṃpādanopāyaḥ; yogasiddhiḥ>
śivatvaṃ khecaratvaṃ ca sarvasiddhipradaṃ śubhaṃ /
dehaṃ vinā na kiṃcitsyāddeho'yaṃ sarvasādhanaṃ

1,20.31

tasmāddehaṃ prayatnena rakṣayetsarvataḥ sadā /
dehapāte dharmanāśo dharmanāśe kriyācyutiḥ

1,20.32

kriyācyutau kuto yogo yogabhraṃśe na cidbhavet /
cidabhāve kuto mokṣo mokṣe bhraṣṭe na kiṃcana

1,20.33

anyopāyaśatenāpi na deho dhāryate sadā /
pāradaḥ pavanaśca syātsarvasiddhida uttamaḥ

1,20.34

saṃmūrchitau mṛtau baddhāvubhau pavanapāradau /
kramādrogaharau nityaṃ mṛtyughnau khecarapradau

1,20.35

rasaḥ pūrvaṃ mayā khyāto'dhunā vāyuḥ praśasyate /
vāyoḥ saṃdhāraṇājjñānaṃ jñānānmokṣaḥ prajāyate

1,20.36

sarveṣāṃ dehamūlaṃ syāttatsthairye pavanaḥ prabhuḥ /
parasmādakṣarāttasmādākāśaṃ samabhūttataḥ

1,20.37

vāyustasmācca dahanastasmādāpastato mahī /
eteṣāṃ pañcabhūtānāmakṣaraṃ kāraṇaṃ paraṃ

1,20.38

vyoma śabdātmakaṃ vāyuḥ śabdasparśātmako bhavet /
vahniḥ śabdasparśarūpamayaḥ salilamucyate

1,20.39

śabdarūpasparśarasātmakaṃ bhūmirviśeṣataḥ /
śabdarūparasasparśagandharūpā bhavetpriye

1,20.40

bhūvāyvagnyanilākāśādhiṣṭhātryaścaiva devatāḥ /
brahmā viṣṇuśca rudraśca maheśvarasadāśivau

1,20.41

bhūmirnaṣṭāmbusaṃmagnā tāśca grastā mahāgninā /
sa ca caṇḍasamīreṇa śamitaḥ so'pi pārvati

1,20.42

vyomni līnaḥ kramāttasmādākāśādudbhavanti te /
antarbahiḥ sthitaṃ vyāptaṃ nirādhāraṃ nirāśrayaṃ

1,20.43

ākāśaṃ cetasā dhyāyanpracchindyādbhavabandhanaṃ /
jagatprāṇamayaṃ vāyuṃ cidānandapradaṃ jalaṃ

1,20.44

niścalīkurute yuktyā vāyuvatsyātsa khecaraḥ /
anantārkāgnisaṃdīptaṃ dahantaṃ jagatāṃ trayaṃ

1,20.45

tejo dhyātvā svahṛdaye nāgninā sa tu bādhyate /
sudhātaraṅganikaraplāvyamānamahītalaṃ

1,20.46

aptattvaṃ bhāvayansvānte vāri taṃ na hi bādhate /
abhūtalacarākrāntaṃ bhūtalaṃ bhūtasaṃplavaṃ

1,20.47

hṛdaye bhāvayannityaṃ tasya no pārthivaṃ bhayaṃ /
yadyadbhāvayate citte tattadrūpaṃ avāpnuyāt

1,20.48

yathāgnitvaṃ vrajetkāṣṭhaḥ kīṭo bhramaratāṃ yathā /
<yogāṅgāni>
āsanaṃ prāṇaniyamaḥ pratyāhāraśca dhāraṇā

1,20.49

dhyānaṃ samādhiḥ ṣoḍhā syuryogāṅgāni krameṇa ca /
<१. āsanavidhiḥ>
caturaśītilakṣāṇi hyāsanāni bhavanti hi

1,20.50

teṣu mukhyāsane dve ca siddhapadmāsane smṛte /
<siddhāsanam>
svayoniṃ pādamūlena caikena ghaṭayeddṛḍhaṃ

1,20.51

anyaccaraṇamūlaṃ ca mehanopari vinyaset /
avakrāṅgaḥ samāsīno vaśībhūtendriyaḥ priye

1,20.52

niścalākṣo bhruvormadhyaṃ paśyanniścalamānasaḥ /
siddhāsanamidaṃ jñeyaṃ muktimārgapradāyakaṃ

1,20.53

<padmāsanam>
dakṣiṇorau padaṃ vāmaṃ vāmorau dakṣiṇaṃ padaṃ /
vinyasya karayugmena pṛṣṭhabhāgagatena ca

1,20.54

viparītena cāṅguṣṭhaṃ vāmaṃ vāmakareṇa ca /
dakṣiṇaṃ dakṣiṇenaiva dṛḍhaṃ dhṛtvā nijorasi

1,20.55

vinyasya cubukaṃ dhyāyennāsāgraṃ saṃyatendriyaḥ /
etatpadmāsanaṃ khyātaṃ sarvaroganibarhaṇaṃ

1,20.56

<२. prāṇāyāmaḥ; ajapāmudrā>
ādhāraṃ tu gudasthāne caturdalasaroruhaṃ /
vādisāntākṣaropetaṃ bālāruṇasamaprabhaṃ

1,20.57

svādhiṣṭhānaṃ ṣaḍdalābjaṃ bādilāntākṣarānvitaṃ /
vidyutprabhaṃ tato devi ratnābhaṃ maṇipūrakaṃ

1,20.58

ḍādiphāntārṇasaṃyuktaṃ nābhau dalaśatātmakaṃ /
anāhataṃ suvarṇābhaṃ dvādaśacchadapaṅkajaṃ

1,20.59

hṛdaye kādiṭhāntārṇaṃ viśuddhistu praśasyate /
ṣoḍaśāraṃ mahāpadmaṃ ṣoḍaśasvarabhūṣitaṃ

1,20.60

ājñācakraṃ dvayadalaṃ padmahastavirājitaṃ /
śvetamevaṃ kramāddevi ṣaṭcakraṃ samudāhṛtaṃ

1,20.61

nābheradhastānmeḍhrasyopariṣṭātkanda ucyate /
vihaṃgamāṇḍasaṅkāśastatra nāḍīsamudbhavaḥ

1,20.62

saptatidvisahasrāḥ syustāsu mukhyā daśa smṛtāḥ /
iḍā ca prathamā nāḍī piṅgalā ca dvitīyakā

1,20.63

suṣumnā ca tṛtīyā syādgāndhārī ca caturthikā /
pañcamī hastijihvā syātṣaṣṭhī pūṣā tarasvinī

1,20.64

saptamyalambuṣā nāḍī cāṣṭamī ca kuhūḥ smṛtā /
navamī śaṅkhinī caiva daśamī ca krameṇa hi

1,20.65

etāstu prāṇavāhinyo vāyavastu japāḥ smṛtāḥ /
prāṇāpānau tathā vyānodānau caiva samānakaḥ

1,20.66

nāgaḥ kūrmaśca kṛkalo devadatto dhanañjayaḥ /
sarveṣu nāḍīcakreṣu vartante daśa vāyavaḥ

1,20.67

vāmadakṣiṇamārgābhyāmadha ūrdhvaṃ ca cañcalāḥ /
prāṇāpānavaśo jīvaḥ pradhāvati na dṛśyate

1,20.68

hastābhyāmāhato bhūmau kanduko na sthiro yathā /
prāṇāpānaparikṣiptastathā jīvo'pi na sthiraḥ

1,20.69

prāṇāpānasamākarṣe tathā prāṇamapānataḥ /
bahirgacchaddhakāreṇa sakāreṇāntarāviśet

1,20.70

haṃsaḥ so'haṃ manumamuṃ sadā jīvo japetpriye /
ekaviṃśatsahasraṃ ca ṣaṭśatādhikamīśvari

1,20.71

haṃsamantrasya saṃkhyā syādahorātreṇa sarvadā /
haṃsākhyo'yaṃ mahāmantro hyajapeti prakīrtitaḥ

1,20.72

japākhyeyaṃ ca gāyatrī yamikaivalyadāyinī /
etatsamaṃ tapo jñānaṃ japaḥ puṇyaṃ na kiṃcana

1,20.73

anuccāryā hyavarṇā ca kuṇḍalinyāḥ samudbhavā /
prāṇasaṃcāriṇī hyeṣā jñātavyā yogibhiḥ sadā

1,20.74

mātā kuṇḍalinī śaktiḥ kandādūrdhvaṃ pratiṣṭhitā /
aṣṭadhā parivṛttā ca prasuptabhujagākṛtiḥ

1,20.75

brahmadvāramukhaṃ sā tu svamukhena pidhāya ca /
tāṃ ca prabodhayedādau vahniyogena pārvati

1,20.76

vāyunā manasā sārdhaṃ madhyanāḍyā vrajecchive /
haṭhādākuñcanādbrahmadvāraṃ udghāṭayettu sā

1,20.77

yathā nayedguṇaṃ sūcī tadvadbrahmabilaṃ tu sā /
sukhaṃ padmāsanāsīnaḥ pāṇī cottānitau priye

1,20.78

aṅkamadhye nidhāyaiva cubukaṃ vakṣasi nyaset /
dṛḍhaṃ gudamukhaṃ gāḍhaṃ ākuñcyāpānarandhrakaṃ

1,20.79

muhurmuhurvāyumūrdhvaṃ cālayettvaritaṃ priye /
prāṇaṃ muñcankuṇḍalinyāḥ prabhāvānmokṣavartmajaṃ

1,20.80

upaiti satprabodhaṃ ca devānāmapi durlabhaṃ /
tadodbhūtaiḥ śramajalaiḥ svāṅgāni parimārjayet

1,20.81

kṣīrāhārī mitānnāśī kaṭvamlalavaṇaṃ tyajet /
jitendriyo brahmacārī kuṭīsthaḥ karmavarjitaḥ

1,20.82

evamabhyāsanirato vatsarātsiddhimeti saḥ /
<prāṇāyāme mudrāḥ>
jālandharaṃ mūlabandhaṃ oḍḍīyāṇaṃ ca khecarīṃ

1,20.83

mahāmudrāṃ ca yaḥ kuryātsa bhaveddehasiddhibhāk /
eṣāṃ vakṣye lakṣaṇāni gopyāni tava śāmbhavi

1,20.84

<jālandharabandhaḥ>
jālandharaṃ kaṇṭhasirāsamūhānāṃ ca bandhanaṃ /
kṛtvādho namayitvā kaṃ tadā syandati mūrdhataḥ

1,20.85

nabhastaḥ syandamānā ca sudhā dogdhau patenna ca /
na dhāvati maruttatra karṇasaṃkocane kṛte

1,20.86

karṇāmayasamūhaghnaṃ mṛtyughnaṃ tatparaṃ bhavet /
<mūlabandhaḥ>
mūlabandhaṃ pārṣṇibhāgādyonisthānaṃ prapīḍayet

1,20.87

gudamākuñcayedyogī nayedūrdhvaṃ apānakaṃ /
evaṃ kṛte mūlabandhe kṣīyate malamūlakaṃ

1,20.88

prāṇāpānau ca saṃyuktau syātāṃ vṛddho'pi yauvanaṃ /
prāpnuyānmūlabandhena mṛtyuthopi vivasvatāṃ

1,20.89

<oḍyāṇabandhaḥ>
oḍḍiyāṇe nābhivivaramūrdhvaṃ jaṭhare dṛḍhaṃ /
ākṛṣya paścimaṃ tānaṃ bandhayetpavanastadā

1,20.90

viśrāntaḥ syānmahāmāye coḍyāṇo'yaṃ prakīrtitaḥ /
mṛtyudāvānalo dīpto jarārogābdhivāḍabaḥ

1,20.91

<khecarīmudrā>
āsyāntarvivare jihvāṃ tālurandhre praveśayet /
viparītāṃ bhruvormadhye paśyenniścalayā dṛśā

1,20.92

eṣā hi khecarī mudrā gopanīyātidurlabhā /
jihvā tu khagatā yasmānmanaścarati khe tataḥ

1,20.93

khecarīti prasiddheyaṃ mṛtyurogajarāpahā /
nidrā kṣudhā tṛṣā nāsti khecaryā mudritasya ca

1,20.94

mūrcchā bhavati sādhvī ca karmabandhabhayaṃ na hi /
ramaṇyā saṃgatasyāpi reto na patati dhruvaṃ

1,20.95

yāvacchukraṃ sthiraṃ dehe tāvatkālabhayaṃ na hi /
yena baddhā nabhomudrā bījastasya na gacchati

1,20.96

yadi gacchettasya bījo hutāśanamupaiti hi /
sa bījaścordhvamāyāti śaktyā pratihataḥ svayaṃ

1,20.97

yonimudrānibaddhaḥ sansā mudrā tena durlabhā /
bījastu dvividhaḥ proktaḥ śukraṃ caiva mahārajaḥ

1,20.98

śiraḥsthānagataṃ śukraṃ yonisthānagataṃ rajaḥ /
śukraṃ tu śvetavarṇaṃ syātpravālābhaṃ rajaḥ smṛtaṃ

1,20.99

śukraṃ candragataṃ nityaṃ rajaḥ sūryeṇa saṅgataṃ /
śukraṃ śivo rajaḥ śaktistayā yogaḥ sudurlabhaḥ

1,20.100

marutā śakticāreṇa rajaścordhvaṃ praṇīyate /
aikyaṃ tadbindunā yāti tadā divyaṃ vapurbhavet

1,20.101

<mahāmudrā>
vāmāṅghrimūlabhāgena yonisthānaṃ prapīḍayet /
dakṣiṇāṅghriṃ ca vitataṃ hastābhyāṃ abhidhārayet

1,20.102

hanuṃ vakṣasi nikṣipya vāyunā jaṭharaṃ tataḥ /
āpūrya recayeddevi sthitvā baddhāsano yamī

1,20.103

eṣā khyātā mahāmudrā malasaṃśodhanī varā /
sūryendū ghaṭayejjihvāśoṣaṇī pāpanāśinī

1,20.104

tathā dakṣiṇapādena yonisthānaṃ prapīḍayet /
vitatya vāmapādaṃ ca karābhyāṃ dhārayetpriye

1,20.105

śeṣaṃ pūrvoktavatkuryādevaṃ savyāpasavyayoḥ /
bhāgayoḥ samakālaḥ syādabhyāsastāṃ vivarjayet

1,20.106

tasya pathyamapathyaṃ ca ṣaḍrasā nīrasā api /
ghoraṃ viṣaṃ vātisukhaṃ pīyūṣamiva jīryate

1,20.107

gulmodāvartakuṣṭhādyā rogā naśyantyasaṃśayaṃ /
siddhideyaṃ mahāmudrā kālaṃ hanti jarābhayaṃ

1,20.108

na prakāśyā na deyā ca yasmai kasmaicana priye /
<३. pratyāhāraḥ>
muktāsanasthito yogī ṛjvaṅgagrīvamastakaḥ

1,20.109

ghoṇāgralocanaḥ svasthaḥ kuṭīsthaḥ praṇavaṃ japet /
trilokaśca trikālaśca tridevāstrīśvarā api

1,20.110

trijyotīṃṣīndumukhyāni trivedāścāgnayastrayaḥ /
śaktitrayaṃ tripadavī brāhmī caindrī ca vaiṣṇavī

1,20.111

varṇatrayaṃ ca bhāsante yatra tajjyotiromiti /
taṃ oṃkāraṃ ca manasā vacasā karmaṇā tu yaḥ

1,20.112

dhyāyejjapedabhyasecca sa mukto bhavabandhanāt /
gacchaṃstiṣṭhañjapañjāgracchucirvāpyaśuciryadi

1,20.113

na karmaṇā ca liptaḥ syājjalenābjadalaṃ yathā /
vāyau calati sarve'pi calantīndriyadhātavaḥ

1,20.114

sthite vāyau sthire sarvaṃ vapuḥprabhṛti śāmbhavi /
tasmādvāyuṃ nibadhnīyātsthire vāte sthiraṃ manaḥ

1,20.115

sthire manasi jīvaśca sthiro bhavati bhairavi /
yāvatsaṃyamito vāyuryāvacceto'pi susthiraṃ

1,20.116

bījaṃ yāvadbhruvormadhye tāvatkālabhayaṃ na hi /
ṣaṭtriṃśadvyaṅgulaṃ nityaṃ tataḥ prāṇaḥ prakīrtitaḥ

1,20.117

baddhapadmāsane sthitvā ṛjvaṅgaḥ sthiramānasaḥ /
vāmanāsāpuṭenaiva pūrayetprāṇamārutaṃ

1,20.118

yāvatṣoḍaśamātraṃ ca kumbhayeddvādaśa priye /
recayeddaśamātraṃ ca dakṣanāsāpuṭena ca

1,20.119

punaśca sūryamārgeṇa pūrayetpūrvavatpriye /
kumbhayitvā recayecca vāmanāsāpuṭena ca

1,20.120

prāṇāyāmavidhiḥ proktastrividho yogivandite /
adhamo madhyamo devi hyuttamo'pi yathākramaṃ

1,20.121

prokto'yaṃ adhamastasmāddviguṇo madhyamaḥ smṛtaḥ /
uttamastriguṇaḥ proktaḥ prāṇāyāmo'yamīśvari

1,20.122

yadā tu vāmanāsāyāṃ pūrayeccandramakṣaraṃ /
dhyāyedamṛtavārīśamadhyasthaṃ kṣīrasannibhaṃ

1,20.123

yadā tu dakṣanāsāyāṃ pūrayetsūryamakṣaraṃ /
jvalajjvalanasaṅkāśaṃ nābhisthaṃ cintayetsadā

1,20.124

evaṃ bījadvayaṃ dhyātvā nāsārandhradvayena ca /
pūrayedyastu matimānnāḍīśuddhirato bhavet

1,20.125

evaṃ māsatrayābhyāsādyatheṣṭaṃ vāyudhāraṇaṃ /
pradīpto jāṭharo vahnirnādavyaktiśca jāyate

1,20.126

ārogyaṃ prāpnuyāddevi nityamabhyāsayogataḥ /
prathameyaṃ na dharmaḥ syāddvitīye kampate vapuḥ

1,20.127

uttiṣṭhati tṛtīye tu baddhapadmāsanasthiteḥ /
prāṇāyāmādiṣaṭkena pratyāhāro bhavecchive

1,20.128

taddviṣaṭkena vidhinā dhāraṇā tu praśasyate /
dhāraṇādvādaśena syāddhyānaṃ taddvādaśātmakaḥ

1,20.129

samādhiḥ kathyate devi tena dṛśyaṃ parātparaṃ /
tasminparāpare dhāmni kṣīyate karmasaṃcayaḥ

1,20.130

janmamṛtyū na bhavato jarārogaśca naśyati /
yuktiyuktena yogena cirāyuśca sukhī bhavet

1,20.131

ayuktyābhyāsanāddhikkākarṇarogaśirovyathā /
śvāsakāsādayo rogā doṣāḥ syurbahavastathā

1,20.132

<viparītakaraṇīmudrā>
saumyasthānātsamāyātā dvābhyāṃ caikā tu bhujyate /
tatastṛtīyo yaḥ kaścitsa syājjanmajarojjhitaḥ

1,20.133

prajvalajjvalanākāro nābhimadhye sthito raviḥ /
tālumadhye śaśī bhāti sudhāṃ varṣatyadhomukhaḥ

1,20.134

tāṃ grasatyūrdhvavadano bhāskaraḥ kiraṇatviṣā /
etasya viparītaṃ yatkaraṇaṃ viparītakaṃ

1,20.135

kākacañcuvadāsyaṃ ca kṛtvā vāyuṃ sasūtkṛtaṃ /
ādāya nāsārandhreṇa punastaṃ śvasanaṃ tyajet

1,20.136

śītalīkaraṇākhyo'yaṃ yogastu jvarapittahṛt /
amṛtaṃ śītalaṃ tasya pibataśca jarā na hi

1,20.137

jihvayā tālumūlena prāṇaṃ yaḥ pibati priye /
tasya ṣaṇmāsataḥ sarve rogā naśyanti yoginaḥ

1,20.138

rasanāmūrdhvataḥ kṛtvā somaṃ pibati yaḥ priye /
siddhirmāsārdha āyāti rogāstasya na santi hi

1,20.139

jihvāgreṇa ca saṃpīḍya rasanāntarbilaṃ mahat /
dhyātvāmṛtajharīmambāṃ ardhābdena bhavetkaviḥ

1,20.140

amṛtāplāvitatanoryogino vatsaratrayāt /
retaścordhvaṃ prayātyeva sidhyanti hyaṇimādayaḥ

1,20.141

trividhaṃ garalaṃ tasya śarīre ca na saṃkramet /
jarā ca maraṇaṃ nāsti duṣṭasattvabhayaṃ tathā

1,20.142

<४. dhāraṇam>
uktāsanasamārūḍhaḥ prāṇāyāmarataḥ sadā /
pratyāhāraprasannaḥ sannabhyaseddhāraṇaṃ tataḥ

1,20.143

cetaso niścalatvaṃ yaddhāraṇā sā smṛtā śive /
pṛthvyādipañcabhūtānāṃ yā pṛthagdhāraṇā hṛdi

1,20.144

caturaśrā suvarṇā salakārā ca hṛdi sthitā /
brahmaṇā sahitā bhūmirdhyātavyā pañca nāḍikāḥ

1,20.145

prāṇaṃ tatraiva manasā dhārayetsaha śāṃbhavi /
eṣā stambhakarī vidyā pṛthvījayamavāpnuyāt

1,20.146

ardhacandrapratīkāśaṃ karpūrahimanirmalaṃ /
kaṇṭhasthānagataṃ nityaṃ sudhāplutavakārayuk

1,20.147

jalatattvaṃ ca saṃyuktaṃ viṣṇunā tatra dhārayet /
prāṇaṃ cittena sahitaṃ dhyātavyaṃ pañcanāḍikāḥ

1,20.148

eṣā hi vāruṇī vidyā viṣapittajvarāpahā /
grasane kālakūṭasya mayaiva parikalpitā

1,20.149

trikoṇaṃ taptahemābhaṃ sarephaṃ rudradaivataṃ /
tālusthānagataṃ dhyāyedvahnitattvaṃ jvalatprabhaṃ

1,20.150

tatraiva pañcaghaṭikāḥ prāṇaṃ ca manasā saha /
dhārayennihitaṃ yogī hyeṣā vaiśvānarī parā

1,20.151

viṣāgnibhītisaṃhartrī vātaśleṣmādirogahṛt /
vartulaṃ nīlameghābhaṃ bhruvormadhye pratiṣṭhitaṃ

1,20.152

sayakāraṃ vāyutattvaṃ nityamīśvaradaivataṃ /
tatraiva nāḍikāḥ pañca prāṇaṃ ca manasā saha

1,20.153

dhārayedvāyavīyaiṣā vidyā khagatidāyinī /
mṛgatṛṣṇāmbusaṅkāśaṃ hakāreṇa samanvitaṃ

1,20.154

sadāśivādidaivaṃ ca brahmarandhragataṃ sadā /
vyomatattvaṃ nirākāśaṃ śāntaṃ sarvagataṃ priye

1,20.155

tatra prāṇaṃ ca saṃyamya manasā saha dhārayet /
yāvatsyuḥ pañca ghaṭikā nabhovidyeyamīśvari

1,20.156

kathitā mokṣadā devi yogināṃ duḥkhahāriṇī /
stambhanī pārthivī vidyā plāvanī vāruṇī matā

1,20.157

tato vaiśvānarī vidyā dāhinīti prakīrtitā /
vāyavī bhrāmaṇī proktā śamanī vyomarūpiṇī

1,20.158

kramaśaḥ pañcavidyāśca dhāraṇīyāḥ pṛthakpṛthak /
svanāmakarmasadṛśaṃ phalaṃ dadati yogināṃ

1,20.159

eṣā pañcavidhā devi dhāraṇā bhuvi durlabhā /
<५. dhyānam>
tattveṣu niścalā cintā yā taddhyānaṃ prakīrtyate

1,20.160

dhyānaṃ dvidheti vikhyātaṃ saguṇaṃ nirguṇaṃ priye /
saguṇaṃ varṇasahitaṃ nirguṇaṃ varṇavarjitaṃ

1,20.161

lakṣaṃ ca vājapeyānāmaśvamedhasahasrakaṃ /
sakṛddhyānasya yogasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīṃ

1,20.162

pratyaṅmanā bahirdṛṣṭirṛjuḥ padmāsanasthitaḥ /
dhyānayogaḥ sa vijñeyaḥ sadyaḥ siddhipradaḥ śubhaḥ

1,20.163

mūlādhāre suvarṇābhe cakre'sminprathame priye /
dhyātvātmānaṃ ca nāsāgre lakṣayeddhanti kilbiṣaṃ

1,20.164

svādhiṣṭhāne ca ratnābhe hyātmānaṃ paricintayet /
nāsāgralakṣo duḥkhebhyo mucyate yogisattamaḥ

1,20.165

bālāruṇābhe cātmānaṃ cakre'sminmaṇipūrake /
smṛtvā nāsāgradṛṣṭiḥ saṃstrijagatkṣobhayedyamī

1,20.166

vidyunmālānibhe cakre'nāhate hṛdayasthale /
prāṇāyāmena bahudhā sādhite parameśvari

1,20.167

ātmānaṃ cintayedyastu nāsāgragatalocanaḥ /
bhavedbrahmasamo yogī vaśīkṛtamanāḥ priye

1,20.168

ghaṇṭikāyāṃ viśuddhākhye svarṇacampakasannibhe /
ghrāṇāgradṛṣṭirātmānaṃ dhyātvānandamayo bhavet

1,20.169

lambikāyāṃ sudhāpūrṇe candramaṇḍalamaṇḍite /
nāsāgradṛṣṭirātmānaṃ dhyātvānandamayo bhavet

1,20.170

bhruvormadhye'ñjanākāre dhyāyedātmānamīśvari /
jitaprāṇo bhavedyogī yogānandamayo bhavet

1,20.171

nirguṇaṃ nirapāyaṃ ca śivaṃ śāntaṃ parātparaṃ /
viśvataijasaṃ ātmānaṃ dhyāyedbhrūmadhyalocanaḥ

1,20.172

brahmānandamayo yogī bhavatyeva na saṃśayaḥ /
ājñācakramiti khyātaṃ pare vyomni nirāmaye

1,20.173

śivaṃ ātmānamācintya bhavejjñānamayo vaśī /
gaganākāramamalaṃ mṛgatṛṣṇāmbusannibhaṃ

1,20.174

dhyātvātmānaṃ sarvagataṃ mokṣaṃ vrajati saṃyamī /
apānameḍhrau nābhiśca hṛdayaṃ ghaṇṭikā tathā

1,20.175

lambikā ca bhruvormadhyaṃ nabhaśca brahmarandhrakaṃ /
tava cakramiti khyātaṃ deyaṃ sthānaṃ ca yogināṃ

1,20.176

dhāraṇā pañcaghaṭikā ṣaṇṇāḍī dhyānamucyate /
samādhirdvādaśāhaṃ syātprāṇasaṃyamanātpriye

1,20.177

<६. samādhiḥ>
jalasaindhavayoryogādekatvaṃ ca yathā bhavet /
cittātmanoḥ sāmarasyaṃ samādhiḥ sa tu kathyate

1,20.178

manaḥ pralīyate cānte yadā prāṇakṣayo bhavet /
sāmarasyaṃ tadā syācca samādhiḥ sa tu kathyate

1,20.179

praṇaṣṭākhilasaṅkalpo jīvātmā paramātmanā /
yadekatvaṃ bhajeddevi samādhiḥ sa tu kathyate

1,20.180

parāpekṣojjhitaṃ cittamindriyeṣu pravartate /
yadā jīvo gataścaikyaṃ tadā naivendriyaṃ manaḥ

1,20.181

śabdaṃ sparśaṃ ca rūpaṃ ca rasaṃ gandhaṃ paraṃ tathā /
ātmānaṃ ca sukhaṃ duḥkhaṃ mānāmānaṃ priyāpriye

1,20.182

śītāśītaṃ tathā vātamātapaṃ yo na vetti ca /
na bādhyate svakarmaughairna kaiścidapi bādhyate

1,20.183

na śastrairbādhyate mantrairyantraistantrairna gṛhyate /
nāgninā na jalenāpi vāyunā na ca pīḍyate

1,20.184

avadhyo dehibhiḥ sarvairmānanīyaḥ surairapi /
āhāre ca vihāre ca nidrāyāṃ avabodhane

1,20.185

sarvakarmasu yuktaḥ sansa tattvaṃ vetti yogini /
nirālambaṃ nirākāramanādyantaṃ nirāśrayaṃ

1,20.186

anālayaṃ niṣprapañcaṃ niṣkriyaṃ nirmalaṃ mahat /
niścalaṃ nirmalaṃ nityaṃ nirguṇaṃ vyoma cinmayaṃ

1,20.187

sadānandamanantaṃ ca sarvagaṃ vibhu saṃtataṃ /
etadbrahmapadaṃ tattvaṃ viddhi tvaṃ vindhyavāsini

1,20.188

anāmaye nirālambe nirātaṅke mahādyutau /
nirābhāse pare tattve yogayuktaḥ pralīyate

1,20.189

dugdhe dugdhaṃ ghṛte cājyamagnāvagnirjale jalaṃ /
kṣiptaṃ vrajettanmayatvaṃ tathā brahmaṇi līyate

1,20.190

<yogābhyāsaphalam>
mayoditamidaṃ sarvaṃ divyavāyurasāyanaṃ /
yaḥ seveta sa puṇyātmā kṛtakṛtyo jagattraye

1,20.191

sarvayajñaphalopetaḥ sa snātaḥ sarvatīrthake /
sa yaśasvī sa yogīndraḥ sa evāmaravanditaḥ

1,20.192

sa eva siddhaḥ śuddhaśca mama tulyo varānane /
tasminsnihyati me cetastaccittaṃ me nivāsabhūḥ

1,20.193

saphalaṃ jīvitaṃ tasya pūtaṃ tadubhayaṃ kulaṃ /
tatpadanyāsamātreṇa dharitrī pāvanīkṛtā

1,20.194

yatroṣitaṃ kṣaṇaṃ tena puṇyakṣetraṃ hi sā mahī /
dhanyā tajjanayitrī ca puṇyastajjanakaḥ priye

1,20.195

taddarśanātsajīvāḥ syuḥ śūlaprotādayaḥ śavāḥ /
tadvākyenaiva sarve'pi labhante'pi śubhāśubhaṃ

1,20.196

tanmūtramalasaṃsparśāllohā yānti suvarṇatāṃ /
kiṃ punaḥ kathyate devi mama tulyaparākramaḥ

1,21.1

âk, १, २१
<yogasiddhidakuṭīnirmāṇavidhiḥ>
śrībhairavī /
kuṭī proktā tvayā pūrvaṃ kathaṃ kāryā ca kīdṛśī /
tatra kālaṃ kiyacchaṃbho vastavyaṃ brūhi me prabho

1,21.2

śrībhairavaḥ /
vakṣyāmi tāṃ kuṭīṃ samyakśṛṇu tripurasundari /
medinīṃ unnatīkṛtya punastāṃ suhṛdaṃ priye

1,21.3

staṃbhāṃśca kramaśaḥ ṣaṭṣaṭpaṅktiśaḥ sthāpayedṛjūn /
tulā upari cāropya dārūṇi sudṛḍhāni ca

1,21.4

sthāpayediṣṭakāḥ paścātsudhayā sāndramālipet /
parito valabhiṃ kṛtvā bhittiṃ trivalayāṃ śubhāṃ

1,21.5

kuryātkuṭīṃ ca tanmadhye tṛtīyāvaraṇaiḥ punaḥ /
nikhaneccaturaśraṃ ca daśaprādeśamātrakaṃ

1,21.6

pañcaprādeśamātre ca tvadhonimnaṃ tathordhvataḥ /
evaṃ daśavitastyābhiracintyāṃ tāṃ manoharāṃ

1,21.7

prāgdvāraṃ bāhyavalaye dvitīye valaye śive /
yāmyadvāraṃ tṛtīye tu pratyagdvāraṃ vidhīyate

1,21.8

dvārāṇāṃ ca pramāṇaṃ hi vitastidvayamucyate /
sakavāṭaṃ pratidvāramacchidraṃ cārgalānvitaṃ

1,21.9

sudhāpralepitaṃ kuryādbhittiṃ ślakṣṇataraṃ sthalaṃ /
dakṣiṇe cottare caiva kuṭyantarvedikādvayaṃ

1,21.10

sārdhatrayaṃ vitastīnāṃ viśālaṃ cāyataṃ daśa /
prādeśamātraṃ utsedhaṃ madhyaṃ prādeśikatrayaṃ

1,21.11

tatra gomayasambhūtaṃ bhasma vastreṇa gālitaṃ /
pūrayecca kuṭībhittau citraṃ bahu suvistaraṃ

1,21.12

bhairavaṃ kālameghābhaṃ jvaladūrdhvaśiroruhaṃ /
phālākṣaṃ vakradaṃṣṭraṃ ca nāgakuṇḍalamaṇḍitaṃ

1,21.13

nāgayajñopavītaṃ ca kiṅkiṇīmuṇḍamālinaṃ /
digambaraṃ tu kākoṭībhūṣitāṅghriśiroruhaṃ

1,21.14

hārakeyūrakaṭakamudrikādivibhūṣitaṃ /
daśahastaṃ ca ḍamarumaṅkuśaṃ khaḍgaśūlakaṃ

1,21.15

varadaṃ savyahastābjairnāgaṃ pāśaṃ ca ghaṇṭikāṃ /
madhupatraṃ bhayaharaṃ bibhrāṇaṃ vāmabāhubhiḥ

1,21.16

kṛṣṇāṅgarāgamālāḍhyaṃ sarvavyādhivināśanaṃ /
vyādhibhūtāhiśatrughnaṃ kṣvelādibhayanāśanaṃ

1,21.17

tato mṛtyuñjayaṃ śāntaṃ vaṭukaṃ vilikhetpriye /
pāradenduhimaśvetaṃ bālaṃ dvibhujaśobhitaṃ

1,21.18

kiṅkiṇīmālayā baddhakarṇanūpuraśobhitaṃ /
bālaṃ kuṇḍalasacchobhaṃ trinetraṃ nagnarūpiṇaṃ

1,21.19

śvetamālyānulepaṃ ca pūrṇapātraṃ ca vāmataḥ /
daṇḍaṃ dakṣiṇahastena dadhānaṃ mṛtyunāśanaṃ

1,21.20

māyābījaṃ ca vaṭukaṃ hyenaṃ prathamamuccaret /
āpaduddhāraṇāyeti likhetpañcākṣaradvayaṃ

1,21.21

vaṭukāyeti māyāṃ ca vaṭukasya manuḥ smṛtaḥ /
mūrtidvayorayaṃ mantraḥ kathitaḥ suravandite

1,21.22

mantrasyāsya ca yadyantraṃ tadyantraṃ tatra saṃlikhet /
ramāṃ ca bhuvaneśīṃ ca kāmaṃ cintāmaṇiṃ kramāt

1,21.23

karṇikāyāṃ likhetpūrvaṃ vaṭukāyeti vīpsitaṃ /
aṣṭapatre likheccheṣāṇyakṣarāṇyaṣṭapatrake

1,21.24

bahiḥ ṣoḍaśapatreṣu vilikhetṣoḍaśa svarān /
dvātriṃśaddalake kādisāntadvātriṃśadakṣarān

1,21.25

anye dale halakṣāṃśca vilikhedbhūpuraṃ bahiḥ /
āpaduddhāraṇaṃ yantramapamṛtyunivāraṇaṃ

1,21.26

rakṣākaraṃ grahārtānāṃ sarveṣāṃ prāṇināmapi /
strīvaśyaṃ rājavaśyaṃ ca puṃvaśyaṃ paśuvaśyakaṃ

1,21.27

nānāsiddhipradaṃ nityaṃ sarvarogaviṣāpahaṃ /
hārakeyūraruciraṃ kāntyā viśvavimohanaṃ

1,21.28

mahāmṛtyuñjayaṃ devaṃ bhāvayenmṛtyujidbhavet /
evaṃ dvitīyavargasya tṛtīyaṃ pañcamena ca

1,21.29

svareṇa bindunā yuktaṃ sontaṃ sādhyapadaṃ tataḥ /
rakṣaśabdayugaṃ paścātpūrvaṃ bījatrayaṃ punaḥ

1,21.30

pratilomaṃ samuccārya mantraṃ mṛtyuñjayaṃ japet /
tāraṃ madhye sasādhyākhyaṃ digdale bhaṃ samālikhet

1,21.31

āgneyādidaleṣvantyamakṣaraṃ kramaśo likhet /
bāhye bhūpuramālikhya dikṣu sāndraṃ samālikhet

1,21.32

catuṣkoṇe ṭhakāraṃ ca yantraṃ mṛtyuñjayātmakaṃ /
apamṛtyujvaravyādhikṣvelamohavināśanaṃ

1,21.33

tatra cintāmaṇiṃ devaṃ cintitārthapradaṃ likhet /
nīlapravālaruciraṃ triṇetraṃ rucirānanaṃ

1,21.34

pāśāruṇotpalaṃ vāme dakṣe śūlakapālakau /
dadhānaṃ indumakuṭaṃ dhyāyedardhāmbikeśvaraṃ

1,21.35

vahniprathamavargādiṣamarephāḥ kramāttataḥ /
prāṇasadyāntasahitaḥ ṣaṣṭhasvarasabindukaḥ

1,21.36

idaṃ cintāmaṇermantraṃ cintitārthapradaṃ śubhaṃ /
ṣoḍaśasvarasaṃvītaṃ cintāmaṇimabhīṣṭadaṃ

1,21.37

ṭhakārāveṣṭitaṃ kuryājjvarāpasmṛtimṛtyuhaṃ /
tataśca śāradādevīṃ ālikhetsiddhidāyinīṃ

1,21.38

śaṅkhakundendudhavalāṃ makuṭendukalādharāṃ /
sudhākumbhaṃ varākṣasraksaṃvinmudrāṃ karāṃbujaiḥ

1,21.39

bibhrāṇāṃ śvetavasanāṃ mauktikābharaṇojjvalāṃ /
vāgbījaṃ bhuvaneśīṃ ca vadavākyadvayaṃ tataḥ

1,21.40

vāgvādinīṃ sasambuddhiṃ agnipatnīṃ samuccaret /
eṣa śrīmātṛkāmantraḥ proktaḥ sārasvatapradaḥ

1,21.41

ādibījadvayaṃ hitvā śeṣaṃ pūrvavaduccaret /
daśārṇaśāradāmantro vāgvilāsapradāyakaḥ

1,21.42

viyadvarṇasukāraṃ ca sadyāntaṃ savisargakaṃ /
karṇikāyāṃ likhetpūrvaṃ kiñjalkeṣu svarānapi

1,21.43

aṣṭacchadeṣvaṣṭavargānyaśahādyaiḥ paraistribhiḥ /
kādyaiśca pañcabhirvarṇairaṣṭavargāḥ samīritāḥ

1,21.44

likhedbhūpurakoṇeṣu ṭhakārāndikṣu vinyaset /
idaṃ hi mātṛkāyantraṃ viṣamṛtyugadāpahaṃ

1,21.45

aghoraṃ vilikheddevi nīlajīmūtasannibhaṃ /
krūradaṃṣṭraṃ triṇetraṃ ca nāgendrāṣṭavibhūṣitaṃ

1,21.46

raktāṅgarāgavasanaṃ raktamālāvirājitaṃ /
paraśvathuṃ ca ḍamaruṃ khaḍgaṃ kheṭaṃ iṣuṃ dhanuḥ

1,21.47

triśūlaṃ pūrṇapātraṃ ca bibhrāṇaṃ cāṣṭabāhubhiḥ /
bhuvaneśīṃ sphuradvandvaṃ tataḥ prasphuravīpsitaṃ

1,21.48

ghoraṃ tato'ghorataraṃ tanurūpaṃ caṭadvayaṃ /
prakaṭadviguṇaṃ caiva kahaśabdayugaṃ tataḥ

1,21.49

vamaśabdadvayaṃ devi bandhaśabdaṃ ca vīpsitaṃ /
ghātayadvitayaṃ devi kavacaṃ ca phaḍantakaṃ

1,21.50

ekottaro'yaṃ pañcāśadarṇo'ghoraḥ smṛto manuḥ /
vaśyārthaṃ taptahemābhaṃ pūrvoktākṛtisaṃyutaṃ

1,21.51

muktau mṛtyuñjayārthe tu śvetaṃ pūrvoktavigrahaṃ /
sarvārthasiddhidaṃ śāntamaghorāstraṃ likhetpriye

1,21.52

māyābījaṃ sasādhyaṃ syānmadhye ca svarasaṃyutaṃ /
tadbahiḥkesareṣvevaṃ vilikhedaṣṭavargakaṃ

1,21.53

tatastvaṣṭadale mantravarṇānguṇamitānlikhet /
agraśeṣeṣu tadvattatṣaṭkoṇe kavacāstrakau

1,21.54

tadbahirbhūpuraṃ lekhyaṃ enadāghorayantrakaṃ /
sphuradvayāvṛtaṃ madhye śaktibījaṃ likhettataḥ

1,21.55

ṣaṭkoṇe prasphurayugaṃ tataścāṣṭadale kramāt /
ṣaḍbhiścaturbhirvedaiśca rasairvastraiśca gopadaiḥ

1,21.56

ṛtubhiḥ śiṣṭamantrārṇairamībhirvilikhettataḥ /
ṣaṭkoṇe vahnicāstrābhyāṃ uddhṛtaṃ vītakoṇakaṃ

1,21.57

bhūpureṇāvṛtaṃ yantramaghoraṃ vilikhetpriye /
vyālāricorakṣudrāpasmārabhūtagrahāpahaṃ

1,21.58

atho mahāgaṇapatiṃ likhedvidrumasannibhaṃ /
koṭīracandraśakalaṃ gajāsyaṃ locanatrayaṃ

1,21.59

tundilaṃ raktavasanaṃ raktamālānulepanaṃ /
daśadordaṇḍasubhagaṃ vāmorusthitayoṣitaṃ

1,21.60

hārakeyūrakaṭakamudrikākuṇḍalojjvalaṃ /
phalapūraṃ gadāṃ ikṣukodaṇḍaṃ ca triśūlakaṃ

1,21.61

cakraṃ sarasijaṃ pāśamutpalaṃ śālimañjarīṃ /
svadantatuṇḍayā ratnakalaśaṃ daśabhiḥ karaiḥ

1,21.62

bibhrāṇaṃ padmakarayā vāmorusthitayā śriyā /
āliṅgitaṃ bhaktalokacintitārthasuradrumaṃ

1,21.63

praṇavaṃ kamalāṃ māyāṃ kāmarājaṃ vasuṃdharāṃ /
kramādgaṇapaterbījaṃ mahāgaṇapatiṃ tataḥ

1,21.64

caturthyantaṃ sasaṃbuddhiṃ varaṃ ca varadaṃ tathā /
tataḥ sarvajanaṃ me ca vaśamānaya śabdakaṃ

1,21.65

agnipatnīṃ samālikhya cāṣṭāviṃśativarṇakaṃ /
mantraṃ mahāgaṇapatermṛtyudāridryanāśanaṃ

1,21.66

trikoṇe bījamālikhya satāre ca gaṇeśituḥ /
dikṣu śrīśaktimadanabhūbījāni bahirlikhet

1,21.67

ṣaṭkoṇe bījaṣaṭkaṃ ca tatsaṃdhiṣvaṅgamantrakaṃ /
tato'ṣṭadalamadhyeṣu mantrāṇi gaṇaśo likhet

1,21.68

antyākṣare cāntyadale mātṛkāmanulomataḥ /
lekhe ca pratilomenāṅkuśapāśāvṛtaṃ tataḥ

1,21.69

bhūmandireṇa subhagaṃ yantraṃ gaṇapateḥ śubhaṃ /
gajāntaṃ śrīpadaṃ divyamāyuṣyārogyavardhanaṃ

1,21.70

etāni yantrajālāni kuṭyantardevatā likhet /
kuṭībhittibahirbhāge bhairavaṃ varṇamālikhet

1,21.71

asitāṅgaṃ ruruṃ caṇḍaṃ krodhamunmattabhairavaṃ /
kapālinaṃ bhīṣaṇaṃ ca saṃhāraṃ bhairavaṃ kramāt

1,21.72

dvitīyāvaraṇasyāntarbhittāvekādaśa kramāt /
rudrāṃstrilocanāṃścandrakalājūṭajaṭānlikhet

1,21.73

tadbāhye nava nāthāṃśca nava siddhāṃśca ṣoḍaśa /
sanatkumārasanakasanandādīnlikhettataḥ

1,21.74

tṛtīyāvaraṇasyāntarbhittau brāhmyādimātaraḥ /
catuḥṣaṣṭiśca yoginyo lekhanīyā yathāvidhi

1,21.75

tadbhittibāhye devendramukhā dikpatayaḥ kramāt /
grahāśca candrasūryādyā aśvinyādyāśca tārakāḥ

1,21.76

meṣādyā rāśayo lekhyāḥ sālaṅkārāśca sāyudhāḥ /
kuṭīdvāravipārśve ca gaṇeśaṃ bhairavaṃ likhet

1,21.77

dvitīyāvaraṇadvārapārśve dvau śaṅkhapadmakau /
garutmantaṃ hanūmantaṃ tṛtīyāvaraṇasya ca

1,21.78

dvārasya pārśvayordevi vilikhedbhayabhañjanau /
yasmindeśe kuṭī divyā kalpitā yogisattamaiḥ

1,21.79

deśo dhanyataraḥ ślāghyaḥ puṇyakṣetraṃ ca pāvanaṃ /
tatratyāśca prajā dhanyāḥ sphītārthāḥ puṇyakarmiṇaḥ

1,21.80

rāṣṭraṃ subhikṣaṃ ārogyaṃ anāmayasukhāvahaṃ /
ītihīnaṃ kālavṛṣṭisahitaṃ dhānyasaṅkulaṃ

1,21.81

taskaropadravavyāghrasarpādibhayavarjitaṃ /
tatra tīrthāni sarvāṇi gaṅgādīni vasanti ca

1,21.82

indrādayo'pi vibudhāḥ sūryacandrādayo grahāḥ /
yoginyo bhairavāḥ siddhā gaṇeśaguhamātaraḥ

1,21.83

tatrasthasya mahīpasya jayārthāvāptirāyuṣaḥ /
sambhaveccakravartitvaṃ punarnityotsavojjvalaṃ

1,21.84

vandhyānāṃ putrasampattiḥ kuṭīsaṃdarśanādbhavet /
kuṣṭhāpasmārabhūtādimahāvyādhivināśanaṃ

1,21.85

kuṭīgatā bhaveyuste ye sevante rasāyanaṃ /
siddhiṃ yānti sukhenaiva devānāmapi durlabhāṃ

1,21.86

<amarīkalpaḥ>
devi citraṃ pravakṣyāmi divyaṃ guhyatamaṃ śivaṃ /
amarīkalpamanaghaṃ sulabhaṃ nijadehajaṃ

1,21.87

aṇimādyaṣṭakaiśvaryadehalohādisiddhidaṃ /
vamanādiviśuddhāṅgo lavaṇāmlavivarjitaḥ

1,21.88

kuṭīgatastu deveśi śivatoyamudāradhīḥ /
sthūlasya katakasyaiva dāruṇā pānapātrakaṃ

1,21.89

kuryācca triphalāṃ piṣṭvā lepayeccaṣakāntare /
karṣaṃ śivāmbunā rātrau pātraṃ cādhomukhaṃ priye

1,21.90

sthāpayitvā punaḥ prātarādyantaṃ prasravaṃ tyajet /
madhyadhārāśca tatpātre kṣipettattriphalāṃ tataḥ

1,21.91

loḍayedamarīyuktaṃ pibetprāgānanaḥ sadā /
iṣṭadevāngurūnvṛddhānnatvārcitagaṇeśvaraḥ

1,21.92

mitāhāro yuktaceṣṭo vātātapavivarjitaḥ /
ekamaṇḍalamātreṇa bāhyāntaḥ śucibhāgbhavet

1,21.93

maṇḍalena dvitīyena sarvakuṣṭhavināśanaṃ /
maṇḍalena tṛtīyena caturvidhaviṣāpahaṃ

1,21.94

maṇḍalena caturthena nālikerāmbuvadbhavet /
ātmatoyaṃ pañcamena maladaurgandhyanāśanaṃ

1,21.95

ṣaṣṭhamaṇḍalayogena dehadaurgandhyanāśanaṃ /
saptamaṇḍalayogena bhavedindriyapāṭavaṃ

1,21.96

tato'ṣṭame maṇḍale tu rajanīcūrṇakarṣayuk /
seveta śivatoyaṃ ca yāvaddviḥ saptamaṇḍalaṃ

1,21.97

valīpalitahīnaḥ syānmahāviṣabhayojjhitaḥ /
maṇḍale pañcadaśake karṣāṃśau śṛṅgagandhakau

1,21.98

śivatoyena sammiśraṃ prapibedekaviṃśatiṃ /
maṇḍalaṃ ca tadante syātsiddhibhāgdehalohayoḥ

1,21.99

dvāviṃśanmaṇḍale devi cābhrakaṃ varayā yutaṃ /
evaṃ bhajedyamī yāvadaṣṭāviṃśatimaṇḍalaṃ

1,21.100

mattahastibalopeto gṛdhradṛṣṭiranāmayaḥ /
ekonatriṃśati prāpte maṇḍale varayā yutāṃ

1,21.101

sakāntacūrṇavimalāṃ godhāmapi pibetpriye /
pañcatriṃśanmaṇḍalāntaṃ vajrakāyo bhavennaraḥ

1,21.102

ṣaṭtriṃśanmaṇḍalādi svarṇadhātrīrajo'nvitaṃ /
ātmagodhānvitaṃ peyaṃ tattu yāvaddvyadhikaṃ

1,21.103

catvāriṃśanmaṇḍalāntaṃ saśarīraḥ khago bhavet /
tricatvāriṃśanmaṇḍale tu prāpte pāradasaṃyutaṃ

1,21.104

varāyutaṃ pibedūnapañcāśanmaṇḍalāvadhiḥ /
aṇimādiguṇopeto vajrakāyaśca khecaraḥ

1,21.105

siddhairyukto nirātaṅko nirapāyo nirañjanaḥ /
yadṛcchayā sarvaloke viharatyeva sarvadā

1,21.106

ārabhya prathamaṃ devi maṇḍalānnityamācaret /
ātmatoyena dhuttūrarasena pariloḍayet

1,21.107

bhasma tenaiva sarvāṅgamasakṛtparimardayet /
anyakālasamāyātaṃ ātmatoyaṃ viśeṣataḥ

1,21.108

mūrdhni nāsāpuṭe karṇe dṛśi pādakaradvaye /
śīlayetsatataṃ devi śuddhadeho bhavennaraḥ

1,21.109

kadācidapyātmagodhāṃ bhūmau na visṛjetpriye /
amarīsevinaḥ puṃsaḥ śivatoyena jāyate

1,21.110

sarvalohaṃ ca kanakaṃ divyaṃ manujadurlabhaṃ /
vijayāsahitāṃ godhāṃ prativāsaramāpibet

1,22.1

âk, १, २२
<vandākakalpaḥ>
vandāko dvividhaḥ proktaḥ puruṣastrīvibhedataḥ /
kharjūrīpatravatpatraḥ puruṣaḥ sarvasiddhidaḥ

1,22.2

strīsaṃjñastu guṇairalpo vṛttapatraḥ pratāpavān /
vandākaḥ pādaparuhaḥ śikharī tarurohiṇī

1,22.3

vṛkṣādanī kāminī ca vṛkṣarugbandhabandhakaṃ /
vandākastiktatuvaraḥ kaphapittaśramāpahaḥ

1,22.4

vaśyādisiddhido vṛṣyo viṣaghnaśca rasāyanaṃ /
<vandākāharaṇavidhiḥ>
kṛtopavāsaḥ susnāto raktamālyānulepanaḥ

1,22.5

muktakeśāmbaro bhūtvā rātrau saṃyatamānasaḥ /
vṛkṣaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā gandhapuṣpākṣatādibhiḥ

1,22.6

pūjādravyaiḥ samabhyarcya baliṃ dadhyodanaiḥ kiret /
cintāmaṇiṃ nṛsiṃhaṃ ca manumaṣṭottaraṃ śataṃ

1,22.7

japtvā khaḍgena saṃchidya vandākaṃ vidhināharet /
vandākānāṃ tu sarveṣāṃ vidhireṣa udāhṛtaḥ

1,22.8

aśvinyāṃ śuciraśvatthavandākaṃ vidhināhṛtaṃ /
kṣīreṇa piṣṭamāloḍya pibedaśvabalo bhavet

1,22.9

tathaivāśvatthavandākamuparāge'rkacandrayoḥ /
nṛsiṃhamantraṃ prajapankhaḍgenācchidya cāharet

1,22.10

ghṛṣṭvāṃbhasā prakoṣṭheṇa liptvā gorocanānvitaṃ /
vidhāya tilakaṃ paśyetsarvavaśyo bhaveddhruvaṃ

1,22.11

nyagrodhasya tu vandākamaśvinyāṃ vidhināharet /
sūtreṇa bandhayeddhaste hyadṛśyo jāyate naraḥ

1,22.12

sarvavaśyaṃ bhavetkṣīraiḥ piṣṭvā pāne gadāñjayet /
aśvinyāṃ tu śirīṣasya vandākaṃ vidhināharet

1,22.13

sūtreṇa bandhayeddhaste vīryastambho bhaveddhruvaṃ /
aśvinyāmāhareddhīmānpalāśasya tu bandhakaṃ

1,22.14

haste baddhvā spṛśedyastu sā nārī vaśagā bhavet /
aṅkolabandhaṃ aśvinyāṃ kare baddhvā jagatpriyaḥ

1,22.15

bharaṇyāṃ kuśavandākaṃ gṛhītvā śubhayogataḥ /
badhnīyāddakṣiṇe haste tenādṛśyo bhavennaraḥ

1,22.16

bharaṇyāṃ phalguvandākaṃ dhānyarāśau vinikṣipet /
tena vai dhānyavṛddhiḥ syānnātra kāryā vicāraṇā

1,22.17

bharaṇyāṃ badarīṇāṃ ca vandākaṃ vidhināharet /
bandhayeddakṣiṇe haste saṃlabhedīpsitaṃ phalaṃ

1,22.18

kṛttikāyāṃ tu katakavandākaṃ vidhināharet /
vartimadhye kṣipettaṃ ca tena saṃgṛhya kajjalaṃ

1,22.19

strīṇāmañjanamātreṇa patirvaśyo bhaveddhruvaṃ /
kṛttikāyāṃ śucirbhūtvā jambūvandākaṃ āharet

1,22.20

kṣīreṇa piṣṭaṃ tatkalkaṃ pītvā rogairvimucyate /
rohiṇyāṃ tintriṇīkasya vandākaṃ vidhināharet

1,22.21

baddhvā haste spṛśedyaṃ yaṃ sarvavaśyo bhavennaraḥ /
timirādiṣu śastaṃ tadasādhyaṃ ghṛtamañjanāt

1,22.22

kṣaudraghṛṣṭena tenaiva kṛtaṃ cakṣuṣyamañjanaṃ /
bandhakaṃ udumbarabhavaṃ rohiṇyāṃ gṛhya valayakaṃ kuryāt /
tadvalayopari vinihitabhāṇḍasthitamodakaṃ kṣayaṃ naiti

1,22.23

aśvatthasya tu vandākaṃ rohiṇyāṃ vidhināharet

1,22.24

gṛhe sthite ca vandāke nityaiśvaryaṃ prajāyate /
katakasya tu vandākaṃ rohiṇyāṃ vidhināharet

1,22.25

añjane netrayugale nidhiṃ paśyati niścitaṃ /
tadeva bandhayeddhaste sarvavaśyo bhaveddhruvaṃ

1,22.26

udumbarasya vandākaṃ rohiṇyāṃ vidhināharet /
haste baddhvā nihantyāśu jvaraṃ cāturthikaṃ priye

1,22.27

rohiṇyāṃ mātuluṅgasya bandhakaṃ tu samāharet /
dhārayeddakṣiṇe karṇe jagadvaśyakaraṃ paraṃ

1,22.28

rohiṇyāṃ bilvavandākaṃ kare baddhvā jagatpriyaḥ /
mṛgaśīrṣe śirīṣasya vandākaṃ samyagāhṛtaṃ

1,22.29

haste baddhvā spṛśennārīṃ naraṃ vā vaśayeddhruvaṃ /
mṛgaśīrṣe tu vandākaṃ tintriṇīvṛkṣasambhavaṃ

1,22.30

kṣīreṇa piṣṭvā prapibedadṛśyo jāyate naraḥ /
taddadhnā yaḥ pibetprātaḥ sarvavyādhiharo bhavet

1,22.31

mahiṣītakrapiṣṭena tena sarvāṅgalepanaṃ /
kṛtvā vahnigato yastu vahninā ca na dahyate

1,22.32

tintriṇīkasya vandākaṃ gṛhe yasya pratiṣṭhitaṃ /
tasya corabhayaṃ nāsti kare dyūtajayo bhavet

1,22.33

udumbarasya vandākaṃ mṛgaśīrṣe samāharet /
haste baddhvā spṛśennārīṃ sā nārī vaśagā bhavet

1,22.34

strīṇāṃ haste tu badhnīyādannamadhye vinikṣipet /
jāyate cānnavṛddhistu nātra kāryā vicāraṇā

1,22.35

nyagrodhasya tu vandākaṃ mṛgaśīrṣe samāharet /
badhnīyāddakṣiṇe haste janavaśyo bhaveddhruvaṃ

1,22.36

ādāya māṭarūṣasya vandākaṃ samudāhṛtaṃ /
baddhvā haste janairdīvyansyāddyūteṣvaparājitaḥ

1,22.37

ārdrāyāṃ taumburaṃ grāhyaṃ vandākaṃ vidhinā haret /
kṣīreṇa prapibedyastu tasya syāllohamoṭanaṃ

1,22.38

ārdrārke vā puṣyaravau vandākaṃ tumburorharet /
badhnīyāddakṣiṇe haste bāṇastambhaḥ prajāyate

1,22.39

punarvasorhṛtaṃ vaṃśavandākaṃ kṣīrapeṣitaṃ /
pītvā strīpuruṣau vandhyau prasuvāte sutānbahūn

1,22.40

naktamālasya vandākamāharecca punarvasau /
kṣīreṇa piṣṭvā prapibedakhilāmayanāśanaṃ

1,22.41

taccūrṇasya mātreṇa naśyanti graharākṣasāḥ /
puṣye bandhūkavandākaṃ gṛhītvā taṃ nidhāpayet

1,22.42

kṣetramadhye ripostatra sasyanāśaśca jāyate /
āśleṣāyāṃ karṇikāravandākaṃ samyagāhṛtaṃ

1,22.43

baddhvā haste dṛḍhaṃ tena spṛśanvaśati tejanāt /
madhūkasya ca vandākamāśleṣāyāṃ samāharet

1,22.44

bandhayeddakṣiṇe haste vyāghrādibhayanāśanaṃ /
maghāsu mucukundasya vandākaṃ vidhināhṛtaṃ

1,22.45

nidhāpayeddhānyamadhye taddhānyaṃ tvakṣayaṃ bhavet /
vibhītakasya vandākaṃ phalgunyoḥ pūrvayorhṛtaṃ

1,22.46

sthāpayeddhānyamadhyena tadakṣayyaṃ kṣaṇādbhavet /
phalgunyoranyayorhaste'pyayameva vidhiḥ smṛtaḥ

1,22.47

śākavṛkṣasya vandākaṃ maghāyāṃ vidhināharet /
dhānyasaṃcayakṛddvāre dhānyavṛddhiśca jāyate

1,22.48

mauñjīvṛkṣasya vandākaṃ maghārke vidhināharet /
śirasā dhārayennityaṃ tasya śrīrvaśamāpnuyāt

1,22.49

palāśasya tu vandākaṃ hastarkṣe vidhināharet /
kare śirasi badhnīyādvyāghrādigrahahṛdbhavet

1,22.50

tindukasya ca vandākaṃ citrāyāmāhṛtaṃ tathā /
baddhvā haste samastānāṃ sadhvadho bhavati dviṣāṃ

1,22.51

kuṭajasya tu vandākaṃ citrāyāṃ vidhināharet /
badhnīyāddakṣiṇe haste durlabhaṃ cepsitaṃ labhet

1,22.52

svātyāṃ likucavandākaṃ gṛhītvā yatra vastuni /
nidhāpayati tatsarvamakṣayaṃ nātra saṃśayaḥ

1,22.53

babbūlabandhakaṃ svātyāṃ badaryāstvanurādhake /
badhnanyo dhārayeddhaste tatspṛṣṭā strī vaśā bhavet

1,22.54

āhṛtya dhātrīvandākaṃ viśākhāyāṃ yathāvidhi /
śuktakārasya bhavane viruddhasya nidhāpayet

1,22.55

sarvaṃ madyamapeyaṃ syānmokṣastasminsamuddhṛte /
anurādhāsu vidhinā aindrīvandākamāhṛtaṃ

1,22.56

dhānyamadhye vinikṣiptaṃ dhānyamakṣayatāṃ nayet /
jyeṣṭhāyāṃ āmravandākaṃ hṛtvā veśyāgṛhe khanet

1,22.57

sā durbhagā bhavetsatyamuddhṛte mokṣa ucyate /
mūle khadiravandākaṃ gṛhītvā vidhipūrvakaṃ

1,22.58

baddhvā haste naraḥ kṣipraṃ durbhagaḥ subhago bhavet /
tadeva piṣṭaṃ kṣīreṇa pītaṃ kuṣṭhādināśanaṃ

1,22.59

mūlārke goṭṭikāyāśca vandākaṃ vidhināharet /
dakṣiṇe bandhayeddhaste strīvaśyaṃ bhavati dhruvaṃ

1,22.60

tadeva śirasā dhāryaṃ sarvasiddhirbhaveddhruvaṃ /
karavīrasya vandākaṃ pūrvāṣāḍhāsu sādhitaṃ

1,22.61

dhārayecchirasā yuddhe sa bhavedaparājitaḥ /
pūrvāṣāḍhāsu vandākaṃ badarīvṛkṣasambhavaṃ

1,22.62

pibetkṣīreṇa yā vandhyā sā bahūṃśca sutāṃllabhet /
kuravasya tu vandākaṃ pūrvāṣāḍhārkavārake

1,22.63

bandhayeddakṣiṇe haste hyadṛśyo jāyate naraḥ /
uttarāṣāḍhanakṣatre grāhyaṃ mandārabandhakaṃ

1,22.64

palāśabandhakaṃ vātha kare baddhvā vaśaṃkaraṃ /
śravaṇe citrakodbhūtaṃ vandākaṃ prāpyate na tu

1,22.65

kaṅkuṇītailaghṛṣṭena tāmrapatraṃ ca lepayet /
puṭapākavidhānena tatsvarṇaṃ bhavati dhruvaṃ

1,22.66

eraṇḍasya tu vandākaṃ śravaṇārke samāharet /
bandhayeddakṣiṇe haste sadā dyūtajayo bhavet

1,22.67

dhaniṣṭhāyāṃ tu badarīvandākaṃ vidhināhṛtaṃ /
baddhvā kare spṛśedyaṃ yaṃ sa sa dāso bhaveddhruvaṃ

1,22.68

hṛtaṃ punnāgavandākaṃ vāruṇeṣu yathāvidhi /
kṣīreṇa piṣṭvā prapibanmahānāgabalo bhavet

1,22.69

naktamālasya vandākaṃ maghārke vidhināharet /
vidhinā dhārayedbāhau piśācānāṃ ca darśanaṃ

1,22.70

tintriṇīkasya vandākaṃ punnarkṣe vidhināharet /
bandhayeddakṣiṇe haste nityaṃ dyūtajayo bhavet

1,22.71

punnarkṣe vaṃśavandākamadṛśyo jāyate kare /
śirīṣasya tu vandākamuttare vidhināharet

1,22.72

kare śirasi badhnīyādvyāghrādigrahahṛdbhavet /
maghāyāṃ sthāpayetkṣetre vandākaṃ madhukodbhavaṃ

1,22.73

pakṣiṇāṃ mūṣikānāṃ ca jāyate tuṇḍabandhanaṃ /
palāśasya tu vandākaṃ hastarkṣe vidhināharet

1,22.74

liṅgalepaṃ prakurvīta vīryastambho bhaveddhruvaṃ /
kṣīreṇāloḍya vallīkaṃ kṣaudraṃ piṣṭvā niṣecayet

1,22.75

vaṅgaṃ tu saptadhā devi tadvaṅgaṃ rajataṃ bhavet /
palāśasya tu vandākaṃ hastarkṣe vidhināharet

1,22.76

kṣīreṇa prapibedyastu hyadṛśyo jāyate naraḥ /
tindukasya ca vandākaṃ citrāyāmāhṛtaṃ tathā

1,22.77

baddhvā haste samastānāmavadhyo bhavati dviṣāṃ /
harītakyāstu vandākaṃ pūrvabhādrapadāhṛtaṃ

1,22.78

kṣīreṇa kalkitaṃ pītvā caredvararuceḥ samaḥ /
uttarāsvarkavandākaṃ hṛtaṃ bhādrapadāsu tat

1,22.79

pralepādyaiḥ paraṃ hanyādviṣaṃ sthāvarajaṅgamaṃ /
revatyāṃ bodhivandākalatayā kṛtakautukā

1,22.80

vandhyāpi labhate garbhaṃ pītvā gopayasā ca tat /
revatyāṃ vaṭavandākaṃ valmīkamadhugharṣitaṃ

1,22.81

akṣidoṣeṣvatiśreṣṭhamakṣarāvaraṇādiṣu /
revatyāṃ vaṭavandākaṃ gṛhītvā dhārayedbhuje

1,22.82

mahānāgabalopeto mahāgaṇaśca jāyate /
samuddhṛtaṃ viśākhāyāṃ vandākaṃ rājavṛkṣakaṃ

1,22.83

nivārayati gehasthaṃ vaiśvānarabhayaṃ gṛhe /
rohiṇyāṃ vaṭavandākaṃ kaṭisthaṃ vīryavardhanaṃ

1,22.84

aśvatthabhavavandākaṃ revatyāṃ garbhadaṃ smṛtaṃ /
viṣavṛkṣotthavandākaṃ pūrvāṣāḍhoddhṛtaṃ yadi

1,22.85

praliptaṃ tanute bhūtapiśācādiprabhāṣaṇaṃ /
cullikāntargataṃ kuryātsabhaktāṃ pānasantatiṃ

1,22.86

dyūte jāmbavavandākaṃ revatyāṃ jayakārakaṃ /
kuryātkuravavandākaṃ hastasthaṃ bāṇavāraṇaṃ

1,22.87

madhūkavṛkṣavandākaṃ dhānyasthaṃ dhānyavṛddhidaṃ /
palāśataruvandākaṃ vākpradaṃ kṣīrasevitaṃ

1,22.88

veśyāyāṃ nimbavandākaṃ gṛhāntarnihitaṃ yadi /
vaśyaṃ karoti sāścaryaṃ ā janmamaraṇāntikaṃ

1,23.1

âk, १, २३
<viśiṣṭā rasasaṃskārāḥ>
śrībhairavī /
śrutaṃ sarvaṃ mayā deva divyaṃ sarvarasāyanaṃ /
śaṃbho tava prasādena kṛpāṃbhodhe sureśvara

1,23.2

vijñāpayiṣyāmyaparaṃ sarvalokahitaṅkaraṃ /
vṛddhastrībālaṣaṇḍhānāṃ anyeṣāṃ rogiṇāmapi

1,23.3

rasāyaneṣvaśaktānāṃ kathaṃ saukhyaṃ bhavetprabho /
sarvānugrāhaka śrīmantadājñāpaya bhairava

1,23.4

śrutvā devyāḥ stutiparaṃ sarvalokahitapradaṃ /
śrutvā mandasmitaṃ devo jagādetthaṃ paraṃ vacaḥ

1,23.5

śrībhairavaḥ /
sādhu sādhu mahābhāge lokānāṃ jananī yataḥ /
tasmāllokahitaṃ pṛṣṭaṃ tadvakṣyāmyahamīśvari

1,23.6

rasādisaṃskāravidhiṃ sarvaroganibarhaṇaṃ /
yathākramaṃ pravakṣyāmi śrūyatāmavadhānataḥ

1,23.7

rasendro rasarājaśca rasaḥ sūtaśca pāradaḥ /
śivabījaṃ śivo jaitro rasaloho mahārasaḥ

1,23.8

rasottamo mahātejāḥ sūtarāṭcapalo'mṛtaḥ /
dhutturo lokanāthaśca prabhurindro bhavastathā

1,23.9

rudratejāḥ khecaraśca rasadhāturacintyajaḥ /
amaro dehadaḥ skandaḥ skandeśo mṛtyunāśanaḥ

1,23.10

devo rasāyanaḥ śreṣṭho yaśodaḥ pāvanaḥ smṛtaḥ /
proktā divyarasāścaiva trayastriṃśacca nāma ca

1,23.11

doṣayuktaḥ sūtarājo viṣameva varānane /
doṣahīno rasaḥ sākṣādamṛtaṃ nātra saṃśayaḥ

1,23.12

tasmātpāradasaṃskāraṃ doṣaghnaṃ śṛṇu pārvati /
rasācāryo bhiṣakśreṣṭho yatātmāghoramantravit

1,23.13

<rasaśodhanasaṃskārāḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
śubharkṣe śubhalagneṣu sumuhūrte suvāsare /
pūrvoktavatsūtapūjāṃ kuryādādau śucisthale

1,23.14

śataṃ palānāṃ pañcāśatpañcaviṃśati vā punaḥ /
daśa vā pañca vā devi naitasmādūnamiṣyate

1,23.15

lohaje vā śilotthe vā khalve sūtaṃ vinikṣipet /
kalāṃśaṃ sūtarājasya cūrṇeṣṭakaniśārajaḥ

1,23.16

jambīrāmlena saṃmardya taptakhalve dinaṃ priye /
kṣālayeduṣṇasauvīrairnāgadoṣo vinaśyati

1,23.17

aṅkolenendravāruṇyā vaṅgadoṣo vinaśyati /
āragvadhena ca malaṃ citrake nāgadūṣaṇaṃ

1,23.18

kṛṣṇadhūrtena cāñcalyaṃ triphalābhirviṣaṃ haret /
giridoṣaṃ trikaṭukairasahyāgnistu gokṣuraiḥ

1,23.19

vaṅgādisaptadoṣāṇāṃ nāśārthaṃ saptavāsaraṃ /
tattaccūrṇaiḥ kalāṃśaiśca kumāryā rasasaṃyutaiḥ

1,23.20

mardayitvā rasaṃ paścātkṣālayeduṣṇakāṃjikaiḥ /
pāradaḥ sakalairdoṣairmucyate saptakañcukaiḥ

1,23.21

vaidyakarmaṇi yojyaścedrasaḥ syātsarvarogahā /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
devadārumalayajajayāvāyasatuṇḍikā

1,23.22

kumārīmusalīvandhyākarkoṭīrasasaṃyutaṃ /
sūtaṃ dinaṃ mardayecca punaḥ pātanayantrake

1,23.23

pātayedyojayetsūtaṃ śuddhaṃ vaidyasya karmaṇi /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
dagdhaṃ pāṣāṇacūrṇaṃ ca niśākanyārasai rasaṃ

1,23.24

mardayeddinamekaṃ ca pūrvayantre ca pātayet /
evaṃ saṃskārasaṃśuddhaṃ yojayedvaidyakarmaṇi

1,23.25

<caturthaḥ prakāraḥ>
daradaṃ yāmamātraṃ tu pāribhadradravaiḥ priye /
athavā jambīrarasairmardayitvā tu pācayet

1,23.26

yantre pātanake devi doṣakañcukavarjitaḥ /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
punarnavārasaiḥ peṣyaṃ dhānyābhraṃ pāradaṃ samaṃ

1,23.27

taptakhalve dinaṃ kṛtvā vajramūṣāgataṃ rasaṃ /
pacedbhūdharayantre ca punaḥ saṃmardayecca taṃ

1,23.28

pūrvadravairyathāpūrvaṃ mardanaṃ pācanaṃ punaḥ /
kṛtvaitaṃ daśavāraṃ taṃ pātyaṃ pātanayantrake

1,23.29

śuddhaḥ syātpārado devi yojyo yoge rasāyane /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
daśamāṃśaṃ rasādgandhaṃ taptakhalve vinikṣipet

1,23.30

varājambīrakanyāgnidravairyāmaṃ vimardayet /
pātayetpātanāyantre kuryādevaṃ tu saptadhā

1,23.31

sagandhakaṃ mardanaṃ ca pātanaṃ bhavati priye /
śuddhaḥ syātpārado devi yojyaḥ pāradakarmaṇi

1,23.32

<saptamaḥ prakāraḥ>
tilatailairmāhiṣikairmūtrairmadyāmlakena ca /
gomāṃsairhiṅgulaṃ pācyaṃ lohapātre kramāgninā

1,23.33

saptāhaṃ lohadaṇḍena cālayettaddravaṃ muhuḥ /
sārdraṃ mayūrapittena bhāvayedātape dinaṃ

1,23.34

pātayetpātanāyantre daradaṃ kharavahninā /
śuddho bhaveccaturyāmātpārado yogavāhakaḥ

1,23.35

<jāraṇārho vaḍabānalaviḍaḥ>
śṛṇu devi pravakṣyāmi jāraṇārhaṃ biḍaṃ priye /
cūrṇaṃ kṛtvā dagdhaśaṅkhaṃ gharme'rkakṣīrabhāvitaṃ

1,23.36

kuryāddinaṃ tato devi dhūmasāraṃ ca bhāvayet /
dinaṃ jambīrakarasairātape cātitīvrake

1,23.37

caturyāmamajāmūtraiḥ ṣoḍaśāṃśaṃ suvarcalaṃ /
yathā sāndratvamāpnoti tāvatkvāthyaṃ varānane

1,23.38

naramūtre ṣoḍaśāṃśe kaṇṭakārīṃ samūlakāṃ /
yāvadghanībhavettāvatkvāthanīyā prayatnataḥ

1,23.39

tintriṇīkṣārakāsīsasarjakṣārāḥ śilājatu /
jambīrasya rasaiḥ sarvaṃ caturyāmaṃ pṛthakpṛthak

1,23.40

jepālaṃ tattvacāhīnaṃ mūlakakṣārasaindhavaṃ /
guñjāṃ ca ṭaṅkaṇaṃ śigrudravairbhāvyaṃ pṛthakpṛthak

1,23.41

jambīrāṇāṃ dravairbhāvyaṃ śaṅkhādyaṃ tattrayodaśa /
sarvaṃ samāṃśaṃ ca dinamekīkṛtya tu gālitaṃ

1,23.42

rakṣayetsarvadā jñeyo nāmnā ca vaḍabānalaḥ /
suvarṇādimalohānāṃ ratnānāṃ jāraṇe tathā

1,23.43

abhrādyuparasānāṃ ca yojanīyaṃ prayatnataḥ /
<pāradabhasmavidhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
śuddhasūtaṃ śuddhagandhaṃ mardayedgoghṛtaiḥ samaṃ

1,23.44

piṇḍībhūtaṃ kumāryāśca dalagarbhe niveśayet /
samyaksūtreṇa saṃveṣṭya tamayaskāntasaṃpuṭe

1,23.45

nirudhya taṃ mṛdupuṭe tridhā pācyaṃ punaḥ priye /
ādāya dṛḍhamūṣāyāmandhayitvā dhametsudhīḥ

1,23.46

bhasmībhavetsūtarājo yojyo yoge rasāyane /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
chāyāśuṣkāṇi kurvīta śākapakvaphalāni ca

1,23.47

mardayedarkapayasā tena mūṣodaraṃ lipet /
agraprasūtagojātajarāyoḥ śiṣitaṃ rajaḥ

1,23.48

mūṣāmadhye kṣipetpaścātsūtaṃ gandhaśca tadrajaḥ /
kṣiptvā nirudhya ca dhamedbhasmībhavati pāradaḥ

1,23.49

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
vandhyā kārkoṭakī kākatuṇḍī ca kaṭutumbikā /
kañcukī nalikā kākamācī vai kālamañjarī

1,23.50

kākajaṅghāstvimāḥ sarvāḥ piṣṭvā mūṣāntare kṣipet /
pūrvoktavandhyāmukhyābhiraṣṭābhirmardayedrasaṃ

1,23.51

tadrasaṃ liptamūṣāyāṃ kṣiptvā ruddhvā ca bhūdhare /
pacedevaṃ cāṣṭavāramevaṃ mūṣāpralepanaṃ

1,23.52

mardanaṃ dhamanaṃ kuryādbhūyo bhūyaḥ sureśvari /
mṛto bhavati sūtendro yogyo roge rasāyane

1,23.53

<caturthaḥ prakāraḥ>
niyāmakauṣadhairmardyaṃ caturyāmaṃ rasaṃ dṛḍhaṃ /
dviguṇe gandhataile ca śanairmandāgninā pacet

1,23.54

yāvatkhoṭatvamāpnoti tāvadevaṃ pacedrasaṃ /
tatkhoṭaṃ saṃpuṭe lauhe kṣiptvā rundhyāddṛḍhaṃ sudhīḥ

1,23.55

pathyājalairlohakiṭṭaṃ piṣṭvā sampuṭamālikhet /
tasyordhvaṃ śrāvake kācaṃ kṛtvā nāgaṃ vinikṣipet

1,23.56

sa nāgo dravate yāvattāvadevaṃ dhametpriye /
yāvanna yāti kāṭhinyaṃ tāvannaiva dhametsudhīḥ

1,23.57

punaḥ kaṭhinatāṃ prāpte dhametpūrvoktavanmuhuḥ /
triyāmadhamanādevaṃ bhasmībhavati pāradaḥ

1,23.58

bhasmīkṛte mūlikābhirjāraṇārahito rasaḥ /
dehe lohe na yojyaḥ syādyojyo bheṣajakarmaṇi

1,23.59

<pañcamaḥ prakāraḥ>
dviguṇe gandhataile ca śuddhaṃ sūtaṃ vimardayet /
ekāhaṃ taṃ punarmardyaṃ sarpākṣībhṛṅgarāḍapi

1,23.60

viṣṇukrāntā tryahaṃ caiṣāṃ rasaiḥ ślakṣṇaṃ vimardayet /
pacedyantre trisaṃghaṭṭe hyaṣṭavāramiti priye

1,23.61

kuryādbhasmati sūtendro rogasaṃghātanāśanaḥ /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
śvetāṅkolasya mūlottharasairmardyastryahaṃ rasaḥ

1,23.62

mūṣāyāṃ nikṣipedruddhvā pacedbhūdharayantrake /
pārado bhasmatāṃ yāti sarvarogaharaḥ paraḥ

1,23.63

<saptamaḥ prakāraḥ>
viṣṇukrāntāṃ vedikāṃ ca kāñjikena vimardayet /
tatkalkena raso mardyaḥ saptadhā mūrchitotthitaḥ

1,23.64

taṃ rasaṃ śrāvake kṣiptvā siñcayettadrasairmuhuḥ /
dīpāgninā dinaṃ pacyādbhasma syāllavaṇākṛtiḥ

1,23.65

<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
kākoduṃbarikākṣīrairbhāvayetsomarāmaṭhaṃ /
punaḥ punaḥ saptadhaivaṃ śoṣayenmardayetsudhīḥ

1,23.66

kākodumbarapañcāṅgaṃ ṣoḍaśāṃśe jale kṣipet /
yathaikāṃśo'vaśiṣṭaḥ syāttena taddhiṅgu mardayet

1,23.67

tadgolake rasaṃ kṣiptvā mūṣāyāṃ taṃ ca rodhayet /
bhūdhare ca puṭedevamaṣṭavāraṃ punaḥ punaḥ

1,23.68

puṭe puṭe ca taddhiṅgu dadyātsūto mṛto bhavet /
<navamaḥ prakāraḥ>
urubūkasya bījāni tathāpāmārgajāni ca

1,23.69

pūrṇayettacca mūṣāyāṃ kṣiptvā sūtaṃ tataḥ kṣipet /
tadūrdhvaṃ pūrvacūrṇaṃ ca samyaṅmūṣāṃ nirodhayet

1,23.70

pacellaghupuṭairevaṃ caturbhirbhasmatāṃ vrajet /
<daśamaḥ prakāraḥ>
kuḍuhuñcyāḥ kandamadhye kāntāstanyapariplute

1,23.71

rasaṃ kṣiptvā mukhaṃ ruddhvā tanmajjakalkataḥ sudhīḥ /
taṃ gomayaiḥ samālipya svedayedgomayāgninā

1,23.72

evaṃ kṛte saptavāraṃ raso bhasmatvaṃ āpnuyāt /
<ekādaśaḥ prakāraḥ>
aṅkolasya śiphānīraiḥ sūtaṃ gandhaṃ samaṃ samaṃ

1,23.73

dinamekaṃ mardayecca mūṣāgarbhaṃ nirodhayet /
puṭedbhūdharayantre ca dinānte bhasma jāyate

1,23.74

<dvādaśaḥ prakāraḥ>
sūtaṃ dhānyābhrakaṃ tulyaṃ mārakauṣadhijai rasaiḥ /
mardayeddinamekaṃ tu tatkalkairvastralepanaṃ

1,23.75

tadvastraṃ vartikāṃ kṛtvā dhṛtvā daṃśena dīpayet /
taddrutiṃ patitāṃ kāṃsye kṛṣṇavarṇaṃ ca tadbhavet

1,23.76

tatpunarmārakairmardyaṃ pātanāyantrake pacet /
mṛto bhaveddinaikena tadbhasmākhilarogahṛt

1,23.77

<trayodaśaḥ prakāraḥ>
kāladhuttūratailena mardanīyaśca pāradaḥ /
tato niyāmakairmardyāddinaikaṃ kūrmayantrake

1,23.78

pācayedbhasmatāṃ yāti śubhraḥ syātsarvarogahā /
<caturdaśaḥ prakāraḥ>
śuddhasūtādardhabhāgaṃ śuddhaṃ gandhaṃ vimardayet

1,23.79

mārakauṣadhajairdrāvairdinaṃ mūṣāgataṃ pacet /
yantre bhūdharasaṃjñe ca dinenaikena bhasmati

1,23.80

<pañcadaśaḥ prakāraḥ>
sūtamabhraṃ vaṭakṣīraistriyāmaṃ mardayetpriye /
mūṣāgarbhe vinikṣipya karīṣāgnau dinaṃ pacet

1,23.81

bhasmībhavati sūtendraḥ śubhraḥ sarvārtināśanaḥ /
<ṣoḍaśaḥ prakāraḥ>
mukhīkṛte vāsite ca pārade samakāñcanaṃ

1,23.82

jārayetpūrvayogena tato gandhaṃ samaṃ kṣipet /
divyauṣadhidravairmardyaṃ dinaṃ mūṣādhṛtaṃ rasaṃ

1,23.83

divānaktaṃ karīṣāgnau pacedvā tuṣavahninā /
svedayettaṃ samuddhṛtya bhūyo divyauṣadhodbhavaiḥ

1,23.84

bījaiḥ samāṃśaiḥ saṃmardyaṃ caturyāmaṃ sureśvari /
vajramūṣāgataṃ dhāmyaṃ bhasmībhavati pāradaḥ

1,23.85

tadbhasma divyaṃ yuñjīta sadā roge rasāyane /
<saptadaśaḥ prakāraḥ>
svajīrṇe pārade svarṇaṃ samamamlena mardayet

1,23.86

piṣṭībhūtaṃ kāñjikena prakṣālyādāya tāṃ punaḥ /
piṣṭyardhaṃ śuddhagandhaṃ ca tadardhaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣipet

1,23.87

sarvatulyāṃ niśāṃ nārīpuṣparaktadravairdinaṃ /
mardayettāṃ dinānte ca kuryāttadgolakaṃ tataḥ

1,23.88

pacedgaḍḍukayantre ca dinaṃ mandāgninā sudhīḥ /
samādāya vicūrṇyaiva dattvā tatsamagandhakaṃ

1,23.89

garbhayantre tryahaṃ pācyaṃ laghunā tattuṣāgninā /
raso bhasma bhaveddevi nirutthaḥ syādrasāyanaṃ

1,23.90

<aṣṭādaśaḥ prakāraḥ>
karṣatrayaṃ śuddhasūtaṃ karṣaṃ tāmrarajaḥ priye /
amlaiḥ saṃmardayedgāḍhaṃ dinaṃ khalve tato bhavet

1,23.91

piṣṭistāṃ kṣālayettoyaistata ādāya nirmalaṃ /
mākṣīkasatvaṃ tatsarvaṃ cakramardacchadadravaiḥ

1,23.92

tridinaṃ mardayedgāḍhaṃ tāṃ piṣṭiṃ garbhayantrake /
tuṣāgninā paceddevi tridinaṃ vā divāniśaṃ

1,23.93

karīṣāgnau bhavetsūtabhasma rogajarāpahaṃ /
<ekonaviṃśaḥ prakāraḥ>
sūtaṃ svarṇaṃ vyomasatvaṃ samaṃ svarṇasamaṃ biḍaṃ

1,23.94

rambhādaṇḍadravaiḥ sarvaṃ tatkhalve mardayeddinaṃ /
tato divyauṣadhodbhūtairbījaistulyaṃ dinadvayaṃ

1,23.95

saha saṃmardayedrambhātoyaistadgarbhayantrake /
pūrvakrameṇa vipacedrasabhasma bhavecchubhaṃ

1,23.96

jarāmaraṇarogaghnaṃ sarvasiddhipradāyakaṃ /
<viṃśaḥ prakāraḥ>
rasendraṃ vimalāsatvaṃ tulyaṃ mardya dinatrayaṃ

1,23.97

sinduvārachadarasaiḥ piṣṭiḥ syāttāṃ vinikṣipet /
kācakūpyantare kūpīṃ saptamṛtkarpaṭairlipet

1,23.98

śoṣayedvālukāyantre dinaṃ mandāgninā pacet /
rasabhasma bhaveddivyaṃ rugjarāmaraṇāpahaṃ

1,23.99

<ekaviṃśaḥ prakāraḥ>
karṣadvayaṃ rasendraṃ ca tadardhaṃ śuddhagandhakaṃ /
mākṣīkasatvaṃ gandhāṃśaṃ tatsarvaṃ mardayeddinaṃ

1,23.100

nirguṇḍīpatrasāraiśca taṃ golaṃ nikṣipetpriye /
mūṣāmadhye tato mūṣāvaktraṃ ruddhvā vinikṣipet

1,23.101

tāṃ mūṣāṃ gaḍḍukāyantre pacenmandāgninā dinaṃ /
rasabhasma bhaveddivyaṃ sindūrāruṇasannibhaṃ

1,23.102

jarāmaraṇarogaghnaṃ sarvasiddhipradaṃ śubhaṃ /
<dvāviṃśaḥ prakāraḥ>
pakvamūṣodare tulyagandhakāntaritaṃ rasaṃ

1,23.103

tayoścaturguṇaṃ dattvā kākamācīrasaṃ punaḥ /
ācchādya gaḍḍukāyantre tāṃ nidhāya pacetkramāt

1,23.104

mṛdumadhyamacaṇḍākhyavahnau yāmacatuṣṭayaṃ /
tataśca sarvarogaghnaṃ rasabhasma bhavecchubhaṃ

1,23.105

<trayoviṃśaḥ prakāraḥ>
snuhīkṣīrairdinaṃ sūtaṃ mardayettadabhāvataḥ /
amlavallyā rasaireva taṃ rasaṃ gandhakaiḥ samaṃ

1,23.106

garbhayantre vinikṣipya pūrvavadvipacedbudhaḥ /
mṛto bhavedrasaḥ so'yaṃ sarvarogaharo bhavet

1,23.107

<caturviṃśaḥ prakāraḥ>
guñjāphalaṃ rasasamaṃ madhuṭaṅkaṇayāvakaiḥ /
bhṛṅgapatrarasairyuktaṃ dinaṃ ekaṃ vimardayet

1,23.108

chāditaṃ vajramūṣāyāṃ dhamayenmṛduvahninā /
ayaṃ rasāyano vṛṣyo rasaḥ syācchaśisannibhaḥ

1,23.109

<pañcaviṃśaḥ prakāraḥ>
samaṃ gandharasaṃ śuddhaṃ kīṭamāriṇikādravaiḥ /
ajamāryahimāryorvā śvetāṅkolarasena vā

1,23.110

mardayettridinaṃ kṣiptvā mṛṇmaye saṃpuṭe tataḥ /
dinamekaṃ karīṣāgnau tuṣāgnau vā dinatrayaṃ

1,23.111

pacettataḥ sūtabhasma jāyate rugjarāpahaṃ /
<ṣaḍviṃśaḥ prakāraḥ>
tāmrābhrapātanāyogācchodhitaṃ pāradaṃ priye

1,23.112

vajrabhasma samaṃ haṃsapādīdrāvairvimardayet /
divyauṣadhibhavairbījairvajramūṣāntaraṃ lipet

1,23.113

tasminpūrvarasaṃ kṣiptvā ruddhvātha tridinaṃ pacet /
tuṣāgninā tata uddhṛtya tattulyaṃ drutapāradaṃ

1,23.114

haṃsapādīrasaiḥ sarvaṃ mardayettridinaṃ tataḥ /
pūrvavattaṃ pacetso'yaṃ raso bhasmati niścayaḥ

1,23.115

jarāmaraṇarogaghnaḥ sarvasiddhipradaḥ śubhaḥ /
<saptaviṃśaḥ prakāraḥ>
vāsitaṃ pāradaṃ karṣamaṣṭaguñjaṃ suvarṇakaṃ

1,23.116

mṛtavajraṃ caturguñjaṃ mardyaṃ haṃsapadīrasaiḥ /
taptakhalve vajramūṣāgataṃ kṛtvā nirodhayet

1,23.117

pacedbhūdharayantre ca punarādāya taṃ rasaṃ /
haṃsapādīdravairmardyaṃ taptakhalve dinatrayaṃ

1,23.118

pūrvavadbhūdhare yantre pacettaṃ ca punaḥ punaḥ /
evaṃ śatapuṭaṃ kṛtvā bhasma syādraktavarṇakaṃ

1,23.119

jarāmaraṇadāridryanāśanaṃ bhavanāśanaṃ /
<aṣṭāviṃśaḥ prakāraḥ>
yugāṃśaḥ śuddhasūtaḥ syādekāṃśaṃ tāmracūrṇakaṃ

1,23.120

amle dinaṃ mardayettaṃ prakṣālyādāya piṣṭikāṃ /
tāpyasatvaṃ piṣṭisamaṃ cakramardadaladravaiḥ

1,23.121

mardayettridinaṃ sarvaṃ golakaṃ garbhayantrake /
nikṣipya tridinaṃ pācyaṃ tuṣāgnau vā sureśvari

1,23.122

divārātraṃ karīṣāgnau pacedbhasma bhavedrasaḥ /
<ekonatriṃśaḥ prakāraḥ>
mukhīkṛtarasaṃ cābhrasatvaṃ svarṇaṃ trayaṃ samaṃ

1,23.123

raṃbhādraveṇa saṃmardyaṃ dinaṃ sarvasamaṃ biḍaṃ /
tato divyauṣadhīnāṃ ca bījairmardyaṃ dinatrayaṃ

1,23.124

garbhayantre pacetpaścātkarīṣāgnau mṛto bhavet /
<triṃśaḥ prakāraḥ>
khajīrṇasūtaṃ vimalāṃ samaṃ nirguṇḍikārasaiḥ

1,23.125

mardayitvā tryahaṃ kācakūpikāyāṃ vinikṣipet /
sikatāyantrake pacyāccaturyāmena bhasmitaḥ

1,23.126

<ekatriṃśaḥ prakāraḥ>
tāpyasatvaṃ samaṃ gandhaṃ dvābhyāṃ tulyaṃ ca jāritaṃ /
sūtaṃ nirguṇḍikāṃ mardya dinaṃ tadgolakaṃ punaḥ

1,23.127

vajramūṣāndhitaṃ kṛtvā dhamedvā gaḍḍuyantrake /
pacettadraktavarṇaṃ syātsa rasaḥ sarvarogahā

1,23.128

<rasabhasmalakṣaṇam>
akṣayitvaṃ nirutthatvaṃ nirlepatvaṃ subhasmatā /
mārakatvaṃ ca lohānāṃ lakṣayedrasabhasmataḥ

1,23.129

<१. gandhapiṣṭī; prathamaḥ prakāraḥ>
saṃcūrṇya śodhitaṃ gandhaṃ pūrvapatrarasena ca /
saptadhā bhāvayedgharme strīṇāṃ ca rajasā tathā

1,23.130

tathā mānavapittena lolayedgandhakaṃ punaḥ /
palamekaṃ śuddharasaṃ karpare cātape nyaset

1,23.131

tadūrdhvaṃ lolitaṃ gandhaṃ vinyasyāṅguṣṭhamarditaṃ /
kuryātsūto bhavetpiṣṭiḥ sarvakarmasu siddhidaḥ

1,23.132

<dvitīyaḥ prakāra, svarṇagandhapiṣṭī>
gandhakaṃ śodhitaṃ devi tilaparṇīrasena ca /
saptadhā mardayecchoṣyaṃ chāyāyāṃ bhāvayetkramāt

1,23.133

mūṣāyāṃ pāradaṃ śuddhaṃ palamātraṃ vinikṣipet /
suvarṇaniṣkagulikāṃ mūṣāyāṃ nikṣipettataḥ

1,23.134

tatra nārīrajomūtramalamātraṃ vinikṣipet /
vālukāyantramadhye ca tāṃ mūṣāṃ sthāpayecchive

1,23.135

alpamalpaṃ pūrvagandhaṃ vāraṃ vāraṃ vinikṣipet /
mṛdvagninā pacedyāvatkarṣagandhaṃ ca jīryate

1,23.136

avatārya svāṅgaśītamāharetsvarṇagolakaṃ /
svarṇapiṣṭirbhaveddivyā sarvavāñchitadāyinī

1,23.137

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
bhāvayenmarkaṭītoyaiḥ śatadhā śuddhagandhakaṃ /
chāyāyāṃ śuddhasūtaṃ ca gharme mṛtkarpare kṣipet

1,23.138

kiṃcitkiṃcitpūrvagandhaṃ nikṣipenmarkaṭīrasaṃ /
jīrṇe gandhe dravaṃ deyaṃ muhurgandhaṃ muhurdravaṃ

1,23.139

yāvatpādāṃśakaṃ jīrṇaṃ gandhaṃ ca piṣṭikā bhavet /
divyā sā sarvakarmārhā devānāmapi durlabhā

1,23.140

<caturthaḥ prakāraḥ>
śuddhagandhaṃ cūrṇayitvā trivāraṃ kāñjikena ca /
jambīrāmlaistrivāraṃ ca haṃsapādīrasena ca

1,23.141

saptadhā kṣālayedevaṃ karpūraṃ bhāvayetpṛthak /
śvetādrikarṇikātoyairātape ca trivārakaṃ

1,23.142

dviguñjamātraṃ karpūraṃ yantrāntaḥ parilepayet /
tatra gandhaṃ sārdhaniṣkaṃ bhāvitaṃ cūrṇitaṃ kṣipet

1,23.143

tadūrdhvaṃ ca palaṃ sūtaṃ nikṣipettasya pṛṣṭhataḥ /
pūrvamātraṃ ca karpūraṃ tadūrdhvaṃ sārdhaniṣkakaṃ

1,23.144

gandhakaṃ ca punaḥ kṣiptvā tato gomūtrakena ca /
śvetādrikarṇikāmūlaṃ piṣṭvā tatkalkakena ca

1,23.145

ācchādya taccharāveṇa rodhayetpācayetkramāt /
jālikāyantramadhye ca divyaṃ paścāttamuddharet

1,23.146

evaṃ kuryāttrivāraṃ ca gandhapiṣṭirbhaveddhruvaṃ /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
snehalipte khalvamadhye śuddhasūtaṃ palaṃ nyaset

1,23.147

karṣaṃ ca śodhitaṃ gandhaṃ devadālīdravaṃ kṣipet /
karāṅgulyā khare gharme mardayetpiṣṭikā bhavet

1,23.148

<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
tāmrakhalve palaṃ sūtaṃ karṣārdhaṃ gandhakaṃ kṣipet /
mṛdvagninā pacedyāmaṃ karāṅguṣṭhena cālayet

1,23.149

gandhapiṣṭirbhaveddivyā sarvakarmakarī śubhā /
<piṣṭīstambhanaṃ (२)>
piṣṭīnāṃ stambhanaṃ vakṣye tiktakośātakībhavaṃ

1,23.150

bījaṃ caṇḍālinīkandaṃ tulyaṃ kāntāstanodbhavaiḥ /
kṣīraiḥ piṣṭvā ca tāṃ piṣṭīṃ lepayedaṅgulaṃ dṛḍhaṃ

1,23.151

vandhyākande'thavā kṣīrakande vā sūraṇodbhave /
kande vā vajrakande vā kande vā kuḍuhuñcije

1,23.152

tāṃ piṣṭiṃ nikṣipettattanmajjayā rodhayenmukhaṃ /
tatkandaṃ ca mṛdā liptvā puṭedbhūdharayantrake

1,23.153

divānaktaṃ karīṣāgnāvūrdhvādhaḥ parivartanaṃ /
yathā kandaṃ tu na dahettathā pākakramaḥ smṛtaḥ

1,23.154

atha piṣṭiṃ samānīyādbhavetsā stambhitā priye /
<piṣṭījāraṇaṃ (२)>
piṣṭīnāṃ stambhitānāṃ ca jāraṇā vakṣyate śive

1,23.155

stanayantre lohakṛte gandhakaṃ piṣṭitulyakaṃ /
kṣipedūrdhvaṃ ca deveśi stambhitāṃ gandhapiṣṭikāṃ

1,23.156

tadūrdhvaṃ piṣṭitulyaṃ ca gandhakaṃ cūrṇitaṃ kṣipet /
nirudhya bhūdhare yantre pācayejjārayetkramāt

1,23.157

gandhaṃ punaḥpunardeyamevaṃ śataguṇaṃ priye /
jīrṇe śataguṇe gandhe yantrātpiṣṭiṃ samāharet

1,23.158

sarvāsāṃ gandhapiṣṭīnāṃ jāraṇaṃ syācca rañjanaṃ /
<piṣṭīmāraṇaṃ (२)>
jāritānāṃ ca piṣṭīnāṃ pravakṣye māraṇakramaṃ

1,23.159

taptakhalve vinikṣipya jāritāṃ gandhapiṣṭikāṃ /
divyauṣadhirasaiḥ piṣṭvā dinaṃ kuryācca golakaṃ

1,23.160

divyauṣadhīnāṃ bījāni piṣṭvā divyauṣadhodbhavaiḥ /
svarasairvajramūṣāntarlepayetpūrvagolakaṃ

1,23.161

kṣiptvā nirudhya mūṣāsyaṃ pacedbhūdharayantrake /
pravartayaṃścordhvamadho dinamekaṃ punaḥ priye

1,23.162

samāhṛtya yathāpūrvaṃ pūrvatoyaiśca mardayet /
puṭayetpūrvavaddevi daśavāramiti kramāt

1,23.163

asaṃśayaṃ gandhapiṣṭirmriyate sarvakāryakṛt /
gandhapiṣṭikramājjātarasabhasmāni bhairavi

1,23.164

sarvakarmasu mukhyāni viśeṣādvādakarmaṇi /
<rasabandhāḥ; prathamaḥ prakāraḥḥ vaikrāntabandhaḥ>
vakṣyāmi rasabandhāni śṛṇu bhairavi samprati

1,23.165

śodhitaṃ pāradaṃ khalve daśaniṣkaṃ vinikṣipet /
niṣkaikaṃ śuddhagandhaṃ ca svalpaṃ svalpaṃ vinikṣipet

1,23.166

kuṭṭayenmardayedgrāvṇā piṣṭiḥ syādyāmamātrake /
kṣīrakande'thavā vandhyākande vā kuḍuhuñcije

1,23.167

kande vā nikṣipetpakve śubhe gandhakapiṣṭikāṃ /
niṣkārdhaṃ bhasma vaikrāntamūrdhvādho nikṣipetsudhīḥ

1,23.168

tatkandamajjayā vaktraṃ nirudhya ca mṛdā bahiḥ /
limpedaṅgulimātreṇa śoṣayitvātha sarvataḥ

1,23.169

aṣṭavāraṃ pacedyantre bhūdhare kaukkuṭe puṭe /
karīṣāgnau punaḥ kuryādūrdhvabhāgamadhaḥ priye

1,23.170

adhobhāgaṃ tathordhvaṃ ca bhūyo bhūyaḥ pravartanaṃ /
evamekadinaṃ paścātpacedyugakarīṣakaiḥ

1,23.171

pakvadāḍimabījābho baddho bhavati pāradaḥ /
vaikrāntabaddhanāmā syāccūrṇito yogavāhakaḥ

1,23.172

<dvitīyaḥ prakāraḥḥ gandhakabandhaḥ>
pūrvoktāṃ gandhapiṣṭīṃ tāṃ vastre baddhvātha saṃpuṭe /
lohaje poṭṭalīṃ sthāpyacordhvādhaḥ samagandhakaṃ

1,23.173

nirudhya saṃpuṭaṃ samyakpacetbhūdharayantrake /
yathā jīrṇo bhavedgandho bhūyo bhūyastathāpi ca

1,23.174

eva ṣaḍguṇagandhastu jāraṇīyo maheśvari /
evaṃ gandhakabaddho'yaṃ rasaḥ sarvāmayāpahaḥ

1,23.175

<tṛtīyaḥ prakāraḥḥ gandhakabandhaḥ>
ṣoḍaśāṅguladīrghā ca jambīraphalavistṛtā /
pakvamūṣā dṛḍhatarā vālukāyantramadhyataḥ

1,23.176

tribhāgamagnāṃ kurvīta bahiḥ pādāṃśasaṃsthitāṃ /
tasyāṃ kṣipedgandhasūtaṃ palamekaṃ sureśvari

1,23.177

sūtādathordhvabhāge tu dvipalaṃ śuddhagandhakaṃ /
nikṣipettanmukhaṃ samyagrodhayenmandavahninā

1,23.178

pacennirdhūmatā yāvattāvaddhūme gate punaḥ /
kākamācīdravaiḥ pūryā taddrave jīrṇatāṃ gate

1,23.179

rasena nāgavallyāśca pūraṇīyā punaḥ priye /
unmattakarasaiḥ pūryā śanairmandāgninā pacet

1,23.180

gandhakaṃ jīryate yāvatkākamācyādikadravaiḥ /
dhattūrāntaiḥ pacedevaṃ baddho bhavati pāradaḥ

1,23.181

nāmnā gandhakabaddho'yaṃ sarvayogeṣu yojayet /
<caturthaḥ prakāraḥ gandhakasvarṇabandhaḥ>
pūrvavadgandhapiṣṭiṃ ca vidhāyādau vicakṣaṇaḥ

1,23.182

saptārdhaniṣkasūtaḥ syādadhyardhaṃ śuddhahāṭakaṃ /
yāmamamlena saṃmardyaṃ khyāto'yaṃ hemapiṣṭikā

1,23.183

gandhapiṣṭiṃ hemapiṣṭyā samayāveṣṭya bāhyataḥ /
stanākāre lohamaye saṃpuṭe vastrabandhitāṃ

1,23.184

kṛtvā tāṃ piṣṭikāṃ kṣiptvā piṣṭyūrdhvādhaśca gandhakaṃ /
sarvatulyaṃ kṣipetsandhiṃ ruddhvāmlalavaṇaiḥ sudhīḥ

1,23.185

pacedbhūdharayantre ca jīrṇe jīrṇe punaḥ punaḥ /
ṣaḍguṇaṃ gandhakaṃ dadyāttato vastraṃ śanairharet

1,23.186

samāṃśaṃ gandhakaṃ bhūyo bhūyo jāryaṃ śanaiḥ śanaiḥ /
niḥśeṣaṃ gandhakaṃ naiva kuryāccetpāradacyutiḥ

1,23.187

evaṃ śataguṇe jīrṇe gandhapiṣṭiṃ samāharet /
tatsamāṃśasuvarṇasya saṃpuṭe piṣṭikāṃ kṣipet

1,23.188

kācaṃ kanyādravaiḥ piṣṭvā lepayedbāhyato'ṅgulaṃ /
tataṣṭaṅkaṇakairliptvā paścānmṛllavaṇaiḥ kramāt

1,23.189

ekaikaṃ lepanaṃ kāryaṃ veṣṭyamaṅgulamānakaṃ /
pratilepaṃ śoṣayecca koṣṭhīyantragataṃ dhamet

1,23.190

vaṅkanālena tīvreṇa vahninā praharaṃ bhavet /
udayādityasaṅkāśaṃ khoṭaṃ divyarasāyanaṃ

1,23.191

gandhahāṭakabandho'yaṃ jarāvyādhidaridrahā /
<pañcamaḥ prakāraḥ gandhakabandhaḥ>
athavā gandhapiṣṭiṃ tāṃ vastre baddhvātha gandhakaṃ

1,23.192

tulyaṃ dattvā nirudhyātha saṃpuṭe lohaje dṛḍhaṃ /
puṭettadbhūdhare tāvadyāvajjīryati gandhakaṃ

1,23.193

evaṃ punaḥ punardeyaṃ yāvadgandhaṃ tu ṣaḍguṇaṃ /
ityevaṃ gandhake baddhaḥ sūtaḥ syātsarvarogajit

1,23.194

<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
kārkoṭīmūlajairdrāvaiḥ pāradaṃ mardayeddinaṃ /
markaṭīmūlaje piṇḍe kṣipettaṃ marditaṃ rasaṃ

1,23.195

taṃ piṇḍaṃ vajramūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā pacet /
jāyate khoṭabaddho'yaṃ sarvakāryakaraḥ śubhaḥ

1,23.196

<saptamaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
arkamūlaṃ ravikṣīraiḥ piṣṭvā mūṣāṃ pralepayet /
tanmadhye rañjitaṃ sūtaṃ kṣiptvā baddhvātha rodhayet

1,23.197

mṛṇmaye saṃpuṭe taṃ ca nirundhyāllohasaṃpuṭe /
pacedgajapuṭe paścātpārado bandhamāpnuyāt

1,23.198

<aṣṭamaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
jalakumbhīrasaiḥ sūtaṃ mardayeddivasatrayaṃ /
jalakumbhīdalairmūṣāṃ kṛtvā tatra kṣipedrasaṃ

1,23.199

ruddhvā tāṃ vajramūṣāyāṃ chāyāśuṣkaṃ puṭellaghu /
chagaṇairekavṛddhyā tu triṃśadvāraṃ puṭaiḥ pacet

1,23.200

tato gajapuṭe deyaṃ samyagbaddho bhavedrasaḥ /
<navamaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
ekavīrādravairmardyaṃ dinaṃ śuddhaṃ tu sūtakaṃ

1,23.201

ekavīrākandakalkairvajramūṣāṃ pralepayet /
tasyāṃ pūrvarasaṃ kṣiptvā dhmāte baddho bhavedrasaḥ

1,23.202

<daśamaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
āraktakṣīrakandotthadravaiḥ strīstanyasaṃyutaiḥ /
tridinaṃ pāradaṃ mardyaṃ vajrakandadravaistryahaṃ

1,23.203

kṣīrakandasya kalkena vajramūṣāṃ pralepayet /
tatra pūrvarasaṃ baddhvā dhmāte baddho bhavedrasaḥ

1,23.204

<ekādaśaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
arkamūlaphalaṃ piṣṭvā mūṣāṃ tena pralepayet /
tanmadhye nikṣipenmūṣāṃ puṅkhāmūlavinirmitāṃ

1,23.205

tanmadhye sūtakaṃ kṣiptvā puṅkhāmūlasamudbhavaiḥ /
pūrayitvā rasairmūṣāṃ nirundhyāttanmukhaṃ dṛḍhaṃ

1,23.206

evamandhīkṛtāṃ mūṣāṃ kṣipetsampuṭamadhyataḥ /
tatastaṃ lepayedyatnāllavaṇena mṛdā tathā

1,23.207

tato'sau puṭayogena sūto bandhamavāpnuyāt /
rājikādvayamātreṇa citrakadravasaindhavaiḥ

1,23.208

cūrṇito bhakṣitaḥ prātaḥ sarvarogavināśakaḥ /
<dvādaśaḥ prakāraḥ mūlikābandhaḥ>
kapitthasya śiphānīrairyāmaṃ sūtaṃ vimardayet

1,23.209

anyasyāṃ andhamūṣāyāṃ sūtamūṣāṃ nirodhayet /
tathā dhamettato mūṣāṃ yathā sindūravadbhavet

1,23.210

evaṃ kṛte rasendro'sau badhyate nātra saṃśayaḥ /
mūlikābandhanaṃ hyetadrasendrasya prakīrtitaṃ

1,23.211

ityete māritāḥ sūtā mūrchitā bandhamāgatāḥ /
pratyekaṃ yojitāstatra prayogairyogavāhinaḥ

1,23.212

<rasamūrcchanāvidhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
atha śuddhasya sūtasya mūrcchanāvidhirucyate /
meghanādavacāhiṅgulaśunairmardayedrasaṃ

1,23.213

dinaṃ piṣṭaṃ tu tadgolaṃ hiṅgunā veṣṭayedbahiḥ /
pacellavaṇayantrasthaṃ dinaikaṃ caṇḍavahninā

1,23.214

ūrdhvalagnaṃ samādāya dṛḍhaṃ vastreṇa bandhayet /
ūrdhvādho gandhakaṃ tulyaṃ dattvā somānale pacet

1,23.215

jīrṇe gandhaṃ punardeyaṃ ṣaḍbhirvāraiḥ samaṃ samaṃ /
ṣaḍguṇe gandhake jīrṇe mūrchito rogahā bhavet

1,23.216

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
gandhakaṃ dhūmasāraṃ ca śuddhaṃ sūtaṃ samaṃ samaṃ /
yāmaikaṃ cūrṇayetkhalve kācakupyāṃ niveśayet

1,23.217

ruddhvā dvādaśayāmāntaṃ vālukāyantrake pacet /
sphoṭayetsvāṃgaśītaṃ tamūrdhvasthaṃ gandhakaṃ tyajet

1,23.218

adhaḥsthaṃ rasaṃ ādāya sarvayogeṣu yojayet /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
śuddhasūtaṃ tathā gandhaṃ sūtārdhaṃ saindhave kṣipet

1,23.219

dravaiḥ sitajayantyāśca mardayeddivasatrayaṃ /
kṛtvā golaṃ tu saṃśoṣya mūṣāyāṃ taṃ nirodhayet

1,23.220

śoṣayitvā dhametkiṃcitsutapte'tha jale kṣipet /
tasmādrasaṃ samuddhṛtya trikandarasabhāvitaṃ

1,23.221

yojayetsarvarogeṣu dhamedvā bhūdhare pacet /
<caturthaḥ prakāraḥ>
rasārdhaṃ gandhakaṃ mardyaṃ ghṛtairyuktaṃ tu golakaṃ

1,23.222

kṛtvā tadbandhayedvastre ḍolāyantragataṃ pacet /
gomūtre tadgataṃ yāmaṃ naramūtrairdinatrayaṃ

1,23.223

śoṣayettatpunarvastrairbaddhvā veṣṭyaṃ mṛdā dṛḍhaṃ /
śuṣkaṃ nirudhya mūṣāyāṃ pacedatha tuṣāgninā

1,23.224

ūrdhvabhāgamadhaḥ kṛtvā tvadhobhāgamathordhvagaṃ /
ityādiparivartena svedayeddivasatrayaṃ

1,23.225

paścāduddhṛtya taṃ sūtaṃ yogavāhaṃ rujāpahaṃ /
sadyojātasya bālasya viṣṭhāṃ pālāśabījakaṃ

1,23.226

caṇḍālīrudhiraṃ sūtaṃ sūtapādaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ /
jayantyā mardayeddrāvairdinamekaṃ tu golakaṃ

1,23.227

piṣṭayā sahadevyātha lepayettāmrasampuṭaṃ /
tanmadhye golakaṃ kṣiptvā dviyāmaṃ svedayellaghu

1,23.228

vālukāyantramadhye tu samuddhṛtya tataḥ punaḥ /
citrakaiḥ sahadevyā ca gandhakaṃ lepayedbahiḥ

1,23.229

sampuṭaṃ bandhayedvastre mṛdā lepyaṃ ca śoṣayet /
taṃ ruddhvā cānyamūṣāyāṃ dhmāte sampuṭamāharet

1,23.230

sūkṣmacūrṇaṃ haredrogānyogavāho mahārasaḥ /
sampuṭaṃ sūtatulyaṃ syācchāstradṛṣṭena karmaṇā

1,23.231

<pañcamaḥ prakāraḥ>
dhuttūrakadravairmardyaṃ dinaṃ gandhāṃśasūtakaṃ /
andhamūṣāgataṃ svedyaṃ bhūdhare mūrchito dināt

1,23.232

<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
kṛtvā ṣaḍaṅgulāṃ mūṣāṃ supakvāṃ mṛṇmayīṃ dṛḍhāṃ /
mūṣāgarbhe vilipyātha mūlairvartulapattrajaiḥ

1,23.233

tanmadhye sūtakaṃ kṣiptvā mūṣāṃ pūryāttu taddravaiḥ /
ruddhvā tāṃ vālukāyantre cullyāṃ dīpāgninā pacet

1,23.234

saptāhānte samuddhṛtya yojayettaṃ jarāpahaṃ /
<saptamaḥ prakāraḥ>
kuraṇḍakarasaiḥ sāndramātape mardayedrasaṃ

1,23.235

latākarañjapatrotthaiḥ pādāṃguṣṭhena mardayet /
dinaikaṃ mūrchitaṃ samyaksarvayogeṣu yojayet

1,23.236

<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
kāsīsaṃ saindhavaṃ sūtaṃ tulyaṃ tulyaṃ vimardayet /
kāsīsasyāpyabhāve tu dātavyā phullatūrikā

1,23.237

stokaṃ stokaṃ kṣipetkhalve trayamekatra mūrchayet /
pratyekaṃ śataniṣkaṃ syādūnaṃ naivādhikaṃ kvacit

1,23.238

sthālīsampuṭayantreṇa dinaṃ caṇḍāgninā pacet /
ūrdhvalagnaṃ tataḥ śubhraṃ mūrchitaṃ cāharecchubhaṃ

1,23.239

<navamaḥ prakāraḥ>
atha śuddhasya sūtasya mūrchitasyāparo vidhiḥ /
sūtatulyaṃ mṛtaṃ svarṇaṃ dvābhyāṃ tulyaṃ ca gandhakaṃ

1,23.240

ravikṣīrairdinaṃ mardyamandhayedbhūdhare puṭe /
dinaikena bhavetsiddho raso hairaṇyagarbhakaḥ

1,23.241

śubhraḥ śoṇo'thavā kṛṣṇavarṇo gurutaro rasaḥ /
punarutthānavānyastu mūrchitaḥ sa udāhṛtaḥ

1,23.242

<mūlikābandhāḥ>
śrībhairavī /
kīdṛśī oṣadhī nātha rasamūrcchākarī śubhā /
kena vā bhasma sūtaśca kena vā khoṭabandhanaṃ

1,23.243

śrībhairavaḥ /
śṛṇu bhairavi tattvena rahasyaṃ rasabandhanaṃ /
brahmaviṣṇusurendrādyairna jñātaṃ suravandite

1,23.244

<niśācaramūlikākalpaḥ>
gaṅgāyamunayormadhye prayāgo nāma rākṣasaḥ /
tasyāsane varārohe kṣaṇādbadhyeta sūtakaḥ

1,23.245

niśācarasya patrāṇi gṛhṇīyātsādhakottamaḥ /
tato nipīḍyate devi raso bhavati cottamaḥ

1,23.246

rasaṃ saṃmardya tenaiva dināni trīṇi vārtikaḥ /
āroṭaṃ bandhayetkṣipraṃ gaganaṃ tatra jārayet

1,23.247

tena patrarasenaiva sādhayedgandhakaṃ punaḥ /
saptadhā bhāvitaṃ tena tryūṣaṇena sahaikataḥ

1,23.248

yantre vidyādhare devi gaganaṃ tatra jārayet /
māsamātreṇa deveśi jīryate tu samaṃ samaṃ

1,23.249

samajīrṇe tu gagane śatavedhī bhavedrasaḥ /
niśācararase devi gandhakaṃ bhāvayettataḥ

1,23.250

bhāvayetsaptavāraṃ tu dvipadyāśca rasena tu /
tārasya patralepena ardhārdhe kāñcanottamaṃ

1,23.251

gandhake samajīrṇe'sminśatavedhī bhavedrasaḥ /
niśācararasairbhāvyaṃ saptavāraṃ tu tālakaṃ

1,23.252

tenaiva ghātayedvaṅgaṃ nāgaṃ tāre tu nirvahet /
tattāraṃ jārayetsūte tatsūtaṃ bandhitaṃ bhavet

1,23.253

catuḥ ṣaṣṭitame bhāge śulbavedhaṃ tu dāpayet /
tadaṃśaṃ jāyate śreṣṭhaṃ dharmakāmārthamokṣadaṃ

1,23.254

niśācarasya puṣpāṇi sūkṣmacūrṇāni kārayet /
palāni daśacūrṇasya rasairdhātryāstu bhāvayet

1,23.255

ghṛtena madhunāloḍyaṃ navabhāṇḍe vinikṣipet /
dhānyarāśau nidhātavyaṃ triḥ saptāhaṃ sureśvari

1,23.256

tena bhakṣitamātreṇa valīpalitavarjitaḥ /
valkalaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu madhunā sahitaṃ lihet

1,23.257

ardhamāsaprayogeṇa pratyayogaṃ bhavetpriye /
tasya mūtrapurīṣeṇa śulbaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,23.258

māsamātraprayogeṇa pannagaḥ kāñcanaṃ bhavet /
<mercuryaḥḥ paṭṭabandha>
grāhyaṃ tatphalatailaṃ tu yantre pātālasaṃjñake

1,23.259

tena tailena deveśi rasaṃ saṃkocayedbudhaḥ /
tatkṣaṇājjāyate devi pāṭabandho mahārasaḥ

1,23.260

kaṭakaṃ kaṅkaṇaṃ kāryaṃ rasaliṅgaṃ varānane /
saṃkocamaraṇaṃ tena kartavyaṃ paramādbhutaṃ

1,23.261

<aṅganāyikākalpaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabhaṃ /
trailokyajananī yā sā oṣadhī aṅganāyikā

1,23.262

tayā saṃparkamātreṇa baddhastiṣṭhati pāradaḥ /
saptāhaṃ marditasyāsya mahauṣadhyā rasai rasaḥ

1,23.263

śatāṃśenaiva vedhena kurute divyakāñcanaṃ /
triḥ saptāhaṃ rase tasyā mardanādvaravarṇini

1,23.264

lakṣavedhī rasaḥ sākṣādaṣṭau lohāni vidhyati /
trisaptāhena deveśi daśalakṣāṇi vidhyati

1,23.265

caturthe caiva saptāhe koṭivedhī bhavedrasaḥ /
svedatāpanigharṣeṇa mahauṣadhyā rasena tu

1,23.266

dadāti khecarīṃ siddhimanivāritagocaraḥ /
kāmayetkāminīnāṃ tu sahasraṃ divasāntare

1,23.267

naṣṭacchāyo hyadṛśyaśca trailokyaṃ ca bhramedasau /
mahauṣadhyā rasenaiva mṛtasaṃjīvanaṃ bhavet

1,23.268

anena ghātayetsūtaṃ pañcāvasthaṃ kuru priye /
mṛtasya dāpayennasyaṃ hastau pādau tu mardayet

1,23.269

tasya tu praviśejjīvo mṛtasyāpi varānane /
<narasārakalpaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabhaṃ

1,23.270

narasārasparśanena kṣaṇādbadhyeta sūtakaḥ /
narasārarasaṃ dattvā dvipadīrajasā rase

1,23.271

dinānte bandhamāyāti sarvalohāni rañjati /
narasārarasenaiva bhāvayettu manaḥśilāṃ

1,23.272

nirgandhā jāyate sā tu ghātayettena pannagaṃ /
dvipadīrajasā sārdhaṃ niruddhaḥ pannago bhavet

1,23.273

narasārarasenaiva jīrṇe ṣaḍguṇapannage /
tāre tāmre'pi vā devi koṭivedhī bhavedrasaḥ

1,23.274

narasārarase stanye bhāvitaṃ saptadhā pṛthak /
rasasya dāpayedgrāsaṃ yantre vidyādharāhvaye

1,23.275

jīryate gaganaṃ devi nirmukhe ca varānane /
narasāraraseneśi kīṭanārīrasena ca

1,23.276

drāvayedgaganaṃ devi tīkṣṇalohaṃ ca pannagaṃ /
narasāraraseneśi hanumatyā rasena ca

1,23.277

jāyate kāñcanaṃ divyaṃ niṣekādbhāskaraḥ priye /
narasārarase dattvā mañjiṣṭhāṃ raktacandanaṃ

1,23.278

svarasairmadayantyāśca pannagaṃ devi secayet /
tatkṣaṇātkāñcanaṃ divyaṃ saptavārā niṣecitaṃ

1,23.279

aṣṭamāṃśayutaṃ hema hemakarmaṇi cauṣadhaṃ /
narasārarase bhāvyaṃ saptavāraṃ tu hiṅgulaṃ

1,23.280

tenaiva ghātayettīkṣṇaṃ bhasmībhūtatvamāpnuyāt /
tadbhasma tāmrapiṣṭe tu triguṇaṃ tena nirvahet

1,23.281

tacchulbaṃ hemasaṅkāśaṃ tāre vāṣṭāṃśayojitaṃ /
tāraṃ hemasamāṃśaṃ tu dvivarṇaṃ patitaṃ bhavet

1,23.282

narasārarase bhāvyaṃ rasakaṃ saptavārataḥ /
narasārarasenaiva rasendraṃ saptavārataḥ

1,23.283

taṃ rasaṃ rasakaṃ caiva tīkṣṇalohaṃ ca pannagaṃ /
narasārarasenaiva tenaikatra vimardayet

1,23.284

tatkṣaṇājjāyate baddho rasasya rasakasya ca /
tīkṣṇanāgaṃ tathā śulbaṃ rasakena tu rañjayet

1,23.285

haṭhāttajjāyate hema kūṣmāṇḍakusumaprabhaṃ /
<kaṅkālakhecarīkalpaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabhaṃ

1,23.286

kaṅkālakhecarī nāmnā oṣadhī parameśvari /
tasya tailaṃ tu saṃgrāhyaṃ ādyakhecarisaṃyutaṃ

1,23.287

sthāpayeddinamekaṃ tu pātre bhāskaranirmite /
dvitīye vāsare prāpte vajraratnaṃ tu ghātayet

1,23.288

anale dhāmayettaṃ tu sutaptaṃ prajvalatprabhaṃ /
<mantrasihmāsanīkalpaḥ>
sabījā cauṣadhī grāhyā kācidgulmalatā priye

1,23.289

mantrasiṃhāsanī nāma tṛtīyā devi khecarī /
pātālayantre tattailaṃ gṛhṇīyāttāmrabhājane

1,23.290

tasya tailasya madhye tu prakṣipetkhecarīrasaṃ /
medinīyantramadhye tu sthāpayecca varānane

1,23.291

pūrvauṣadhyāṃ tu taddevi gaganaṃ medinījale /
rase māsaṃ tato dattvā mardanādgolakaṃ kuru

1,23.292

baddhvā poṭṭalikāṃ tena gaganaṃ jārayetpriye /
same tu gagane jīrṇe baddhastiṣṭhati pāradaḥ

1,23.293

bhastrāphūtkārayuktena dhāmyamāno na naśyati /
kākaviṣṭhāsamaṃ rūpaṃ samajīrṇasya jāyate

1,23.294

dviguṇe gagane jīrṇe hyaṣṭalohāni saṃharet /
<irindirīkalpaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhaṃ sudurlabhaṃ

1,23.295

śivadehātsamutpannā oṣadhī tu irindirī /
jārayedgandhakaṃ sā tu jārayetsāpi tālakaṃ

1,23.296

kāñcanaṃ jārayetsā tu rasendraṃ sā ca bandhayet /
pravālaṃ drāvayetsā tu drāvayedgaganaṃ tathā

1,23.297

vajraṃ ca ghātayetsā tu sarvasatvaṃ ca ghātayet /
jārayetsarvalohāni satvānyapi ca jārayet

1,23.298

irindirīrase nyasya gośṛṅge tu varānane /
dhānyarāśau nidhātavyaṃ drutastiṣṭhati pāradaḥ

1,23.299

divyauṣadhyā rasenaiva rasendraḥ suravandite /
same tu kanake jīrṇe daśakoṭiṃ tu vedhayet

1,23.300

pañcame lakṣakoṭiṃ tu ṣaḍguṇe sparśavedhakaḥ /
saptame dhūpavedhī syādaṣṭame tvavalokataḥ

1,23.301

navame śabdavedhī syādata ūrdhvaṃ na vidyate /
bhramanti paśavo mūḍhāḥ kulauṣadhivivarjitāḥ

1,23.302

tṛṇauṣadhirasānāṃ ca naiva siddhiḥ prajāyate /
tasmātsarvaprayatnena jñātavyā tu kulauṣadhiḥ

1,23.303

divyauṣadhyaścatuḥ ṣaṣṭiḥ kulamadhye vyavasthitāḥ /
naiva jānāti mūḍhāstāḥ śivamohena mohitāḥ

1,23.304

adivyāstu tṛṇauṣadhyo jāyante girigahvare /
tṛṇauṣadhyā rase sūto naiva baddhaḥ kadācana

1,23.305

akṣayo naiva tiṣṭheta kulauṣadhivivarjitaḥ /
kulauṣadhyā vihīnāstu gaganaṃ cārayanti ye

1,23.306

sa rasastu varārohe vahnimadhye na tiṣṭhati /
na khoṭaṃ na ca vā bhasma naiva dravyaṃ karoti saḥ

1,23.307

kiṃciddravyaṃ prakurvanti dhāmyamānaṃ na tiṣṭhati /
patre pāke kaṣe chede naiva tiṣṭhati kāñcanaṃ

1,23.308

na vedhaṃ ca śatādūrdhvaṃ karoti sa rasaḥ priye /
yāvanna cābdaṃ ekaṃ tu vikrāntaṃ trapu tattu kāñcanaṃ

1,23.309

dharmārthakāmamokṣeṣu naiva dadyāttataḥ priye /
śrībhairavī /
nirjīvatvaṃ gataḥ sūtaḥ kathaṃ jīvaṃ dadāti saḥ

1,23.310

nirjīvena tu nirjīvaṃ kathaṃ jīvati śaṃkaraḥ /
śrībhairavaḥ /
divyauṣadhyā yadā devi rasendro mardito bhavet

1,23.311

kālikārahitaḥ sūtastadā bhavati pārvati /
parasya harate kālaṃ kālikārahito rasaḥ

1,23.312

aṣṭānāṃ caiva lohānāṃ malaṃ śamayati kṣaṇāt /
mahāmūrcchāgataṃ sūtaṃ ko vā vikathayenmṛtaṃ

1,23.313

divyauṣadhyā rasenaiva jāyate naṣṭacetanaḥ /
pañcabhūtātmakaḥ sūtastiṣṭhatyeva sadāśivaḥ

1,23.314

<kṣmāpālakalpaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi rasabandhanamīśvari /
kṣmāpālena haredvajraṃ anenaiva tu kāñcanaṃ

1,23.315

vajrabhasma hemabhasma tadvā ekatra bandhayet /
<anye kulamūlikākalpāḥ>
niśācararase jāryaṃ narajīvena jārayet

1,23.316

taṃ sūtaṃ mārayedbhadre jāgarirdivya oṣadhiḥ /
bhakṣitaḥ sa raso yena so'pi sākṣātsadāśivaḥ

1,23.317

bhakṣite tolakaikena sparśavedhī bhavennaraḥ /
prasvedāttasya gātrasya aṣṭau lohāni kāñcanaṃ

1,23.318

lakṣavarṣasahasrāṇi sa jīvetsādhakottamaḥ /
prasvedāttasya gātrasya rasarājaśca badhyate

1,23.319

ajāpatiḥ kṛṣṇatejāḥ kṣaṇādbadhnāti sūtakaṃ /
jāgarīsparśanāddevi kṣmāpālena ca badhyate

1,23.320

turuvallyā rasenaiva bhāvitaṃ gaganaṃ priye /
jārayedvālukāyantre khoṭo bhavati tatkṣaṇāt

1,23.321

drutagolakamāṣaikaṃ māṣaikaṃ hemagolakaṃ /
ekīkṛtya tu saṃmardya luṅgāmlena dinatrayaṃ

1,23.322

karṣaikaṃ nāgapatrāṇi rasakalkena lepayet /
veṣṭayedvṛścikālīṃ ca tatpiṇḍaṃ lepayettataḥ

1,23.323

mārayetpannagaṃ devi śakragopanibhaṃ bhavet /
karṣaikaṃ tāraparṇāni mṛtanāgena lepayet

1,23.324

lepayedvṛścikālīṃ ca tatpatraṃ lepayettataḥ /
tattāraṃ mriyate devi sindūrāruṇasannibhaṃ

1,23.325

sahasrāṃśena tenaiva śulbavedhaṃ pradāpayet /
jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharabhūṣaṇaṃ

1,23.326

kṣīrayuktā bahuphalā granthiyuktā ca pārvati /
nāmnā vartulapattrāṇi śasyate rasabandhane

1,23.327

ekavāraṃ kandakalke mūkamūṣāgataṃ rasaṃ /
dhamenmukhānilairbaddho bhakṣaṇāya praśasyate

1,23.328

raktakañcukikandaṃ tu strīstanyena tu peṣitaṃ /
mūṣāyāṃ pūrvayogena kurute sūtabandhanaṃ

1,23.329

vṛścikāpattrikābījaṃ nārīkṣīrasamanvitaṃ /
dhamayetpūrvavatsūtaṃ bhakṣaṇārthāya vārtikaḥ

1,23.330

vajrakandaṃ samādāya rasaṃ madhye vinikṣipet /
gajendrākhyaṃ puṭaṃ dadyātsaptadhā bandhatāṃ nayet

1,23.331

bhakṣayettaṃ rasaṃ prājñaḥ ṣaṇmāsādamaro bhavet /
lāṅgalīkandamādāya karkoṭīkandaṃ eva ca

1,23.332

rasaṃ tanmadhyagaṃ kṛtvā svedayenmardayetpunaḥ /
mriyate nātra sandeho dhmātastīvrānalena tu

1,23.333

śukacañcugataṃ sūtaṃ puṭayeddhāmayettataḥ /
śatāṃśavedhakartāyaṃ dehasiddhikaro bhavet

1,23.334

haṃsapādīrasaṃ sūtaṃ śuṣkakandodare kṣipet /
gajendrapuṭanaṃ dadyānmriyate nātra saṃśayaḥ

1,23.335

sahasravedhakartā ca jāyate nātra saṃśayaḥ /
haṃsāṅghriṃ śukacañcuṃ ca gṛhītvā mardayedrasaṃ

1,23.336

krauñcapādodare kṣiptvā tato dadyātpuṭatrayaṃ /
mriyate nātra sandeho lakṣavedhī mahārasaḥ

1,23.337

<tṛṇajyotiḥkalpaḥ>
tṛṇajyotiriti khyātāṃ śṛṇu divyauṣadhiṃ priye /
niśā tu prajvalennityaṃ nāhnā jvalati pārvati

1,23.338

tasya mūle tu saṃkṣipte kṣīraṃ raktaṃ bhavetkṣaṇāt /
tanmūlarasagandhābhrairmātuluṅgāmlapeṣitaiḥ

1,23.339

śulbapatraṃ viliptaṃ tu bhaveddhema puṭatrayāt /
tanmūlacūrṇasaṃyukto rasarājaḥ sureśvari

1,23.340

mātuluṅgarase ghṛṣṭamabhrakaṃ carati kṣaṇāt /
<uccāṭākalpaḥ>
athoccāṭāṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye

1,23.341

ekameva bhavennālaṃ tasyā romapraveṣṭanaṃ /
tasyāgre ca bhavetpuṣpaṃ śukatuṇḍasya sannibhaṃ

1,23.342

tatpatrāṇi ca deveśi śukapiñchanibhāni ca /
tatkandaṃ kūrmasaṃsthānaṃ kṣīraṃ sindūrasannibhaṃ

1,23.343

jalaṃ sravenmadhūcchiṣṭe tatsamādāya pārvati /
vedhayetsarvalohāni kāñcanāni bhavanti ca

1,23.344

rasatālakatutthāni mardayeduccaṭārasaiḥ /
ātape mriyate tapto raso divyauṣadhībalāt

1,23.345

vedhayetsarvalohāni lakṣāṃśena varānane /
āvartitaṃ bhavedyāvajjāyate'rkasamaprabhaṃ

1,23.346

<raktasnuhīkalpaḥ>
rasaṃ raktasnuhīkṣīraṃ kunaṭīṃ gandhakābhrakaṃ /
daradaṃ caiva lohāni sahasrāṃśena vedhayet

1,23.347

snuhīkṣīraṃ samādāya niśācūrṇena veṣṭayet /
guṭikīkṛtya tenaiva nāgaṃ vidhyati tatkṣaṇāt

1,23.348

<sthalapadminīkalpaḥ>
athātaḥ sthalapadminyā divyauṣadhyā vidhiṃ śṛṇu /
padminīsadṛśā patraiḥ puṣpairapi ca tādṛśī

1,23.349

bhaṅge caiva sravetkṣīraṃ raktavarṇā suśobhanā /
ākramya vāmapādena paśyedgaganamaṇḍalaṃ

1,23.350

paśyecca tārakāyuktaṃ grahanakṣatramaṇḍalaṃ /
lakṣayojanato devi sā jñeyā sthalapadminī

1,23.351

tasyāḥ pañcāṅgamādāya haragaurīsamanvitaṃ /
manaḥśilātālayuktaṃ mākṣikeṇa samanvitaṃ

1,23.352

mardayetsaptarātraṃ tu tena śulbaṃ ca vedhayet /
sahasrāṃśena deveśi viddhaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,23.353

tasyāḥ pañcāṅgamādāya pūrvoktavidhinā priye /
cārayetsūtarājaṃ tu mūkamūṣāgataṃ dhamet

1,23.354

mriyate mūṣikāmadhye saṃkocena na saṃśayaḥ /
tenaiva sarvalohāni sahasrāṃśena vedhayet

1,23.355

<citrakakalpaḥ>
citrakasya yathā guhyaṃ kathayāmi samāsataḥ /
trividhaścitrako jñeyaḥ kṛṣṇo rakto rasāyanaṃ

1,23.356

śuklo vyādhipraśamanaḥ śreṣṭhamadhyakanīyasāḥ /
kṛṣṇaṃ raktaṃ sitaṃ vāpi hemante noddharedbudhaḥ

1,23.357

kṛṣṇacitrakamutpāṭya gobhirnāghrātamīśvari /
kṣīramadhye kṣipetkṣīraṃ kṛṣṇavarṇaṃ bhavetkṣaṇāt

1,23.358

tasya pañcāṅgacūrṇena pāradaṃ saha mardayet /
dhamecca mūkamūṣāyāṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt

1,23.359

raktāṃbaradharo bhūtvā raktamālyānulepanaḥ /
kṛṣṇapakṣe tu pañcamyāṃ raktamālyaudanena tu

1,23.360

baliṃ dattvā mahādevi raktacitrakamuddharet /
raktacitrakacūrṇena vaṅgaṃ pāyaistribhistribhiḥ

1,23.361

sarvadoṣavinirmuktaḥ stambhamāyāti tatkṣaṇāt /
tanmūlaṃ sūtakaṃ tāmraṃ kuṅkuṇītailasecanāt

1,23.362

ekaviṃśativāreṇa śuddhaṃ śulbaṃ bhaviṣyati /
raktacitrakabhallātatailaliptaṃ puṭena tu

1,23.363

candrārkapatraṃ deveśi jāyate divyakāñcanaṃ /
nāginīkandasūtendraraktacitrasaṃyutaṃ

1,23.364

patralepapratīvāpaiścandrārkaṃ kāñcanaṃ bhavet /
<jyotiṣmatītailakalpaḥ>
jyotiṣmatītailavidhiṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati

1,23.365

jyotiṣmatī nāma latā yā ca kāñcanasannibhā /
vallīvitānabahulā hemavarṇaphalā śubhā

1,23.366

āṣāḍhapūrvapakṣe'syā gṛhītvā bījamuttamaṃ /
tilavatkvāthayitvā vā hastapādairathāpi vā

1,23.367

tasyāstailaṃ samādāya kumbhe tāmramaye kṣipet /
sthāpayedbhūgataṃ kumbhaṃ kramādūrdhvatuṣāgninā

1,23.368

ṣaṇmāse tu vyatikrānte sa ghaṭaḥ kāñcanaṃ bhavet /
tāmraṃ hemasamaṃ kṛtvā tailamākṣīkamiśritaṃ

1,23.369

prativāpena siñcettaddhema tāmrasamaṃ bhavet /
tathā ca śatavedhī syādvidyāratnaṃ anuttamaṃ

1,23.370

<dagdharuhākalpaḥ>
dagdharuhāṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye /
sparśauṣadhīti sā jñeyā sarvakāmārthasādhanī

1,23.371

śaśvacchinnā mahādevi dagdhā sā pāvakena tu /
prarohati kṣaṇāddivyā dagdhā sā tu mahauṣadhī

1,23.372

raktaṃ pītaṃ sitaṃ kṛṣṇaṃ tasyāḥ puṣpaṃ prajāyate /
caṇakasyeva patrāṇi suprasūtāni lakṣayet

1,23.373

sā sthitā gomatītīre gaṅgāyāmarbude girau /
ujjayinyā dakṣiṇato vanānteṣu ca dṛśyate

1,23.374

tasyāḥ kandarasaṃ divye kṛṣṇarājīsamanvitaṃ /
tāmbūlena samaṃ kṛtvā ghuṭikāṃ kārayedbudhaḥ

1,23.375

sarveṣāmeva lohānāṃ drutānāṃ vahnimadhyataḥ /
sahasraṃ vedhayitvā tu kāñcanaṃ kurute kṣaṇāt

1,23.376

tathaiva mriyate sūtaḥ kāntahemābhrasaṃyutaḥ /
<kaṭutumbīkalpaḥ>
kaṭutuṃbī tu vikhyātā devi divyauṣadhiṃ śṛṇu

1,23.377

tasyā bījāni saṃgṛhya sūkṣmacūrṇaṃ tu kārayet /
ekaviṃśativārāṇi bhāvyaṃ dhātrīrasena ca

1,23.378

payasā saha tenaiva viśvabheṣajasaṃyutaṃ /
bījaṃ yantre vinikṣipya tailaṃ saṃgṛhya piṇḍitaḥ

1,23.379

rasaṃ mūrchāpayettena cakramardena mardayet /
<lohadaṇḍakalpaḥ>
gopittaṃ śikhipittaṃ ca kāṃkṣīkāsīsasaṃyutaṃ

1,23.380

tāratulyāni caitāni sarveṣāṃ sūtakaṃ samaṃ /
meṣaśṛṅge nidhātavyaṃ māsamekaṃ nirantaraṃ

1,23.381

lohadaṇḍena saṃsiktaṃ sarvalohāni vedhayet /
gandhakaṃ lohadaṇḍena ekaviṃśatibhāvitaṃ

1,23.382

yuktaṃ lohakulenaiva jambīrarasasaṃyutaṃ /
sabījaṃ sūtakopetamandhamūṣāniveśitaṃ

1,23.383

bhūgataṃ māsamekaṃ tu tāraṃ kāñcanatāṃ nayet /
dalasya bhāgamekaṃ tu tārapañcāṃśameva ca

1,23.384

śulbaṃ ca pañcabhāgaṃ ca bījasyaikaṃ ca yojayet /
ete dvādaśabhāgāḥ syuḥ sarvaṃ taddhārayetkṣitau

1,23.385

sthānasyāsya niṣekaṃ tu sudaṇḍena tu kārayet /
pañcaviṃśaddinānte tu jāyate kanakottamaṃ

1,23.386

<kṣīrakandakalpaḥ>
kṣīrakandavidhiṃ vakṣye sarvasiddhikaraṃ tathā /
caturvarṇaṃ viṣaṃ tatra raktakandaṃ praśasyate

1,23.387

bhagnametatsravetkṣīraṃ raktavarṇaṃ suśobhanaṃ /
meghānāṃ tu ninādena saṃjātairupaśobhitaṃ

1,23.388

patraiḥ snuhīsamaiḥ snigdhaiḥ samabhirhemasatprabhaiḥ /
bandhanaṃ rasarājasya sarvasatvavaśaṃkaraṃ

1,23.389

tasya kṣīraṃ tu saṃgṛhya tāraṃ nirvāhayedbudhaḥ /
dhameddhaṭhāgninā caiva jāyate hema śobhanaṃ

1,23.390

tintriṇīpatraniryāsamīṣattāmrarajoyutaṃ /
mardayetpāradaṃ prājño rasabandho bhaviṣyati

1,23.391

toyamadhye vinikṣipya gulikā vajravadbhavet /
<śākavṛkṣakalpaḥ>
śākavṛkṣasya deveśi niṣpīḍya rasamuttamaṃ

1,23.392

raktacandanasaṃyuktaṃ sarvalohāni jārayet /
milanti sarvalohāni dravanti salilaṃ yathā

1,23.393

gandhakaṃ rasakaṃ tāpyaṃ pāradaṃ raktacandanaṃ /
rudantyā rasasaṃyuktaṃ tāramāyāti kāñcanaṃ

1,23.394

śākavṛkṣasya niryāsaṃ yatnataḥ parigālayet /
śigrumūlasya cūrṇaṃ tu tadrasena tu mardayet

1,23.395

praliptaśulbapatrāṇi puṭetkṣiptvā vipācayet /
taddrutaṃ kāñcanaṃ divyaṃ bhavellakṣaṇasaṃyutaṃ

1,23.396

phalāni śākavṛkṣasya paripakvāni saṃgṛhet /
tadrasena tu samprājñaḥ saptarātraṃ tu bhāvayet

1,23.397

tadrasena samāyuktaṃ mañjiṣṭhāmiśritaṃ tathā /
lepayettārapatrāṇi dhmātaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,23.398

<devadālīkalpaḥ>
devadālyā mahauṣadhyā vidhiṃ vakṣyāmyataḥ paraṃ /
sā śvetā vyādhiśamane kṛṣṇā pītā rasāyane

1,23.399

paurṇamāsyāṃ trayodaśyāṃ rāhugraste divākare /
athavā kṛṣṇapañcamyāmimāṃ vidhivaduddharet

1,23.400

devadālīphalaṃ devi viṣṇukrāntāṃ ca sūtakaṃ /
mūrchayedbandhayetkṣipraṃ śulbaṃ hema karoti ca

1,23.401

devadālīphalaṃ mūlamīśvarīrasameva ca /
toyena marditaṃ kṛtvā vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt

1,23.402

<śvetaguñjākalpaḥ>
athātaḥ sampravakṣyāmi śvetaguñjāvidhiṃ priye /
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmaṣṭamyāṃ ca surārcite

1,23.403

kapāle mṛttikāṃ nyasya secayetsalilena tu /
bījāni sitaguñjāyāḥ puṣyayoge tu vāpayet

1,23.404

vakṣyamāṇena yogena kuryātsaṃgrahaṇaṃ tathā /
oṃ namo bhagavati śvetavalli śvetaparvatavāsini

1,23.405

sarvakāryāṇi kuru kuru apratihataṃ namo namaḥ svāhā /
śuddhaśulbaṃ tu saṃgṛhya mūṣāmadhye tu saṃsthitaṃ

1,23.406

tripañcapalasaṃkhyā tu karṣārdhasitaguñjayā /
sahaikatra bhavaṃ tāraṃ tasya gandhavivarjitaṃ

1,23.407

brahmarītisamāyuktaṃ guñjācūrṇaṃ sahaikataḥ /
devīnāṃ bhūṣaṇaṃ devi jāyate hema śobhanaṃ

1,23.408

<kartarīrasabandhaḥ>
athātaḥ sampravakṣyāmi kartarīrasabandhanaṃ /
asurāṇāṃ samāyoge krodhāviṣṭena cetasā

1,23.409

sudarśanaṃ mahācakraṃ preṣitaṃ muravairiṇā /
bhālapaṭṭāttatastasya nipetuḥ svedabindavaḥ

1,23.410

te bhūmau patitā divyāḥ saṃjātāḥ kartarīrasaḥ /
rakṣārthaṃ sthāpitaṃ tatra viṣṇunā ca sudarśanaṃ

1,23.411

cakratulyaṃ bhramatyetadāyudhāni nikṛntati /
kurute garjanaṃ nādaṃ dhūmajvālāṃ vimuñcati

1,23.412

kartarīdṛṣṭimātreṇa tathānyā śabdakartarī /
lokānāṃ tu hitārthāya ghoraśaktirvyavasthitā

1,23.413

rasarūpā mahāghorā sā siddhānāṃ tu vedinī /
tasya kṣetraṃ yadā gacchedaghorāstraṃ japettadā

1,23.414

punarghoraṃ nyasettatra athānyaṃ vinyasedbudhaḥ /
anulomavilomena dehe'dhiṣṭhāpya kartarīṃ

1,23.415

mudrayā mudrayettāṃ tu aghorāstreṇa yojitāṃ /
dīptena rodhayettāṃ tu stambhayeddīpanena tu

1,23.416

niṣṭhayā mudrayā tāṃ tu sthānayogena yojayet /
<udakabandhāḥ; candrodakabandhaḥ>
atha candrodakeneśi vakṣyāmi rasabandhanaṃ

1,23.417

dṛṣṭvā candrodakaṃ mantrī paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ /
grahaṇaṃ tatra kartavyaṃ paurṇamāsyāṃ prayatnataḥ

1,23.418

nirgacchati mahīṃ bhittvā candravṛddhyā tu vardhate /
kṣetrabandhaṃ purā kṛtvā devamabhyarcya śaṅkaraṃ

1,23.419

caturdaśyāṃ tu tatkṣetraṃ pūjayitvā vicakṣaṇaḥ /
ahorātroṣito bhūtvā baliṃ tatra nivedayet

1,23.420

paurṇamāsyāṃ ca rātrau ca gatvā tasya samīpataḥ /
candrodakaṃ tu saṃgṛhya mantrayuktaḥ sumantritaṃ

1,23.421

āloḍya madhusarpirbhyāṃ pibettattu samāhitaḥ /
pītamātreṇa tenaiva mūrchito bhavati kṣaṇāt

1,23.422

candrodaye tathottiṣṭhetkṣāraṃ tasya tu dāpayet /
saptarātraprayogeṇa candravannirmalo bhavet

1,23.423

ekaviṃśatirātreṇa jīvedbrahmadinatrayaṃ /
ekamāsaprayogeṇa brahmāyuḥ sa bhavennaraḥ

1,23.424

candrodakena gaganaṃ rasaṃ hema ca mardayet /
mūṣāmadhyagataṃ dhmātaṃ tatkṣaṇādghuṭikā bhavet

1,23.425

ayaṃ tu sparśamātreṇa lohānyaṣṭau ca vedhayet /
tadrasaṃ tu rasaṃ cānyaṃ vajreṇa samajāritaṃ

1,23.426

catuḥṣaṣṭyaṃśato vidhyeddviguṇena sahasrakaṃ /
daśasaṅkalikābaddhaṃ guñjāmātraṃ rasaṃ tataḥ

1,23.427

trilohaveṣṭitaṃ vaktre dhṛtvā cādṛśyatāṃ vrajet /
oṃ namo rudrāya daṃṣṭrotkaṭāya vighnaṃ nāśaya nāśaya diśo rakṣa rakṣa rudro jñāpayati huṃ phaṭsvāhā /
iti digbandhamantraḥ /
oṃ namo bhagavate rudrāya triśūlahastāya amṛtodbhava rakṣa rakṣa huṃ phaṭsvāhā /
iti pānamantraḥ /
<viṣodakabandhaḥ>
athātaḥ sampravakṣyāmi viṣodarasabandhanaṃ

1,23.428

sitapītādivarṇāḍhyaṃ tatra devi rasottamaṃ /
tatra gatvācaloddeśe smaredghoraṃ sahasrakaṃ

1,23.429

keśāḥ kṣiptāḥ sphuṭantyasminnātmacchāyāṃ na dṛśyate /
tailaṃ ca golakākāraṃ ghṛtaṃ tena visarpati

1,23.430

gandhakasya haredgandhaṃ palalaṃ lavaṇāyate /
jñātvā palāśapatreṇa kaṭukālābuke kṣipet

1,23.431

viṣodakaṃ gandhakaṃ ca harabījaṃ ca tatsamaṃ /
ajākṣīreṇa piṣṭvā tu śulbapātre tu lepayet

1,23.432

tatpuṭena bhaveddevi sindūrāruṇasannibhaṃ /
śatāṃśenaiva taddevi sarvalohāni vedhayet

1,23.433

anena vidhinā devi nāgaḥ sindūratāṃ vrajet /
sahasrāṃśena tasyaiva tāraṃ bhavati kāñcanaṃ

1,23.434

raktaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇamuttarottarakāryakṛt /
triphalākāntapātre vā pātre'lābumaye'pi vā

1,23.435

gṛhītvā pūrvavatpatraiḥ pālāśairveṣṭayedbahiḥ /
sthāpayeddhānyamadhye tu divasānekaviṃśatiṃ

1,23.436

mahiṣīkṣīramadhye tu bindumekaṃ tu sādhayet /
pāyasaṃ bhakṣayedyastu payomadhvājyasaṃyutaṃ

1,23.437

yāvatpūrṇaṃ balaṃ devi jīvettadbindusaṃkhyayā /
lāṅgalī gṛhadhūmaśca sindūraṃ rajanīdvayaṃ

1,23.438

meṣasya śṛṅgaṃ śṛṅgīṃ ca kṛṣṇonmattāśvamārakaṃ /
sabījasūtakaṃ caiva viṣatoyena mardayet

1,23.439

viṣatoyena medhāvī saptavārāṇi bhāvayet /
athavā bhāvayettaṃ tu yāvaccūrṇaṃ tu mardayettadbhavet

1,23.440

tena nāgaṃ pratīvāpya ṣoḍaśāṃśena khaṃ bhavet /
mūṣāsthaṃ veṇuyantre ca trīṇi vārāṇi bhāvayet

1,23.441

dhūmaṃ pariharettasya aṅgavyādhikaraṃ paraṃ /
sthāpayennāgasindūraṃ pātre'lābumaye ca tat

1,23.442

taccūrṇaṃ tu śatāṃśena tāratāmrādi vedhayet /
viṣapānīyamādāya vaṅgamāvartitaṃ śubhaṃ

1,23.443

niṣiktaṃ caiva tattoyaistāraṃ bhavati kāñcanaṃ /
viṣapānīyamādāya prakṣipecca rasottame

1,23.444

kunaṭīgandhapāṣāṇaviṣaṭaṅkaṇalāṅgalīḥ /
naṣṭapiṣṭaṃ kṛtaṃ khalve tārapatrāṇi lepayet

1,23.445

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ nirbījaṃ kanakaṃ bhavet /
oṃ hrīṃ nīlakaṇṭhāya ṭhaḥ ṭhaḥ /
asya ayutaṃ japet /
iti viṣodakagrahaṇapānamantraḥ /
<sañjīvanījalakalpaḥ>
saṃjīvanījalasyātha vidhiṃ vakṣyāmi pārvati

1,23.446

śukreṇārādhito devi prāgahaṃ suravandite /
dānavānāṃ hitārthāya mṛtānāṃ devasaṅgare

1,23.447

mayā saṃjīvanī vidyā dattā codakarūpiṇī /
tayā saṃjīvitā daityā ye mṛtā devasaṅgare

1,23.448

nikṣiptā martyaloke sā samyakte kathayāmyahaṃ /
asti martyā mahāpuṇyā pavitrā dakṣiṇāpathe

1,23.449

dakṣiṇe tu taṭe tasyā utpalīnagaraṃ paraṃ /
tasya dakṣiṇataḥ śailaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ

1,23.450

nāmnā kṛṣṇagiriḥ ceti dṛśyate sarvamaṅgale /
suprasiddhāmbikā nāma grāmastasyāsti sannidhau

1,23.451

tatrāpyudakamālokya parīkṣeta surārcite /
gṛhītvā śuṣkavaṃśaṃ tu kṣipettoyasya madhyataḥ

1,23.452

jāyate haritaṃ snigdhamahorātreṇa niścitaṃ /
muñcatyaṅkurapatrāni dṛśyate'timanoharaṃ

1,23.453

balipuṣpopahāreṇa tato devi samarcayet /
kṣetrādhipaṃ gaṇeśaṃ ca candraṃ yogigaṇaṃ tathā

1,23.454

oṃ candrāya pinākine śūlapāṇaye oṃ diśo bandha bandhaya diśo bandha bandhaya ṭhaḥ ṭhaḥ /
tilāṃśca sarṣapāṃścaiva mantreṇānena sarṣapān /
saptābhimantritānkṛtvā sādhako dikṣu nikṣipet

1,23.455

kaṭukālābuke toyaṃ kṛtarakṣaḥ samāhitaḥ /
gṛhītvā tatprayatnena nijaṃ sthānaṃ samāśrayet

1,23.456

oṃ namo'mṛte amṛtarūpiṇi amṛtaṃ kuru kuru evaṃ rudra ājñāpayati svāhā /
saptābhimantritaṃ kṛtvā mantreṇānena tajjalaṃ /
dinamekaṃ tathā sūtaṃ svarṇamāṣadvayānvitaṃ

1,23.457

mardayettena toyena pibettattu vicakṣaṇaḥ /
ekaviṃśatirātraṃ tu kṣīrāhāro'tha yatnataḥ

1,23.458

jīvetkalpāyutaṃ sāgraṃ kāmarūpo mahābalaḥ /
yojanānāṃ śataṃ gatvā punareva nivartate

1,23.459

avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ svecchāhāraḥ sa khecaraḥ /
kanakaṃ pāradaṃ vyoma samaṃ ekatra yojayet

1,23.460

mardayettena toyena saptāhaṃ svedayettataḥ /
sa rasaḥ sarvalohāni ṣaṣṭyaṃśena tu vedhayet

1,23.461

athavā taṃ rasaṃ divyaṃ madhunā saha bhakṣayet /
māsamātraprayogena jīvedbrahmadināyutaṃ

1,23.462

tasya mūtramalasvedaiḥ śulbaṃ bhavati kāñcanaṃ /
nirvāte toyamādāya pāradaṃ ca manaḥśilāṃ

1,23.463

mardayetkhalvapāṣāṇe naṣṭapiṣṭaṃ bhavettataḥ /
svedayetsaptarātraṃ tu trilohena ca veṣṭayet

1,23.464

antardhānaṃ kṣaṇādgacchedvidyādharapatirbhavet /
siddhakanyāśatavṛto yāvatkalpāṃścaturdaśa

1,23.465

dineṣu teṣu sarveṣu dadyācchālyodanaṃ ghṛtaṃ /
payasā ca samāyuktaṃ nityamevaṃ ca kārayet

1,23.466

<uṣṇodakakalpaḥ>
uṣṇodakavidhiṃ vakṣye samāhitamanāḥ śṛṇu /
paśyatyuṣṇodakaṃ yatra vāsaṃ tatraiva kārayet

1,23.467

śarvarīmuṣitāṃ tatra caṇakāstu dine dine /
bhakṣayenmāsamātraṃ tu jīvedvarṣaśatāṣṭakaṃ

1,23.468

tasya mūtrapurīṣeṇa śulbaṃ bhavati kāñcanaṃ /
uṣṇodakaṃ ca kāsīsaṃ gandhapāṣāṇasaṃyutaṃ

1,23.469

caturthāṃśena rasakaṃ daśabhāgaṃ vinikṣipet /
śulbaṃ ca mardayetsarvaṃ naṣṭapiṣṭaṃ kṣaṇena tu

1,23.470

tena lepitamātreṇa śulvaṃ bhavati kāñcanaṃ /
niṣiktaṃ tena toyena prativāpaṃ dadedbudhaḥ

1,23.471

śulbaṃ ca jāyate hema taruṇādityavarcasaṃ /
tāraṃ ca tena mārgeṇa niṣiktaṃ hematāṃ vrajet

1,23.472

uṣṇodakena bhallātaṃ tilamuṣṭiṃ ca bhakṣayet /
māsadvayaprayogeṇa jīvedvarṣaśatatrayaṃ

1,23.473

rasagandhāśmarasakatutthaṃ daradamākṣikaṃ /
yāmamuṣṇāmbunā ghṛṣṭvā tārapatrāṇi lepayet

1,23.474

vibhrāmya tu dhameddevi syāccaturdaśavarṇakaṃ /
krameṇānena deveśi śulbaṃ ṣoḍaśavarṇakaṃ

1,23.475

ekaikaṃ hematārāṃśaṃ dvayaṃ kāṃtābhrayoḥ pṛthak /
uṣṇodakena saṃmardya dhamanātkhoṭatāṃ nayet

1,23.476

taṃ mukhe dhārayenmāsaṃ vajrakāyo bhavettataḥ /
taccūrṇaṃ yavamātraṃ tu bhakṣayenmadhusarpiṣā

1,23.477

yāvatpalaṃ tasya malaiḥ śulbaṃ bhavati kāñcanaṃ /
uṣṇodapācitānkhādetkulutthānkṣīrapo bhavet

1,23.478

snānaṃ uṣṇāṃbhasā kuryādvarṣādvarṣācchatāyuṣaḥ /
kṣīramuṣṇodakaṃ kvāthaṃ triphalāyāśca pācayet

1,23.479

pācayetpāyasaṃ kāntapātre bhuktvā mahāyuṣaḥ /
<śailodakakalpaḥ>
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śailodakavidhiṃ priye

1,23.480

kardamāpo mahīśailaśilā ceti caturvidhaṃ /
kānicitkṣaṇavedhīni dinavedhīni kāni ca

1,23.481

pakṣamāsādiṣaṇmāsavedhanāni mahītale /
kṣiptaṃ jale yadā kāṣṭhaṃ śailībhūtaṃ ca dṛśyate

1,23.482

bahirantaśca deveśi vedhakaṃ tatprakīrtitaṃ /
hiṅgulaṃ haritālaṃ ca gandhakaṃ ca manaḥśilāṃ

1,23.483

eṣāṃ gandhāpahāraṃ tu kurute tacca vedhakaṃ /
anyathā ceṣṭakaṃ devi tadagrāhyaṃ nirarthakaṃ

1,23.484

śrīśaile śrīvanaprānte paryaṅkākhye śilātale /
tatrasthaṃ kṣaṇavedhi syānnadyāṃ bhagavatītaṭe

1,23.485

ekāhe vedhakaṃ tatra gokarṇe tu dinatrayaṃ /
bhadrāṅge dinavedhi syāttristhalānte trivatsaraṃ

1,23.486

dhāreśvare pākṣikaṃ syātkarṣāpuryāṃ dinaikataḥ /
brahmeśvare māsikaṃ syādvyāghrapuryāṃ tu vāsaraṃ

1,23.487

aghoreśe māsikaṃ syātsiṃhadvīpe tathā punaḥ /
dinamekaṃ brahmagirau vindhye tu kṣaṇavedhakaṃ

1,23.488

vāsaraṃ mālyavante tu kṣaṇavedhī tu tatra ca /
kiṣkindhe parvate ramye pampātīre kṣaṇodakaṃ

1,23.489

tasya paścimato devi yojanadvitaye punaḥ /
bhūśailamasti tatraiva tridinaṃ vedaparvate

1,23.490

anyatra yatra yatrāpi brahmaviṣṇuśivodbhavaṃ /
amṛtaṃ tatra tatrāpi vajrīkaraṇaṃ uttamaṃ

1,23.491

tasyotpattiṃ pravakṣyāmi yathā jānāti sādhakaḥ /
mahīṃ samuddhṛtavato varāhasya kalevarāt

1,23.492

yaḥ svedaḥ patitastasmājjātaṃ śailodakaṃ paraṃ /
taṃ mukhe kṣaṇikaṃ jātaṃ karṇadeśe tu vāsaraṃ

1,23.493

bāhubhyāṃ tryahavedhī syānmāsavedhī tu pārśvayoḥ /
ṣaṇmāsamaparāṅge ca sarvaṃ samaphalaṃ ca tat

1,23.494

aghorāstreṇa tatkṣetre rakṣāṃ kṛtvā diśāṃ baliṃ /
dattvā lakṣaṃ japitvā tu gṛhṇīyādamṛtaṃ paraṃ

1,23.495

śaradgrīṣmavasanteṣu hemante vā surārcite /
āyase tāmrapātre vā kāntalohamaye'thavā

1,23.496

śilāmbupalamaṣṭau tu palaṃ kṣīrasya nikṣipet /
kṣīrāvaśeṣaṃ saṃkvāthyaṃ trisaptāhaṃ pibennaraḥ

1,23.497

jīvedvarṣasahasraṃ tu valīpalitavarjitaḥ /
athavāṣṭapalaṃ kṣīraṃ palaikenāmbumiśritaṃ

1,23.498

kṣīrāvaśeṣaṃ seveta pūrvoktaṃ labhate phalaṃ /
kulutthāṣṭaguṇaṃ vāri pacedaṣṭāvaśeṣitaṃ

1,23.499

caturguṇena tenājyaṃ pācayedghṛtaśeṣitaṃ /
lihyānmadhusitopetaṃ trisaptāhādbṛhaspatiḥ

1,23.500

dviraṣṭavārṣikākāraḥ sahasrāyurna saṃśayaḥ /
avaśiṣṭakulutthaṃ tu pādāṃśamadhusarpiṣā

1,23.501

bhakṣayetkarṣamekaṃ tu māsenāyutajīvitaḥ /
tatsiddhatailenābhyaṅgaṃ mrakṣaṇaṃ caiva kārayet

1,23.502

pāmāvicarcikādadrukuṣṭhāni sahasā jayet /
valīpalitanirmuktaḥ sahasrāyuśca jāyate

1,23.503

yaḥ pibetprātarutthāya śailāmbu culukaṃ payaḥ /
ṣaṇmāsātsyātsahasrāyurnirvalīpalitaśca saḥ

1,23.504

athavā sūtakaṃ devi vāriṇā saha mardayet /
māsenaikena deveśi naṣṭapiṣṭirbhaviṣyati

1,23.505

māsamātraṃ samaśnīyātsa bhavedajarāmaraḥ /
athavā taṃ rasaṃ hemnā dhāmayetkhadirāgninā

1,23.506

gulikā sundarī nāma sarvāyudhanivāriṇī /
kartā hartā svayaṃ siddho jīveccandrārkatārakaṃ

1,23.507

atha tenodakenaiva kṣīrārdhaṃ pāyasaṃ pacet /
māsamātraprayogeṇa valīpalitavarjitaḥ

1,23.508

paktvā tenāmbhasā pathyāḥ ṣaṣṭistrīṇi śatāni ca /
madhu saṃyojya bhāṇḍasthaṃ bhūmau sarvaṃ nidhāpayet

1,23.509

dine dine tadekaikaṃ bhakṣayetprātarutthitaḥ /
valīpalitanirmukto jīvedvarṣasahasrakaṃ

1,23.510

śailībhūtaṃ kulutthaṃ vā bhakṣayenmadhusarpiṣā /
ṣaṇmāsāttu prayogeṇa jīvedvarṣasahasrakaṃ

1,23.511

kūṣmāṇḍamāditaḥ kṛtvā yāni kāni phalāni ca /
jale kṣiptāni lohāni śailabhūtāni bhakṣayet

1,23.512

kṣīrāhāraśca jīrṇānte vajrakāyo bhavennaraḥ /
tenodakena saṃmardyaṃ abhrakaṃ kvāthayetpriye

1,23.513

kaṭutrayayutaṃ khādejjīvedvarṣasahasrakaṃ /
athavā rasakarṣaikaṃ tajjalena tu marditaṃ

1,23.514

iṅgudīphalamadhyasthaṃ tacchailodakamadhyagaḥ /
kālena triguṇenaiva kāṭhinyaṃ tasya jāyate

1,23.515

ṣaṇmāsaṃ tanmukhe dhāryaṃ vajrakāyaṃ karoti tat /
daśanāgasamaprāṇo devaiḥ saha sa modate

1,23.516

gṛhītvā triphalāṃ tatra śailavāriṇi nikṣipet /
yadā bhavati tacchailaṃ gṛhītvā cūrṇayettataḥ

1,23.517

kāntajīrṇarasaṃ tena sārdhaṃ ghṛtamadhuplutaṃ /
bhakṣayedvarṣamekaṃ tu tataḥ kṣīrāśano bhavet

1,23.518

udayādityasaṅkāśo medhāvī priyadarśanaḥ /
nīlakuñcitakeśaśca jīveccandrārkatārakaṃ

1,23.519

pāradaṃ haritālaṃ ca śilāṃ mākṣikameva ca /
daradaṃ ca viṣaṃ caiva sarvamekatra kārayet

1,23.520

mardayetkhalvapāṣāṇe mātuluṅgarasena tu /
golakaṃ kārayitvā tu vārimadhye vinikṣipet

1,23.521

tena tāraṃ ca śulbaṃ ca kāṃcanaṃ bhavati dhruvaṃ /
upayuñjīta māsaikaṃ valīpalitavarjitaḥ

1,23.522

sahasraṃ jīvitaṃ tasya mahābalaparākramaḥ /
śailībhūtaharidrāṃ tu taccūrṇāvāpamātrataḥ

1,23.523

hematvaṃ labhate nāgo bālārkasadṛśaprabhaḥ /
śailodake vinikṣipya bhūśaile kardame'pi vā

1,23.524

jñātvā kālapramāṇena bandhayetpāradaṃ tataḥ /
raktakṣārayutaṃ dhmātaṃ suvarṇasamasāritaṃ

1,23.525

śatāṃśena tu lohānāṃ sarveṣāṃ hemakārakaṃ /
dvitīyasāraṇāṃ prāpya sahasrāṃśena vidhyati

1,23.526

taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre divyatvaṃ labhate dhruvaṃ /
<kecana ghuṭikāyogāḥ>
nicule kakubhe caiva kiṃśuke madhuke'pi vā

1,23.527

iṅgudīphalamadhye vā rajanīdvayamārdrake /
amṛte kandake vātha uktakandauṣadhīṣu ca

1,23.528

vidhāya koṭaraṃ tatra kṣiptvā tenaiva ḍolayet /
triphalāvyoṣakalkena veṣṭayitvā prayatnataḥ

1,23.529

pādena kanakaṃ dattvā pāradaṃ tatra yojayet /
śailodake kṣipettatra gulikā vajravadbhavet

1,23.530

pūrvavatsāraṇā kāryā pūrvavatsiddhidā bhavet /
dhāryamāṇā mukhe sā tu sahasrāyuṣkarī bhavet

1,23.531

dvitīyasāraṇāyogādayutaṃ vedhayettu sā /
dhāryamāṇā mukhe saivamayutāyuṣyadā bhavet

1,23.532

tṛtīyasāraṇāyogājjāyate lakṣavedhinī /
taṃ khoṭaṃ dhārayedvaktre lakṣāyurjāyate naraḥ

1,23.533

caturthī sāraṇā devi koṭivedhī na saṃśayaḥ /
koṭyāyurjīvitaṃ tasya khecaratvaṃ ca labhyate

1,23.534

pañcabhirdaśakoṭiḥ syātṣaḍbhiḥ koṭiśataṃ bhavet /
yāvaccandrārkajīvitvaṃ anantabalavīryavān

1,23.535

dadāti saptamī cāpi sāraṇā gulikā parā /
khecarī nāma vikhyātā bhairaveṇa pracoditā

1,23.536

yastu tadrājikāmātraṃ māsamekaṃ tu bhakṣayet /
vajradehaḥ sa siddhaḥ syāddivyastrījanavallabhaḥ

1,23.537

krīḍate khecarairbhogaiḥ svecchayā śivatāṃ vrajet /
nānāvidhaphalāścāsyā ghuṭikāṃ śṛṇu sundari

1,23.538

śuddhabaddhaṃ rasendraṃ tu gandhakaṃ tatra jārayet /
triguṇe gandhake jīrṇe tena hema tu kārayet

1,23.539

kārayedbhasma sūtaṃ tu kāñcanaṃ tena sūtakaṃ /
tadbhasma sūtake jāryaṃ rasendrasya same samaṃ

1,23.540

tena sūtakajīrṇena vajraratnaṃ tu ghātayet /
tadvajraṃ jāyate bhasma sindūrāruṇasannibhaṃ

1,23.541

tadbhasma jārayetsūte triguṇe tu surārcite /
hāṭakaṃ sārayettaṃ tu ghuṭikāṃ tena kārayet

1,23.542

trilohāveṣṭitaṃ taṃ tu mukhe prakṣipya sādhakaḥ /
naṣṭacchāyo bhavetso'yamadṛśyo devadānavaiḥ

1,23.543

lakṣavarṣasahasrāṇi nirvalīpalito bhavet /
śūlinaṃ śaktisaṃyuktaṃ ratnādiguṇabhūṣitaṃ

1,23.544

vaktre kare ca bibhṛyātsarvāyudhanivāraṇaṃ /
vyoma mākṣikasatvaṃ ca tāraṃ tāmraṃ surāyudhaṃ

1,23.545

sāralohaṃ sūtakaṃ ca ratnādiguṇabhūṣitaṃ /
ghuṭikā sā varārohe madhuratrayasaṃyutā

1,23.546

vaktrasthā nāśayetsākṣātpalitaṃ nātra saṃśayaḥ /
śivaḥ śaktiśca deveśi ratnāni sitagonasā

1,23.547

hema tāraṃ tathā bhānuḥ samabhāgāni kārayet /
strīrajo vyāghramadhyasthaṃ padmasūtreṇa veṣṭayet

1,23.548

sitayena tathā veṣṭyaṃ guhyasthāne niveśayet /
raṇe rājakule dyūte divye kāme jayo bhavet

1,23.549

vaikrāntābhrakakāntaṃ tu sasyakaṃ tu surāyudhaṃ /
vibhītakādisambhūtakāṃjikasya samaṃ bhavet

1,23.550

samāvartya tataḥ sūte yojayetpādayogataḥ /
kumārīrasasaṃghṛṣṭā kṛtaiṣā ghuṭikā śubhā

1,23.551

rogamṛtyujarā hanti vaktrasthā nātra saṃśayaḥ /
pañca tāraṃ varārohe sūtakadvayameva ca

1,23.552

trayo gaganabhāgāḥ syurekaikaṃ hemakāntayoḥ /
ardhaṃ śulbaṃ vibhāgena gulikāmarasundarī

1,23.553

akṣayo hyajaraścaiva bhavettena mahābalaḥ /
bhasma sūtapalaikaṃ ca mṛtakāntapalaṃ tathā

1,23.554

mākṣikasya palaṃ caiva śilājatu palaṃ tathā /
palamekaṃ viḍaṅgasya pathyācūrṇapalaṃ tathā

1,23.555

ekīkṛtya tu tatsarvaṃ madhvājyena tu peṣayet /
gulikāḥ kārayettena ṣaṣṭyādhikaśatatrayaṃ

1,23.556

ekaikāṃ bhakṣayennityaṃ varṣamekaṃ nirantaraṃ /
jīvedvarṣaśatāyuḥ sa yathā rudro mahābalaḥ

1,23.557

<kecana rasāyanakalpāḥ>
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rasabhasmarasāyanaṃ /
vijñeyaṃ niṣparihāraṃ sākṣāddivyauṣadhaṃ paraṃ

1,23.558

āmalakyādi kāntaṃ ca pāradaṃ ca manaḥśilāṃ /
vākucīsamabhāgāni kṣīriṇīrasapeṣitaṃ

1,23.559

meghanādarasopetaṃ mūkamūṣāgataṃ pacet /
māṣaṃ dvimāṣaṃ triguṇaṃ bhakṣayettatkrameṇa tu

1,23.560

varṣatrayaṃ paraṃ devi pādaniṣkārdhakaṃ kramāt /
ṣaṭsaptāṣṭau ca varṣāṇi kramānniṣkapramāṇataḥ

1,23.561

bhuñjīta sa ca divyānnaṃ jarāvairūpyavarjitaḥ /
kiṃcitkāñcanasaṃyuktaṃ niṣkaṃ niṣkārdhameva vā

1,23.562

yo bhakṣayettribhirvarṣaiḥ sarvavyādhīñjayatyayaṃ /
aṣṭavarṣasahasrāyurdvādaśe lakṣavedhakaḥ

1,23.563

ṣoḍaśe vatsare devi divyarūpaḥ sa jāyate /
uttamo mūlabandhastu madhyamaṃ sārabandhanaṃ

1,23.564

adhamaḥ pākabandhastu evaṃ trividhabandhanaṃ /
śatapalamabhayānāṃ akṣadhātryostathaiva kvathitajalasamāṣṭau bhāgamaṣṭāvaśiṣṭaṃ /
ghṛtamadhusitayāḍhyaṃ vyoṣacitraṃ daśaiva rasapaladaśasiddhaṃ lohajīrṇaṃ mṛtaṃ ca

1,23.565

giriyutasamaṃ abhraṃ kāntabhṛṅgaṃ viḍaṅgaṃ rasasahitavibhāvyaṃ taṇḍulairbilvamajjaiḥ /
himakarakṛtakalkaṃ lohapātrasthamāsaṃ tridinatanuviśuddhaṃ kalkamenaṃ variṣṭhaṃ

1,23.566

lihati śayanakāle vāmanetrārdhasevī ghananibiḍasamādhirmattamātaṅgadarpaḥ /
vigatasakaladoṣaḥ sarvadṛkdivyacakṣuḥ madana iva sukāntiḥ kāminīnāṃ pravīraḥ

1,23.567

jalada iva vapuṣmānkuñcitāgrāgrakeśaḥ turaga iva viśuddhaḥ satkaviścitrakārī /
vṛṣabhagativiceṣṭo mandagambhīraghoṣaḥ suragaja iva loke candratārārkajīvī

1,23.568

kāntahemaravicandraṃ abhrakairgolakaṃ nihitamiṅgudīphale /
śailavārivarisiddhagolakaṃ sundarī hyamarasaṃjñikā śubhā

1,23.569

kāntahemaravicandraṃ abhrakaṃ vajraratnarasamahirājagolakaṃ /
kṣiptaṃ āmalakakāṣṭhakodare bhūmiśailanihitaṃ samuddhṛtaṃ

1,23.570

śailatāṃ gatamathāhitaṃ mukhe vajrakāyakarakalpavāsaraiḥ /
tārahemavaraśulbasūtakairgolakaṃ varaṇakāṣṭhayantritaṃ

1,23.571

śailavārikṛtasundarīrasaiḥ khecarīti gulikā nigadyate

1,23.572

śailāmbunikṣiptapalāśabījaṃ śailīkṛtaṃ kṣaudraghṛtena khādet /
trisaptarātraṃ dinamekamekaṃ sahasrajīvī vidito naraḥ syāt

1,23.573

sūtakaṃ cābhrakaṃ caiva vajratīkṣṇasamanvitaṃ /
hāṭakena samāyuktaṃ gulikā khecarī bhavet

1,23.574

karañjaphalamadhyasthaṃ sūtaṃ tatraiva nikṣipet /
dhṛtaḥ śailāmbumadhyasthaḥ sahasrāyuḥ prayacchati

1,23.575

tinduke dvisahasrāyurjambīre trisahasrakaṃ /
mātuluṃge ca nāraṅge catuḥpañcasahasrakaṃ

1,23.576

rambhāphale ṣaṭsahasraṃ panase saptasaṃkhyakaṃ /
vibhītakaphale caiva daśasāhasrasaṃkhyakaṃ

1,23.577

nālikere mahābhāge sahasrāṇi caturdaśa /
triṃśatsahasraṃ pathyāyāṃ lakṣamāmalake punaḥ

1,23.578

abhrapatrabhavātkvāthādahorātraṃ śilodake /
badhnāti coddhṛtaṃ sūtaṃ mṛtyudāridryanāśanaṃ

1,23.579

sāraṇākramayogena vajravajjāyate vapuḥ /
rase rasāyane caiva lakṣavedhī na saṃśayaḥ

1,23.580

kardamaṃ tu kumāryāśca rasena kṛtapiṇḍikaṃ /
dhamanātpatate sattvaṃ mukhasthaṃ dhārayennaraḥ

1,23.581

ṣaṇmāsopaprayogeṇa hyajarāmaratāṃ vrajet /
srotoñjanayutaṃ dhmātaṃ sattvaṃ pāradamiśritaṃ

1,23.582

tatkhoṭaṃ dhārayedvaktre hyadṛśyo bhavati dhruvaṃ /
yasya yo vidhirāmnāta udakasya śivāgame

1,23.583

śatena bata kālena kuryāddehe rasāyanaṃ /
<baddhajāraṇavidhiḥ>
yā pūrvā nirmitā seyamadhamā bālajāraṇā

1,23.584

uttamā durlabhā caiva śrūyatāṃ baddhajāraṇā /
abaddhaṃ jārayedyastu kṣīyamāṇaḥ kṣayaṃ vrajet

1,23.585

baddhasya jīryate grāso jīrṇasya ca mukhaṃ bhavet /
samukho durmukhaṃ datte sāmānyottamalakṣaṇaṃ

1,23.586

<bandhaprakārāḥ>
sāmānyo'gnisahatvena mahāratnādijārakaḥ /
sāmānyaḥ prathamaḥ kāryaḥ sagrāsastu samantataḥ

1,23.587

vasudehakaro devi sāmānyo hi bhavedayaṃ /
grāsahīnastu yo baddho divyasiddhikaro bhavet

1,23.588

uttamo mūlabandhastu madhyamaṃ sārabandhanaṃ /
adhamaḥ pākabandhastu evaṃ trividhabandhanaṃ

1,23.589

mūlabandhastu yo bandho mūlasaṃkucitaṃ mahat /
sārabandhastu yo bandho vāsanābandha ucyate

1,23.590

syāccatuḥ ṣaṣṭimūlebhyaḥ kiṃcinmūlena bandhanaṃ /
prāṇyaṅgaṃ daityādīnāṃ mūlāṅgaṃ devatāmayaṃ

1,23.591

pāṣāṇaṃ caiva siddhānāṃ mānuṣāṇāṃ ca pūjitaṃ /
pīṭhikādrutisaṃkocaistrividhaṃ bandhanaṃ bhavet

1,23.592

divyābhirauṣadhībhiḥ prāguktaṃ saṃkocabandhanaṃ /
drutibhirbadhyate sūtaḥ kṣaṇabandha udāhṛtaḥ

1,23.593

abhrakaṃ harabījaṃ ca ṣoḍaśāṃśena kāñcanaṃ /
dhmātaṃ prakāśamūṣāyāṃ śodhayetkācaṭaṅkaṇaiḥ

1,23.594

dakṣiṇāvartitaṃ dhmātaṃ harabījena melakaṃ /
mūṣāṃ tyaktvā varārohe tiṣṭhate khagabaddhavadrasaḥ

1,23.595

raktikārdhārdhamātreṇa parvatānapi vedhayet /
bhakṣaṇāttasya deveśi rudratulyo bhavennaraḥ

1,23.596

krīḍate saptalokeṣu śivatulyaparākramaḥ /
<drutimelanavidhiḥ>
vajrakandaṃ guḍūcī ca uccaṭādisamanvitaṃ

1,23.597

abhrakaṃ kramate śīghramanyathā nāsti saṅgamaḥ /
kṛṣṇāgarunābhisitaiḥ rasonapitarāmaṭhaiḥ

1,23.598

nārīkusumapālāśabījatailasamanvitaiḥ /
soṣṇairmilanti mṛditā drutayaḥ sakalā rase

1,23.599

<vajrabandhaḥ; daśasaṅkalikāvidhisiddhaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi vajrabandhaṃ surārcite /
gandhakaṃ bhakṣayennārī dinānāmekaviṃśatiṃ

1,23.600

tadrajo rasarājasya bandhane jāraṇe hitaṃ /
vajrabhasma tu bhāgaikaṃ bhāgāḥ śuddharasāttrayaḥ

1,23.601

dvipadīrajasā mardyaṃ yāvattatkalkatāṃ gataṃ /
pādāṃśena suvarṇena pattralepaṃ tu kārayet

1,23.602

somavallīrasaṃ kāntaṃ ṭaṅkaṇālaṃ sucūrṇitaṃ /
dadyāttamaṣṭamāṃśena mardayecca prayatnataḥ

1,23.603

naṣṭapiṣṭaṃ ca śuṣkaṃ tadandhayitvā puṭe tataḥ /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ krāmaṇena samanvitaṃ

1,23.604

khoṭastu jāyate devi śatavedhī mahārasaḥ /
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā viśodhayet

1,23.605

akṣīṇo milate hemnā samāvartaśca jāyate /
ekottarakrame vṛddhyā saṃkalaiḥ krāmayettataḥ

1,23.606

ekaguṇena sūtena ekā saṅkalikocyate /
triguṇena tu sūtena dvitīyā saṃkalocyate

1,23.607

ṣaḍguṇena tu sūtena tṛtīyā saṅkalī bhavet /
daśaguṇena sūtena caturthī saṅkalī bhavet

1,23.608

pañcādaśaguṇeneśi pañcamī saṅkalī bhavet /
ekaviṃśadguṇeneśi ṣaṣṭhī saṅkalikā bhavet

1,23.609

aṣṭāviṃśadguṇeneśi saptamī saṅkalī smṛtā /
ṣaṭtriṃśadguṇite baddhā bhavetsaṅkalikāṣṭamī

1,23.610

pañcacatvāriṃśaguṇe saṅkalī navamī matā /
pañcādhyadhikapañcāśaddaśasaṅkalikā smṛtā

1,23.611

evaṃ ca kramavṛddhyā tu saṃkalī daśabandhitā /
prathame daśavedhī ca śatavedhī dvitīyake

1,23.612

tṛtīye sahasravedhī syāccaturthe'yutavedhikaḥ /
pañcame lakṣavedhī syāddaśalakṣaṃ tu ṣaṣṭhake

1,23.613

saptame koṭivedhī syāddaśakoṭiṃ tathāṣṭame /
dhūmavedhī tu navame daśame śabdavedhakaḥ

1,23.614

saṃkalaiḥ sakalairbaddhe vedho daśaguṇo bhavet /
daśasaṃkalikābaddhaḥ śabdavedhī mahārasaḥ

1,23.615

yathā lohe tathā dehe krāmate nātra saṃśayaḥ /
vedhayettatpramāṇena dhātūṃścaiva śarīrakaṃ

1,23.616

kārayedghuṭikāṃ divyāṃ badarāsthipramāṇataḥ /
mahākālīṃ pūjayitvā dhārayetsatataṃ budhaḥ

1,23.617

oṃ aiṃ hrīṃ śrīṃ kāli kāli mahākāli māṃsaśoṇitabhojani /
hrāṃ hrīṃ hraṃ rakṣa kṛṣṇamukhi devi rasasiddhiṃ dadasva me /
śrīṃ hrīṃ aiṃ

1,23.618

pūjayitvā tato devīṃ siddhacakraṃ viśeṣataḥ /
tāṃ kṣipeccakramadhye tu ghuṭikāṃ divyarūpiṇīṃ

1,23.619

śatavedhena yā baddhā rasena ghuṭikā priye /
māsamekaṃ tu vaktrasthā jīveccaiva yathā vidhiḥ

1,23.620

tathā sahasravedhena baddhā yā ghuṭikā śubhā /
māsadvayaṃ tu vaktrasthā jīveccandrārkatārakaṃ

1,23.621

daśasahasravedhena baddhā yā ghuṭikā yadi /
śakratulyaṃ tadāyuṣyaṃ tribhirmāsaistu jāyate

1,23.622

lakṣavedhena yā baddhā ghuṭikā divyarūpiṇī /
caturmāsaṃ tu vaktrasthā brahmāyuṣyaṃ prayacchati

1,23.623

daśalakṣeṇa yā baddhā ghuṭikā divyarūpiṇī /
saptamāsaṃ tu vaktrasthā vaiṣṇavaṃ labhate phalaṃ

1,23.624

koṭivedhena yā baddhā ghuṭikā divyarūpiṇī /
ṣaṇmāsasaṃsthitā vaktre sākṣādvai rudratāṃ nayet

1,23.625

daśakoṭiprabhedena ghuṭikā divyarūpiṇī /
saptamāsaṃ tu vaktrasthā sa bhavedvyāpako naraḥ

1,23.626

kartā hartā svayaṃ bhoktā śāpānugrahakārakaḥ /
sarvajñaḥ sarvakartā ca sūkṣmarūpo nirañjanaḥ

1,23.627

icchayā kurute sṛṣṭimicchayā saṃharejjagat /
svacchandagamano bhūtvā śivarūpo bhavennaraḥ

1,23.628

pūjyate sarvadevaiśca brahmaviṣṇumaheśvaraiḥ /
<anyo vajrabandhaḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi vajrabandhaṃ sudurlabhaṃ

1,23.629

samāṃśabhakṣaṇaṃ hema śuddhasūtena kārayet /
mṛtavajraṃ kalāṃśena mardayeddvipadīrasaiḥ

1,23.630

prāgvaccheṣaṃ kriyājātaṃ pūrvavacca phalaṃ bhavet /
vajrabandho bhavetsiddho devadānavadurjayaḥ

1,23.631

caturviṃśatisiddhānāṃ nāyakaḥ sarvasiddhimān /
<anyo vajrabandhaḥ>
vajracūrṇasamaṃ sūtaṃ haṃsapādyā vimarditaṃ

1,23.632

puṭitvā mārayettatra punastulyaṃ rasaṃ kṣipet /
dhmātaḥ khoṭo bhavatyāśu śodhitaḥ kācaṭaṅkaṇaiḥ

1,23.633

yāvacchukrodayaprakhyo jāyate ca rasaḥ priye /
<anyo vajrabandhaḥ>
vajrasattvaṃ ca gaganaṃ rasaṃ hema ca melayet

1,23.634

amaratvamavāpnoti vaktrasthena surādhipe /
jārayitvā rasaṃ taddhi punastenaiva jārayet

1,23.635

koṭivedhī na sandeho vaktrasthaṃ khecaraṃ paraṃ /
vedhayettatpramāṇena dhātūṃścaiva śarīrakaṃ

1,23.636

kārayedghuṭikāṃ divyāṃ vajrasiddhena kāñcane /
anena kramayogena yāvacchakyaṃ tu mārayet

1,23.637

tadbhasma sūtakaṃ devi sarvaroganibarhaṇaṃ /
hemnā ca sārayitvā tu candrārkaṃ lepayettataḥ

1,23.638

dvātriṃśāṃśena hemārdhaṃ mātṛkāryadhikaṃ bhavet /
badarāsthipramāṇena kārayedgulikāṃ budhaḥ

1,23.639

yathā lohe tathā dehe kramate nānyathā kvacit /
<anyo vajrabandhaḥ>
vajreṇa dvaṃdvitaṃ hema kāntaśulbakapālinā

1,23.640

rañjayetsaptavārāṇi taṃ khoṭaṃ sūkṣmacūrṇitaṃ /
bhāvitaṃ strīrajenaiva bhūrjapatre niveśitaṃ

1,23.641

drutasūtena saṃyuktaṃ baddhvā vastreṇa poṭṭalīṃ /
svedayeddevadeveśi yāvadbhavati golakaḥ

1,23.642

lāṅgalī jīvanī caiva gandhāryuttaravāruṇī /
eteṣāṃ nikṣipetpiṇḍe vajragolaṃ tu veṣṭayet

1,23.643

mūṣāmadhye vinikṣipya saṃdhayitvā prayatnataḥ /
bhūmau mūṣāṃ vinikṣipya puṭaṃ mūrdhni pradāpayet

1,23.644

anenaiva pratāpena bandhameti mahārasaḥ /
golakaṃ dhārayedvaktre varṣamekaṃ yadā priye

1,23.645

jīvetkalpasahasrāṇi yathā nāgo mahābalaḥ /
varṣairdvādaśabhiḥ sākṣājjāyate rasapūruṣaḥ

1,23.646

gātrasya tasya prasvedādaṣṭau lohāstu kāñcanaṃ /
vajrabhasma tathā sūtaṃ kāñcanena samanvitaṃ

1,23.647

vaktrasthaṃ kurute yastu abdātpalitavarjitaḥ /
<anye vedhopayogino bandhāḥ>
kṛṣṇābhrakasya satvaṃ ca tāraṃ tāmraṃ ca hāṭakaṃ

1,23.648

mākṣikaṃ kāntatīkṣṇaṃ ca samabhāgāni kārayet /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati tatkṣaṇāt

1,23.649

taṃ khoṭaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu drutasūtena golayet /
mṛtasattvasya bhāgaikaṃ bhāgāścatvāri golakaṃ

1,23.650

mardayettaptakhalvena bhasmībhavati sūtakaḥ /
mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt

1,23.651

guñjāmātraṃ tu tadbhasma madhvājyena tu lehayet /
saṃvatsaraprayogeṇa hyayutāyurbhavennaraḥ

1,23.652

valīpalitanirmukto mahābalaparākramaḥ /
tadbhasma palamekaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca

1,23.653

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati tatkṣaṇāt /
jīvetkalpasahasrāṇi yathā nāgo mahābalaḥ

1,23.654

tasya mūtrapurīṣeṇa lohānyaṣṭau ca kāñcanaṃ /
tatkhoṭaṃ rañjayetpaścādvaṅgābhrakakapālinā

1,23.655

rañjayetsaptavārāṇi bhavetkuṅkumasannibhaḥ /
hemnā saha samāvartya sāraṇātrayasāritaṃ

1,23.656

śatāṃśena tu tenaiva śulbamadhye pradāpayet /
jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇaṃ

1,23.657

baddhasūtasya bhāgaikaṃ bhāgaikaṃ kuṭilasya ca /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ yāvadvaṅgāvaśeṣitaṃ

1,23.658

anena kramayogena vaṅgaṃ nirvāhya ṣaḍguṇaṃ /
anena kramayogena vahannāgaṃ ca ṣaḍguṇaṃ

1,23.659

tatastaṃ rañjayetpaścāttīkṣṇaśulbakapālinā /
pakvasūtasya bhāgaikaṃ bhāgaikaṃ drutasūtakaṃ

1,23.660

mardayenmadhyamāmlena golakaṃ bhavati kṣaṇāt /
mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgāścatvāri golakaṃ

1,23.661

mardayettaptakhalvena bhasmībhavati sūtakaḥ /
mārayedbhūdhare yantre saptasaṃkalikākramāt

1,23.662

tadbhasma tu punaḥ paścānmadhyamāmlena mardayet /
puṭaṃ dadyātprayatnena ṣaṣṭyādhikaśatatrayaṃ

1,23.663

tadbhasma jāyate divyaṃ sindūrāruṇasannibhaṃ /
tenaiva vedhayettāraṃ sahasrāṃśena kāñcanaṃ

1,23.664

mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgāḥ ṣoḍaśa sūtakaṃ /
devadālīśaṅkhapuṣpīrasena mṛditaṃ kramāt

1,23.665

mārayedbhūdhare yantre bhasmībhavati tatkṣaṇāt /
pūtkārāṇāṃ sahasreṇa dhāmyamānaṃ na gacchati

1,23.666

īdṛśaṃ bhasma sūtaṃ ca dehe lohe ca yojayet /
tadbhasma palamekaṃ tu palamekaṃ ca gandhakaṃ

1,23.667

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati tatkṣaṇāt /
taṃ khoṭaṃ rañjayetpaścātkapālikramayogataḥ

1,23.668

sāraṇātrayayogena śulbavedhaṃ pradāpayet /
bhasmasūtapalaikaṃ ca palaikaṃ pannagasya ca

1,23.669

kāntapātreṇa taṃ kṛtvā mardayellohamuṣṭinā /
mṛdvagninā tataḥ pācyaṃ yāvannāgena melakaṃ

1,23.670

puṭena jāyate bhasma sindūrāruṇasaprabhaṃ /
tadbhasma tu punaḥ paścādgopittena tu mardayet

1,23.671

taccaturdaśavārāṃstu puṭayedbhasmayettataḥ /
tadbhasma bhāgamekaṃ tu bhāgaikaṃ hemagolakaṃ

1,23.672

ekīkṛtyātha saṃmardya krāmaṇena sahaikataḥ /
tārapiṣṭaṃ tu tenaiva sahasrāṃśena kāñcanaṃ

1,23.673

anena kramayogena vaṅgabhasma prajāyate /
sahasrāṃśena tenaiva śulbavedhaṃ pradāpayet

1,23.674

tacchulbaṃ jāyate tāraṃ śaṅkhakundendusannibhaṃ /
śvetābhrakaṃ ca sattvaṃ ca kāṅkṣī kāntaṃ tathāyasaṃ

1,23.675

vaṅgaṃ kāntaṃ tāraṃ tathā śvetaṃ vaikrāntaṃ ca kadambakaṃ /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ kundendusannibhaṃ

1,23.676

taṃ khoṭaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu drutasūtena golakaṃ /
mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgāścatvāri golakaḥ

1,23.677

mardayettaptakhalvena bhasmībhavati sūtakaḥ /
mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt

1,23.678

tataśca jāyate bhasma śaṅkhakundendusannibhaṃ /
tadbhasma palamekaṃ tu palamekaṃ tu gandhakaṃ

1,23.679

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati tadrasaḥ /
tāreṇa ca samāvartya sāraṇātrayasāritaṃ

1,23.680

sahasrāṃśena tenaiva śulbavedhaṃ pradāpayet /
tīkṣṇacūrṇapalānyaṣṭau palāṣṭau drutasūtakaṃ

1,23.681

mardayettaptakhalvena ṭeṭañcilvīrasena ca /
tatkṣaṇājjāyate piṇḍaṃ tīkṣṇena saha golakaṃ

1,23.682

mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgāścatvāri golakaṃ /
mardayettaptakhalvena bhasmībhavati tatkṣaṇāt

1,23.683

mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt /
ṣoḍaśāṃśena tenaiva vaṅgavedhaṃ pradāpayet

1,23.684

tadbhasma palamekaṃ tu palaikaṃ gandhakasya ca /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati tatkṣaṇāt

1,23.685

tasya khoṭasya bhāgaṃ ca tīkṣṇacūrṇaṃ ca tatsamaṃ /
dvau bhāgau drutasūtasya sarvamekatra mardayet

1,23.686

taptakhalve tu saṃmardya golakaṃ bhavati kṣaṇāt /
mārayedbhūdhare yantre saptasaṅkalikākramāt

1,23.687

tatsarvaṃ jārayedbhasma śaṅkhakundendusannibhaṃ /
tadbhasma kārayetkhoṭaṃ tīkṣṇena dvaṃdvitaṃ saha

1,23.688

anena kramayogena saptasaṅkalikākramāt /
taṃ khoṭaṃ jārayetpaścātsāraṇātrayasāritaṃ

1,23.689

lakṣāṃśena tu tenaiva vaṅgavedhaṃ pradāpayet /
bhasmasūtapalaikaṃ tu śuddhavaṅgaṃ pradāpayet

1,23.690

mardayedāyase pātre vaṅgaṃ tu mriyate kṣaṇāt /
dvipalaṃ mṛtavaṅgasya tāracūrṇapaladvayaṃ

1,23.691

dvipalaṃ gandhakaṃ dadyātpalaikaṃ ṭaṅkaṇasya ca /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati tatkṣaṇāt

1,23.692

palaikaṃ khoṭacūrṇasya palaikaṃ drutasūtakaṃ /
mardayenmātuluṅgāmlairgolako bhavati kṣaṇāt

1,23.693

ṣoḍaśāṃśena tenaiva tārāriṣṭaṃ tu vedhayet /
mṛtavaṅgapalaikaṃ tu palaikaṃ sūtakasya ca

1,23.694

sarvacūrṇaṃ palaikaṃ tu trayamekatra kārayet /
mardayenmātuluṅgāmlairgolako bhavati kṣaṇāt

1,23.695

mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgaścatvāri golakaṃ /
ekatra mardayedbhadre oṣadhīdravasaṃyutaṃ

1,23.696

mārayedbhūdhare yantre puṭānāṃ saptakena tu /
tatsarvaṃ jāyate bhasma vajrasyaiva prabhāvataḥ

1,23.697

sāmudraṃ tripalaṃ devi bhasmamadhye pradāpayet /
ekīkṛtyātha saṃmardya vajrīkṣīre dinatrayaṃ

1,23.698

viśvāmitrakapālasthaṃ puṭaṃ dadyāttu bhūdhare /
tatsarvaṃ jāyate bhasma śaṅkhakundendusannibhaṃ

1,23.699

tenaiva yavamātreṇa vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt /
vaṅgaṃ tāraṃ tathā sattvaṃ samasūtena golakaṃ

1,23.700

anena kramayogena mārayecca pṛthakpṛthak /
tatsarvaṃ jāyate bhasma vajrasyaiva prabhāvataḥ

1,23.701

bhasmasūtapalaikaṃ ca vaṅgabhasma paladvayaṃ /
dve pale mṛtatārasya sattvabhasma paladvayaṃ

1,23.702

śaṅkhacūrṇaṃ palaṃ pañca sāmudrasya palāṣṭakaṃ /
ṭaṅkaṇasya palānyaṣṭau sarvamekatra jārayet

1,23.703

vajrīkṣīreṇa saṃveṣṭya puṭaṃ dadyāccaturdaśa /
eṣa siddharasaḥ sākṣāddurlabhastridaśairapi

1,23.704

vaṅgaṃ tu dāpayetpaścādbhāṇḍe caiva tu mṛṇmaye /
siddhaṃ bhasma bhavellohaśalākena ca cālayet

1,23.705

vāpayecca prayatnena yāvatkaṭhinatāṃ vrajet /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ tāraṃ bhavati śobhanaṃ

1,23.706

kadācitsphāṭite tāre punarvaṅgaṃ pradāpayet /
patre dāhe kaṣe chede tattāraṃ śāśvataṃ bhavet

1,23.707

saṃtitaṃ danugolaṃ ca ṣoḍaśāṃśasamanvitaṃ /
mṛtavajrasya bhagaikamekatraiva tu kārayet

1,23.708

devadālīśaṅkhapuṣpaṃ tadrasena tu mardayet /
mārayedbhūdhare yantre puṭānāṃ saptakena tu

1,23.709

tadbhasma tu punaḥ paścāddīpayantreṇa pācayet /
bhasmasūtapalaikaṃ ca śvetābhrakadaladvayaṃ

1,23.710

śaṅkhacūrṇapalaikaṃ tu palaikaṃ ṭaṅkaṇasya tu /
ekīkṛtyātha tatsarvaṃ vajrīkṣīreṇa peṣayet

1,23.711

araṇyotpalakaiḥ paścātpuṭaṃ dadyāccaturdaśa /
raso'yaṃ yavamātreṇa vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt

1,23.712

kṛṣṇābhrakapalaikaṃ tu dvipalenaiva sūtakaṃ /
gandhakasya palaikaṃ ca ekīkṛtyātha mardayet

1,23.713

mardyamānaṃ prayatnena golakaṃ bhavati kṣaṇāt /
mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgāścatvāri golakaṃ

1,23.714

mardayetpraharaikaṃ tu bhasmībhavati sūtakaḥ /
āraṇyagomayenaiva puṭaṃ dadyāttu bhūdhare

1,23.715

anena kramayogena saptasaṅkalikāṃ kuru /
śatāṃśena tu tenaiva nāgavedhaṃ pradāpayet

1,23.716

taṃ khoṭaṃ rañjayetpaścācchulbābhrakakapālinā /
punastāṃ rañjayetpaścāttīkṣṇaśulbakapālinā

1,23.717

punastaṃ rañjayetpaścānnāgābhrakakapālinā /
hemnā saha samāvartya sāraṇātrayasāritaṃ

1,23.718

sahasrāṃśena tenaiva śulvavedhaṃ pradāpayet /
jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇaṃ

1,23.719

vajravallībhasmasnuhīkṣīre puṭitaṃ daśabhiḥ puṭaiḥ /
tattulyaṃ mardayetsūtaṃ devadālyā rasaiḥ puṭet

1,23.720

tattulyaṃ puṭayettīkṣṇaṃ triphalāyā rasena tu /
tattulyaṃ puṭayennāgaṃ ahimārāṭarūṣakaiḥ

1,23.721

hemavarṇapradaṃ taddhi viṃśatyaṃśena yojitaṃ /
catuḥṣaṣṭyaṃśakenedaṃ śuddhatāraṃ ca rañjayet

1,23.722

aṣṭamāṃśena tenaiva nāgapatrāṇi lepayet /
puṭayenmārayennāgaṃ sindūrāruṇasannibhaṃ

1,23.723

tattulyaṃ mārayeddhema kāñcanārarase puṭet /
tattulyaṃ mārayecchulbaṃ gṛhakanyārasena ca

1,23.724

paścādamlena puṭayedyāvatsindūrasannibhaṃ /
candrārkau rañjayettena śatāṃśena tu pācitaṃ

1,23.725

sabījaṃ bījavarjaṃ vā vajreṇa saha sūtakaḥ /
tadbhasma mardayetpaścātsvarṇapatrarasena ca

1,23.726

tenaiva vedhayecchulbaṃ śulbaṃ tāreṇa yojayet /
<vajrahemadvandvamelāpanam>
vajreṇa dvaṃdvayeddhema hemnā ca dvaṃdvayedrasaṃ

1,23.727

rasena dvaṃdvayeddehaṃ sa deho hyajarāmaraḥ /
kadalīṭaṅkasauvīraṃ kaṇṭakārīrasaplutaṃ

1,23.728

krāmaṇaṃ sarvadhātūnāṃ sarvadvandveṣu melanaṃ /
timirasya tu pañcāṅgaṃ peṭārībījasaṃyutaṃ

1,23.729

ekīkṛtyātha saṃmardya vajraṃ tenaiva veṣṭayet /
vajramūṣāgataṃ dhmātaṃ hemadvandvaṃ tu kārayet

1,23.730

kāntapāṣāṇacūrṇe tu bhūlatā rāmaṭhaṃ madhu /
guñjāṭaṅkaṇakācaṃ ca karkaṭāsthi snuhīpayaḥ

1,23.731

tatsarvaṃ tu samaṃ yojyaṃ strīstanyena tu mardayet /
mūṣālepaḥ kṛtaḥ prājño vajramelāpakaḥ sukhaṃ

1,23.732

haṭhāgnau vajramūṣābhirdṛḍhaṃ vajrā milanti ca /
susūkṣmā ravakā bhūtvā hyekībhāvaṃ vrajanti ca

1,23.733

kācaṭaṅkaṇayogena dhmātaḥ śuddhimavāpnuyāt /
bahubhiścaiva mūṣābhistejaḥpuñjo'pi jāyate

1,23.734

mṛtavajrasya bhāgaikaṃ bhāgāḥ ṣoḍaśa hāṭakaṃ /
śvetakācasya sūtaṃ tu bhāgaṃ ṣoḍaśa dāpayet

1,23.735

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vajradvandvaṃ tu kārayet /
anena kramayogena saptavārāṃśca dāpayet

1,23.736

milate tatkṣaṇādvajraṃ hemnā tu salilaṃ yathā /
cūrṇe narakapālasya mṛtavajraṃ ca dāpayet

1,23.737

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ hemnā milati tatkṣaṇāt /
bhṛṅgapatraṃ nṛkeśaṃ ca mukhaṃ kāntasya ṭaṅkaṇaṃ

1,23.738

bālavatsapurīṣaṃ ca strīstanyena tu peṣayet /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vajraṃ milati tatkṣaṇāt

1,23.739

kṣīreṇotpalasāriṇyā mṛtavajraṃ tu bhāvayet /
hemapiṣṭikayā madhye vajraṃ tatraiva nikṣipet

1,23.740

veṣṭayedbhūrjapatreṇa bāhye vastreṇa veṣṭayet /
dhānyamadhye tu saṃsthāpya pakṣamekaṃ nirantaraṃ

1,23.741

uddharettatprayatnena vajrabandhaṃ tu kārayet /
<ratnadrutibandhaḥ>
drutā vajrāstu sūtena melanīyāstu pārvati

1,23.742

drutibandhaḥ sa vijñeyaḥ śatasāhasravedhakaḥ /
ratnānāṃ drutayaḥ sarvā melayitvā yathāvidhi

1,23.743

śatasahasravedhī ca dehasiddhipradāyakaḥ /
musalī citrakaṃ vandhyā kukkuṭīkandapadminī

1,23.744

kañcukī nīlisindūrī pāṭhā nāgabalā yathā /
kaṃsapātre rasaścaiva ratnānāṃ drutayastathā

1,23.745

ātape dhārayitvā vai adhaḥ karṣānalaṃ yathā /
oṣadhīnāṃ rasaṃ dattvā svacchaṃ kṛtvā punaḥ punaḥ

1,23.746

yāmamātraṃ tu gharme ca drutirmilati vai rasaṃ /
na teṣāṃ krāmaṇe śaktirvaktuṃ vaktraśatairapi

1,23.747

saindhavaṃ niṃbapatrāṇi vākucī dveṣiṇījake /
drutābhrasya rasenaiva melanaṃ paramaṃ mataṃ

1,23.748

vajradvandvānaṃ īśāni vajreṇa rasamāraṇaṃ /
sabījaṃ sāraṇaṃ proktaṃ khoṭabandhanameva ca

1,23.749

tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumarhasi

1,24.1

âk, १, २४
<mahārasairuparasairlohaiśca rasasya vedhopayogino bandhāḥ>
śrībhairavaḥ /
mahārasairuparasairlohaiśca parameśvari /
ājñāpaya samastaṃ taṃ rasarājasya bandhanaṃ

1,24.2

<vaikrāntabandhāḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
vaikrāntasya tu bhāgaikamaṣṭabhāgaṃ tu sūtakaṃ /
kanakasya tu saptāṃśaṃ dvipadīrasaṭaṅkaṇaṃ

1,24.3

naṣṭapiṣṭaṃ ca śuṣkaṃ ca dhmātaṃ khoṭo bhavetpriye /
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā tu śodhayet

1,24.4

samahemni samāvartya mūṣāgataṃ tataḥ /
samāṃśabhakṣaṇaṃ tattu śuddhasūtena kārayet

1,24.5

vaikrāntaṃ ṣoḍaśāṃśena pūrvayogena dhāmayet /
daśasaṅkalikāyogādvedho daśaguṇottaraḥ

1,24.6

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi prayogaṃ bhuvi durlabhaṃ /
vaikrāntasattvaṃ deveśi pāradena samanvitaṃ

1,24.7

jāritaṃ samahemnā tu śilābhāṇḍe nidhāpayet /
māsamātroṣitaṃ bhūmau samuddhṛtya prayatnataḥ

1,24.8

eṣa devi raso divyo dehadravyakaro bhavet /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
vaikrāntakāstu ye kecittriphalāyā rasena ca

1,24.9

ekaikaṃ devi saptāhaṃ sveditā marditāstathā /
sudhmātā mūkamūṣāyāṃ khoṭo bhavati cākṣayaḥ

1,24.10

kāntaṃ rūpyaṃ ca kanakaṃ pāradaṃ caiva yojayet /
śulbaṃ tṛtīyabhāgaṃ tu srotoñjanasamanvitaṃ

1,24.11

taddhmātaṃ khoṭatāṃ yātaṃ dehalohakaraṃ bhavet /
<caturthaḥ prakāraḥ śvetavaikrāntasiddhaḥ>
śvetavaikrāntacūrṇaṃ tu hayamūtreṇa mardayet

1,24.12

ādau susvinnamādāya pale palaśataṃ kṣipet /
tārasya jāyate bhasma viśuddhasphaṭikākṛti

1,24.13

tadbhasma melayetsūte samabhāgaṃ vicakṣaṇaḥ /
cārayedrajataṃ sūte hayamūtreṇa mardayet

1,24.14

puṭayedandhamūṣāyāṃ krameṇa mṛduvahninā /
ahorātraṃ trirātraṃ vā bhavedagnisaho rasaḥ

1,24.15

sparśanātsarvalohāni rajataṃ ca kariṣyati /
<pañcamaḥ prakāraḥ raktavaikrāntasiddhaḥ>
raktasya vakṣyate karma jarādāridryanāśanaṃ

1,24.16

saptadhā bhāvayettasya vyāghrīkandāṃbhasā rajaḥ /
palaṃ tasya palaṃ hemnaḥ palaṃ śuddharasasya ca

1,24.17

śuddhabhasma bhavetsarvaṃ punarhemnaḥ śataṃ kṣipet /
tadbhasma jāyate sarvaṃ śuddhahemasamaprabhaṃ

1,24.18

tadbhasma rasarāje tu punarhemnā tu melayet /
bhavedagnisaho devi tato rasavaro bhavet

1,24.19

sarvavedhī bhavetsūtaḥ koṭivedhī mahārasaḥ /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
raktavaikrāntasattvaṃ tu hemnā tu saha melayet

1,24.20

samaṃ tu jārayetsūte sārayitvā samena tu /
sahasrāṃśena lohāni vedhayennātra saṃśayaḥ

1,24.21

<saptamaḥ prakāraḥ kṛṣṇavaikrāntasiddhaḥ>
kṛṣṇavaikrāntabhāgaikaṃ śuddhasūtaṃ śatāṃśakaṃ /
ekatra mardayetkhalve cūrṇaṃ bhavati taddvayaṃ

1,24.22

asya cūrṇasya bhāgaikaṃ hemabhāgasahasrakaṃ /
ekatra mardayettāvadyāvadbhasma tu jāyate

1,24.23

dhamettadandhamūṣāyāṃ yāvatkhoṭo bhaviṣyati /
samāṃśabhakṣaṇaṃ tasya pīṭhikāṃ tasya kārayet

1,24.24

vedhayetsarvalohāni sparśamātreṇa hematāṃ /
taccūrṇamabhrakaṃ caiva rasena saha mardayet

1,24.25

svedayejjārayeccaiva tato vahnisaho bhavet /
sa rasaścāritaścaiva sarvalohāni vidhyati

1,24.26

<aṣṭamaḥ prakāraḥ pītavarṇavaikrāntasiddhaḥ>
pītavarṇe'pi vaikrānte raktakṛṣṇavidhiḥ smṛtaḥ /
pītavaikrāntacūrṇaṃ tu hemacūrṇasamanvitaṃ

1,24.27

pītābhrakasya cūrṇaṃ tu melayitvā mahārasaḥ /
svedito marditaścaiva māsādagnisaho bhavet

1,24.28

<nīlavaikrāntabhasmarasāyanam>
nīlavarṇaṃ tu vaikrāntaṃ mriyate rasasaṃyutaṃ /
kṛṣṇābhrakeṇa sahitaṃ madhusarpiryutaṃ ca tat

1,24.29

bhakṣayenmaṇḍalaṃ devi jīveccandrārkatārakaṃ /
yasya yasya hi yo yogastasya tasya prayogataḥ

1,24.30

melayitvā rasaṃ guñjāmānaṃ trimadhusaṃyutaṃ /
khādetkṣīrājyaśālyannaṃ bhojyamanyacca varjayet

1,24.31

<navamaḥ prakāraḥ>
vaikrāntasatvasaṃyuktaṃ luṅgāmle mardayedrasaṃ /
tāpayeduṣṇatoyena jalena paripūrayet

1,24.32

sattvaṃ sūtaṃ ca saṃmiśraṃ dhametsyādrasabandhanaṃ /
baddhaṃ rasaṃ mukhe kṣiptvā bhūmicchidrāṇi paśyati

1,24.33

<daśamaḥ prakāraḥ>
niṣkamekaṃ rasaṃ krāntamaśvamūtreṇa mardayet /
dinamekamidaṃ devi mardayitvā mṛto bhavet

1,24.34

caturdinamidaṃ kṛtvā samasūtaṃ samaṃ nayet /
mardanaṃ svedanaṃ caiva pūrvavacchuddhamānasaḥ

1,24.35

saptadvandvajamekaikaṃ saptame'ṣṭapalaṃ bhavet /
śalyāviśalyāmūlasya vāriṇā mardayeddinaṃ

1,24.36

bhūdharīyantramadhyasthaṃ puṭaṃ saptadinaṃ dadet /
tadbhasma śuddhaṃ sevyaṃ syādguñjāmātraṃ tu maṇḍalaṃ

1,24.37

ekādyaṃ pañcamaṃ madhyaṃ punarekaṃ praśasyate /
pūrvavadbandhanaṃ devi koṭivedhī bhavedrasaḥ

1,24.38

<kāntabandhaḥ>
raktavarṇamayaskāntaṃ lākṣārasasamaprabhaṃ /
bhinnastrīraktasaṃkāśaṃ taccūrṇaṃ sūtasaṃyutaṃ

1,24.39

mardayecchāgaraktena dhmātaṃ khoṭo bhavetpriye /
sa sūtaḥ śatavedhī tu sa tu vyādhiharo bhavet

1,24.40

gulikāṃ dhārayedvaktre jīvedvarṣasahasrakaṃ /
pītavarṇamayaskāntaṃ bhinnahemasamaprabhaṃ

1,24.41

vedhayetsparśamātreṇa sa tu lohāni sundari /
<capalabandhaḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
lāṅgalīṃ karavīraṃ ca citrakaṃ girikarṇikāṃ

1,24.42

strīstanyaṭaṅkasauvīraṃ mūṣālepaṃ tu kārayet /
capalāddviguṇaṃ sūtaṃ sūtāddviguṇakāñcanaṃ

1,24.43

naṣṭapiṣṭaṃ ca tatkuryādandhamūṣāgataṃ dhamet /
tatra sthito rasendro'yaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ

1,24.44

śatāṃśaṃ vedhayennāgaṃ guñjāvarṇastu jāyate /
tena nāgaśatāṃśena śulbaṃ raktanibhaṃ bhavet

1,24.45

tena śulbaśatāṃśena tāraṃ vidhyati kāñcanaṃ /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
capalasya tu ṣaḍbhāgāstārabhāgāstu sapta ca

1,24.46

aṣṭau kanakabhāgāstu nava bhāgā rasasya ca /
triṃśadbhāgā militvā tu bhavanti suravandite

1,24.47

citrakaṃ kaṇavīraṃ ca lāṅgalī gṛdhraviṭtathā /
marditaṃ mātuluṅgāmlairmūṣālepaṃ tu kārayet

1,24.48

andhayitvā dhameddevi khoṭo bhavati śobhanaḥ /
tena khoṭadaśāṃśena viddho nāgo'ruṇo bhavet

1,24.49

tena nāgena viddhaṃ tu śulbaṃ guñjāruṇaṃ bhavet /
tena śulbena tāraṃ tu viddhaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,24.50

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
hemābhraṃ capalaṃ devi pāradārdhena saṃyutaṃ /
pāradena kanakaṃ dattvā kunaṭyā mardayetkṣaṇaṃ

1,24.51

lāṅgalī citrakaṃ caiva strīstanyaṃ kaṇavīrakaṃ /
gṛdhraviṣṭhā tathā sarvaṃ mūṣālepaṃ tu kārayet

1,24.52

tanmadhye tu sthitaṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ /
pūrvoktaṃ vedhayedetannirbījaṃ kanakaṃ bhavet

1,24.53

sutaptalohapātre ca kṣipeccapalacūrṇakaṃ /
sabījaṃ pāradaṃ kṛtvā capalasya tu vāpayet

1,24.54

lākṣābho badhyate sūto'ṅkuśeneva mahāgajaḥ /
<gandhakabandhaḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
śuddhasūtapalaikaṃ ca palaikaṃ gandhakasya ca

1,24.55

ekīkṛtyātha saṃmardya dhuttūrakarasena ca /
mārayeccakrayogena bhasmībhavati sūtakaḥ

1,24.56

andhamūṣāgato dhmātaḥ khoṭo bhavati śobhanaḥ /
sitaṃ hema ca nāgaṃ ca candrārkaṃ cāpi vedhayet

1,24.57

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
palaikaṃ śuddhasūtasya karṣaikaṃ gandhakasya ca /
mardayetsnigdhakhalvena devadālīrasaplutaṃ

1,24.58

mardayettu karāṅgulyā gandhapiṣṭistu jāyate /
jambīrasya rasenaiva dinamekaṃ tu mardayet

1,24.59

pañcadrāvakasaṃyuktāṃ vaṭikāṃ kārayecchubhāṃ /
palāśamūlakalkena vaṭikāṃ tāṃ pralepayet

1,24.60

dhametkhoṭo bhavecchvetakācaṭaṅkaṇayogataḥ /
śodhayettaṃ prayatnena yāvannirmalatāṃ vrajet

1,24.61

sa khoṭo jāyate devi triguṇaṃ pannagaṃ tataḥ /
śataśo rañjayetpaścācchulbābhrakakapālinā

1,24.62

śulbe tāre ca khoṭo'yaṃ sahasrāṃśena vedhakaḥ /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
gandhakena hate sūte mṛtalohāni vāhayet

1,24.63

punarhema samāvartya samāṃśaṃ bhakṣaṇaṃ kuru /
sāritaḥ śulbatārairghoṣaṃ vidhyati sūtakaḥ

1,24.64

<caturthaḥ prakāraḥ>
rasaṃ hemasamaṃ kṛtvā piṣṭikārdhena gandhakaṃ /
dvipadīrajasā yuktaṃ mardayeṭṭaṅkaṇānvitaṃ

1,24.65

naṣṭapiṣṭaṃ ca śuṣkaṃ ca dhmātaḥ khoṭo bhavettataḥ /
candrārkaṣoḍaśāṃśena viddhaṃ bhavati kāñcanaṃ

1,24.66

hemārdhamilitaṃ taṃ tu mātṛkāsamatāṃ vrajet /
kuryātsaṅkalikāyogādvedho daśaguṇottaraḥ

1,24.67

yathā hemni tathā tāre vyāṭibījena yojitaṃ /
tṛtīyasaṅkalābaddhaṃ ṣaṭśate nāgavedhakaṃ

1,24.68

caturguṇena tenaiva sahasrāṃśena kāñcanaṃ /
anena kramayogena sapta saṅkalikā yadi

1,24.69

kurute kāñcanaṃ divyamaṣṭalohāni pārvati /
taṃ punaścūrṇayitvā tu puṭayedbhasma jāyate

1,24.70

sarvavyādhijayo devi palaikena subhakṣite /
dvipale brāhmamāyuṣyaṃ tripale vaiṣṇavaṃ bhavet

1,24.71

catuṣpale ca pañcatvamīśaḥ pañcapale bhavet /
ṣaṭpale bhakṣite devi sadāśivatanurbhavet

1,24.72

<pañcamaḥ prakāraḥ>
sūtakaṃ gandhakaṃ tāraṃ meṣavallīvasā samā /
tridinaṃ mardayellakṣaṃ vaṅgaṃ pādena lepayet

1,24.73

andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ vaṅgaṃ stambhayati kṣaṇāt /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ, gandhapiṣṭividhiḥ>
cūrṇitaṃ gandhakaṃ devi markaṭīrasabhāvitaṃ

1,24.74

bhāvayecchatavārāṇi jīvabhasma tu gacchati /
dāpayenmṛṇmaye pātre rasena saha saṃyutaṃ

1,24.75

tāpayedravitāpena markaṭīrasasaṃyutaṃ /
gandhakaṃ grasate sūtaḥ piṣṭikā bhavati kṣaṇāt

1,24.76

tilaparṇīrasenaiva gandhakaṃ bhāvayettataḥ /
saptavārāṃstu deveśi chāyāśuṣkaṃ punaḥpunaḥ

1,24.77

śodhitaṃ pātitaṃ sūtaṃ palaikapramitaṃ priye /
mūṣāmadhye vinikṣipya narendrīrasasaṃyutaṃ

1,24.78

jārayedvālukāyantre bhāvitaṃ gandhakaṃ punaḥ /
truṭi truṭi pradātavyaṃ gandhakaṃ ca punaḥ punaḥ

1,24.79

anena kramayogena jāyate gandhapiṣṭikā /
gandhapāṣāṇacūrṇaṃ tu kanakasya rasena tu

1,24.80

bhāvayetsaptavārāṃstu strīrajena tu saptadhā /
śuddhasūtapalaikaṃ ca kharpare dāpayettataḥ

1,24.81

bhāvitaṃ gandhakaṃ dadyānnarapittena saṃyutaṃ /
dolayedravitāpena piṣṭikā bhavati kṣaṇāt

1,24.82

gandhakaṃ sūkṣmacūrṇaṃ tu caṇakāmlena pārvati /
bhāvayetsaptavārāṇi strīpuṣpeṇa ca saptadhā

1,24.83

drutasūtakamadhye tu karpūraṃ gandhakaṃ rasaṃ /
dāpayennikṣipedgoṣṭhe saptāhādgandhapiṣṭikā

1,24.84

<gandhakapiṣṭīstaṃbhanaṃ vedhaśca>
kaṭukośātakībījaṃ cāṇḍālīkandameva ca /
stanyakṣīreṇa saṃpeṣya piṣṭikāṃ tena lepayet

1,24.85

puṭayedbhūdhare yantre stambhate nātra saṃśayaḥ /
hemasampuṭamadhye tu samāvartaṃ tu kārayet

1,24.86

aṣṭamāṃśena tenaiva nāgavedhaṃ pradāpayet /
ṣoḍaśāṃśena tenaiva tāravedhaṃ pradāpayet

1,24.87

<saptamaḥ prakāraḥ>
gandhapiṣṭipalaikaṃ tu nāgapiṣṭipalāṣṭakaṃ /
lepayennāgapatrāṇi chāyāyāṃ śoṣayettataḥ

1,24.88

āṭarūṣakapiṇḍena nāgapatrāṇi lepayet /
āraṇyotpalakairdevi dāpayecca puṭatrayaṃ

1,24.89

tannāgaṃ mriyate divyaṃ sindūrāruṇasaprabhaṃ /
tannāgaṃ palamekaṃ tu śulbacūrṇapalāṣṭakaṃ

1,24.90

vāsakasya rasenaiva praharaikaṃ tu mardayet /
mārayetpātanāyantre śulbaṃ tanmriyate kṣaṇāt

1,24.91

ṣoḍaśāṃśena tenaiva tāravedhaṃ pradāpayet /
jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇaṃ

1,24.92

yā kācidgandhapiṣṭī tu ādau nāgaṃ tu mārayet /
nāgena vedhayecchulbaṃ śulbe tāraṃ tu vedhayet

1,24.93

kanakaṃ jāyate divyaṃ siddhayoga udāhṛtaḥ /
<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
gandhakaṃ madhusaṃyuktaṃ harabījena marditaṃ

1,24.94

bhūmisthaṃ māsamekaṃ tu tāramāyāti kāñcanaṃ /
udvartanena tenaiva sarvakuṣṭhavināśanaṃ

1,24.95

ghanena saha saṃyuktaṃ vraṇarogavināśanaṃ /
saṃvatsaraprayogeṇa sahasrāyurbhavennaraḥ

1,24.96

<tālakabandhaḥ>
śuddhasūtapalaikaṃ tu palaikaṃ tālakasya ca /
ekīkṛtyātha saṃmardya unmattakarasena ca

1,24.97

mārayeccakrayantreṇa bhasmībhavati sūtakaḥ /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati śobhanaḥ

1,24.98

vaṅgaṃ tāraṃ ca śulbaṃ ca kramaśo vedhayedrasaḥ /
śuddhavaṅgapalaikaṃ ca palaikaṃ sūtakasya ca

1,24.99

dve pale tālakaṃ caitadunmattarasamarditaṃ /
mārayetpātanāyantre dhamanātkhoṭatāṃ nayet

1,24.100

śvetābhrakasya sattvaṃ ca tāraṃ tīkṣṇaṃ ca mākṣikaṃ /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt

1,24.101

tatkhoṭapalamekaṃ ca palaikaṃ sūtakasya ca /
tālakasya palaṃ sarvamekīkṛtyātha mardayet

1,24.102

mārayetpātanāyantre dhamanātkhoṭatāṃ nayet /
<anye laghubandhāḥ>
śuddhasūtapalaikaṃ ca palaikaṃ pannagasya ca

1,24.103

paladvayaṃ kunaṭyāśca sarvamekatra mardayet /
mārayetpātanāyantre dhamanātkhoṭatāṃ nayet

1,24.104

hemapiṣṭipalaikaṃ ca palaikaṃ gandhakasya tu /
ekīkṛtyātha saṃmardya dhuttūrakarasena ca

1,24.105

mārayetpātanāyantre dhamanātkhoṭatāṃ nayet /
kṛṣṇābhrakasya satvaṃ ca kāntaṃ tīkṣṇaṃ ca hāṭakaṃ

1,24.106

śuddhaṃ tāraṃ ca mākṣīkaṃ samabhāgāni kārayet /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt

1,24.107

tatkhoṭapalamekaṃ tu palaikaṃ sūtakasya ca /
paladvayaṃ kunaṭyāśca sarvamekatra mardayet

1,24.108

mārayetpātanāyantre dhamanātkhoṭatāṃ nayet /
kṛṣṇābhrakapalaikaṃ tu rasakasya palaṃ tathā

1,24.109

sūtakasya palaikaṃ tu sarvamekīkṛtaṃ priye /
unmattakarasenaiva mardayetpraharadvayaṃ

1,24.110

mardayeddinamekaṃ vā ṭaṅkaṇena samanvitaṃ /
ghuṭikāṃ kārayetpaścācchāyāśuṣkaṃ tu kārayet

1,24.111

mahāvartigataṃ dhmātaṃ khoṭaṃ bhavati sūtakaḥ /
taṃ khoṭaṃ śodhayetkācaṭaṅkaṇadravayogataḥ

1,24.112

hemnā saha samāvartya sāraṇātrayasāritaṃ /
sahasrāṃśena tenaiva śulbavedhaṃ pradāpayet

1,24.113

anena kramayogena koṭivedhī bhavedrasaḥ /
bījadvayaṃ palāśasya palamekaṃ tu sūtakaṃ

1,24.114

jambīrāmlena saṃmardya chāyāśuṣkaṃ tu kārayet /
tumbīkā meghanādī ca kākajaṅghā ca bhūlikā

1,24.115

stanyaṃ ca taiḥ praliptāyāṃ mūṣāyāṃ caiva nikṣipet /
dhamayetkhadirāṅgāraiḥ khoṭo bhavati cākṣayaḥ

1,24.116

palāśataile saṃmardyaṃ yāvatsyāddravapiṣṭikā /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ khoṭo bhavati tatkṣaṇāt

1,24.117

pūrvaśuddhena sūtena samahemnā ca pārvati /
golakaṃ kārayettena mardayitvā dṛḍhaṃ kṛtaṃ

1,24.118

brahmavṛkṣasya bījāni kārpāsāsthi vibhītakaṃ /
yavaciñcā ca vandhyā ca rājikā ca samanvitaṃ

1,24.119

sūkṣmapiṇḍīkṛtaṃ sarvaṃ tena liptvā tu golakaṃ /
puṭanaiḥ saptabhirdevi piṣṭikāstambhanaṃ bhavet

1,24.120

bṛhatpuṭaṃ tato dattvā mūṣāyāṃ tu dhamettataḥ /
samāvartya tu taṃ sūtaṃ samahemnā niyojitaṃ

1,24.121

śatāṃśena tu candrārkaṃ vedhayetsuravandite /
punastenaiva yogena piṣṭīstaṃbhaṃ tu kārayet

1,24.122

sārayitvā tato hemnā vedhaścaiva sahasrakaḥ /
evaṃ lakṣāṇi koṭiṃ ca vedhayetkramayogataḥ

1,24.123

saptasaṃkalikādūrdhvaṃ kṛtvā vaktraṃ tu golakaṃ /
varṣeṇaikena sa bhavedvalīpalitavarjitaḥ

1,24.124

cāṇḍālīrākṣasīpuṣpairatha madhvājyaṭaṅkaṇaiḥ /
mahārasāṣṭamadhye tamabhrakaṃ vāpi yojayet

1,24.125

nāgavaṅgasamaṃ sūtaṃ hematāramathāpi vā /
abhrakaṃ drutisattvaṃ vā mardayetpraharadvayaṃ

1,24.126

chāyāśuṣkaṃ tato golaṃ mūkamūṣāgataṃ priye /
dattvā laghupuṭaṃ dhmātaḥ khoṭo bhavati śobhanaḥ

1,24.127

raṃbhā vīrā snuhīkṣīraṃ kañcukī yavaciñcikā /
dīnārī caiva gorambhā mīnākṣī kākamācikā

1,24.128

ebhirmarditasūtasya punarjanma na vidyate /
pūrvavatkramayogena khoṭo bhavati śobhanaḥ

1,24.129

viṣṇukrāntā ca vakrāṅkābalā ca tulasī tathā /
mahāsomāhivallī ca sūryāvartaṃ ca sundari

1,24.130

ebhistu marditaḥ sūtaḥ pūrvavatkhoṭatāṃ nayet /
snuhīkṣīraṃ ca kāñjīraṃ bījāni kanakasya ca

1,24.131

kañcukī lāṅgalī cendravāruṇī viṣamuṣṭikā /
pālāśamūlatoyaṃ ca mardayettena sūtakaṃ

1,24.132

samahemni samaṃ sūtaṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ /
mahārasānpiṣṭikārdhaṃ mardayedoṣadhīrasaiḥ

1,24.133

yāmatrayaṃ mardayitvā golakaṃ kārayedbudhaḥ /
piṣṭikāṃ bandhayitvā tu gandhataile vipācayet

1,24.134

andhamūṣāgataṃ golaṃ chāyāśuṣkaṃ tu kārayet /
tato laghupuṭaṃ dattvā khadirāgnau tu dhāmayet

1,24.135

khoṭavajjāyate devi saha hemnā tu dhāmayet /
akṣīṇo milate hemni samāvartaśca jāyate

1,24.136

tatkṣaṇādeva sūtasya divyadeho bhavennaraḥ /
vedhayetsarvalohāni rañjitaḥ krāmito rasaḥ

1,24.137

samāṃśabhakṣaṇe sūte mardayedoṣadhīrasaiḥ /
naṣṭapiṣṭaṃ tu taṃ kṛtvā pūrvayogena dhāmayet

1,24.138

khoṭastu jāyate divyaḥ ṣoḍaśāṃśena vedhakaḥ /
baddhaḥ saṅkalikāyogādvidhyeddaśaguṇottaraṃ

1,24.139

athavā cūrṇabaddhastu vidhyeddaśaguṇottaraṃ /
mṛgadūrvā candravallī pakvabimbā tathaiva ca

1,24.140

kāṅkṣīlā karavīraṃ ca bījaṃ conmattakasya ca /
kākāṇḍīpalasaṃyuktaṃ mardayetsurasundari

1,24.141

samahemni samaṃ sūtaṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ /
athavā sārayitvā tu samena samasūtakaṃ

1,24.142

mahārasapiṣṭikāṃ ca mardayedoṣadhīrasaiḥ /
yāmatrayaṃ mardayitvā golakaṃ kārayedbudhaḥ

1,24.143

andhamūṣāgataṃ golaṃ chāyāśuṣkaṃ tu kārayet /
tato laghupuṭaṃ dattvā dhmātaḥ khoṭo bhavetpriye

1,24.144

mṛgadūrvottamāsomārasaiḥ sūtakasāraṇaṃ /
mūlaistrayāṇāṃ lāṅgalyā rāmaṭhena ca hanyate

1,24.145

samena hemnā saṃyuktaṃ piṣṭikāṃ kārayedbudhaḥ /
athavā tārapiṣṭiṃ ca samasūtena kārayet

1,24.146

pūrvavatkramayogena khoṭo bhavati śobhanaḥ /
andhamūṣāgataṃ bhūmau svedayetkarṣakāgninā

1,24.147

ahorātraṃ trirātraṃ vā cūrṇabandhaṃ bhavettataḥ /
taccūrṇabandhaṃ kurute vedhaṃ daśaguṇottaraṃ

1,24.148

śūlinīrasasūtaṃ ca srotoñjanasamanvitaṃ /
pūrvavatpiṣṭikāyogātkhoṭo bhavati śobhanaḥ

1,24.149

srotoñjanaṃ satagaraṃ sṛṣṭitrayayutaṃ rasaṃ /
bhavedvahnisahaḥ kṣipraṃ sūtakaḥ sarvakarmakṛt

1,24.150

hemābhraṃ caiva tārābhraṃ śulbābhraṃ cābhratīkṣṇakaṃ /
vaṅgābhraṃ caiva nāgābhraṃ saha sūtena bandhayet

1,24.151

yathālābhauṣadhīghṛṣṭaṃ mahārasasamanvitaṃ /
hemnā tāreṇa śulvena tīkṣṇavaṅgoragaistathā

1,24.152

ebhirvyastaiḥ samastairvā piṣṭiṃ kṛtvā same samāṃ /
mārayetpūrvavidhinā garbhayantre tuṣāgninā

1,24.153

samāṃśaṃ sūtakaṃ dattvā vāraṃ vāraṃ punaḥ punaḥ /
jāyate vividhaḥ khoṭaḥ kāntabaddho mahārasaḥ

1,24.154

bhavetsaṅkalikāyogādvedho daśaguṇottaraḥ /
<nigalabandhaḥ>
khoṭaḥ poṭastathā bhasma dhūlīkalpaśca pañcamaḥ

1,24.155

ete nigalayogābhyāṃ sarvabandhaphalodayaḥ /
snuhyarkasaṃbhavaṃ kṣīraṃ bandhabījāni gugguluḥ

1,24.156

saindhavaṃ dviguṇaṃ dattvā mardayeta vicakṣaṇaḥ /
piṣṭikābandhanaṃ kṛtvā kalkenānena sundari

1,24.157

bilvapramāṇaṃ kṛtvā tu mūṣāmatidṛḍhāṃ śubhāṃ /
ūrdhvādho lavaṇaṃ dattvā mūṣāmadhye rasaṃ kṣipet

1,24.158

mūṣāmadhye pradātavyaṃ dagdhaśaṅkhādicūrṇakaṃ /
mukhaṃ tasya dṛḍhaṃ baddhvā loṇamṛttikayā budhaḥ

1,24.159

kārayetsandhiloṇaṃ ca chāyāśuṣkaṃ tu kārayet /
ukto nigalabandho'yaṃ putrasyāpi na kathyate

1,24.160

tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet /
ahorātraṃ trirātraṃ vā puṭaṃ dattvā prayatnataḥ

1,24.161

sudhmātaṃ khadirāṅgārai rasendraṃ khoṭatāṃ nayet /
sauvīraṃ ṭaṅkaṇaṃ kācaṃ dattvā dattvā tu śodhayet

1,24.162

akṣīṇo milate hemni samāvartaśca jāyate /
samāṃśabhakṣaṇaṃ tattu śuddhasūtena kārayet

1,24.163

dhamayetpūrvayogena rasendraṃ khoṭatāṃ nayet /
bhavetsaṅkalikāyogādvedho daśaguṇottaraḥ

1,24.164

palāśabījaniryāsaṃ kokilonmattavāruṇī /
śūlinīrasasaṃyuktaṃ peṣayetsaindhavānvitaṃ

1,24.165

piṣṭikāveṣṭanaṃ kṛtvā nigalena tu bandhayet /
abhrakasya tu patreṇa vajrārkakṣīrasindhunā

1,24.166

tāpyena lohakiṭṭena sikatāmṛṇmayena ca /
ebhistu nigale baddhaḥ pāradīyo mahārasaḥ

1,24.167

nātikrāmati maryādā velāmiva mahodadhiḥ /
tailārkakṣīrakatakalāṅgalyā nigalottamaḥ

1,24.168

kākaviṭbrahmabījāni lāṅgalī nigalo'paraḥ /
vākucī brahmabījāni karkaṭāsthīni sundari

1,24.169

sāmudraṃ śāmbaraṃ caiva lavaṇaṃ nigalottamaḥ /
snuhyarkasambhavaṃ kṣīraṃ brahmabījāni kārayet

1,24.170

kanakasya ca bījāni loṇāṣṭena ca mardayet /
nigalo'nyastu gojihvāmūlāni strīrajo'paraḥ

1,24.171

vākucī brahmabījāni snuhyarkakṣīrasaindhavaṃ /
jvālinī kākaviṣṭhā ca praśasto nigalottamaḥ

1,24.172

lavaṇaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāraṃ śilātālakagandhakaṃ /
tathāmlavetasaṃ tāpyaṃ hiṅgulaṃ samabhāgikaṃ

1,24.173

snuhyarkapayasā yuktaṃ peṣayennigalottamaṃ /
piṣṭikāṃ veṣṭayedeṣāmekena nigalena tu

1,24.174

loṇamūṣāgataṃ prāgvatkhoṭaṃ kṛtvā tu vedhayet /
dvitīyaṃ golakaṃ vakṣye piṣṭikāstambhamuttamaṃ

1,24.175

dvipadīrajamūtreṇa saindhavābhraṃ saguggulaṃ /
piṣṭīṃ saṃveṣṭya kalkena mṛdā tu punaraṣṭadhā

1,24.176

tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet /
ahorātraṃ trirātraṃ vā pūrvavatkhoṭatāṃ nayet

1,24.177

vākucī brahmabījāni gaganaṃ vimalaṃ maṇiṃ /
sauvarcalaṃ saindhavaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ gugguluṃ tathā

1,24.178

dvipadīrajasā mūtraṃ suślakṣṇaṃ taṃ ca mardayet /
piṣṭīmāveṣṭya kalkena pūrvavatkhoṭatāṃ nayet

1,24.179

<rasamūrchāvidhiḥ, prathamaḥ prakāraḥ>
atha mūrcchāṃ pravakṣyāmi rasasya parameśvari /
bāhlīkaṃ saindhavaṃ kanyā dhūśaro laśunaṃ vacā

1,24.180

meghanādā kākamācī sarvāṃśaṃ mardayedrasaṃ /
ślakṣṇaṃ taṃ golakaṃ kṛtvā hiṃgunā veṣṭayedbahiḥ

1,24.181

samena loṇayantrasthaṃ kṛtvā tadvipaceddinaṃ /
caṇḍāgninā svāṅgaśītamadhaḥ pātre sthitaṃ rasaṃ

1,24.182

cūrṇībhūtaṃ samādāya sāndradviguṇavāsasā /
baddhvā somānale yantre hyathordhvaṃ gandhakaṃ samaṃ

1,24.183

dattvā pacetpunargandhamevaṃ gandhaṃ tu ṣaḍguṇaṃ /
jārayetsa raso devi mūrchitaḥ sarvarogahā

1,24.184

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
gandhakaṃ navasāraṃ ca śuddhasūtasamaṃ samaṃ /
yāmaṃ saṃmardayecchlakṣṇaṃ kācakūpyāṃ vinikṣipet

1,24.185

saptamṛtkarpaṭairliptvā kūpīṃ gharme viśoṣayet /
kūpikāṃ vālukāyantre dvādaśapraharaṃ pacet

1,24.186

sa raso jāyate devi mūrchito rañjito bhavet /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
rasārdhaṃ gandhakaṃ mardyaṃ yāmayugmaṃ kharātape

1,24.187

tataḥ sitajayantyāśca rasaiḥ saṃmardayettryahaṃ /
tatastu golakaṃ kṛtvā mūṣāyāṃ saṃnirodhayet

1,24.188

śoṣayitvā dhametkiṃcitsaṃtaptāṃ tāṃ jale kṣipet /
taṃ rasendraṃ samādāya bhāvayedgokṣuradravaiḥ

1,24.189

mūrchito jāyate sūtaḥ sarvarogaharaḥ śubhaḥ /
<baddharasalakṣaṇam>
akṣayaśca laghudrāvī tejasvī nirmalo guruḥ

1,24.190

sphuṭanaḥ punarāvarto baddhaḥ sūtaḥ sa ucyate /
<jalūkābandhāḥ; mardanajalūkā>
rasasyāṣṭamabhāgaṃ tu svarṇaṃ vā nāgameva vā

1,24.191

śleṣmātakaphalaṃ pakvaṃ kokilākṣakabījakaṃ /
tilapiṇyākacūrṇaṃ ca taptakhalve vimardayet

1,24.192

śālmalyāścaiva pañcāṅgaṃ rasaṃ tatra vinikṣipet /
jalūkā jāyate yāvattāvanmardyāttataḥ kṣipet

1,24.193

karpūraṃ vākucītailaṃ saindhavaṃ ṭaṅkaṇaṃ kaṇāṃ /
kapikacchukaromāṇi tatsarvaṃ peṣayejjalaiḥ

1,24.194

etatpūrvajalūkāṃ trisaptāhaṃ taptakhalvake /
jalūkā jāyate divyā mardanākhyā surārcite

1,24.195

nārīṇāmṛtukāle tu sā yojyā yonigahvare /
madadarpaharā tāsāṃ madavihvalakārakā

1,24.196

bālye cāṣṭāṅgulā yojyā yauvane sā daśāṅgulā /
dvādaśāṅgulikā yojyā pragalbhānāṃ jalūkakā

1,24.197

yastu tāṃ dhārayenmūrdhni vīryaṃ tasya sthiraṃ bhavet /
<manmathajalūkā>
rasendrasyāṣṭamaṃ bhāgaṃ svarṇaṃ vā nāgameva vā

1,24.198

śālmalītvagghastikandanīlāmūlamunicchadaṃ /
eṣāṃ dravaistaptakhalve sarvaṃ mardyamatandritaḥ

1,24.199

śleṣmātakaphalaṃ pakvaṃ kokilākṣakabījakaṃ /
supakvabilvamajjāṃ ca tasminkṣiptvā vimardayet

1,24.200

jalūkā jāyate yāvatkarpūrādyaṃ ca pūrvavat /
tasminkṣiptvā trisaptāhaṃ mardayettaptakhalvake

1,24.201

manmathākhyā jalūkā syātpūrvavatphaladāyinī /
<kandarpajalūkā>
sūtakasyāṣṭamaṃ bhāgaṃ hāṭakaṃ sīsameva vā

1,24.202

śuṇṭhī bhṛṅgī varā kṣaudrī chāgakṣīraghṛtaṃ gavāṃ /
mūtraṃ triḥ saptadivasaṃ mardayettaptakhalvake

1,24.203

jalūkā jāyate yāvatkarpūrādyaṃ ca pūrvavat /
ekaviṃśaddinaṃ mardyaṃ jalūkā jāyate śubhā

1,24.204

kandarpākhyā sureśāni pūrvavatphaladāyinī /
<madanajalūkā>
tridinaṃ mardayetkhalve sūtaniṣkacatuṣṭayaṃ

1,24.205

tripalaṃ cāmraniryāsaṃ stokaṃ stokaṃ vinikṣipet /
payaścaiva mahāśamyā dātavyaṃ mardanakṣamaṃ

1,24.206

jalūkā madanākhyeyaṃ jāyate śubhadā nṛṇāṃ /
rāmāṇāṃ madadarpāṇāṃ drāvikāgnighṛtau yathā

1,24.207

pūrvavatkramayogena vīryastambhakaraṃ bhavet /
nānāvarṇaṃ tathā svacchaṃ dhṛtaṃ yonau jalūkavat

1,24.208

badhyate sūtako yastu jalūkābandhalakṣaṇaṃ

1,25.1

âk, १, २५
<paribhāṣā>
paribhāṣāṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ sāvadhānataḥ /
<vaidyabhāgaḥ>
ardhaṃ siddharasaṃ devi triṣvekaṃ hemabhasma ca

1,25.2

pādāṃśakaṃ rūpyabhasma ṣaṣṭhāṃśaṃ tāmrabhasma ca /
aṣṭamāṃśaṃ hi kāntābhraṃ kalāṃśaṃ navaratnakaṃ

1,25.3

raseśvaraṃ samuddiśya rasavaidyāya dhīmate /
rasācāryāya siddhāya dadyādiṣṭārthasiddhaye

1,25.4

<kajjalī paṅkarasaśca>
dhātubhirgandhakādyaiśca nirdravairmardito rasaḥ /
suślakṣṇaḥ kajjalābho'sau kajjalī sābhidhīyate

1,25.5

sadrave marditaḥ so'pi iti pākarasaḥ smṛtaḥ /
<piṣṭī>
arkāṃśatulyādrasato'tha gandhānniṣkārdhatulyāttruṭiśo'pi khalve /
arkātape tīvratare vimardyātpiṣṭirbhavetsā navanītarūpā

1,25.6

khalve vimardya gandhena dugdhena saha pāradaṃ

1,25.7

peṣaṇātpiṣṭitāṃ yāti sā piṣṭīti matā paraiḥ /
<pātanapiṣṭī>
caturthāṃśasuvarṇena rasena kṛtapiṣṭikā

1,25.8

bhavetpātanapiṣṭī sā tathā rūpyādibhiḥ kṛtā /
<hemapiṣṭī tārapiṣṭī ca>
rūpyaṃ vā jātarūpaṃ vā rasagandhādibhirhataṃ

1,25.9

samutthitaṃ ca bahuśaḥ sā kṛṣṭī hematārayoḥ /
kṛṣṭīṃ kṣiptvā suvarṇānte na varṇo hīyate tayā

1,25.10

svarṇakṛṣṭyā kṛtaṃ bījaṃ rasasya parirañjanaṃ /
<lohakam>
tāmraṃ tīkṣṇasamāyuktaṃ drutaṃ nikṣipya bhūriśaḥ

1,25.11

sagandhe likucadrāve nirgataṃ varalohakaṃ /
<hemaraktī tāraraktī ca>
tena raktīkṛtaṃ svarṇaṃ hemaraktītyudāhṛtā

1,25.12

nikṣiptā sā drute svarṇe varṇotkarṣavidhāyinī /
tārasya rañjanī cāpi bījarāgavidhāyinī

1,25.13

evameva prakartavyā tāraraktī manoharā /
rañjanī khalu rūpyasya bījānāmapi rañjanī

1,25.14

<candrānaladalam>
mṛtena vā baddharasena vānyalohena vā sādhitamanyalohaṃ /
sitaṃ hi pītatvamupāgataṃ taddalaṃ hi candrānalayoḥ prasiddhaṃ

1,25.15

ābhāsamṛtabandhena rasena saha yojitaṃ /
sādhitaṃ vānyalohena sitaṃ pītaṃ hi taddalaṃ

1,25.16

<ayonāgam>
tāpyena nihataṃ kāntaṃ saptavāraṃ samutthitaṃ /
taddvayaṃ dvipalaṃ vātha tāmrabhasma paladvayaṃ

1,25.17

sarvaṃ nikṣipya mūṣāyāṃ saptavāraṃ dhameddṛḍhaṃ /
tadayonāgamityuktaṃ sādhakaṃ dehalohayoḥ

1,25.18

rasena sāraṇāyantre tadīyā gulikā kṛtā /
sā dhṛtā vadane hanti meharogānaśeṣataḥ

1,25.19

kurute dantadārḍhyaṃ ca dṛśau gṛdhradṛśāviva /
tathānyānkṣetrajānrogānrogāñ jatrūrdhvasaṃbhavān

1,25.20

<śulvanāgam>
mākṣikeṇa hataṃ tāmraṃ daśavāraṃ samutthitaṃ /
tadvadviśuddhanāgaṃ hi dvitayaṃ taccatuṣpalaṃ

1,25.21

nīlāñjanahataṃ bhūyaḥ saptavāraṃ samutthitaṃ /
iti saṃsiddhametaddhi śulbanāgaṃ prakīrtitaṃ

1,25.22

sādhitastena sūtendro vadane vidhṛto nṛṇāṃ /
nihanti māsamātreṇa mehavyūhamaśeṣataḥ

1,25.23

pathyāśanasya varṣeṇa palitaṃ valibhiḥ saha /
gṛdhradṛṣṭirlasaddṛṣṭiḥ sarvārogyasamanvitaḥ

1,25.24

<piñjarī>
lohaṃ lohāntare kṣiptaṃ dhmātaṃ nirvāpitaṃ drave /
pāṇḍupītaprabhaṃ jātaṃ piñjarītyabhidhīyate

1,25.25

<candrārkam>
bhāgāḥ ṣoḍaśa tārasya tathā dvādaśa bhāsvataḥ /
ekatrāvartitāste tu candrārkamiti kathyate

1,25.26

<nirvāpahaṇam>
dhāryalohe'nyalohaścetprakṣipto vaṅkanālataḥ /
nirvāpaṇaṃ tu tatproktaṃ vaidyairnirvāhaṇaṃ khalu

1,25.27

kṣipennirvāhaṇaṃ dravye nirvāhye samabhāgikaṃ /
āvāpyaṃ vāpanīyaṃ ca bhāge dṛṣṭe ca dṛṣṭavat

1,25.28

<vārtitara (ḍheph.)>
mṛtaṃ tarati yattoye lohaṃ vāritaraṃ hi tat /
<rekhāpūrṇa (ḍheph.)>
aṅguṣṭhatarjanīghṛṣṭaṃ yattadrekhāntare viśet

1,25.29

mṛtaṃ lohaṃ taduddiṣṭaṃ rekhāpūrṇābhidhānataḥ /
<nirutthabhasmalakṣaṇam>
guḍaguñjāsukhasparśamadhvājyaiḥ saha yojitaṃ

1,25.30

na yāti prakṛtiṃ dhmānādapunarbhavamucyate /
<niruttha>
lohena saha saṃyuktaṃ dhmātaṃ rūpyeṇa cellihet

1,25.31

tadā nirutthamityuktaṃ lohaṃ tadapunarbhavaṃ /
evaṃ rūpyaṃ satāmraṃ ceddhmātaṃ tāmre lagenna hi

1,25.32

tadā nirutthaṃ mantavyaṃ rajataṃ ca bhiṣagvaraiḥ /
<bījam>
nirvāhaṇaviśeṣeṇa tadvadvarṇaṃ bhavedyadā

1,25.33

mṛdulaṃ citrasaṅkāśaṃ tadbījamiti kathyate /
<uttāraṇam>
idameva hi nirdiṣṭaṃ vaidyairuttāraṇaṃ khalu

1,25.34

saṃsṛṣṭalohayorekalohasya parināśanaṃ /
<tāḍanam>
pradhmātaṃ vaṅkanālena tattāḍanamudāhṛtaṃ

1,25.35

<dhānyābhram>
cūrṇābhraṃ śālisaṃyuktaṃ vastrabaddhaṃ hi kāñjike /
niryātaṃ mardanādvastrāddhānyābhramiti kathyate

1,25.36

<sattvam>
kṣārāmladrāvakairyuktaṃ dhmātamākarakoṣṭhake /
yastato nirgataḥ sāraḥ sattvaṃ ityabhidhīyate

1,25.37

<ekakolīsakaḥ>
koṣṭhikāśikharāpūrṇaiḥ kokilādhmānayogataḥ /
mūṣākarṇaṃ anuprāptairekakolīśako mataḥ

1,25.38

<svedanādyarhāḥ kokilāḥ>
śikhitrāḥ pāvakocchiṣṭā mṛtāṅgārāśca kokilāḥ /
kṛṣṇāṅgāḥ kokilāśceti paryāyāste parasparaṃ

1,25.39

<charcoalaḥḥ wūd>
drāvaṇe sattvapāte ca mādhūkāḥ khādirāḥ śubhāḥ /
durdrāve vaṃśajāpestu svedane bādarāḥ śubhāḥ

1,25.40

<hiṅgulākṛṣṭarasaḥ>
vidyādharākhyayantrasthādārdrakadravamarditāt /
samākṛṣṭo raso yo'sau hiṅgulākṛṣṭa ucyate

1,25.41

<ghoṣākṛṣṭaṃ vaṅgam>
svalpatālayutaṃ kāṃsyaṃ vaṅkanālena tāḍitaṃ /
muktavaṅgaṃ hi tattāmraṃ ghoṣākṛṣṭamudāhṛtaṃ

1,25.42

<guhyanāgam>
palaviṃśati nāgasya śuddhasya kṛtacakrikaṃ /
rūpikādugdhasampiṣṭaśilāyāṃ parilepitaṃ

1,25.43

śarāvasaṃpuṭe ruddhvā pacetkroḍapuṭena tāṃ /
tāvadvāraṃ pacedyatnādyāvadbhasma prajāyate

1,25.44

guḍagugguluguñjājyaṭaṅkaṇaiḥ parimardya taṃ /
mūṣāmadhye nirudhyātha dhmānādutthāpitaṃ punaḥ

1,25.45

cakrīṃ tena punaḥ kṛtvā palapramitapāradaiḥ /
liptvā limpetsitārkasya payasā śilayāpi ca

1,25.46

pacedgajapuṭairevaṃ vārāṇāṃ khalu viṃśatiḥ /
puṭe puṭe ca nāgasya kuryādutthāpanaṃ khalu

1,25.47

nīlajyotirdravaiḥ samyagdaśavārāṇi ḍhālayet /
iti siddhaṃ hi tatsīsaṃ karṣamātrāvaśeṣitaṃ

1,25.48

guhyanāgākhyayā proktaṃ śreṣṭhaṃ rasarasāyane /
niṣkamātraṃ tu nāge'sminlohākhye yā drute sati

1,25.49

svato lakṣaguṇāṃ haimīṃ śalākāṃ grasate dhruvaṃ /
lagettailaprataptaṃ tatsvarṇamudgirati dhruvaṃ

1,25.50

guhyanāgo'yamuddiṣṭaḥ śaktisvacchandabhairavaḥ /
<varanāgam>
tīkṣṇaṃ nīlāñjanopetaṃ dhmātaṃ hi bahuśo dṛḍhaṃ

1,25.51

mṛdu kṛṣṇaṃ drutadrāvaṃ varanāgaṃ taducyate /
<utthāpanam>
mṛtasya punarudbhūtiḥ sā proktotthāpanākhyayā

1,25.52

<ḍhālanam>
drutadravyasya nikṣepo drave tatḍhālanaṃ mataṃ /
<capalaḥ>
triṃśatpalamitaṃ nāgaṃ bhānudugdhena marditaṃ

1,25.53

vimṛdya puṭayettāvadyāvatkarṣāvaśeṣakaṃ /
na tatpuṭasahasreṇa kṣayamāyāti sarvadā

1,25.54

capalo'yaṃ samādiṣṭo vārtikairnāgasambhavaḥ /
itthaṃ hi capalaḥ kāryo vaṅgasyāpi na saṃśayaḥ

1,25.55

tatspṛṣṭahastasaṃspṛṣṭaḥ kevalo badhyate rasaḥ /
sa raso dhātuvādeṣu śasyate na rasāyane

1,25.56

ayaṃ hi karpaṇākhyena lokanāthena kīrtitaḥ /
bhrāmakāśmarajaḥ sūkṣmaṃ pañcamāṃśasamanvitaṃ

1,25.57

kumārīmūlatoyena mardayedekavāsaraṃ /
śārṅgerīsvarase vāpi dinamekamanārataṃ

1,25.58

evaṃ bhūnāgadhautaṃ ca mardayeddivasadvayaṃ /
athaikapalanāgena tāvatā trapuṇāpi ca

1,25.59

daśaniṣkarasendreṇa ślakṣṇapiṣṭaṃ samācaret /
yojayitvādyakalkena yathāpūrvaṃ vimardayet

1,25.60

tataḥ śāṇarasendreṇa sattvena rasakasya ca /
piṣṭīṃ kṛtvā tu pūrveṇa pūrvakalkaiśca yojayet

1,25.61

atha prakṣālya soṣṇena kāñjikena praśoṣayet /
palārdhaṃ śuddhasasyena aṣṭaguñjārasena ca

1,25.62

vimardya kāñjikaiḥ kuryānmaricapramitā vaṭīḥ /
nirudhya vajramūṣāyāṃ sandhibandhaṃ vidhāya ca

1,25.63

śikhitrairnavabhiḥ samyagbhastrābhyāṃ pradhametkhalu /
tato mūṣāgataṃ sattvaṃ samādāya samantataḥ

1,25.64

dhametprakaṭamūṣāyāṃ vaṅkanālena śodhayet /
daśaśāṇaṃ hi tatsatvaṃ bhasmanā lavaṇena ca

1,25.65

sakāñjikena saṃpeṣya puṭayogena śodhayet /
triniṣkapramite tasminpūrvaproktena bhasmanā

1,25.66

aśītiguṇitaṃ nāgaṃ dhmātvā nirvāhayetkhalu /
iyatā pūrvasūto'sau kṣīyate na kathaṃcana

1,25.67

capalo'yaṃ samuddiṣṭo lokanāthena śambhunā /
anenāpi rasaḥ śīghraṃ pūrvavadbadhyate sukhaṃ

1,25.68

kāravallījaṭācūrṇairdaśadhā puṭito hi saḥ /
bhavennāgavinirmukto grāsaṃ gṛhṇātyaśeṣataḥ

1,25.69

sukhaṃ prakaṭamūṣāyāṃ bhaveccātiguṇottaraḥ /
jīrṇagrāso raso hyeṣāṃ dehalohakaro bhavet

1,25.70

<bhūnāgadhautam>
bhūbhujaṅgaśakṛttoyaiḥ prakṣālyāpahṛtaṃ malaṃ /
kṛṣṇavarṇaṃ hi tatproktaṃ dhautākhyaṃ rasavādibhiḥ

1,25.71

<dvandvānam>
dravyayormelanaṃ dhmānāddvaṃdvānaṃ parikīrtitaṃ /
<bhañjanī>
bhāgādrūpyādhike kṣepamanuvarṇasavarṇakaṃ

1,25.72

dalairvā varṇikāgrāso bhañjanī vādinirmitā /
<phullikā>
pataṅgīkalkato jātā lohe tāratvahematā

1,25.73

dināni katicitsthitvā yātyasau phullikā matā /
<pataṅgīrāgaḥ>
rañjitārdharasāllohādanyadvā cirakālataḥ

1,25.74

viniryāti sa nirdiṣṭaḥ pataṅgīrāgasaṃjñakaḥ /
<āvāpaḥ>
drute dravyāntarakṣepāllohādyaiḥ kriyate hi yaḥ

1,25.75

sa āvāpaḥ pratīvāpastadevācchādanaṃ mataṃ /
<abhiṣekaḥ>
drute vahnisthite lohe viramyāṣṭanimeṣakaṃ

1,25.76

salilasya parikṣepaḥ so'bhiṣeka iti smṛtaḥ /
nāgaṃ vā vaṅgaṃ vā pradrāvya niṣecayecchataṃ vārān

1,25.77

uktadravye taddravatāḍanametaddhi so'bhiṣekastu /
<nirvāpa>
taptasyāpsu parikṣepo nirvāpastapanaṃ ca tat

1,25.78

prativāpyādikaṃ kāryaṃ drutalohe sunirmale /
<śuddhāvartaḥ>
yadā hutāśo dīptārciḥ śuklotthānasamanvitaḥ

1,25.79

śuddhāvartastadā jñeyaḥ sa kālaḥ sattvanirgame /
<rekhāvartaḥ>
drāvyadravyanibhā jvālā dṛśyate dhamane yadā

1,25.80

dravasyonmukhatā seyaṃ rekhāvartaḥ sa kathyate /
<svāṅgaśītaṃ vahni(bahiḥ)śītaṃ ca>
vahnisthameva śītaṃ yattaduktaṃ svāṅgaśītalaṃ

1,25.81

agnerākṛṣṭaśītaṃ yadvahniśītaṃ tadīritaṃ /
<svedanam>
kṣārāmlairauṣadhairvāpi ḍolāyantre sthitasya hi

1,25.82

pacanaṃ svedanākhyaṃ syānmalaśaithilyakārakaṃ /
<mardanam>
uddiṣṭairauṣadhaiḥ sārdhaṃ sarvāmlaiḥ kāñjikairapi

1,25.83

peṣaṇaṃ mardanākhyaṃ syādbahirmalavināśanaṃ /
<mūrchanam>
mardanādiṣṭabhaiṣajyairnaṣṭapiṣṭitvakārakaṃ

1,25.84

tanmūrcchanaṃ hi vāryadribhūjakañcukanāśanaṃ /
<naṣṭapiṣṭiḥ>
svarūpasya vināśena piṣṭitvāpādanaṃ hi yat

1,25.85

vivṛddhirjitasūtena naṣṭapiṣṭiḥ sa ucyate /
<utthāpanam>
svedatāpādiyogena svarūpāpādanaṃ punaḥ

1,25.86

tadutthāpanamityuktaṃ mūrcchāvyāpattināśanaṃ /
<pātanam>
uktauṣadhairmarditapāradasya yantrasthitasyordhvamadhaśca tiryak /
niryāpanaṃ pātanasaṃjñayoktaṃ vaṅgāhisaṃparkajakañcukaghnaṃ

1,25.87

<rodhanam>
jalasaindhavayuktasya rasasya divasatrayaṃ

1,25.88

sthitirāpyāyinī kumbhe yo'sau rodhanamucyate /
<niyamanam>
rodhanāllabdhavīryasya capalatvanivṛttaye

1,25.89

kriyate yo ghaṭe svedaḥ proktaṃ niyamanaṃ hi tat /
<dīpanam>
dhātupāṣāṇamūlādyaiḥ saṃyukto ghaṭamadhyataḥ

1,25.90

grāsārthaṃ tridinaṃ svedo dīpanaṃ tanmataṃ budhaiḥ /
<grāsamānam>
iyanmānasya sūtasya bhojyadravyātmikā mitiḥ

1,25.91

iyatītyucyate yo'sau grāsamānamitīritaṃ /
<jāraṇā>
grāsasya cāraṇaṃ garbhadrāvaṇaṃ jāraṇaṃ tathā

1,25.92

iti trirūpā nirdiṣṭā jāraṇā varavārtikaiḥ /
grāsaḥ piṇḍaḥ parīṇāmastisraścākhyāḥ parāḥ punaḥ

1,25.93

samukhā nirmukhā ceti jāraṇā dvividhā matā /
nirmukhā jāraṇā proktā bījādānena bhāgataḥ

1,25.94

<samukhajāraṇā>
śuddhaṃ svarṇaṃ ca rūpyaṃ ca bījamityabhidhīyate /
catuḥṣaṣṭyaṃśato bījaprakṣepo mukhamucyate

1,25.95

evaṃ kṛte raso grāsalolupo mukhavānbhavet /
kaṭhinānyapi lohāni kṣamo bhavati bhakṣituṃ

1,25.96

iyaṃ hi samukhī proktā jāraṇāmṛtajāraṇā /
<nirmukhacāraṇā>
divyauṣadhisamāyogātsthitaḥ prakaṭakoṣṭhiṣu

1,25.97

bhuṅkte nikhilalohādyānyo'sau rākṣasavaktravān /
<cāraṇā>
rasasya jaṭhare grāsakṣepaṇaṃ cāraṇā matā

1,25.98

<garbhadrutiḥ>
grastasya drāvaṇaṃ garbhe garbhadrutirudāhṛtā /
<bāhyadrutiḥ>
bahireva drutīkṛtya ghanasatvādikaṃ khalu

1,25.99

jāraṇāya rasendrasya sā bāhyadrutirucyate /
<druti (substance)>
nirlepitvaṃ dravatvaṃ ca tejastvaṃ laghutā tathā

1,25.100

asaṃyogaśca sūtena pañcadhā drutilakṣaṇaṃ /
<druti (process)>
auṣadhājyādiyogena lohadhātvādikaṃ sadā

1,25.101

uttiṣṭhate dravākārā sā drutiḥ parikīrtitā /
<jāraṇā>
drutagrāsaparīṇāmo biḍayantrādiyogataḥ

1,25.102

jāraṇetyucyate tasyāḥ prakārāḥ santi koṭiśaḥ /
<viḍam>
kṣārairamlaiśca gandhādyairmūtraiḥ sapaṭubhistathā

1,25.103

rasagrāsasya jīrṇārthaṃ tadbiḍaṃ parikīrtitaṃ /
<rañjanam>
saṃsiddhabījasattvādijāraṇena rasasya hi

1,25.104

pītādirāgajananaṃ rañjanaṃ samudīritaṃ /
<sāraṇā>
sūte satailayantrasthe svarṇādikṣepaṇaṃ hi yat

1,25.105

vedhādhikyakaraṃ lohe sāraṇā sā prakīrtitā /
<vedhaḥ>
vyavāyibheṣajopeto dravye kṣipto rasaḥ khalu

1,25.106

vedha ityucyate tajjñaiḥ sa cānekavidhaḥ smṛtaḥ /
<vedhabhedāḥ>
lepaḥ kṣepaśca kuntaśca śabdākhyo dhūmasaṃjñakaḥ

1,25.107

<lepavedhaḥ>
lepena kurute lohaṃ svarṇaṃ vā rajataṃ tathā /
lepavedhaḥ sa vijñeyaḥ puṭamatra ca saukaraṃ

1,25.108

<kṣepavedhaḥ>
prakṣepaṇaṃ drute lohe vedhaḥ syātkṣepasaṃjñakaḥ /
<kuntavedhaḥ>
saṃdaṃśadhṛtasūtena drutadravyāhatiśca yaḥ

1,25.109

suvarṇatvādikaraṇaḥ kuntavedhaḥ sa ucyate /
<dhūpavedhaḥ>
vahnau dhūmāyamāne'ntaḥprakṣiptarasadhūmataḥ

1,25.110

svarṇādyāpādanaṃ lohe dhūmavedhaḥ sa īritaḥ /
<śabdavedhaḥ>
mukhasthite rase nālyā lohasya dhamanātkhalu

1,25.111

svarṇarūpyatvajananaṃ śabdavedhaḥ sa kīrtitaḥ /
<utpāṭanam>
piṇḍadravyasya sūtena kāluṣyādinivāraṇaṃ

1,25.112

prakāśanaṃ ca varṇasya tadutpāṭanamīritaṃ /
<svedanam>
kṣārāmlairauṣadhaiḥ sārdhaṃ bhāṇḍe ruddhvātiyatnataḥ

1,25.113

bhūmau nikhanyate yattatsvedanaṃ samudīritaṃ /
<saṃnyāsaḥ>
rasasyauṣadhayuktasya bhāṇḍe ruddhasya yatnataḥ

1,25.114

sadāgniyutacullyantaḥkṣepaḥ saṃnyāsa ucyate /
<svedanasaṃnyāsaguṇāḥ>
dvāvetau svedasaṃnyāsau rasarājasya niścitaṃ

1,25.115

guṇaprabhāvajananau śīghravyāptikarau tathā

1,26.1

âk, १, २६
<yantrāṇi>
raso niyantryate yena yantraṃ taditi kathyate /
<१. khalvayantram>
khalvayantraṃ dvidhā proktaṃ mardanādikakarmaṇi

1,26.2

khalvaṃ lohamayaṃ devi pāṣāṇotthamathāpi vā /
khalvayogyā śilā nīlā śyāmā snigdhā dṛḍhā guruḥ

1,26.3

khalvayantraṃ dvidhā proktaṃ rasādimukhamardane /
ṣoḍaśāṅgulikotsedhā navāṅgulisuvistarā

1,26.4

caturviṃśāṅgulīdīrghagharṣaṇī dvādaśāṅgulā /
viṃśatyaṅguladīrghā vā syādutsedhe daśāṅgulā

1,26.5

khalvapramāṇaṃ tajjñeyaṃ śreṣṭhaṃ syādrasamardane /
ṣoḍaśāṅgulavistāraḥ khalvo bhavati vartulaḥ

1,26.6

caturaṅgulanimnaṃ ca madhye'timasṛṇīkṛtaṃ /
mardanī cipiṭādhastātsugrahā ca śikhopari

1,26.7

ayaṃ hi vartulaḥ khalvo mardane'tisukhapradaḥ /
ayasā kāntalohena lohakhalvamapīdṛśaṃ

1,26.8

adhastāddroṇikā kāryā vahniprajvālanocitā /
utsedhena navāṅgulaḥ khalu kalātulyāṅgulāyāmavānvistāreṇa navāṅgulo rasamitairnimnaistathaivāṅgulaiḥ /
kaṇṭhe dvyaṅgulavistaro'timasṛṇo droṇārdhacandrākṛtirgharṣaścaiva daśāṅgulaśca tadidaṃ khalvākhyayantraṃ mataṃ

1,26.9

asminpañcapalaḥ sūto mardanīyo viśuddhaye

1,26.10

tattadaucityayogena khalveṣvanyeṣu śodhayet /
<taptakhalvaḥ>
lohe navāṅgulaḥ khalvo nimnaścaiva ṣaḍaṅgulaḥ

1,26.11

mardako'ṣṭāṅgulaścaiva taptakhalvābhidho hyayaṃ /
kṛtvā khalvākṛtiṃ cullīmaṅgāraiḥ paripūrya tāṃ

1,26.12

tasminniveśya taṃ khalvaṃ pārśve bhastrikayā dhamet /
tasminvimarditā piṣṭiḥ kṣārāmlaiśca susaṃyutā

1,26.13

pradravatyativegena sveditā nātra saṃśayaḥ /
kṛtaḥ kāntāyasā so'yaṃ bhavetkoṭiguṇo rasaḥ

1,26.14

<२. khavalabhīyantraṃ (valabhīyantraṃ vā)>
yantre lohamaye pātre pārśvayorvalayadvayaṃ /
tādṛksvalpataraṃ pātraṃ valayadyotakoṣṭhakaṃ

1,26.15

pūrvapātropari nyasya svalpapātropari kṣipet /
rasaṃ saṃmūrchitaṃ sthūlapātramāpūrya kāñjikaiḥ

1,26.16

dviyāmaṃ svedayedevaṃ rasotthāpanahetave /
tatsyātkhavalabhīyantraṃ rasasādguṇyakārakaṃ

1,26.17

sūkṣmakāntamaye pātre rasaḥ syādguṇavattaraḥ /
<३. ūrdhvapātanayantram>
aṣṭāṅgulamitā samyakvartulā cipiṭā tale

1,26.18

caturaṅgulataḥ kaṇṭhādadho droṇyā samanvitā /
caturaṅgulavistārā nimnayā dṛḍhabaddhayā

1,26.19

tadvidhā ca ghaṭī mūle ṣoḍaśāṅgulavistṛtā /
navāṅgulakavistārakarṇena ca samanvitā

1,26.20

pūrve ghaṭe rasaṃ kṣiptvā nyubjāṃ dadyātparāṃ ghaṭīṃ /
sordhvaṃ nimnā ca parito dṛḍhapālikayānvitā

1,26.21

pālyāṃ droṇyāṃ kṣipettoyaṃ pāvakaṃ jvālayedadhaḥ /
ūrdhvapātanayantraṃ hi nandinā parikīrtitaṃ

1,26.22

<४. adhaḥpātanayantram>
upariṣṭāttu tatsthālyāṃ kṣipedanyāmadhomukhīṃ /
sthālikāṃ cipiṭībhūtāṃ talāntarliptapāradāṃ

1,26.23

kṣiptvā tatpaṅkile garte jvālayenmūrdhni pāvakaṃ /
adhaḥpātanayantraṃ hi tadetatparikīrtitaṃ

1,26.24

<५. tiryakpātanayantram>
kṣipedrasaṃ ghaṭe dīrghe natādhonālasaṃyute /
tannālaṃ nikṣipedanyaghaṭakukṣyantare khalu

1,26.25

tatra ruddhvā mṛdā samyagvadane ghaṭayoradhaḥ /
adhastādrasakumbhasya jvālayettīvrapāvakaṃ

1,26.26

itarasminghaṭe toyaṃ prakṣipetsvāduśītalaṃ /
tiryakpātanametaddhi vārtikairabhidhīyate

1,26.27

pātanātritayasyoktaṃ yantrāṇāṃ tritayaṃ khalu /
pātanaiśca vinā sūto nitarāṃ doṣamṛcchati

1,26.28

tribhirevordhvapātaiḥ sa kasmāddoṣairna mucyate /
dvivibhāgena vipākena dravyānanyonyayogataḥ

1,26.29

pātrāntaraparikṣepādguṇāḥ syurvividhāḥ khalu /
khaṇḍānyulūkhalāṃbhobhistaṇḍulāsyurjalojjhitāḥ

1,26.30

pātanaiva mahāśuddhistaṇḍulī parikīrtitā /
<६. kacchapayantram>
viśālavadane bhāṇḍe toyapūrṇe niveśayet

1,26.31

aparaṃ pṛthulaṃ samyakpratarastasya madhyame /
ālavālaṃ biḍaiḥ kṛtvā tanmadhye pāradaṃ kṣipet

1,26.32

ūrdhvādhaśca biḍaṃ dattvā mallenārudhya yatnataḥ /
puṭamaucityayogena dīyate tannigadyate

1,26.33

yantraṃ kacchapasaṃjñaṃ hi taduktaṃ rasajāraṇe /
<७. āntarālikayantram>
kṛtvā lohamayīṃ mūṣāṃ vartulādhārakāriṇīṃ

1,26.34

vitastyā samitāṃ kāntalohena parinirmitāṃ /
muṇḍalohodbhavāṃ vāpi kaṇṭhādho dvyaṅgulādadhaḥ

1,26.35

dvyaṅgulaṃ valayaṃ dadyānmadhyadeśe ca kaṇṭhataḥ /
pidhānadhārakaṃ ciñcāpatravistīrṇakaṅkaṇaṃ

1,26.36

pidhānamantarāviṣṭaṃ saśikhaṃ śliṣṭasandhikaṃ /
tale pravihatacchidraṃ bhāṇḍaṃ kṛtvā hyadhomukhaṃ

1,26.37

yantreṇālambayenmūrdhni nirudhya ca viśoṣya ca /
sthālīkaṇṭhaṃ tato dadyātpuṭānalavidhāraṇaṃ

1,26.38

evaṃrūpaṃ bhavedyantraṃ āntarālikasaṃjñakaṃ /
anena jārayedgandhaṃ drutiṃ garbhakṛtāmapi

1,26.39

<८. tāpikāyantram>
tāpīmūṣāṃ mṛdā kṛtvā dṛḍhāṃ cāratnimātrikāṃ /
sudṛḍhāṃ madhyadeśe ca dvyaṅgulacchidrasaṃyutāṃ

1,26.40

kāntalohamayīṃ khārīṃ dadyāddravyasya copari /
tāpikāṃ pūrayecchuddhasikatābhiḥ samantataḥ

1,26.41

tāṃ ca cullyāṃ samāropya kṣepaṃ kṣepaṃ biḍadravaṃ /
pādāṅguṣṭhamitāṃ jvālāṃ jvālayedanalaṃ tataḥ

1,26.42

lohābhrakādikaṃ sarvaṃ rasasyopari jārayet /
tāpikāyantramityuktaṃ sukaraṃ rasajāraṇe

1,26.43

<९. garbhayantram>
sthālyāṃ vinikṣipya rasādivastu svarṇādi khoryāṃ pravidhāya bhūyaḥ /
amlena cordhvaṃ lavaṇāni dattvā cullyāṃ pacettatpratigarbhayantraṃ

1,26.44

<garbhayantra>
khorīmallaṃ tataḥ sthālīṃ nirundhyādatiyatnataḥ /
sthālyāṃ mallena vā khoryāṃ kṣiptvā vastu nirudhya ca

1,26.45

kṣiptvā paṭṭādikaṃ ruddhvā pākaḥ syādgarbhayantrakaṃ /
<१०. pālikāyantram>
caṣakaṃ vartulaṃ lohaṃ vinatāgrordhvadaṇḍakaṃ

1,26.46

etaddhi pālikāyantraṃ balijāraṇahetave /
<११. ghaṭīyantram>
catuḥprasthajalādhāraṃ caturaṅgulakānanaṃ

1,26.47

ghaṭīyantramidaṃ proktaṃ tadāpyāyanake smṛtaṃ /
<१२. iṣṭikāyantram>
vidhāya vartulaṃ gartaṃ mallamatra nidhāya ca

1,26.48

vinidhāyeṣṭakāṃ tatra madhyagartavatīṃ śubhāṃ /
gartasya paritaḥ kuryātpālikāmaṅgulocchrayāṃ

1,26.49

tatra sūtaṃ vinikṣipya gartāsye vasanaṃ kṣipet /
nikṣipedgandhakaṃ tatra mallenāsyaṃ nirudhya ca

1,26.50

mallapālikayormadhye mṛdā samyaṅnirudhya ca /
vanotpalaiḥ puṭaṃ deyaṃ kapotākhyaṃ na cādhikaṃ

1,26.51

iṣṭikāyantraṃ etatsyādgandhakaṃ tena jārayet /
<१३. vidyādharayantram>
sthālikopari vinyasya sthālīṃ samyaṅnirudhya ca

1,26.52

ūrdhvasthālyāṃ jalaṃ kṣiptvā vahniṃ prajvālayedadhaḥ /
etadvidyādharaṃ yantraṃ hiṅgulākṛṣṭihetave

1,26.53

<१४. ḍamarukayantram>
yantraṃ sthālyupari sthālīṃ nyubjāṃ dattvā nirudhyate /
yantraṃ ḍamarukākhyaṃ tadrasabandhakṛte hitaṃ

1,26.54

<१५. nābhiyantram>
mallamadhye caredgartaṃ tatra sūtaṃ sagandhakaṃ /
gartasya paritaḥ kuḍyaṃ prakuryāttryaṅgulocchritaṃ

1,26.55

tataścācchādayetsamyaggostanākāramūṣayā /
samyaktoyamṛdā ruddhvā samyagatrocyamānayā

1,26.56

<jalamṛtsnā>
lehavatkṛtabarbūrakvāthena parimiśritaṃ /
jīrṇakiṭṭarajaḥ sūkṣmaṃ guḍacūrṇaiḥ samanvitaṃ

1,26.57

iyaṃ hi jalamṛtproktā durbhedyā salilaiḥ khalu /
<vahnimṛtsnā>
khaṭikāpaṭukiṭṭaiśca mahiṣīdugdhamarditaiḥ

1,26.58

vahnimṛtsā bhavedghoravahnitāpasahā khalu /
etayormṛtsnayo ruddho na gantuṃ kṣamate rasaḥ

1,26.59

<nābhiyantra (cont.)>
tato jalaṃ vinikṣipya vahniṃ prajvālayedadhaḥ /
nābhiyantramidaṃ proktaṃ nandinā tattvavedinā

1,26.60

anena jīryate sūte nirdhūmaḥ śuddhagandhakaḥ /
<१६. grastayantram>
mūṣā mūṣodarāviṣṭā ādyantasamavartulā

1,26.61

cipiṭā ca tale proktaṃ grastayantraṃ manīṣibhiḥ /
sūtendrabandhanārthaṃ hi rasavidbhirudīritaṃ

1,26.62

<१७. tulāyantram>
vṛntākākāramūṣe dve tayoḥ kaṇṭhādadhaḥ khalu /
prādeśamātrāṃ nalikāmṛjvīṃ lagnāṃ sagandhakāṃ

1,26.63

tatraikasyāṃ kṣipetsūtamanyasyāṃ gandhacūrṇakaṃ /
nirudhya mūṣayorvaktraṃ vālukāyantrake kṣipet

1,26.64

adho'gniṃ jvālayedetattulāyantramudāhṛtaṃ /
śilātālakagandhāśmajāraṇāya prakīrtitaṃ

1,26.65

<१८. sthālīyantram>
sthālyāṃ tāmrādi nikṣipya mallenāsyaṃ nirudhya ca /
pacyate sthālisaṃsthaṃ yatsthālīyantramiti smṛtaṃ

1,26.66

<१९ koṣṭhikāyantram>
sthūlabhāṇḍodarasyāntarvālukāṃ nikṣipecchubhāṃ /
vitastipramitotsedhāṃ tatastatra niveśayet

1,26.67

supakvāṃ mṛṇmayīṃ koṣṭhīṃ dvādaśāṅgulakocchrayāṃ /
ṣaḍaṅgulakavistīrṇāṃ madhye'timasṛṇīkṛtāṃ

1,26.68

pañcāṅgulapidhānaṃ ca tīkṣṇāgraṃ mukulīkṛtaṃ /
na nyūnaṃ nādhikaṃ koṣṭhe kaṇṭhato masṛṇā bahiḥ

1,26.69

koṣṭhyāṃ ca nikṣipedgandhaṃ ṣaṭpalaṃ ślakṣṇacūrṇitaṃ /
tatastraipādikīṃ lauhīṃ niveśya ca sthirīkṛtāṃ

1,26.70

tasyāṃ ca vinyasetkhorīṃ lauhīṃ vā kāntalohajāṃ /
tasyāṃ sūtaṃ kṣipecchuddhaṃ palaviṃśatimānataḥ

1,26.71

ṭaṅkagandhakasūtaṃ ca bhāvayellaśunadravaiḥ /
adhaḥśikhena pūrvoktapidhānena pidhāya ca

1,26.72

saṃdhibandhaṃ prakurvīta sudhāmṛtsnāguḍādibhiḥ /
sandhibandhe viśuṣke ca kṣipedupari vālukāṃ

1,26.73

bhāṇḍavaktraṃ nirudhyātha jvālayettadadho'nalaṃ /
evaṃ yāmatrayaṃ yāvattato gandhakasambhavaḥ

1,26.74

pidhānalagnadhūmo'sau galitvā nipatedrase /
evaṃ ca ṣaḍguṇaṃ gandhaṃ bhuktvā sūto'ruṇo bhavet

1,26.75

karoti kalpanirdiṣṭānviśiṣṭānakhilānguṇān /
koṣṭhikāyantrametaddhi nandinā parikīrtitaṃ

1,26.76

<२०. vālukāyantram>
pañcāḍhavālukācūrṇaṃ bhāṇḍe nikṣipya yatnataḥ /
pacyate rasagolādyaṃ vālukāyantrakaṃ hi tat

1,26.77

<२१. lavaṇayantram>
evaṃ lavaṇanikṣepātproktaṃ lavaṇayantrakaṃ /
<२२. dhūpayantram>
vidhāyāṣṭāṅgulaṃ pātraṃ lohamaṣṭāṃgulocchrayaṃ

1,26.78

kaṇṭhādho dvyaṅgule deśe jātādhāraṃ ca tatra ca /
tiryaglohaśalākāṃ ca tasmiṃstiryagvinikṣipet

1,26.79

tanūni svarṇapatrāṇi tasyāmupari vinyaset /
pātrādho nikṣipeddhūpaṃ vakṣyamāṇamihaiva hi

1,26.80

tatpātraṃ nyubjapātreṇa chādayedapareṇa hi /
mṛdā vilipya sandhiṃ ca vahniṃ prajvālayedadhaḥ

1,26.81

tena kṛṣṇāni patrāṇi hatānyuktavidhānataḥ /
rasaścarati vegena drutiṃ garbhe dravanti ca

1,26.82

gandhālakaśilānāṃ hi kajjalyā vā mṛtāhinā /
dhūpanaṃ svarṇapatrāṇāṃ paramaṃ parikīrtitaṃ

1,26.83

tārārthaṃ tārapatrāṇi mṛtavaṅgena dhūpayet /
dhūpayecca yathāyogaṃ rasairuparasairapi

1,26.84

dhūpayantramidaṃ proktaṃ jāraṇādravyaśodhane /
<२३. kandukayantram>
sthūlasthālyāṃ dravaṃ kṣiptvā vāso baddhvā mukhe dṛḍhaṃ

1,26.85

tatra svedyaṃ vinikṣipya mṛdāsyaṃ prapidhāya ca /
adhastājjvālayedagniṃ yantraṃ tatkandukāhvayaṃ

1,26.86

<२४. ḍhekīyantram>
bhāṇḍakaṇṭhādadhaśchidre veṇunālaṃ vinikṣipet /
kāntakāṃsyapātradvayaṃ kṛtvā sampuṭaṃ jalagarbhitaṃ

1,26.87

nālāsyaṃ tatra saṃyojyaṃ dṛḍhaṃ taccāpi kārayet /
yuktadravyairvinikṣiptaḥ pūrvaṃ tatra puṭe rasaḥ

1,26.88

agninā tāpito nālāttoye tasminpatatyadhaḥ /
yāvaduṣṇaṃ bhavetsarvaṃ bhājanaṃ tāvadeva hi

1,26.89

jāyate rasasaṃdhānaṃ ḍhekīyantramidaṃ bhavet /
<२५. somānalayantram>
ūrdhvaṃ vahniradhaścāpo madhye tu rasasaṅgrahaḥ

1,26.90

somānalamidaṃ proktaṃ jārayedgaganādikaṃ /
<२६. nālikāyantram>
lohanālagataṃ sūtaṃ bhāṇḍe lavaṇapūritaṃ

1,26.91

niruddhaṃ vipacedetannālikāyantramīritaṃ /
<२७. pātālayantram>
susaṃdhisaṃdhitaṃ kṛtvā divyabhāṇḍe tu sammukhaṃ

1,26.92

aṣṭāṅgulamukhaṃ taṃ tu dīrghaṃ syātṣoḍaśāṅgulaṃ /
susaṃdhisaṃdhitaṃ kṛtvā vastramṛttikālepanaṃ

1,26.93

tatra pātālayantre tu sūtakādi nipātayet /
<२८. dīpikāyantram>
kacchapayantrāntargatamṛṇmayapīṭhasthadīpikāsaṃsthaḥ

1,26.94

yasminnipatati sūtaḥ proktaṃ taddīpikāyantraṃ /
<२९. gaṅgāsāgara(bhaṭṭī)yantram>
dvādaśāṅgulamutsedhaṃ ṣoḍaśāṅgulamāyataṃ

1,26.95

tāmrīyaṃ mṛṇmayaṃ vātha suślakṣṇaṃ cipiṭaṃ śubhaṃ /
pātraṃ karṇādadho droṇīṃ dvyaṅgulotsedhamātrakāṃ

1,26.96

droṇyāṃ pātraṃ nyasedanyattāvanmātraṃ susaṃdhitaṃ /
nyubjaṃ sandhau tayornālaṃ kuryādgomukhasannibhaṃ

1,26.97

pācyadravyamadhaḥ pātre dravadravyeṇa yojitaṃ /
kṣiptvā nidhāya mṛtsaṃdhiṃ yantrordhve jalasecanaṃ

1,26.98

cullyāmāropya tadyantraṃ caṇḍāgniṃ jvālayedadhaḥ /
tasmānnānyadviniryāti tattaddravyāśrito rasaḥ

1,26.99

gaṅgāsāgarayantraṃ hi bhaṭṭiyantramidaṃ smṛtaṃ /
guḍapuṣpaphalādīnāṃ āhareddrutimuttamāṃ

1,26.100

<३०. ḍo(do)lāyantram>
dravadravyeṇa bhāṇḍasya pūritārdhodarasya ca /
mukhe tiryakkṛte daṇḍe rasaṃ sūtreṇa lambitaṃ

1,26.101

svedayettattalagataṃ ḍolāyantramiti smṛtaṃ /
<३१. koṣṭhīyantram>
cullīṃ caturmukhīṃ kṛtvā tatra bhāṇḍaṃ niveśayet

1,26.102

tatrauṣadhaṃ vinikṣipya ruddhvā tadbhāṇḍakānanaṃ /
koṣṭhīyantramidaṃ nāmnā tatratyaiḥ parikīrtitaṃ

1,26.103

<३२. garbhayantram>
tryaṅgulāṃ pariṇāhena dairghyeṇa caturaṅgulāṃ /
mṛṇmayīṃ sudṛḍhāṃ mūṣāṃ vartulaṃ kārayenmukhaṃ

1,26.104

loṇasya viṃśatiṃ bhāgānbhāgamekaṃ tu gugguloḥ /
suślakṣṇaṃ peṣayitvā tu vāraṃ vāraṃ punaḥ punaḥ

1,26.105

mūṣālepaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā lavaṇārdhamṛdā budhaḥ /
kārīṣe vā tuṣāgnau vā bhūmau tu svedayenmṛdu

1,26.106

ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendro bhasmatāṃ vrajet /
garbhayantramidaṃ proktaṃ piṣṭikābhasmakārakaṃ

1,26.107

<३३. haṃsapākayantram>
kharparaṃ sikatāpūrṇaṃ kṛtvā tasyopari nyaset /
aparaṃ kharparaṃ tatra śanairmṛdvagninā pacet

1,26.108

pañcakṣāraistathā mūtrairlavaṇaiśca biḍaṃ tataḥ /
haṃsapākaḥ samākhyāto yantraṃ tadvārtikottamaiḥ

1,26.109

<३४. mūṣāyantram>
lohamūṣādvayaṃ kṛtvā dvādaśāṅgulamānataḥ /
mūṣayormukhayornālaṃ dattvā samyaṅnirodhayet

1,26.110

ekasyāṃ sūtakaṃ śuddhamanyasyāṃ śuddhagandhakaṃ /
deyaṃ jalaṃ sūtakādho vahniṃ gandhopari kṣipet

1,26.111

jārayetṣaḍguṇaṃ gandhaṃ anenaiva krameṇa hi /
mūṣāyantramidaṃ jñeyaṃ siddhanāgārjuneritaṃ

1,26.112

<३५. stanayantram>
kāntalohamayaṃ pātramāyataṃ dvādaśāṅgulaṃ /
dīrghamaṣṭāṅgulaṃ devi pātrādhastryaṅgulaṃ śubhaṃ

1,26.113

nimnaṃ pātraṃ pidhānīṃ ca lohotthāṃ cipiṭāṃ śubhāṃ /
stanayantramidaṃ sūtapiṣṭīnāṃ jāraṇe varaṃ

1,26.114

<३६. nāgamāyūrayantram>
vṛntākamūṣāyugalaṃ padmavartalohena kārayet /
ekasyāṃ nikṣipetsūtamanyasyāṃ garalaṃ kṣipet

1,26.115

nāgākāraṃ vaktranālaṃ viṣamūṣāmukhe nyaset /
mayūrākāranālaṃ hi rasamūṣāmukhe nyaset

1,26.116

mayūravadane nāgamukhaṃ saṃyojayetsudhīḥ /
sandhitrayaṃ vajramṛdā lepaṃ kuryādyathā dṛḍhaṃ

1,26.117

salilaṃ rasamūṣādho viṣādho'ṅgārapāvakaḥ /
nāgamāyūrayantraṃ hi viṣadhūpe varaṃ priye

1,26.118

<३७. cakrayantram>
hastamātrāyataṃ gartaṃ vitastidvayanimnakaṃ /
koṣṭhīṃ gartasya madhye tu dvādaśāṃgulamāyatāṃ

1,26.119

vitastidvayaṃ utsedhāṃ koṣṭhyāmāpūrayecchubhāṃ /
vālukāṃ tadbahiśchāṇavahniṃ koṣṭhyāṃ rasaṃ priye

1,26.120

cakrayantramidaṃ sūtabhasmakarmaṇi śasyate /
<३८. khecarayantram>
susthālyāṃ kadalīpuṣpanibhāṃ sacchidramūṣikāṃ

1,26.121

adhomukhīṃ prakurvīta lipedvajramṛdā dṛḍhaṃ /
upariṣṭādadhovaktrāṃ sthālīmanyāṃ susaṃdhitāṃ

1,26.122

mūṣāyāṃ vatsanābhaṃ tu nikṣipedūrdhvabhājane /
rasaṃ vilepayedyuktyā yantrordhvaṃ kaitavo rasaḥ

1,26.123

adho mṛdvagninā pākastvetatkhecarayantrakaṃ /
prāyaḥ siddharasendrasya viṣadhūpe varaṃ priye

1,26.124

<३९. kāpāliyantram>
sthālyāṃ sūtādikānkṣiptvā hemarūpyādi khorikāṃ /
nyubjāṃ sandhiṃ mṛdā liptvā vālukāṃ khorikāntagāṃ

1,26.125

kṛtvā mṛdvagninā pākastvetatkāpāliyantrakaṃ /
<४०. vālukāyantram>
sarasāṃ gūḍhavaktrāṃ ca mṛdvastrāṅgulasaṃyutāṃ

1,26.126

śoṣitāṃ kācakalaśīṃ pūrayettriṣu bhāgayoḥ /
bhāṇḍe vitastigambhīre vālukāsu pratiṣṭhitā

1,26.127

bhāgasya pūrayitrībhiranyābhiravakuṇṭhayet /
bhāṇḍavaktraṃ maṇikayā sandhiṃ limpenmṛdā pacet

1,26.128

cullyāṃ tṛṇasya cādāhānmaṇikāpṛṣṭhavartinaḥ /
etaddhi vālukāyantraṃ rasagolādikānpacet

1,26.129

<४१. lavaṇayantram>
evaṃ lavaṇanikṣepātproktaṃ lavaṇayantrakaṃ /
antaḥkṛtarasālepatāmrapātramukhasya ca

1,26.130

liptvā mṛllavaṇenaiva sandhiṃ bhāṇḍatalasya ca /
tadbhāṇḍaṃ paṭunāpūrya kṣārairvā pūrvavatpacet

1,26.131

<४२. bhūdharayantram>
vālukāgūḍhasarvāṅgāṃ yantre mūṣāṃ rasānvitāṃ /
dīptotpalaiḥ saṃvṛṇuyādyantraṃ tadbhūdharāhvayaṃ

1,26.132

<४३. nālikāyantram>
kumbhasya pārśve suṣiraṃ kuryādaṅguṣṭhamātrakaṃ /
tāvatsthūlaṃ ayonālaṃ veṇunālamathāpi vā

1,26.133

chidre saṃyojayennālaṃ nālāgre ghaṭikāṃ nyaset /
kumbhe sarjādiniryāsaṃ kṣiptvā vaktraṃ nirodhayet

1,26.134

adho'gniṃ jvālayedetannālikāyantramucyate /
<४४. puṭayantram>
śarāvasampuṭāntasthaṃ karīṣeṣvagnimānavit

1,26.135

paceta cullyāṃ yāmaṃ vā rasaṃ tatpuṭayantrakaṃ /
<४५. pātālayantram>
viśālavadanāṃ sthālīṃ garte sajalagomaye

1,26.136

vinyasya vadanāntaśca pūrayedaparaṃ ghaṭaṃ /
pañcasacchidrasahitāṃ sthālīṃ vaktre niveśayet

1,26.137

tadghaṭaṃ pūrayettailapātyaṃdravyairnirodhayet /
bhāṇḍavaktraṃ śarāveṇa puṭaṃ dadyātsamantataḥ

1,26.138

chidrebhyaḥ patitaṃ tailaṃ tattadyogeṣu yojayet /
idaṃ pātālayantraṃ hi sarvatailaṃ nipātayet

1,26.139

kāṣṭhatvagbījamāṃsāsthivaṃśatalaṃ samāharet /
<४६. dhūpayantram>
sthālyāṃ laddiṃ kharādīnāṃ kṣiptvāsye kāṃsyapātrakaṃ

1,26.140

sajalaṃ vinyaseddevi vahniṃ prajvālayedadhaḥ /
kāntapātrasthitaṃ tailaṃ sarvavraṇaviropaṇaṃ

1,26.141

dhūpayantramidaṃ devi nandinā parikīrtitaṃ /
<४७. adhaḥpātanayantram>
vṛttālābusamasthūlaṃ dīrghanālaṃ sarandhrakaṃ

1,26.142

tasminkṣipettailapātyadravyaṃ bījādikaṃ priye /
tanmukhe nikṣipetkeśānvinyasettadadhomukhaṃ

1,26.143

sacchidre ca ghaṭe nālaṃ bhāṇḍacchidre niveśayet /
ghaṭamadhye puṭaṃ dadyānnālādho ghaṭikāṃ nyaset

1,26.144

adhaḥpātanayantraṃ hi śreṣṭhaṃ syāttailapātane /
<४८. anyatadhaḥpātanayantram>
viśālakāṃsyapātrāntarnyaseduttambhanaṃ samaṃ

1,26.145

tadūrdhve mṛṇmayaṃ pātraṃ sudṛḍhaṃ caturaṅgulaṃ /
vinyasedaparaṃ pātraṃ saṃtaptaṃ pūrvapātrake

1,26.146

vinyasya tasminśrīkhaṇḍakṛṣṇāgarumadhuplutaṃ /
evaṃ dvitīyaṃ pātraṃ tu tṛtīyamapi tadvidhaṃ

1,26.147

uparyupari vinyasya tadūrdhvaṃ mṛtkaṭāhakaṃ /
nyubjaṃ nyasetkāṃsyapātre kaṭāhaṃ mārjayejjalaiḥ

1,26.148

adhaḥpātanayantraṃ hi gandhatailaṃ nipātayet /
<mūṣā>
mūṣā hi krauñcikā proktā kumudī karahāṭikā

1,26.149

pācanī vahnimitrā ca rasavādibhiriṣyate /
muṣṇāti doṣānmūṣeyaṃ sā mūṣeti nigadyate

1,26.150

upādānaṃ bhavettasyā mṛttikā lohameva ca /
mūṣāmukhaviniṣkrāntā varaṃ ekāpi kākinī

1,26.151

durjanapraṇipātena dhiglakṣamapi mānināṃ /
<saṃdhilepa>
mūṣāpidhānayorbandhe randhrāṇaṃ suvilepayet

1,26.152

andhraṇaṃ randhanaṃ caiva saṃśliṣṭaṃ sandhibandhanaṃ /
<mūṣārthe śreṣṭhā mṛt>
mṛttikā pāṇḍurasthūlaśoṇapāṇḍuramūṣarā

1,26.153

cirādhmānasahā sā hi mūṣārthamatiśasyate /
tadabhāve ca vālmīkī kaulālī vā samīryate

1,26.154

yā mṛttikā dagdhatuṣaiḥ śaṇena śikhitrakairvā hayaladdinā ca /
lohena daṇḍena ca kuṭṭitā sā sādhāraṇā syātkhalu mūṣikārthaṃ

1,26.155

śvetāśmānastuṣā dagdhāḥ śikhitrāḥ śaṇakarpaṭaṃ /
laddikiṭṭaṃ yathāyogaṃ saṃyojyā mūṣikāmṛdi

1,26.156

<vajramūṣā>
mṛdastribhāgaṃ śaṇaladdibhāgau nāgaśca nirdagdhatuṣopalādeḥ /
kiṭṭārdhabhāgaṃ parikhaṇḍya vajramūṣāṃ vidadhyātkhalu sattvapāte

1,26.157

<yogamūṣā>
dagdhāṅgāratuṣopetamṛtsnā valmīkasambhavā /
tattadbiḍasamāyuktā tattadbiḍavilepitā

1,26.158

tayā yā vihitā mūṣā yogamūṣeti kathyate /
anayā sādhitaḥ sūto jāyate guṇavattaraḥ

1,26.159

<vajradrāvaṇamūṣā>
gārabhūnāgadhautābhyāṃ śaṇairdagdhatuṣairapi /
samaiḥ samā ca mūṣāmṛnmahiṣīdugdhasaṃyutā

1,26.160

krauñcikā vakṣyamāṇā hi bahudhā parikīrtitā /
tayā viracitā mūṣā vajradrāvaṇake hitā

1,26.161

yāmayugmaparidhmānānnāsau dravati vahninā /
<gāramūṣā>
dagdhaṣaḍguṇagārāḍhyā kiṭṭāṅgāraśaṇānvitā

1,26.162

kṛṣṇamṛdbhiḥ kṛtā mūṣā gāramūṣetyudāhṛtā /
<vajramūṣā>
vastrāṅgāratuṣāstulyāstaccaturguṇamṛttikā

1,26.163

gārāśca mṛttikā tulyā sarvairetairvinirmitā /
vajramūṣeti nirdiṣṭā yāmamagniṃ saheta sā

1,26.164

<svarṇa(vara)mūṣā>
raktavargarajoyuktā raktavargāmbusādhitā /
varamūṣeti nirdiṣṭā svarṇamūṣetyudāhṛtā

1,26.165

<varṇamūṣā>
mṛṇmayā sādhitā mūṣā kṣitikhecaralepitā /
varṇamūṣeti sā proktā varṇotkarṣe niyujyate

1,26.166

<rūpyamūṣā>
evaṃ hi śvetavargeṇa rūpyamūṣā samīritā /
<biḍamūṣā>
tattadbiḍamṛdodbhūtā tattadbiḍavilepitā

1,26.167

dehalohārthayogārthaṃ biḍamūṣetyudāhṛtā /
sahate'gniṃ caturyāmaṃ draveṇa vyathitā satī

1,26.168

<mūṣāpyāyanam>
dravībhāvaṃ upeyośca mūṣāyāṃ dhmānayogataḥ /
kṣaṇamuddharaṇaṃ yattanmūṣāpyāyanaṃ ucyate

1,26.169

<vṛntākamūṣā>
vṛntākākāramūṣāyāṃ nālaṃ dvādaśakāṅgulaṃ /
dhuttūrapuṣpavaccordhvaṃ sudṛḍhaṃ śliṣṭasandhikaṃ

1,26.170

aṣṭāṅgulaṃ ca sacchidraṃ sā syādvṛntākamūṣikā /
anayā kharparādīnāṃ mṛdūnāṃ sattvamāharet

1,26.171

<gostanī mūṣā>
mūṣā yā gostanākārā śikhāyuktapidhānakā /
sattvānāṃ drāvaṇe śuddhau mūṣā sā gostanī bhavet

1,26.172

<mallamūṣā>
nirdiṣṭā mallamūṣā yā malladvitayasampuṭāt /
parpaṭyādirasādīnāṃ svedanāya prakīrtitā

1,26.173

<pakvamūṣā>
kulālabhāṇḍarūpā yā dṛḍhā ca paripācitā /
pakvamūṣeti sā proktā poṭṭalyādivipācane

1,26.174

<golamūṣā>
nirvaktrā golakākārā puṭanadravyagarbhiṇī /
golamūṣeti sā proktā gatvaradravyarodhinī

1,26.175

<mañjumūṣā>
tale yā kūrparākārā kramādupari vistṛtā /
sthūlavṛntākavatsthūlā mañjumūṣeti saṃsmṛtā

1,26.176

sā cāyo'bhrakasatvādeḥ puṭāya drāvaṇāya ca /
<mañjūṣāmūṣā>
mañjūṣākāramūṣā yā nimnatāyāmavistarā

1,26.177

ṣaḍaṅgulapramāṇena mūṣā mañjūṣāsaṃjñakā /
bhūmau nikhanya tāṃ mūṣāṃ dadyātpuṭamathopari

1,26.178

<musalamūṣā>
mūṣā yā cipiṭā mūle vartulāṣṭāṅgulocchrayā /
mūṣā sā musalākhyā ca cakribaddharase tathā

1,26.179

<anyā vajramūṣā>
dagdhāṅgārasya ṣaḍbhāgā gairikaṃ kṛṣṇamṛttikā /
gāraṃ aṅgārakiṭṭaṃ ca vajramūṣā prakīrtitā

1,26.180

gārā dagdhāstuṣā dagdhā valmīkamṛttikā /
śaṇatvakca samāyuktā mūṣā vajropamā matā

1,26.181

<andhamūṣā prakāśamūṣā ca>
prakāśā cāndhramūṣā ca mūṣā ca dvividhā smṛtā /
prakāśamūṣā vijñeyā śarāvākārasaṃyutā

1,26.182

dravyanirvahaṇe sā ca vārtikaistu praśasyate /
andhramūṣā ca kartavyā gostanākārasannibhā

1,26.183

pidhānena samāyuktā kiṃcidunnatamastakā /
patralepe tathā raṅge dvandvamelāpake hitaṃ

1,26.184

saiva chidrānvitā nandagambhīrā sāraṇocitā /
<bhasmamūṣā>
tilabhasma dviraṃśaṃ tu iṣṭakāṃśasamanvitaṃ

1,26.185

bhasmamūṣeti vijñeyā tārasaṃśodhane hitā /
<anyā vajramūṣā>
tuṣaṃ vastraṃ samaṃ dagdhaṃ mṛttikā caturaṃśikā

1,26.186

kūpīpāṣāṇasaṃyuktā vajramūṣā prakīrtitā /
<mūṣāvaṅkanālakoṣṭhikopayuktamṛllakṣaṇam>
kṛṣṇā raktā ca pītā ca śuklavarṇā ca mṛttikā

1,26.187

ādyā śreṣṭhā kaniṣṭhāntyā madhyame madhyame mate /
gajāśvānāṃ malaṃ dagdhvā yāvatkṛṣṇatvatāṃ gataṃ

1,26.188

vāśā vajralatā patraṃ valmīkasya mṛdā saha /
peṣayedvajratoyena yāvacchuklatvatāṃ gataṃ

1,26.189

mardayettena badhnīyādvaṅkanālaṃ ca koṣṭhikāṃ /
valmīkamṛttikālohakiṭṭaśvetāśmanāṃ pṛthak

1,26.190

ekāṃśau dvau tu dagdhasya tuṣasya strīśiroruhāṃ /
samāṃśastatsamastaṃ tu chāgīdugdhena mardayet

1,26.191

yāmadvayaṃ dṛḍhaṃ tena kuryānmūṣāṃ ca sampuṭaṃ /
śoṣayitvā rasaṃ kṣiptvā tatra kaṃsaṃ nirodhayet

1,26.192

vajramūṣādikaṃ proktaṃ samyaksūtasya māraṇe /
mokṣakṣārasya bhāgau dvāviṣṭikakāṃśasaṃyutau

1,26.193

yatkṛtau sā tu mūṣā syāduttamā tāraśodhane /
raktavargeṇa saṃmiśrā raktavargapariplutā

1,26.194

raktavargakṛtālepā samuktā svarṇakarmasu /
śuklavargeṇa saṃmiśrā śuklavargapariplutā

1,26.195

śuklavargakṛtālepā śuklaśuddhiṣu śasyate /
viḍvargeṇa tu saṃmiśrā viḍvargeṇa pariplutā

1,26.196

viḍvargeṇa kṛtālepā mūṣā syāddrutijāraṇe /
kṣāravargeṇa saṃmiśrā kṣāravargapariplutā

1,26.197

kṣāravargakṛtālepā mūṣā nirvahaṇe hitā /
<mūṣāyāmāvartanavidhiḥ; varṇapuṭa (!)>
viṣaṭaṅkaṇaguñjābhirmūṣālepaṃ tu kārayet

1,26.198

prakāśāyāṃ prakurvīta yadi vāṅgāralepanaṃ /
tasyāṃ vinyasya mūṣāyāṃ dravyamāvartayedbudhaḥ

1,26.199

lepavarṇe puṭe yojyā raktamṛtpaṭubhūkhagāḥ /
<āvartitadravyasvarūpam>
āvartamāne kanake pītā tāre sitaprabhā

1,26.200

śulbe jalanibhā tīkṣṇe śuklavarṇā praśasyate /
yantraṃ evauṣadhībhyaḥ syācchreṣṭhaṃ sūtasya yantraṇe

1,26.201

oṣadhīsahite'pyeṣāṃ raso yantreṇa badhyate /
<koṣṭhī>
sattvānāṃ pātanārthāya patitānāṃ viśuddhaye

1,26.202

koṣṭhikā vividhākārāstāsāṃ lakṣaṇamucyate /
<ākarakoṣṭhī aṅgārakoṣṭhī vā>
rājahastasamutsedhā tadardhāyāmavistarā

1,26.203

caturaśrā ca kuḍyena veṣṭitā mṛṇmayena sā /
ekabhittau careddvāraṃ vitastyābhogasaṃyutaṃ

1,26.204

dvāraṃ sārdhavitastyā ca saṃmitaṃ sudṛḍhaṃ śubhaṃ /
dohalyadho vidhātavyaṃ dhamanāya yathocitaṃ

1,26.205

prādeśapramitā bhittiruttarāṅgasya cordhvataḥ /
dvāraṃ copari kartavyaṃ prādeśapramitaṃ khalu

1,26.206

tataśceṣṭikayā ruddhvā dvārasandhiṃ vilipya ca /
śikhitraistāṃ samāpūrya dhamedbhastrādvayena ca

1,26.207

śikhitrādhamanadravyaṃ ūrdhvadvāreṇa nikṣipet /
sattvapātanagolāṃśca pañca pañca punaḥ punaḥ

1,26.208

bhavedākarakoṣṭhīyaṃ kharāṇāṃ sattvapātane /
<pātālakoṣṭhī>
dṛḍhabhūmau caredgartaṃ vitastyā saṃmitaṃ śubhaṃ

1,26.209

vartulaṃ cātha tanmadhye gartamanyaṃ prakalpayet /
caturaṅgulavistāranimnatvena samanvitaṃ

1,26.210

gartāddharaṇiparyantaṃ tiryagdalasamanvitaṃ /
kiṃcitsamunnataṃ bāhyagartābhimukhanimnakaṃ

1,26.211

mṛccakrīṃ pañcarandhrāḍhyāṃ garbhagartopari kṣipet /
āpūrya kokilaiḥ koṣṭhīṃ pradhamedekabhastrayā

1,26.212

pātālakoṣṭhikā hyeṣā mṛdūnāṃ sattvapātane /
dhmānasādhyapadārthānāṃ nandinā parikīrtitā

1,26.213

<gārakoṣṭhī>
dvādaśāṅgulanimnā yā prādeśapramitā tathā /
caturaṅgulataścordhvaṃ valayena samanvitā

1,26.214

bhūricchidravatīṃ cakrīṃ valayopari nikṣipet /
śikhitrāṃstatra nikṣipya pradhamedvaṅkanālataḥ

1,26.215

<vaṅkanālam>
mūṣāmṛdbhiḥ prakartavyaṃ aratnipramitaṃ dṛḍhaṃ /
adhomukhaṃ ca tadvaktre nālaṃ pañcāṅgulaṃ khalu

1,26.216

vaṅkanālamiti proktaṃ dṛḍhādhmānāya kīrtitaṃ /
<gārakoṣṭhī (cont.!)>
gāragoṣṭhīyamādiṣṭā sṛṣṭalohavināśinī

1,26.217

koṣṭhī bandharasādīnāṃ vidhānāya vidhīyate /
dvādaśāṅgulakotsedhā sā budhnā caturaṅgulā

1,26.218

tiryakpradhamanā yā sā mṛdudravyaviśodhanī /
rasādidravyapākānāṃ pramāṇajñāpanaṃ puṭaṃ

1,26.219

neṣṭo nyūnādhikaḥ pākaḥ supākaṃ hitamauṣadhaṃ /
lohāderapunarbhāvo guṇādhikyaṃ tathogratā

1,26.220

anapsu majjanaṃ rekhāpūrṇatā puṭato bhavet /
puṭādrāgo laghutvaṃ ca śīghraṃ vyāptiśca dīpanaṃ

1,26.221

jāritādapi sūtendrāllohānāmadhiko guṇaḥ /
yathāśmani viśedvahnirbahiḥsthaḥ puṭayogataḥ

1,26.222

cūrṇatvāddhi guṇāvāptistathā loheṣu niścitaṃ /
pācyamānauṣadhaṃ kṣiptvā śarāvadvayasampuṭe

1,26.223

ruddhvā garuṇḍapacanaṃ puṭaṃ taditi kathyate /
<mahāpuṭam>
nimnavistarataḥ kuṇḍe dvihaste caturaśrake

1,26.224

vanotpalasahasreṇa pūrite puṭanauṣadhaṃ /
koṣṭhyāṃ ruddhaṃ prayatnena piṣṭikopari nikṣipet

1,26.225

vanotpalasahasrārdhaṃ kovikopari nikṣipet /
vahniṃ prajvālayettatra mahāpuṭamidaṃ smṛtaṃ

1,26.226

<gajapuṭam>
rājahastapramāṇena caturaśraṃ ca nimnakaṃ /
pūrṇaṃ copalaśāṭhībhiḥ kaṇṭhāvadhyatha vinyaset

1,26.227

vinyasetkumudīṃ tatra puṭanadravyapūritāṃ /
pūrvacchagaṇato'rdhāni garuṇḍāni vinikṣipet

1,26.228

etadgajapuṭaṃ proktaṃ mahāguṇavidhāyakaṃ /
<vārāhapuṭam>
itthaṃ cāratnike kuṇḍe puṭaṃ vārāhamucyate

1,26.229

<kukkuṭapuṭam>
puṭaṃ bhūmitale yattadvitastidvitayocchrayaṃ /
tāvacca talavistīrṇaṃ tatsyātkukkuṭakaṃ puṭaṃ

1,26.230

<kapotapuṭam>
yatpuṭaṃ dīyate bhūmāvaṣṭasaṃkhyairvanotpalaiḥ /
tadbālasūtabhasmārthaṃ kapotapuṭamucyate

1,26.231

<gorvarapuṭam>
goṣṭhāntargokhurakṣuṇṇaṃ śuṣkaṃ cūrṇitagomayaṃ /
gorvaraṃ tatsamādiṣṭaṃ variṣṭhaṃ rasasādhane

1,26.232

<govarapuṭa>
gorvarairvā tuṣairvāpi puṭaṃ yatra pradīyate /
tadgorvarapuṭaṃ proktaṃ rasabhasmaprasiddhaye

1,26.233

<bhāṇḍapuṭam>
sthūlabhāṇḍe tuṣāpūrṇe madhye mūṣāsamanvite /
vahninā vihite pāke tadbhāṇḍapuṭamucyate

1,26.234

<vālukāpuṭam>
adhastādupariṣṭācca kovikā chādyate khalu /
vālukābhiḥ prataptābhiryantraṃ tadvālukāpuṭaṃ

1,26.235

<bhūdharapuṭam>
vahnimatyāṃ kṣitau samyaṅnikhanyāddvyaṅgulādadhaḥ /
upariṣṭātpuṭaṃ yantraṃ puṭaṃ tadbhūdharāhvayaṃ

1,26.236

<lāvakapuṭam>
ūrdhvaṃ ṣoḍaśikāmātraistuṣairvā gorvaraiḥ puṭaṃ /
yantraṃ tallāvakākhyaṃ syānmṛdudravyasusādhane

1,26.237

anuktapuṭamāne tu sādhyadravyabalābalāt /
puṭaṃ vijñāya dātavyamūhāpohavicakṣaṇaiḥ

1,26.238

<kūpikādisvarūpam>
kācāyomṛdghaṭīnāṃ ca kūpikā caṣakāṇi ca /
rūpikā kūpikā siddhā golaṃ caiva karaṇḍakaṃ

1,26.239

caṣakaṃ ca kaṭhorī ca vāṭikā khorikā tathā /
kañcolī grāhikā ceti nāmānyekārthakāni hi

1,26.240

rasoparasalohānāṃ tridhā saṃskāravahnayaḥ /
garuṇḍakāṣṭhakolīśasādhanāste pṛthaktridhā

1,26.241

garuṇḍasādhanāsteṣu puṭaṃ kukkuṭasaṃjñakaṃ /
varāhapuṭasaṃjñaṃ hi gajasaṃjñaṃ puṭe bhavet

1,26.242

śreṣṭhā vanodbhavacchāṇā madhyamā goṣṭhasambhavāḥ /
adhamā kṛtrimaṃ kāṣṭhaṃ khadirāsanasambhavaṃ

1,26.243

athavā sāravṛkṣotthaṃ vitastidvayadīrghakaṃ /
sthūlaprakoṣṭhamātraṃ tu śreṣṭhaṃ sūtendrapācane

1,26.244

mṛdumadhyamacaṇḍāgnisaṃjñaṃ syāddārusādhanaṃ /
aṅgārāḥ khadirodbhūtāstriphalāvṛkṣasambhavāḥ

1,26.245

karṣāḥ sāratarūdbhūtāḥ śreṣṭhā dhamanakarmaṇi

2,1.1

âk, २, १
<uparasaśodhanamāraṇavidhiḥ>
śrībhairavī /
devadeva cidānanda saccidānandadāyaka /
tvayaiva pratibuddhāsmi pūrvaṃ rasavidhānakaṃ

2,1.2

idānīṃ tvatprasādena śrotumicchāmyahaṃ prabho /
gandhādyuparasānāṃ ca lohānāṃ hemapūrviṇāṃ

2,1.3

padmarāgādiratnānāṃ lakṣaṇaṃ jātimāhvayaṃ /
saṃskāraṃ ca guṇānbrūhi yathā jānāmyahaṃ prabho

2,1.4

<uparasāḥ>
śrībhairavaḥ /
gandhatālaśilātāpyaghanahiṅgulagairikāḥ /
capalāśmajabhūnāgaharidrāśmāgnijārakāḥ

2,1.5

kharparītutthakaṅkuṣṭhagirisindūraṭaṅkaṇāḥ /
kampillaviṣakāsīsagaurīpāṣāṇabhūkhagāḥ

2,1.6

poddāraśṛṅgī sindūrastuvariśca rasāñjanaṃ /
nīlāñjanaṃ ca sauvīraṃ srotoñjanaṃ aphenakaṃ

2,1.7

puṣpāñjanaṃ śaṅkhaśuktiśambūkāśca varāṭakāḥ /
sābuṇī ca navakṣāracīnakṣārākhumārakāḥ

2,1.8

sarjaguggululākṣāśca kṣārāśca lavaṇāni ca /
gorocano'mlavetaśca kācacchagaṇavālukāḥ

2,1.9

ete uparasāḥ khyātā rasarājasya karmaṇi /
<dvādaśa lohāḥ>
svarṇarūpyārkakāntābhrasattvaṃ tīkṣṇaṃ ca muṇḍakaṃ

2,1.10

bhujaṅgaṃ trapusaṃ caiva rītiḥ kāṃsyaṃ ca vartakaṃ /
dvādaśaitāni lohāni maṇḍūro lohakiṭṭakaṃ

2,1.11

<navaratnāni>
māṇikyamuktāphalavidrumāṇi tārkṣyaṃ ca puṣyaṃ bhiduraṃ ca nīlaṃ /
gomedhakaṃ cātha viḍūrakaṃ ca krameṇa ratnāni navagrahāṇāṃ

2,1.12

<nava uparatnāni>
sūryakāntaścandrakāntastārakāntastu kāntakaḥ /
vaikrāntaśca nṛpāvartaḥ sasyako vimalā tathā

2,1.13

perojaśca navaitāni hyuparatnāni nirdiśet /
<gandhakaḥḥ gandhakaśuddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
utpattilakṣaṇaṃ jātiṃ gandhakaṃ śodhayedataḥ

2,1.14

sājyaṃ bhāṇḍe payaḥ kṣiptvā mukhaṃ vastreṇa bandhayet /
tatpṛṣṭhe cūrṇitaṃ gandhaṃ kṣiptvā śrāveṇa rodhayet

2,1.15

bhāṇḍaṃ nikṣipya bhūmyantarūrdhvaṃ deyaṃ puṭaṃ laghu /
tataḥ kṣīre drutaṃ gandhaṃ śuddhaṃ yogeṣu yojayet

2,1.16

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
kaṅguṇīsarṣapairaṇḍatailaṃ vātha kusumbhajaṃ /
meṣīkṣīraṃ ghṛtaṃ vātha gokṣīraṃ cāranālakaṃ

2,1.17

eteṣvekaṃ tu bhāṇḍāntaḥ kiṃcidūnaṃ prapūrayet /
ruddhvā vastreṇa tadvaktraṃ gandhacūrṇaṃ tata upari

2,1.18

lohapātreṇa ruddhvātha pṛṣṭhe sthāpya ca kharparaṃ /
sāgniṃ utpalakaiḥ pūrṇameva drāvya samuddharet

2,1.19

taddhuttūradravaiḥ piṣṭvā śuṣkaṃ drāvyaṃ ca pūrvavat /
punarevaṃ prakartavyaṃ suśuddho gandhako bhavet

2,1.20

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
yāmaikaṃ gandhakaṃ mardyaṃ bṛhatyā cājagandhayā /
bhṛṅgīdhuttūrayorvātha tilaparṇyāśca taddravaiḥ

2,1.21

tamādāya ghṛtaistulyairlohapātre kṣaṇaṃ pacet /
baddhvāgninā drutaṃ taṃ vai hyajākṣīre vinikṣipet

2,1.22

ityevaṃ saptadhā kuryācchuddhimāyāti gandhakaḥ /
<caturthaḥ prakāraḥ>
karañjairaṇḍatailaṃ ca chāgīdugdhaṃ ca bhāṇḍake

2,1.23

kṣiptvā tasya mukhaṃ baddhvā svacchavastreṇa buddhimān /
gandhakaṃ dhūrtajairdrāvairdinaṃ bhāvyaṃ viśoṣayet

2,1.24

taccūrṇaṃ pūrvabhāṇḍasya vastropari nidhāpayet /
ācchādya śrāvakenaiva pṛṣṭhe deyaṃ puṭaṃ laghu

2,1.25

drutaṃ gandhaṃ samādāya bhāvyaṃ dhuttūrajairdravaiḥ /
tadvaddrāvyaṃ punarbhāvyaṃ drāvayecca punastataḥ

2,1.26

ādāya matsyapittena saptadhā bhāvyamātape /
tataḥ kośātakībījacūrṇena saha peṣayet

2,1.27

bhāvayedbhṛṅgajairdrāvaiḥ saptāhamātape khare /
toyena kṣālitaṃ śoṣyaṃ tato mṛdvagninā kṣaṇaṃ

2,1.28

ghṛtākte lohapātre tu drāvitaṃ ḍhālayettataḥ /
bhṛṅgarājadravāntasthaḥ samyakśuddhaḥ sa jāyate

2,1.29

<pañcamaḥ prakāraḥ>
gandhakaṃ yāmamātraṃ vā madyabrāhmyajagandhayoḥ /
bhṛṅgadhuttūrayorvāpi tilaparṇīrasena vā

2,1.30

tadādāya ghṛtopetaṃ lohapātre kṣaṇaṃ pacet /
laghvagninā drutaṃ tacca meṣīkṣīre vinikṣipet

2,1.31

evaṃ kṛtaṃ saptavāraṃ śuddhaṃ bhavati gandhakaṃ /
<gandhakatailam; prathamaḥ prakāraḥ>
devadālyamlaparṇī vā nāraṅgaṃ vātha dāḍimaṃ

2,1.32

mātuluṅgaṃ yathālābhaṃ dravamekasya cāharet /
gandhakasya tu pādāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dravasaṃyutaṃ

2,1.33

ātape tridinaṃ śuṣkaṃ dravaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
dhuttūratulasīkṛṣṇalaśunaṃ devadālikā

2,1.34

śigrumūlaṃ kākamācī karpūraṃ śaṃkhinīdvayaṃ /
kṛṣṇāgaru ca kastūrī vandhyā karkoṭakī samaṃ

2,1.35

mātuluṅgarasaiḥ piṣṭvā kṣipederaṇḍatailake /
anena lohapātrasthaṃ bhāvayetpūrvagandhakaṃ

2,1.36

trivāraṃ kṣaudratulyaṃ tajjāyate gandhavarjitaṃ /
idaṃ gandhakatailaṃ syātsarvayogeṣu yojayet

2,1.37

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
athavārkasnuhīkṣīrairvastraṃ lepyaṃ tu saptadhā /
gandhakaṃ navanītena piṣṭvā vastraṃ lipettu tāṃ

2,1.38

tadvartiṃ jvalitāṃ daṃśe dhṛtāṃ kuryādadhomukhīṃ /
tailaṃ patedadho bhāṇḍe grāhyaṃ yogeṣu yojayet

2,1.39

<gandhakasattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
gandhakastu kuberākṣītailena ciramarditaḥ /
dṛḍhaṃ prakaṭamūṣāyāṃ dhmātaḥ sattvaṃ vimuñcati

2,1.40

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
yadvā bhāṇḍodare kṣiptvā gandhakaṃ pūrvaśodhitaṃ /
pidhāya tāmrapātreṇa tasmiñśītodakaṃ kṣipet

2,1.41

mandaṃ prajvālya tadadho vahnimuṣṇaṃ jalaṃ haret /
evaṃ punaḥ punaḥ śītajalamūrdhvaṃ vinikṣipet

2,1.42

gandhakasyāgnitaḥ sattvaṃ svarṇābhaṃ sarvakāryakṛt /
na cāsya sattvaṃ ādadyātsattvarūpo hi gandhakaḥ

2,1.43

iti gandhakatattvajñāḥ kecidanye pracakṣate /
<gandhakadrutiḥ>
yadvā saṃcūrṇitaṃ gandhaṃ kaṭutailasamanvitaṃ

2,1.44

vastre nikṣipya tadvastraṃ kārayedvartikāṃ dṛḍhāṃ /
tataḥ sūtreṇa saṃveṣṭya goghṛtena pariplutāṃ

2,1.45

saṃdaṃśenoddhṛtaṃ kṛtvā vartiṃ cādhaḥ pradīpayet /
pakvāmraphalasambhūtarasavarṇā bhaveddrutiḥ

2,1.46

<gandhakasya guṇāḥ>
gandhakaḥ kaṭukaḥ pāke vīryoṣṇo vimalaḥ saraḥ /
visarpakuṣṭhakaṇḍūtikrimigulmakṣayāpahaḥ

2,1.47

akṣirogapraśamano vṛṣyo viṣagadārtijit /
sarvasiddhiprado balyastridoṣaghno rasāyanaḥ

2,1.48

<haritālam>
haritālaṃ ca godantī tālakaṃ naṭamaṇḍanaṃ /
girijālalitaṃ pītaṃ atigandhaṃ biḍālakaṃ

2,1.49

<haritālabhedāḥ>
haritālaṃ dvidhā proktaṃ patrākhyaṃ piṇḍasaṃjñakaṃ /
<pattratālakaḥḥ phys. properties>
svarṇavarṇaṃ guru snigdhaṃ tanupattraṃ ca bhāsuraṃ

2,1.50

tatpattratālakaṃ proktaṃ bahupatraṃ rasāyanaṃ /
<piṇḍatālakaḥḥ phys. properties>
niṣpatraṃ piṇḍasadṛśaṃ svalpasattvaṃ tathā guru

2,1.51

strīpuṣpaharaṇaṃ tattu guṇālpaṃ piṇḍatālakaṃ /
<aśuddhaharitālasevane doṣāḥ>
vātaśleṣmapramehādikaraṃ āyurnibarhaṇaṃ

2,1.52

tāpasphoṭāṅgasaṃkocaṃ haritālamaśodhitaṃ /
<haritālaśuddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
tālakaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā daśāṃśena tu ṭaṅkaṇaṃ

2,1.53

jambīrotthadravaiḥ kṣālyaṃ kāñjikaiḥ kṣālayetpunaḥ /
vastre caturguṇe baddhvā ḍolāyantre dinaṃ pacet

2,1.54

sacūrṇenāranālena dinaṃ kūṣmāṇḍajai rasaiḥ /
svedyaṃ vā śālmalītoyaistālakaṃ śuddhimāpnuyāt

2,1.55

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
madhutulye ghanībhūte kaṣāye brahmamūlaje /
trivāraṃ tālakaṃ bhāvyaṃ piṣṭvā mūtre'tha māhiṣe

2,1.56

utpalairdaśabhirdeyaṃ puṭaṃ kuryātpunaḥ punaḥ /
evaṃ dvādaśadhā pācyaṃ śuddhaṃ yogeṣu yojayet

2,1.57

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
tālakaṃ poṭṭalaṃ baddhvā sacūrṇe kāñjike pacet /
dolāyantreṇa yāmaikaṃ tataḥ kūṣmāṇḍaje rase

2,1.58

tilataile pacedyāmaṃ yāmaṃ ca triphalājale /
evaṃ yantre caturyāmaṃ pācyaṃ śudhyati tālakaṃ

2,1.59

<tālakasattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
lākṣā rājī tilāḥ śigru ṭaṅkaṇaṃ lavaṇaṃ guḍaṃ /
tālakārghyeṇa saṃmardya chidramūṣāṃ nirodhayet

2,1.60

puṭetpātālayantreṇa sattvaṃ patati niścayaṃ /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
tālakaṃ mardayeddugdhaiḥ sarpākṣyā vā kaṣāyakaiḥ

2,1.61

pūrvavajjanayetsattvaṃ chidramūṣānirodhitaṃ /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
lākṣā rājī guḍaṃ śigru ṭaṅkaṇaṃ lavaṇaṃ tilāḥ

2,1.62

ebhistulyaṃ sattvatālaṃ mardayedravidugdhakaiḥ /
dinaṃ vā vajriṇīdugdhaiḥ kūśmāṇḍasya dravaiśca vā

2,1.63

tena kalkena liptvāntaśchidramūṣāṃ nirodhayet /
puṭādvā dhamanātsattvaṃ grāhyaṃ pātālayantrake

2,1.64

<caturthaḥ prakāraḥ>
tālakādaṣṭamāṃśena deyaṃ sūtaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ /
kūśmāṇḍasya rasaiḥ snuhyāḥ kṣīrairmardyāddinatrayaṃ

2,1.65

tadgolaṃ chidramūṣāyāṃ grāhyaṃ sattvaṃ ca pūrvavat /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
bhāgāḥ ṣoḍaśa tālasya viṣapāradaṭaṅkaṇāḥ

2,1.66

śvetābhravaṅgayoścūrṇaṃ pratibhāgaṃ vimiśrayet /
samaṃ snuhyarkapayasā mardayeddivasadvayaṃ

2,1.67

tadgolaṃ kācakupyantaḥ kṣiptvā tāṃ kācakūpikāṃ /
sarvato'ṅgulamānena limpedvastre mṛdā dṛḍhaṃ

2,1.68

śuṣkāṃ tāṃ vālukāyantre śanairmandāgninā pacet /
śuṣke drave nirudhyātha samyaṅmṛllavaṇairmukhaṃ

2,1.69

caṇḍāgninā pacedyāvattāvaddvādaśayāmakaṃ /
svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya bhittvā kūpīṃ samāharet

2,1.70

ūrdhvalagnaṃ tālasattvaṃ sphaṭikopalasannibhaṃ /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
bhāvitaṃ snukpayaḥ siktaṃ snuhīdrāvairdvisaptadhā

2,1.71

tilasarṣapaśigrūṇi lavaṇaṃ mitrapañcakaṃ /
ebhistulyaṃ śuddhatālaṃ dinamekaṃ vimardayet

2,1.72

bhūdhare chidramūṣāntardhmātaṃ sattvaṃ vimuñcati /
<tālakasya guṇāḥ>
tālakaṃ śodhitaṃ śreṣṭhaṃ kuṣṭhamṛtyujarāpahaṃ

2,1.73

saubhāgyasaugandhyakaraṃ paramāyurvivardhanaṃ /
<manaḥśilā>
manaḥśilā syātkunaṭī nāgāsyā raktagandhakaḥ

2,1.74

nepālikā nāgajihvā kalyāṇī saptanāmakā /
<manaḥśilābhedāḥ>
manaḥśilā tridhā proktā śyāmāṅgī kaṇavīrakā

2,1.75

khaṇḍākhyā caiva tadrūpaṃ vivicya parikalpyate /
śyāmā raktā kharāṅgā ca bhārāḍhyā śyāmikā matā

2,1.76

tejasvinī ca nirbhārā tāmrābhā kaṇavīrakā /
cūrṇībhūtātiraktāṅgī sabhārā khaṇḍapūrvikā

2,1.77

uttaroktā guṇaiḥ śreṣṭhā bhūrisattvā prakīrtitā /
<aśuddhamanaḥśilāsevāyāṃ doṣāḥ>
aśmarīṃ mūtrakṛcchraṃ ca mandāgniṃ malabaddhatāṃ

2,1.78

karoti kuṣṭhaṃ tāpaṃ ca śuddhihīnā manaḥśilā /
<manaḥśilāśuddhiḥ>
ajāmūtraistryahaṃ pacyāddolāyantre manaḥśilāṃ

2,1.79

saptadhā dadhyajāpittairgharme tāpyaṃ viśuddhaye /
jīvantībhṛṅgarāḍraktāgastyadrāvairmanaḥśilāṃ

2,1.80

dolāyantre pacedyāmaṃ yāmaṃ chāgotthamūtrakaiḥ /
kṣālayedāranālena sarvayogeṣu yojayet

2,1.81

agastyasya rase bhāvyā saptāhācchodhitā śilā /
<manaḥśilāsattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
tālavacca śilāsattvaṃ pātanaṃ śodhanaṃ tathā

2,1.82

gomāṃsairmātuluṅgāmlairdinaṃ bhāvyā manaḥśilā /
tāṃ raktapītapuṣpāṇāṃ rasaiḥ pītaiśca bhāvayet

2,1.83

dinānte mardayedyāmaṃ mitrapañcakasaṃyutaṃ /
gulikāṃ kācakūpyantaḥ kṣiptvā tāṃ kācakūpikāṃ

2,1.84

sarvato'ṅgulamānena limpedvastramṛdā dṛḍhaṃ /
śuṣkāṃ tāṃ vālukāyantre śanairmandāgninā pacet

2,1.85

śuṣke drave nirudhyātha samyaṅmṛllavaṇairmukhaṃ /
caṇḍāgninā pacedyāvattāvaddvādaśayāmakaṃ

2,1.86

svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya bhittvā kūpīṃ samāharet /
ūrdhvalagnaṃ śilāsattvaṃ bālārkasadṛśopamaṃ

2,1.87

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
agastyaśigrujaistoyaistryahaṃ bhāvyā manaḥśilā /
tālakauṣadhayogena sattvaṃ hemanibhaṃ bhavet

2,1.88

<manaḥśilāyā guṇāḥ>
manaḥśilā kaṭūṣṇā ca satiktā kaphavātajit /
kaṇḍūtikṣayakāsaghnī viṣabhūtāgnimāndyahṛt

2,1.89

<mākṣikam>
mākṣikaṃ madhudhātu syānmākṣīkaṃ hemamākṣikaṃ /
tāpyaṃ ca tāpijaṃ tārkṣyaṃ tāpīdeśasamudbhavaṃ

2,1.90

<mākṣikabhedāḥ>
mākṣīkaṃ dvividhaṃ hemamākṣikaṃ tāramākṣikaṃ /
tatrādyaṃ mākṣikaṃ kānyakubjotthaṃ svarṇasannibhaṃ

2,1.91

tapatītīrasambhūtaṃ pañcavarṇaṃ suvarṇavat /
pāṣāṇabahalaḥ proktastāpyākhyo'sau guṇātmakaḥ

2,1.92

suvarṇākārabhedācca pratyekaṃ tatpunastridhā /
kādambaṃ kāravellākhyaṃ taṇḍulīyakasaṃjñakaṃ

2,1.93

<aśuddhamākṣikasevane doṣāḥ>
prāṇaviṣṭambhadaurbalyavahnisādākṣirogakṛt /
mākṣikaṃ mārayatyeva śuddhihīnaṃ surārcite

2,1.94

<mākṣikaśuddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
mākṣikaṃ naramūtreṇa kvāthaiḥ kaulutthakodbhavaiḥ /
vetasenāmlavargeṇa ṭaṅkaṇena kaṭutrikaiḥ

2,1.95

ḍolāyantre dinaṃ pācyaṃ sūraṇasyaiva madhyagaṃ /
dinaṃ rambhādravaiḥ pacyāduddhṛtaṃ peṣayedghṛtaiḥ

2,1.96

eraṇḍatailasaṃyuktaiḥ puṭe pacyanviśodhayet /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mākṣikasya trayo bhāgā bhāgaikaṃ ṭaṅkaṇasya ca

2,1.97

mātuluṅgadravairvātha jambīrotthadravaiḥ pacet /
lohapātre pacettāvadyāvatpātraṃ sulohitaṃ

2,1.98

tāmravarṇamayo vāpi tāvacchudhyati mākṣikaṃ /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
agastipuṣpaniryāsaiḥ śigrumūlaṃ nigharṣayet

2,1.99

dravaiḥ pāṣāṇabhedyāśca peṣyaṃ ebhiśca mākṣikaṃ /
tadvaṭīṃ cātha mūṣāyāṃ daśabhirutpalaiḥ puṭet

2,1.100

punaḥ punaśca piṣṭvātha puṭaiḥ ṣaḍbhirviśudhyati /
<caturthaḥ prakāraḥ>
kṣaudrakṣīrāranālāśca aṣṭabhāgāḥ pṛthakpṛthak

2,1.101

gavyaṃ takraṃ caturbhāgaṃ bhāgaḥ kaulutthajo rasaḥ /
sarvaṃ sampūrayedbhāṇḍe bhāgaikaṃ mākṣikaṃ pacet

2,1.102

ḍolāyantreṇa mṛdvagnau yāmamātraṃ punaḥ pacet /
uddhṛtya mātuluṅgāmlaiḥ piṣṭvā daśabhirutpalaiḥ

2,1.103

puṭe punaḥ punaḥ kuryādevaṃ dvādaśavāsaraṃ /
śuddhaṃ bhavati mākṣīkaṃ sarvayogeṣu yojayet

2,1.104

<pañcamaḥ prakāraḥ>
mākṣikaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā jālinīmeghanādayoḥ /
piṇḍe nikṣipya vipaceddolāyantre kulutthaje

2,1.105

kvāthe tacchuddhatāṃ yāti praśastaṃ lohamāraṇe /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
taile takre gavāṃ mūtre kaulutthe vāmlakāñjike

2,1.106

mākṣikaṃ śodhayetprājño giridoṣanivṛttaye /
<saptamaḥ prakāraḥ>
kulutthakodravakvāthanaramūtrāmlavetasaiḥ

2,1.107

ṭaṅkaṇenāmlavargeṇa kaṭukatritayena vā /
ḍolāyantre dinaṃ pācyaṃ sūraṇakandamadhyagaṃ

2,1.108

dinaṃ rambhādravaiḥ pācyaṃ dhmātamuddhṛtya peṣitaṃ /
eraṇḍatailasarpirbhyāṃ puṭaiḥ śudhyati mākṣikaṃ

2,1.109

<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
suvarṇavarṇavimalaṃ tāpyaṃ vā kaṇaśaḥ kṛtaṃ /
punarnavāyāḥ kalkasthaṃ kaulutthe svedayedrase

2,1.110

saindhavairbījapūrāktairyuktaṃ vā poṭṭalīkṛtaṃ /
ḍolāyantre dinaṃ svedyaṃ śuddhimāyāti niścitaṃ

2,1.111

<mākṣikasattvapātanavidhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
godugdhaiśca snuhīkṣīrairbhāvyameraṇḍatailakaiḥ /
mākṣikaṃ dinamekaṃ tu marditaṃ vaṭakīkṛtaṃ

2,1.112

abhravaddhamane satvaṃ sasyakasyāpyayaṃ vidhiḥ /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
dolāyantre sāranāle mākṣikaṃ svedayeddinaṃ

2,1.113

cūrṇitaṃ madhusarpirbhyāṃ lohapātre paceddinaṃ /
ādāya bhāvayedgharme vajrīkṣīrairdināvadhi

2,1.114

gṛhadhūmairghṛtaiḥ kṣaudraiḥ saṃyuktairmardayeddinaṃ /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ sattvaṃ guñjānibhaṃ bhavet

2,1.115

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
kadalīkandatoyena mākṣikaṃ śatadhātape /
bhāvitaṃ pācayedyāmaṃ sājyairvātāritailakaiḥ

2,1.116

pūrvavaddhamanātsattvaṃ indragopasamaṃ bhavet /
<caturthaḥ prakāraḥ>
snuhyarkapayasā stanyairmākṣikaṃ mardayeddinaṃ

2,1.117

kaṅkuṣṭhaṃ ṭaṅkaṇaṃ caiva pratipādāṃśamiśritaṃ /
mūkamūṣāgataṃ dhmātaṃ satvaṃ maṇinibhaṃ bhavet

2,1.118

<pañcamaḥ prakāraḥ>
kadalīkandatulasījambīrāṇāṃ dravaiḥ kramāt /
bhāvayenmākṣikaṃ ślakṣṇaṃ pratidrāveṇa saptadhā

2,1.119

ruddhvā dhmāte patetsattvaṃ śukatuṇḍanibhaṃ śubhaṃ /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
mūtravargāmlavargābhyāṃ dvisaptāhaṃ vibhāvayet

2,1.120

mākṣīkaṃ tīvragharmeṇa dinamamlaiśca mardayet /
mitrapañcakasaṃyuktaṃ vaṭīkṛtya dhameddṛḍhaṃ

2,1.121

vyomavadvaṅkanālena sattvaṃ śulbanibhaṃ bhavet /
<saptamaḥ prakāraḥ>
snuhīkṣīrairgavāṃ kṣīrairbhāvyaṃ eraṇḍatailakaiḥ

2,1.122

mākṣikaṃ pañcamitrāktaṃ saptāhānte vaṭīkṛtaṃ /
pūrvavadvidhamettena sattvaṃ lākṣānibhaṃ bhavet

2,1.123

<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
stanyaiḥ kaṅkuṣṭhakaiścaiva kadalītoyasaṃyutaiḥ /
mitrapañcakasaṃyuktairmākṣikaṃ dinasaptakaṃ

2,1.124

bhāvitaṃ mardayedyāmaṃ dinaṃ vātāritailakaiḥ /
mṛdvagninā pacettāvadyāvaddravati golakaṃ

2,1.125

sattvaṃ kiṃśukapuṣpābhaṃ vyomavaddhamanādbhavet /
vimalānāṃ ca sarveṣāṃ sasyakasyāpyayaṃ vidhiḥ

2,1.126

<navamaḥ prakāraḥ>
saṃcūrṇya mākṣikaṃ śuddhaṃ mardyamamlena kenacit /
kṣālayedāranālena hyadhaḥsthaṃ svarṇacūrṇavat

2,1.127

jārayettatsamāhṛtya dhametsattvaṃ vimuñcati /
yojayedvāpane cedaṃ bījānāṃ yatra yatra vai

2,1.128

<daśamaḥ prakāraḥ>
kadalīpatrajairnīrairmākṣikaṃ bhāvayeddrutaṃ /
gandharvatailamadhvājyaiḥ pakvamekadinaṃ tataḥ

2,1.129

tattāpyaṃ vajramūṣāyāṃ pakvāyāṃ nikṣipettataḥ /
lohasaṃdhānakaraṇaṃ tatsamaṃ tatra nikṣipet

2,1.130

dṛḍhaṃ pramūkamūṣāyāṃ koṣṭhikāyāṃ niveśayet /
aṅgāraiḥ khadirodbhūtairdhamedbhastrādvayena vai

2,1.131

vaṅkanālayujā sattvaṃ tāpyasya patati dhruvaṃ /
<ekādaśaḥ prakāraḥ>
māṇivandhyaṃ vaiṣṇavaṃ ca gṛhṇīyātsamabhāgataḥ

2,1.132

phalapūrarasaiḥ piṣṭvā sampuṭe sudṛḍhaṃ kṣipet /
samyagliptvā vanodbhūtaiśchāṇakaiḥ puṭayettataḥ

2,1.133

kukuptotthaṃ tadākṛṣyaṃ svāṃgaśītaṃ pramardayet /
phalapūrarasaiḥ pakvairmardayitvātha pūrvavat

2,1.134

puṭanaṃ chagaṇenaiva tāvatkuryādvicakṣaṇaḥ /
yāvattatpuṭitaṃ kalkaṃ phalapūrāmlamarditaṃ

2,1.135

śāṇottejitanistriṃśaliptaṃ tattāmratāṃ iyāt /
itthaṃ śuddhaṃ ca garuḍaṃ ṭaṅkaṇaṃ nīrajaṃ rasaṃ

2,1.136

ghṛtena madhunā yuktaṃ saguḍaṃ guñjayā samaṃ /
prāgvanmūṣāgataṃ kṛtvā dhamettatkhadirāgninā

2,1.137

mṛdusattvaṃ nāgasamaṃ indragopakasannibhaṃ /
patatyeva na saṃdehaḥ sarvajñavacanaṃ tathā

2,1.138

śukladīptiraśabdaśca yadā vaiśvānaro bhavet /
tadā tu sattvaṃ patitaṃ jānīyānnānyathā kvacit

2,1.139

<mākṣikasya guṇāḥ>
kaṣāyatiktamadhuraṃ kaṭukaṃ mākṣikadvayaṃ /
uṣṇaṃ rasāyanaṃ kuṣṭhaśoṣahidhmāvamipraṇut

2,1.140

mākṣīkadhātuḥ sakalāmayaghnaḥ prāṇo rasendrasya paraṃ hi vṛṣyaḥ /
durmelalohadvayamelakaśca guṇottaraḥ pūrvarasāyanāgryaḥ

2,1.141

<abhrakam>
utpattyādi ghanasyādau kathitaṃ tadrasāyane /
adhunā sampravakṣyāmi tatkriyāstadguṇānapi

2,1.142

<abhrakabhasmavidhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakaṃ meghanādadravaiḥ saṃmardayeddinaṃ /
śatāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā tato gajapuṭe pacet

2,1.143

mustāsūraṇavarṣābhūrasairvyastaiḥ puṭaṃ tridhā /
kāsamardarasaiḥ pañca varāgomūtrakairapi

2,1.144

nyagrodhasya jaṭākvāthairmardyaṃ daśapuṭaṃ punaḥ /
ṣaṭca jambīranīreṇa gokṣīreṇa puṭatrayaṃ

2,1.145

peṣaṇaṃ gharmapākaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
kuryāccatvāri karmāṇi ṭaṅkaṇaṃ ca puṭe puṭe

2,1.146

niścandraṃ jāyate hyabhraṃ sarvayogeṣu yojayet /
ayaṃ sāmānyasaṃskāro viśeṣastu nigadyate

2,1.147

<bhasmīkaraṇe viśiṣṭasaṃskāraḥ>
niścandrakaṃ mṛtavyoma sāmānyasaṃskṛtaṃ /
tattadrogaharadravyakvāthaiḥ piṣṭvā puṭe pacet

2,1.148

yantraistriḥ saptadhā kuryāttattadrogaharaṃ bhavet /
ayaṃ viśeṣasaṃskārastattadrogaharo bhavet

2,1.149

pūrvāhne peṣaṇaṃ kāryaṃ madhyāhne gharmapācanaṃ /
sāyāhne sthālikāpākaṃ kuryādrātrau puṭaṃ kramāt

2,1.150

saṃskāraḥ pañcadhā prokto ghanasya parameśvari /
dhānyābhrakaraṇaṃ sattvapātanaṃ nirmalakriyā

2,1.151

sumṛtīkaraṇaṃ caiva tvamṛtīkaraṇaṃ tathā /
māraṇe ghanasattvasya ghanapatrasya māraṇe

2,1.152

kramācchreṣṭhatamau proktau śastau daradaṭaṅkaṇau /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mustākvāthena dhānyābhraṃ pañcaviṃśatpuṭe pacet

2,1.153

gomūtraiśca tathā kvāthaistriphalāyāḥ sureśvari /
kāsamardadravairekaṃ gokṣīreṇa puṭaṃ tridhā

2,1.154

niścandraṃ jāyate hyabhraṃ sarvayogeṣu yojayet /
viśeṣasaṃskārayutaṃ tattadrogaharaṃ bhavet

2,1.155

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakasya bhāgaikaṃ bhāgau dvau ṭaṅkaṇasya ca /
piṣṭvā tadandhamūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā dhamet

2,1.156

svabhāvaśītalaṃ cūrṇaṃ sarvayogeṣu yojayet /
viśeṣasaṃskārayutaṃ tattadrogaharaṃ bhavet

2,1.157

<caturthaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ mardayedamlairgharme saṃsthāpayettataḥ /
puṭaṃ kuryāttato'mlena secanaṃ mardanaṃ punaḥ

2,1.158

viṃśadvāraṃ tato dugdhe puṭanistabdhaṃ abhrakaṃ /
kṣipettaṃ mardayeddugdhairdugdhe kṣiptvātape nyaset

2,1.159

puṭaṃ triḥ saptavārāṇi kuryādevaṃ punaḥ punaḥ /
taṇḍulaṃ vajravallī ca tālamūlī punarnavā

2,1.160

śārṅgerī maricaṃ caiva balā ca payasā saha /
pūrvābhraṃ peṣayedetaiḥ pratyekaiśca tryahaṃ tryahaṃ

2,1.161

kṣiptvātape puṭe pacyātpratyekena punaḥ punaḥ /
evaṃ niścandrakaṃ vyoma kajjalābhaṃ mṛtaṃ bhavet

2,1.162

<pañcamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakasya śuṣkasya daśāṃśaṃ maricaṃ kṣipet /
peṣayedamlavargeṇa amlairbhāvyaṃ dinatrayaṃ

2,1.163

tacchuṣkaṃ sampuṭe dhāmyaṃ khadirāṅgārakairdṛḍhaṃ /
ūrdhvapātre nivāryātha siñcedamlena kena taṃ

2,1.164

dhānyaṃ tatraiva ṣaḍvāramamlaiḥ siñcyātpunaḥ punaḥ /
agastyaśigruvarṣābhūmūlapatrabhavai rasaiḥ

2,1.165

piṣṭvābhraṃ secayettena ṣaḍdhā dhāmyaṃ ca secayet /
sitāmadhvājyagokṣīraistaddhautaṃ peṣyamabhrakaṃ

2,1.166

ruddhvā ṣaḍbhiḥ puṭaiḥ pācyaṃ piṣṭvā caiva punaḥ punaḥ /
matsyākṣyāścaikavīrāyā dravaiḥ piṣṭvā tridhā pacet

2,1.167

evaṃ gajapuṭaiḥ pācyaṃ niścandramayate'bhrakaṃ /
pattrābhrakasya sindūraṃ sarvayogeṣu yojayet

2,1.168

<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ mardayedyāmaṃ matsyākṣīsvarasaistataḥ /
pacedgajapuṭairevaṃ saptadhā tulasīrasaiḥ

2,1.169

kokilākṣarasaiḥ sapta kumārīsvarasaistathā /
śvetadūrvārasaistadvadvyāghrīkandarasaistathā

2,1.170

punarnavārasaiḥ sapta tadvatpañcāmṛtaistataḥ /
niścandraṃ jāyate hyabhraṃ sarvayogeṣu yojayet

2,1.171

<saptamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ ṭaṅkaṇaṃ tulyaṃ gomūtraistulasīdravaiḥ /
vākucyā sūraṇairnālyā dinaṃ piṣṭvā puṭe pacet

2,1.172

dravaiḥ punaḥ punaḥ piṣṭvā dinānteṣu puṭe pacet

2,1.173

ruddhvā ruddhvā puṭaistvevaṃ niścandraṃ cābhrakaṃ bhavet /
<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
piṣṭvā sāmlāranālena peṭālīmūlajatvacaṃ

2,1.174

taddravairmardayedabhraṃ dinaṃ gajapuṭe pacet /
evaṃ saptapuṭaṃ kāryaṃ dadhnā ca puṭasaptakaṃ

2,1.175

yavaciñcādravaistadvanniścandraṃ jāyate'bhrakaṃ /
<navamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakaṃ ravikṣīrai ravimūladravaiśca vā

2,1.176

mardyaṃ mardyaṃ puṭe pacyātsaptadhā mriyate dhruvaṃ /
<daśamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakaṃ tuṣāmlāntarātape sthāpayeddinaṃ

2,1.177

yāmaṃ mardyaṃ tu tadgolaṃ ruddhvā gajapuṭe pacet /
evaṃ kārpāsatoyāntaḥ sthāpyaṃ pācyaṃ puṭe pacet

2,1.178

evaṃ gokṣīramadhyasthaṃ sthāpyaṃ peṣyaṃ puṭe pacet /
paścādamlaiśca gokṣīraiḥ kārpāsaiśca punaḥ punaḥ

2,1.179

gharmapākaṃ mardanaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
ekaviṃśatpuṭe prāpte niścandraṃ jāyate'bhrakaṃ

2,1.180

sarveṣāṃ ghātitābhrāṇāṃ amṛtīkaraṇe vidhiḥ /
<abhrakasya guṇāḥ>
abhrakaṃ gaganaṃ bhṛṅgaṃ bahuputraṃ umābhavaṃ

2,1.181

patrābhrakasya sindūramamṛtaṃ paramaṃ hitaṃ /
tridoṣaghnaṃ balakaraṃ vṛṣyamārogyadaṃ śuci

2,1.182

sarvarogaharaṃ saumyaṃ viṣaghnaṃ ca rasāyanaṃ /
<cinnabaraḥḥ synonyms>
hiṅgulo daradaṃ cūrṇapāradaśca rasodbhavaḥ

2,1.183

rasagarbhaḥ suraṅgaśca lohaghnaḥ siddhipāradaḥ /
<cinnabaraḥḥ subtypes>
hiṅgulastrividho jñeyaścarmāraḥ śukatuṇḍakaḥ

2,1.184

haṃsapādaśca tatrādyaṃ tārakarmaṇi yojayet /
adhamaṃ taṃ vijānīyācchukatuṇḍaṃ ca madhyamaṃ

2,1.185

hematārakriyāmārge yojayetparameśvari /
haṃsapādo mahāśreṣṭhaḥ sarvakarmakaro hi saḥ

2,1.186

tasya sattvaṃ sūta eva daradasya tribhedataḥ /
<śukatuṇḍaḥḥ phys. properties>
hemakiṭṭasya sadṛśastadrūpastīkṣṇamārakaḥ

2,1.187

carmārastīkṣṇarūpaḥ syātsuprītaḥ śukatuṇḍakaḥ /
<haṃsapādaḥḥ properties>
japākusumasaṅkāśo haṃsapādo mahottamaḥ

2,1.188

rasāyane sarvasūtaharaṇe sarvarañjane /
lohānāṃ māraṇe śreṣṭho varṇotkarṣaṇakarmaṇi

2,1.189

rasakasya tathā rāgabandhe dhaureyakaḥ smṛtaḥ /
maladoṣādikaṃ nāsti sarvakāryeṣu pūjyate

2,1.190

<hiṅgulaśuddhiḥ>
meṣīkṣīreṇa daradamamlavargaiśca bhāvitaṃ /
saptavāraṃ prayatnena śuddhimāyāti niścitaṃ

2,1.191

<hiṅgulasattvapātanam>
daradaṃ pātanāyantre pātitaṃ ca jalāśaye /
sattvaṃ sūtakasaṅkāśaṃ vimuñcati na saṃśayaḥ

2,1.192

<hiṅgulasya guṇāḥ>
ye guṇāḥ pārade proktāste guṇāḥ santi hiṅgule /
navajvaraharaḥ proktaḥ sampātajvaranāśanaḥ

2,1.193

<gairikam>
gairikaṃ giridhātuḥ syādraktadhāturgavedhukaṃ /
<gairikaḥḥ subtypes>
gairikaṃ dvividhaṃ proktaṃ tatrādyaṃ svarṇagairikaṃ

2,1.194

pāṣāṇagairikaṃ cānyatpūrvaṃ śreṣṭhatamaṃ guṇaiḥ /
<gairikasya guṇāḥ>
śoṇitaṃ masṛṇaṃ snigdhaṃ svādu vṛṣyaṃ himaṃ laghu

2,1.195

cakṣuṣyaṃ raktapittaghnaṃ viṣahidhmāvamipraṇut /
tāpajvaraharaṃ śreṣṭhaṃ hemaghnaṃ raktagairikaṃ

2,1.196

<pāṣāṇagairikaḥḥ phys. properties>
pāṣāṇagairikaṃ proktaṃ kaṭhinaṃ tāmravarṇakaṃ /
<capalaḥ>
dehavedhī lohavedhī capalā rasabandhinī

2,1.197

capalā bahubhedā ca sarvalohasvarūpataḥ /
hemastāro ravimayaḥ sīsātmā vaṅgarūpadhṛk

2,1.198

tīkṣṇarūpaḥ kāṃsyarūpo rakto viṣamayastathā /
<capalasvarūpam>
sattvalohasvarūpāste viṣo haritalohabhāk

2,1.199

viṣākhyaṃ capalaṃ prāpya nirjīve tasya dāpayet /
puṭenāraṇyajaiśchāṇaiḥ sadhūmaṃ sarvathā tyajet

2,1.200

naśyeta tasya dhūmaṃ vai sparśanaṃ dūratastyajet /
aśanāttasya saṃsparśānmriyate sadya eva hi

2,1.201

dhūmāvalokanācchīrṣapīḍā saṃjāyate jvaraḥ /
evaṃ dattapuṭe śānte gṛhṇīyāccapalaṃ tataḥ

2,1.202

<capalasya guṇāḥ>
tasya saṃsparśamātreṇa hīrako mriyate kṣaṇāt /
sarveṣāṃ capalānāṃ vai svabhāvaḥ samudāhṛtaḥ

2,1.203

vaṅgastambhe nāgarāje krame vātīva śasyate /
sarvalohāni kurvanti suvarṇaṃ tārameva ca

2,1.204

yuktyātha śodhitaḥ sūte vinā bījaṃ ca vā tathā /
śataṃ vāpi sahasraṃ vā lakṣaṃ koṭiṃ ca vedhayet

2,1.205

vajreṇa rasarājena bījena ca samāśritā /
dhūmato vedhayellohānrasajīrṇaḥ svayaṃ galet

2,1.206

niṣpatya tena dehasya capalena mahātmanā /
<śilājatu>
aśmajaṃ girijaṃ śailamaśmalākṣā śilājatu

2,1.207

<śilājatuḥḥ subtypes>
śilādhāturdvidhā prokto gomūtrādyo rasāyanaṃ /
karpūrapūrvakaścānyastatrādyo dvividhaḥ smṛtaḥ

2,1.208

sasattvaścaiva niḥsattvastayoḥ pūrvo guṇādhikaḥ /
grīṣme tīvrārkataptebhyaḥ pādebhyo himabhūbhṛtaḥ

2,1.209

svarṇarūpyākagarbhebhyaḥ śilādhāturviniḥsaret /
<śilājatorguṇāḥ>
svarṇagarbhagirerjātaṃ japāpuṣpanibhaṃ guru

2,1.210

sasattvaṃ svādu paramaṃ paramaṃ tadrasāyanaṃ /
rūpyagarbhagirerjātaṃ madhuraṃ pāṇḍuraṃ guru

2,1.211

śilājaṃ pāṇḍurogaghnaṃ viśeṣātpittarogajit /
tāmragarbhagirerjātaṃ nīlavarṇaṃ ghanaṃ guru

2,1.212

śilājaṃ kaphavātaghnaṃ tīkṣṇoṣṇaṃ dīpanaṃ paraṃ /
vahnau kṣiptaṃ bhavedyattalliṅgākāraṃ hyadhūmakaṃ

2,1.213

salile'pyavalīnaṃ ca tatsiddhaṃ hi śilājatu /
gomūtragandhi kṛṣṇaṃ guggulukābhaṃ saśarkaraṃ mṛtsnaṃ /
snigdhamanamlakaṣāyaṃ mṛdu guru ca śilājatu śreṣṭhaṃ

2,1.214

sarvaṃ ca tiktakaṭukaṃ svādu nātyuṣṇaśītalaṃ

2,1.215

vṛṣyaṃ tridoṣajidbhedi cakṣuṣyaṃ ca rasāyanaṃ /
kṣayaśophodarārśoghnaṃ mehamūtragrahāpahaṃ

2,1.216

nūnaṃ sajvarapāṇḍuśophaśamanaṃ mehāgnimāndyāpahaṃ medaśchedakaraṃ ca yakṣmaśamanaṃ mūlāmayonmūlanaṃ /
plīhavināśanaṃ jaṭharahṛcchūlaghnaṃ āmāpahaṃ sarvatvaggadanāśanaṃ kimaparaṃ dehe ca lohe hitaṃ

2,1.217

rasoparasasūtendraratnaloheṣu ye guṇāḥ /
vasanti te śilādhātau jarāmṛtyujigīṣayā

2,1.218

<bhūnāgaḥ>
bhūnāgaḥ kṣitināgaśca bhūlatā raktajantukaḥ /
kṣitijaḥ kṣitijantuśca viṣaghno raktatuṇḍakaḥ

2,1.219

yāsāṃ chede na raktaṃ prabhavati satataṃ prāyaśo raktabhūmau /
saṃgrāhyā bhūlatāstā viṣaharadhanadaṃ pātayettāsu sattvaṃ /
tadyuktyā pāradendraścarati yadi samaṃ sāraṇāyantrayogaiḥ /
baddho'yaṃ koṭivedhī samaravirajate yojayedbhāskare vā

2,1.220

<bhūnāgasattvasya guṇāḥ>
sattvaṃ bhūnāgajaṃ kṣvelayakṣarākṣasamṛtyujit /
sarvavaśyakaraṃ sarvarogaghnaṃ ca rasāyanaṃ

2,1.221

rasendre jāraṇākarmajāritaṃ koṭivedhakṛt /
suvarṇādīni lohāni raktāni grasati kṣaṇāt

2,1.222

<bhūnāgasattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
raktabhūjātabhūnāgamṛttikāṃ kṣālayejjalaiḥ /
yāvatsattvāvaśeṣaṃ syāddhautasattvaṃ tadeva hi

2,1.223

mitrapañcakayuktaṃ tanmūṣāyāṃ dhamayeddṛḍhaṃ /
nirbhidya mūṣāṃ tatsattvaṃ gṛhītvā kiṭṭakaṃ punaḥ

2,1.224

evaṃ trivāraṃ dhamanātsattvaśeṣaṃ samāharet /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
bhūnāgamṛttikāṃ bhāṇḍe bhūnāgaiḥ saha nikṣipet

2,1.225

ṣaṇmāsāntaṃ samāntaṃ vā jalaiḥ siñcenmuhurmuhuḥ /
asya sattvaṃ vidhānena gṛhṇīyādabhrasattvavat

2,1.226

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
raktabhūmijabhūnāgānpañjarasthena barhiṇā /
bhakṣayettu śaratkāle nityaṃ tanmalamāharet

2,1.227

lākṣāsarjarasaḥ sarjī guggulurmitrapañcakaṃ /
ūrṇā kṣārāśca paṭavo nīlasarpendragopakau

2,1.228

matsyaśca nīlasaraṭaḥ kūrmapṛṣṭhaṃ śaśāsthi ca /
mākṣīkaṃ śikhiśaṃkhatutthaṃ ca sarvāṃśaṃ barhiṇo malaṃ

2,1.229

sarvaṃ nikṣipya mūṣāyāṃ dhamettīvrāgninā dṛḍhaṃ /
nirbhidya mūṣāṃ tatsattvaṃ gṛhītvā kiṭṭakaṃ punaḥ

2,1.230

evaṃ trivāradhamanātsattvaśeṣaṃ samāharet /
<haridrāśmā>
haridrāśmā niśāgrāvaḥ pītāṅgaḥ pītakarṣaṇaḥ

2,1.231

tatsattvakaṃ sitaṃ svarṇaṃ śreṣṭhaṃ rasarasāyane /
<agnijāraḥ>
agnijāro'gniniryāso'pyagnigarbho'gnijaḥ smṛtaḥ

2,1.232

vaḍabāgnimalo jñeyo jarāyuścārṇavodbhavaḥ /
agnijvālo'gnijāraśca proktaḥ sindhuplavo daśa

2,1.233

sāmudrasyāgninakrasya jarāyurbahirujjhitaḥ /
saṃśuṣko bhānutāpena so'gnijāra iti smṛtaḥ

2,1.234

jārābhaṃ dahati sparśātpicchilaṃ sāgarotplavaṃ /
jarāyustaccaturvarṇaṃ śreṣṭhaṃ teṣu salohitaṃ

2,1.235

<agnijārasya guṇāḥ>
syādagnijāraḥ kaṭukoṣṇavīryaḥ tundāmayaghnaḥ kaphavātahārī /
pittapradaḥ śoṇitasannipātaśūlādivātāmayanāśakaśca

2,1.236

agnijārastridoṣaghno dhanurvātādivātanut /
mardano rasavīryasya dīpano jāraṇastathā

2,1.237

<kharparī (rasakam)>
kharparī rasakaṃ tutthakharparyamṛtasambhavā /
rasako dvividhaḥ prokto darduraḥ kāravellakaḥ

2,1.238

sadaṃśo darduraḥ prokto nirdaṃśaḥ kāravellakaḥ /
sattvapāte śubhaḥ pūrvo dvitīyaścauṣadhādiṣu

2,1.239

ghanasattvanibhaṃ bāhye śubhaṃ hāridravattataḥ /
acchaṃ kharparavattutthaṃ uttamaṃ satodaraṃ

2,1.240

<kharparyā guṇāḥ>
rasakaḥ sarvadoṣaghnaḥ kaphapittavināśanaḥ /
cakṣūrogakṣayaghnaśca lohapāradarañjanaḥ

2,1.241

nāgārjunena nirdiṣṭau rasasya rasakāvubhau /
śreṣṭhau siddharasau khyātau dehalohakarau parau

2,1.242

rasaśca rasakaścobhau yenāgnisahanau kṛtau /
dehalohamayīṃ siddhiṃ dāsyatastu na saṃśayaḥ

2,1.243

<kharparīsattvapātanam>
jayantītriphalācūrṇaṃ haridrāguḍaṭaṅkaṇaṃ /
pādāṃśaṃ rasakasyedaṃ piṣṭvā mūṣāḥ pralepayet

2,1.244

nalikāsampuṭaṃ baddhvā śoṣayedātape khare /
grāhyaṃ pātālayantreṇa sattvaṃ dhmāte puṭe'tha vā

2,1.245

<kharparīśuddhiḥ>
rajasvalārajomūtrai rasakaṃ bhāvayeddinaṃ /
taireva dinamekaṃ tu mardayecchuddhimāpnuyāt

2,1.246

<mayūratuttham>
mayūratutthaṃ tutthaṃ ca nīlāśmā tāmrabhasma ca /
mayūragrīvakaṃ kṣveḍanāśanaṃ sasyakaṃ priye

2,1.247

mayūragrīvasaṅkāśaṃ ghṛṣṭe gokṣīrasannibhaṃ /
apsu ca plavate kṣiptametanmāyūratutthakaṃ

2,1.248

athavā śukapicchābhamantaḥ kāñcanabindubhiḥ /
aṅkitaṃ gharṣayettutthaṃ āyase cāmlasaṃyute

2,1.249

bhavedayastāmranibhaṃ etanmāyūratutthakaṃ /
<mayūratutthaśuddhiḥ>
viṣṭhayā mardayettutthaṃ mārjārakakapotayoḥ

2,1.250

daśāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā pācyaṃ mṛdupuṭe tataḥ /
puṭaṃ dadhnā puṭaṃ kṣaudrairdeyaṃ tutthaviśuddhaye

2,1.251

<mayūratutthasattvapātanam>
tutthaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ caiva tulyaṃ ślakṣṇaṃ vimardayet /
mūṣāyāṃ taṃ vinikṣipya ruddhvā tīvrāgninā dhamet

2,1.252

indragopanibhaṃ sattvaṃ patatyeva na saṃśayaḥ /
<mayūratutthasya guṇāḥ>
tutthaṃ kaṭukaṣāyoṣṇaṃ śvitranetrāmayāpahaṃ

2,1.253

viṣadoṣeṣu sarveṣu praśastaṃ kāntikārakaṃ /
<kaṅkuṣṭhaḥḥ synonyms>
kaṅkuṣṭhaṃ kākakuṣṭhaṃ ca recakaṃ rāgadāyakaṃ

2,1.254

<kaṅkuṣṭhaḥḥ subtypes>
kaṃkuṣṭhaṃ ca dvidhā proktaṃ hematārātmakaṃ tathā /
<kaṅkuṣṭhaḥḥ medic. properties>
vraṇajantujvaraghnaṃ ca śūlodāvartagulmahṛt

2,1.255

<girisindūram>
mahāgiriṣu cāllova pāṣāṇāntasthito rasaḥ /
śuṣkaḥ śoṇaḥ sa nirdiṣṭo girisindūrasaṃjñayā

2,1.256

tridoṣaśamanaṃ bhedi rasabandhanakārakaṃ /
dehalohakaraṃ netryaṃ girisindūramīritaṃ

2,1.257

<ṭaṅkaṇam>
ṭaṅkaṇaṃ ṭaṅkaṇakṣāro rasakṣāro rasādhikaḥ /
lohadrāvī rasaghnaśca subhago raṅgadaśca saḥ

2,1.258

mālatītīrasambhūtaḥ kṣāraśreṣṭho navāhvayaḥ /
aśmarīmatisāraṃ ca nihanyātsthāvaraṃ viṣaṃ

2,1.259

rasasiddhikaraḥ prokto nāgārjunapuraḥsaraiḥ /
<kampillakaḥ>
iṣṭacūrṇasya saṅkāśaścandrikāḍhyo'tirekaḥ

2,1.260

saurāṣṭradeśakhanijaḥ sa hi kampillako mataḥ /
pittavraṇādhmānavibandhanaghnaḥ śleṣmodarārtikrimigulmahārī /
mūlāmaśūlajvaraśophahārī kaṃpillako ricya malāpahārī

2,1.261

<vatsanābhiḥ>
utpatyādi viṣasyādau kathitaṃ hi rasāyanaṃ

2,1.262

amṛtaṃ syādvatsanābho viṣaṃ ugraṃ mahauṣadhaṃ /
garalaṃ maraṇaṃ nāgaḥ stokakaṃ prāṇahārakaṃ

2,1.263

sarvakuṣṭhaharaṃ proktaṃ sarvavyādhivināśanaṃ /
sannipātādirogāṇāṃ vinivṛttikaraṃ priye

2,1.264

<kāsīsaḥḥ synonyms>
kāsīsaṃ dhātukāsīsaṃ kesaraṃ haṃsalomaśaṃ /
śodhanaṃ pāṃśukāsīsaṃ śubhraṃ sattvāhvayaṃ mataṃ

2,1.265

<kāsīsaḥḥ subtypes>
kāsīsaṃ trividhaṃ śubhraṃ kṛṣṇaṃ pītamiti smṛtaṃ /
kāsīsaṃ puṣpakāsīsaṃ hīrakāsīsamityatha

2,1.266

pītaṃ kṛṣṇaṃ sitaṃ raktaṃ caturdheti pare jaguḥ /
<kāsīsaḥḥ medic. properties>
kāsīsamuṣṇaṃ sakṣārakaṣāyāmlaṃ satiktakaṃ

2,1.267

vātaśleṣmapraśamanaṃ cakṣuṣyaṃ rañjakaṃ paraṃ /
mūtrakṛcchrāśmarīkuṣṭhakaṇḍūvraṇaviṣāpahaṃ

2,1.268

<gaurīpāṣāṇakaḥ>
gaurīpāṣāṇakaḥ pīto vyaktadehaśca cūrṇakaḥ /
rasabandhakaraḥ snigdho doṣaghno rasavīryakṛt

2,1.269

<tuvarī phaṭakī ca>
bhūmistuvarikā phullatuvarī rañjikā kṣitiḥ /
citrabhūścīnakāraśca mañjiṣṭhārāgadāyinī

2,1.270

khagastu phaṭakī dugdhapāṣāṇo netrarogahā /
karpūrākhyaśilādhāturmañjiṣṭhārāgarañjakaḥ

2,1.271

<podāraśṛṅgī>
sadalaṃ pītavarṇaṃ ca bhavedgurjaramaṇḍale /
arjunasya gireḥ pārśve jātaṃ podāraśṛṅgikaṃ

2,1.272

sīsasattvaṃ marucchleṣmaśamanaṃ puṅgadāpahaṃ /
rasabandhanaṃ utkṛṣṭaṃ keśarañjanamuttamaṃ

2,1.273

<sindūraḥḥ synonyms>
sindūranāgagarbhe saimantikavīrapāṃsu nāgabhavaṃ /
raktaṃ ca nāgareṇuḥ gaṇapatibhūṣā suraṅga ityākhyā

2,1.274

saubhāgyaṃ caiva śṛṅgāraṃ maṅgalyaṃ aruṇaṃ rajaḥ /
<sindūraḥḥ medic. properties>
sindūraṃ kaṭukaṃ tiktamuṣṇaṃ vraṇaviropaṇaṃ

2,1.275

kilāsaviṣakaṇḍūtivisarpaśamanaṃ paraṃ /
hiṅgule ye guṇāḥ santi te guṇāstimurau priye

2,1.276

<rasāñjanam>
rasāñjanaṃ rasodbhūtaṃ rasagarbhaṃ rasāgrajaṃ /
rītyāṃ tu dhāmyamānāyāṃ tatkiṭṭaṃ tu rasāñjanaṃ

2,1.277

tadabhāve tu kartavyaṃ dārvīkvāthasamudbhavaṃ /
kṛtakaṃ bālabhaiṣajyaṃ dārvīkvāthodbhavaṃ tathā

2,1.278

dārvīkvāthabhavaṃ kaṇṭhavikāsi kṣiptaṃ akṣṇi yat /
tadrasāñjanamuddiṣṭaṃ kaṣāyaṃ kaṭu tiktakaṃ

2,1.279

kiṃciduṣṇaṃ kaphaharaṃ chedanaṃ lekhanaṃ laghu /
raktapittapraśamanaṃ netrarogavināśanaṃ

2,1.280

rasāñjanaṃ tārkṣyaśailaṃ jñeyaṃ varyañjanaṃ tathā /
rasanābhaṃ cāgnisāraṃ dvādaśāhvayakīrtitaṃ

2,1.281

<nīlāñjanam>
nīlaṃ nīlāñjanaṃ caiva cakṣuṣyaṃ vārisambhavaṃ /
kapotakaṃ ca kāpotaṃ samproktaṃ śakrabhūmijaṃ

2,1.282

śītaṃ nīlāñjanaṃ proktaṃ kaṭutiktakaṣāyakaṃ /
cakṣuṣyaṃ kaphavātaghnaṃ viṣaghnaṃ ca rasāyanaṃ

2,1.283

<sauvīrāñjanam>
sauvīramañjanaṃ snigdhamavaghṛṣṭaṃ śilātale /
añjanābhaṃ śilārūpametacchreṣṭhaṃ akṛtrimaṃ

2,1.284

sauvīramañjanaṃ caiva raktapittaharaṃ hitaṃ /
viṣahidhmākṣirogaghnaṃ vraṇaśodhanaropaṇaṃ

2,1.285

<srotoñjanaḥḥ synonyms>
srotodbhavaṃ srotanadībhavaṃ ca srotoñjanaṃ vāribhavaṃ tathānyaṃ /
sauvīrasāraṃ ca kapotasāraṃ valmīkaśīrṣaṃ munisaṃmitāhvaṃ

2,1.286

valmīkaśikharākāraṃ bhaṅge nīlotpaladyutiḥ /
gharṣaṇe gairikacchāyaṃ srotoñjanamidaṃ bhavet

2,1.287

<srotoñjanaḥḥ medic. properties>
sroto'ñjanaṃ śītakaṭukaṣāyaṃ krimināśanaṃ /
rasāyanaṃ rase yojyaṃ stanyavṛddhikaraṃ paraṃ

2,1.288

sroto'ñjanaṃ himaṃ snigdhaṃ tṛṣṇāhṛtsvādu lekhanaṃ /
netryaṃ hidhmāvamicchardikaphapittāsrakopanut

2,1.289

<ahiphenam>
śrāntasya mathanākṣobhādvāsukervadanotthitāḥ /
dvīpāntare patanti sma saviṣāḥ svedabindavaḥ

2,1.290

yatra yatra patanti sma prarūḍhā gulmarūpataḥ /
teṣu jātaṃ tu niryāsamaphenaṃ bruvate janāḥ

2,1.291

caturvidhamaphenaṃ syājjāraṇaṃ māraṇaṃ tathā /
dhāraṇaṃ sāraṇaṃ caiva kramādvakṣyāmi lakṣaṇaṃ

2,1.292

śvetaṃ tu jāraṇaṃ proktaṃ kṛṣṇavarṇaṃ tu māraṇaṃ /
dhāraṇaṃ pītavarṇaṃ ca karburaṃ sāraṇaṃ tathā

2,1.293

jāraṇaṃ jarayedannaṃ māraṇaṃ mṛtyudāyakaṃ /
dhāraṇaṃ ca vayaḥstambhaṃ sāraṇaṃ malasārakaṃ

2,1.294

aphenaṃ sannipātaghnaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ ca mohadaṃ /
grahaṇīmatisāraṃ ca nāśayetṣaṇḍatāmapi

2,1.295

<puṣpāñjanaḥḥ synonyms>
puṣpāñjanaṃ puṣpaketuḥ kaustubhaḥ kusumāñjanaṃ /
rītikaṃ rītikusumaṃ rītipuṣpaṃ ca puṣpakaṃ

2,1.296

<puṣpāñjanaḥḥ medic. properties>
puṣpāñjanaṃ hitaṃ proktaṃ pittahikkāpradāhanut /
nāśayedviṣakāsārtisarvanetrāmayāpahaṃ

2,1.297

<śaṅkha>
śaṅkho'rṇavabhavaḥ kamburjalajaḥ pāvanadhvaniḥ /
kuṭilo'ntarmahānādaḥ śvetapītaḥ sunādakaḥ

2,1.298

sasvano dīrghanādaśca bahunādo harapriyaḥ /
kṣullakaḥ kṣudraśaṅkhaḥ syācchaṃbūko nakhaśaṅkhakaḥ

2,1.299

śaṅkhaḥ kaṭurasaḥ śītaḥ puṣṭivīryabalapradaḥ /
gulmaśūlakaphaśvāsanāśano viṣadoṣahā

2,1.300

kṣullakaḥ kaṭukaḥ snigdhaḥ śūlahārī ca dīpanaḥ /
śuktirmuktāprasūścaiva mahāśuktiśca śuktikā

2,1.301

muktāsphoṭastautikastu mauktikaprasavā ca sā /
jñeyā mauktikasūścaiva muktāmātā tathā smṛtā

2,1.302

muktāśuktiḥ kaṭuḥ snigdhā śvāsahṛdrogahāriṇī /
śūlapraśamanī rucyā madhurā dīpanī parā

2,1.303

jalaśuktiḥ kṣudraśuktiḥ krimisusphuṭikā ca sā /
jalaśuktiḥ kaṭuḥ snigdhā dīpanī gulmaśūlanut

2,1.304

tathā viṣaharā rucyā pācanī baladāyinī /
<kaparda>
kapardako varāṭaśca kapardaśca varāṭikā

2,1.305

carācaraścaro varyo bālakrīḍanakaśca sa /
pītābhā granthilā pṛṣṭhe dīrghavṛttā varāṭikā

2,1.306

rasavaidyairvinirdiṣṭā sā carācarasaṃjñakā /
sārdhaniṣkabharā śreṣṭhā niṣkabhārā ca madhyamā

2,1.307

pādonaniṣkabhārā ca kaniṣṭhā parikīrtitā /
pariṇāmādiśūlaghnī grahaṇīkṣayanāśanī

2,1.308

kaṭūṣṇā dīpanī vṛṣyā netryā vātakaphāpahā /
rasendrajāraṇe proktā biḍadravyeṣu śasyate

2,1.309

tadanye puṃvarāṭāḥ syurguravaḥ śleṣmapittalāḥ /
kapardaḥ kaṭutiktoṣṇaḥ karṇaśūlavraṇāpahaḥ

2,1.310

gulmaśūlāmayaghnaśca netradoṣanikṛntanaḥ /
<sābuṇi>
sarvakṣāro bahukṣāraḥ samūhakṣārasābuṇiḥ

2,1.311

stomakṣāro mahākṣāro malāriḥ kṣāramelakaḥ /
sarvakṣāraṃ atikṣāraṃ cakṣuṣyaṃ bastiśodhanaṃ

2,1.312

udāvartakrimighnaṃ ca biḍavadvastraśodhanaṃ /
<navasāra>
karīrapīlukāṣṭheṣu pacyamāneṣṭakodbhavaḥ

2,1.313

kṣāro'sau navasāraḥ syāccūlikālavaṇābhidhaḥ /
rasendrajāraṇaṃ lohadrāvaṇaṃ jaṭharāgnikṛt

2,1.314

gulmaplīhāsyaśoṣaghnaṃ bhuktamāṃsādijāraṇaṃ /
<saurāṣṭrī>
gopittena śataṃ vārānsaurāṣṭrīṃ bhāvayettataḥ

2,1.315

dhamitvā pātayetsatvaṃ krāmaṇaṃ cātiguhyakaṃ /
<ākhupāṣāṇa>
mūṣakasyābhidhā pūrvaṃ pāṣāṇasyābhidhā tataḥ

2,1.316

ākhupāṣāṇanāmāyaṃ lohasaṅkarakārakaḥ /
ākhugrāvā saro rūkṣo vamiśītajvarāpahaḥ

2,1.317

tārakarmaṇi saṃpūjyo medodurmāṃsakṛntanaḥ /
<sarjarasa>
rālaḥ sarjarasaścaiva yakṣadhūpo'gnivallabhaḥ

2,1.318

deveṣṭaḥ śālaniryāsaḥ surabhirdhūpavallabhaḥ /
rālastu pañcadhā prokto raktaḥ pītaḥ sito'sitaḥ

2,1.319

nānāvarṇaśca vijñeyaḥ kṛṣṇasteṣu guṇottaraḥ /
rālastu śiśiraḥ snigdhaḥ kaṣāyastiktako rase

2,1.320

vātapittaharaḥ sphoṭakaṇḍūtivraṇanāśanaḥ /
<guggulu>
dānavendravijitānpurā surānbhraṣṭakāntidhṛtidhairyatejasaḥ /
vīkṣya viṣṇuramṛtaṃ kilāsṛjatgugguluṃ balavapurjayapradaṃ

2,1.321

marubhūmiṣu jāyante prāyaśaḥ purapādapāḥ

2,1.322

bhānormayūkhaiḥ saṃtaptā grīṣme muñcanti gugguluṃ /
gugguluḥ pañcadhā prokto mahiṣākṣaśca nīlakaḥ

2,1.323

padmastu kumudaścaiva suvarṇaḥ pañcamaḥ priye /
mahiṣākṣaśca nīlaśca dantināṃ guṇadāyakau

2,1.324

vājināṃ kumudaḥ padmo narāṇāṃ svarṇavarṇakaḥ /
eraṇḍabījataile vā tilataile'thavā ghṛte

2,1.325

pañcatiktaśṛtaiḥ kvāthaiḥ śuddhiṃ kuryātsugugguluṃ /
dolāyantre pacettāvadyāvannirmalatā bhavet

2,1.326

evaṃ viśuddhaṃ saṃgrāhyaṃ tattadyogeṣu yojayet /
piṭakāgaṇḍamālādyā naśyanti ca marudgadāḥ

2,1.327

<yavakṣāra>
yavakṣāro'mṛtaḥ pākyo yavajo yavaśūkajaḥ /
yavaśūko yavāhvaśca yavapākyo yavārujaḥ

2,1.328

yavakṣāraḥ kaṭūṣṇaśca kaphavātodarārtinut /
āmaśūlāśmarīkṛcchraviṣadoṣaharaḥ paraḥ

2,1.329

<sarjakṣāra>
sadyaḥkṣāraḥ sarjikaśca kṣāraḥ sajjī suvarjikaḥ /
sarjīkaḥ kaṭurūkṣaśca tīkṣṇo vātakaphārtinut

2,1.330

gulmānāhavamighnaśca mehajāṭhararogahṛt /
<lavaṇakṣāra>
loṇāraṃ lavaṇotthaṃ lavaṇāsuraṃ ca lavaṇamedaśca

2,1.331

jatujaṃ lavaṇakṣāraṃ lavaṇaṃ ca kṣāralavaṇaṃ ca /
loṇakakṣāraṃ atyuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ pittapravṛddhidaṃ

2,1.332

kṣāraṃ lavaṇaṃ īṣacca vātagulmādiśūlanut /
<vajrakakṣāra>
vajrakaṃ vajrakakṣāraṃ kṣāraśreṣṭhaṃ vidārakaṃ

2,1.333

sāraṃ candanasāraṃ ca dhūmotthaṃ dhūmajaṃ gajāḥ /
vajrakakṣāraṃ atyuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ kṣāraṃ ca rodhanaṃ

2,1.334

gulmodarārtiviṣṭambhaśūlapraśamanaṃ paraṃ /
<sāmudralavaṇa>
sāmudrakaṃ tu sāmudraṃ sāmudralavaṇaṃ śivaṃ

2,1.335

<sea saltaḥḥ medic. properties>
sāmudraṃ laghu hṛdyaṃ ca vāritāsṛjapittalaṃ /
vidāhi kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ rucikṛtpriyaṃ

2,1.336

<saindhava>
saindhavaṃ syācchītaśivaṃ nādeyaṃ sindhujaṃ śivaṃ /
śuddhaṃ śivātmakaṃ pathyaṃ māṇimanthaṃ navābhidhaṃ

2,1.337

saindhavaṃ lavaṇaṃ vṛṣyaṃ cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ ruci /
pūtaṃ nasyāttridoṣaghnaṃ vraṇadoṣavibandhajit

2,1.338

saindhavaṃ dvividhaṃ jñeyaṃ sitaṃ raktamiti kramāt /
rasavīryavipākeṣu guṇāḍhyaṃ pūtanaṃ sitaṃ

2,1.339

<kācalavaṇa>
nīlakācodbhavaṃ kācatilakaṃ caiva kācasambhavaṃ /
kākasauvarcalaṃ kācalavaṇaṃ pākyajaṃ smṛtaṃ

2,1.340

kācotthaṃ hṛdyagandhaṃ ca tatkālalavaṇaṃ tathā /
kuruvindaṃ kācamalaṃ katimaṃ ca caturdaśa

2,1.341

kācākhyaṃ lavaṇaṃ rucyamīṣatkṣāraṃ sapittalaṃ /
dāhadaṃ kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ gulmaśūlahṛt

2,1.342

<biḍalavaṇa>
biḍaṃ ca biḍakaṃ khaṇḍaṃ kṛtakṣāraṃ ca āsuraṃ /
supākyaṃ lavaṇaṃ khaṇḍaṃ dhūrtaṃ kṛtrimakaṃ daśa

2,1.343

biḍaṃ uṣṇaṃ salavaṇaṃ dīpanaṃ vātanāśanaṃ /
rucyaṃ cājīrṇaśūlaghnaṃ gulmamehavināśanaṃ

2,1.344

<sauvarcala>
sauvarcalaṃ ca rucakaṃ tilakaṃ hṛdyagandhakaṃ /
akṣaṃ ca kṛṣṇalavaṇaṃ rucyaṃ kodravikaṃ tathā

2,1.345

<sauvarcalaḥḥ medic. properties>
sauvarcalaṃ laghu kṣāraṃ kaṭūṣṇaṃ gulmaśūlanut /
ūrdhvavātāmaśūlārtivibandhārocakaṃ jayet

2,1.346

<amlavetasa>
amlo'mlavetaso vedhī rasāmlo vītavetasaḥ /
vetasāraścāmlasāraḥ śaravedhī ca vedhakaḥ

2,1.347

nīlaśca bhedano bhedī rājāmlaścāmlabhedanaḥ /
amlāṅkuśo raktasāraḥ phalāmlaścāmlanāyakaḥ

2,1.348

sahasravedhī vīrāmlo gulmaketurdharākṣidhā /
śaṅkhamāṃsādidrāvī syaddvidhā caivāmlavetasaḥ

2,1.349

amlavetasamatyamlaṃ kaṣāyoṣṇāmavātajit /
kaphārśaḥsamagulmāmaṃ arocakaharaṃ paraṃ

2,1.350

<kāca>
kācastuṣārasāraśca rasakhoṭamalāpahaḥ /
śṛṅgārī cābhradhārī ca sarvanetrāmayāpahā

2,1.351

<chagaṇa>
piṣṭakaṃ chagaṇaśchāṇamutpalaṃ ca vanotpalaṃ /
kariṇḍopalaśāṭhī ca varaṭī chagaṇābhidhā

2,1.352

rasalohadoṣahāri khyātaṃ tadbhasma duritasaṃhṛtaye /
<aṅgāra>
śikhitrāḥ pāvakocchiṣṭā aṅgārāḥ koliśā matāḥ

2,1.353

kokilāśceti cāṅgārā nirvāṇāḥ payasā vinā /
<sikatā>
sikatā pravāhajanitā siktā pānīyacūrṇakā sūkṣmā

2,1.354

sā vālukā śramaghnī saṃsekātsannipātaghnī /
<uparasaśodhana>
kāsīsaṃ bhāvayedgharme dinaṃ jambīrajairdravaiḥ

2,1.355

śudhyate ṭaṅkaṇaṃ gairī kaṅkuṣṭhaṃ ca varāṭikā /
śaṅkhaṃ nīlāñjanaṃ caiva pṛthakśodhyaṃ dine dine

2,1.356

godugdhaistriphalākvāthairbhṛṅgadrāvaiḥ śilājatu /
mardayedāyase pātre dinaikaṃ tacca śudhyati

2,1.357

meṣīkṣīreṇa daradamamlavargaiśca bhāvitaṃ /
saptavāraṃ prayatnena śuddhimāyāti niścayaṃ

2,1.358

sūryāvartaṃ vajrakandaṃ kadalī devadālikā /
śigruḥ kośātakī vandhyā kākamācī ca vālukā

2,1.359

āsāmekarasenaiva trikṣārairlavaṇaiḥ saha /
bhāvayedamlavargaiśca dinamekaṃ prayatnataḥ

2,1.360

sauvīraṃ kāntapāṣāṇaḥ śuddhā bhūnāgamṛttikā /
sarve uparasāścātha pṛthagbhāvyaṃ dinaṃ dinaṃ

2,1.361

tataḥ pācyaṃ ca taddrāvairḍolāyantre dinaṃ sudhīḥ /
śudhyante nātra sandehaḥ sarve uparasāḥ pṛthak

2,1.362

punarnavāmeghanādakapijambīratindukaiḥ /
agastipuṣpakumudayavaciñcāmlavetasaiḥ

2,1.363

vanasūraṇabhūdhātrīmaṇḍūkīkaravīrakaiḥ /
kāravallīkṣīrakandaraktotpalaśamīghanaiḥ

2,1.364

meṣaśṛṅgīśaśavasāśakravāruṇiṭaṅkaṇaiḥ /
tailamatsyavasāvyoṣadravairetaiḥ sakāñjikaiḥ

2,1.365

etaiḥ samastairvyastairvā ḍolāyantre dinatrayaṃ /
abhrapatrādyuparasānśuddhihetoḥ prapācayet

2,2.1

âk, २, २
śrībhairavaḥ /
svarṇādisarvalohānāmutpattyādikramaṃ bruve /
<goldaḥḥ synonyms>
svarṇaṃ suvarṇakanakojjvalakāñcanāni kalyāṇahāṭakahiraṇyamanoharāṇi /
gāṅgeyagairikamahārajatāgnivīryarukmāni hematapanīyakabhāsvarāṇi

2,2.2

jāmbūnadāṣṭāpadajātarūpapiñjānacāmīkarakarburāṇi /
kārtasvarāpiñjaravarṇabhūritejāṃsi dīptāmaladīpipītakāni

2,2.3

maṅgalyasaumeravaśātakumbhaśṛṅgāracandrārajajāmbavāni /
āgneyaniṣkāgniśikhāni ceti netrābdhinirdhāritahemanāma

2,2.4

<svarṇabhedāḥ>
prākṛtaṃ sahajaṃ vahnisambhūtaṃ khanisambhavaṃ

2,2.5

rasendravedhasaṃjātaṃ svarṇaṃ pañcavidhaṃ smṛtaṃ /
brahmāṇḍaṃ saṃvṛtaṃ yena rajoguṇabhuvā khalu

2,2.6

tatprākṛtamiti proktaṃ devānāmapi durlabhaṃ /
brahmā yenāvṛto jātaḥ suvarṇaṃ sahajaṃ hi tat

2,2.7

visṛṣṭamagninā śaivaṃ tejaḥ pītaṃ suduḥsahaṃ /
abhūtsvarṇaṃ taduddiṣṭaṃ suvarṇaṃ vahnisaṃbhavaṃ

2,2.8

etatsvarṇatrayaṃ divyaṃ varṇaiḥ ṣoḍaśabhiryutaṃ /
dhāraṇādeva tatkuryāccharīramajarāmayaṃ

2,2.9

girīṇāṃ khanisambhūtaṃ tatsvarṇaṃ khanijaṃ smṛtaṃ /
taccaturdaśavarṇāḍhyaṃ bhakṣitaṃ sarvarogahṛt

2,2.10

rasendravedhasambhūtaṃ tadvedhajamudāhṛtaṃ /
rasāyanaṃ mahāśreṣṭhaṃ pavitraṃ vedhajaṃ hi tat

2,2.11

raktābhaṃ pītavarṇaṃ ca dvividhaṃ kāñcanaṃ bhavet /
<grāhyāgrāhyasvarṇarūpa>
dāhe raktaṃ sitaṃ chede nikaṣe kuṅkumaprabhaṃ

2,2.12

guru snigdhaṃ mṛdu svacchaṃ nirdalaṃ raktapītakaṃ /
hema ṣoḍaśavarṇāḍhyaṃ śasyate dehalohayoḥ

2,2.13

śvetāṅgaṃ kaṭhinaṃ rūkṣaṃ vivarṇaṃ samalaṃ dalaṃ /
dāhe śvetāsitaṃ śvetaṃ nikaṣe laghu ca vrajet

2,2.14

na śuddhaṃ na mṛtaṃ svarṇaṃ rogavargaṃ karoti ca /
saukhyaṃ vīryaṃ balaṃ hanti tasmācchuddhirudīryate

2,2.15

<svarṇaśuddhi>
valmīkamṛttikā dhūmaṃ gairikaṃ ceṣṭakā paṭu /
ityete mṛttikāḥ pañca jambīrairvāranālakaiḥ

2,2.16

piṣṭvā limpetsvarṇapatraṃ bhasmacchannaṃ tu karpare /
yāvaddravaṃ puṭaṃ tāvatkuryāttena viśudhyati

2,2.17

mṛttikāṃ mātuluṅgāmlaiḥ pañcavāsarabhāvitāṃ /
sabhasmalavaṇaṃ hema śodhayetpuṭapākataḥ

2,2.18

bhāvayenmātuluṅgāmlaistridinaṃ pañcamṛttikāṃ /
saindhavaṃ bhūmibhasmābhiḥ svarṇaṃ śudhyati pūrvavat

2,2.19

taile takre gavāṃ mūtre hyāranāle kulutthake /
kramānniṣecayettaptaṃ saptavāraṃ dravairdravaiḥ

2,2.20

svarṇādilohapatrāṇāṃ śuddhireṣā praśasyate /
drāvitau nāgavaṅgau ca tadvatsiñcedviśuddhaye

2,2.21

suvarṇaṃ ḍhālayetpūrvaṃ kāñcanārodbhave rase /
saptavāraṃ tataḥ karmayogyaṃ hema bhaveddhruvaṃ

2,2.22

<svarṇabhasma (१)>
nāgacūrṇaṃ śilāyuktaṃ vajrīkṣīrasamanvitaṃ /
lepanātpuṭayogācca hemapatrāṇi lepayet

2,2.23

mṛtaṃ nāgaṃ snuhīkṣīrairathavāmlena kenacit /
piṣṭvā lepyaṃ svarṇapatraṃ ruddhvā gajapuṭe pacet

2,2.24

ādāya peṣayedamle mṛtanāgaṃ cāṣṭamāṃśakaṃ /
pacedgajapuṭe ruddhvā pūrvavannāgasaṃyutaṃ

2,2.25

evaṃ punaḥ punaḥ pākādaṣṭadhā mriyate dhruvaṃ /
<svarṇabhasma (२)>
śuddhasūtasamaṃ gandhaṃ mākṣikaṃ ca sahāmlakaiḥ

2,2.26

aṣṭabhiśca puṭairhema mriyate pūrvavatkriyā /
<svarṇabhasma (३)>
śuddhasūtasamaṃ svarṇaṃ khalve kuryācca golakaṃ

2,2.27

ūrdhvādho gandhakaṃ dattvā sarvatulyaṃ nirudhya ca /
triṃśadvanotpalairdadyātpuṭānevaṃ caturdaśa

2,2.28

nirutthaṃ jāyate bhasma gandhaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
<svarṇabhasma (४)>
svarṇamāvartya tolaikaṃ māṣaikaṃ śuddhanāgakaṃ

2,2.29

kṣiptvādāya tu taccūrṇaṃ tattulye gandhamākṣike /
amlena mardayedyāmaṃ ruddhvā laghupuṭe pacet

2,2.30

gandhaṃ punaḥ punardeyaṃ mriyate daśabhiḥ puṭaiḥ /
<rasādibhiḥ svarṇamāraṇam>
hemapatrāṇi kurvīta vilimpedrasabhasmanā

2,2.31

amlapiṣṭena puṭayeddhema nirjīvatāṃ vrajet /
athavā tāpyapuṭitaṃ svarṇaṃ gacchati bhasmatāṃ

2,2.32

yadvā mṛtena kariṇā śilāyogena bhasmayet /
athavā mṛtavajreṇa yoginyaṃśavilepitaṃ

2,2.33

bhasmatāṃ yātyuparasai rasaiścaiva mahārasaiḥ /
amlapiṣṭairviliptaṃ ca puṭitaṃ yāti bhasmatāṃ

2,2.34

<svarṇamāraṇa (५)>
svarṇasya dviguṇaṃ sūtaṃ yāmamamlena mardayet /
āroṭaṃ mākṣikaṃ kṣiptvā mūṣāyāṃ svarṇatulyakaṃ

2,2.35

tatpṛṣṭhe marditaṃ hema tatpṛṣṭhe śuddhamākṣikaṃ /
deyaṃ svarṇasamaṃ tacca pṛṣṭhe gandhaṃ ca tatsamaṃ

2,2.36

sarvaṃ ca cūrṇitaṃ dadyādruddhvā mūṣāṃ dhameddṛḍhaṃ /
svabhāvaśītalaṃ grāhyaṃ bhasma tadbhāgapañcakaṃ

2,2.37

ṭaṅkaṇaṃ śvetakācaṃ ca bhāgaikaikaṃ prapeṣayet /
tritayaṃ madhunājyena melakaṃ golakīkṛtaṃ

2,2.38

dhānyābhrasya ca bhāgaikamadhaścordhvaṃ ca dāpayet /
nirudhya taddhamedgāḍhaṃ mūṣāyāṃ ghaṭikādvayaṃ

2,2.39

nirutthaṃ jāyate bhasma tattadyogeṣu yojayet /
<svarṇamāraṇa (६)>
hemnaḥ pādaṃ mṛtaṃ sūtaṃ piṣṭamamlena kenacit

2,2.40

patre liptvā puṭe pacyādaṣṭabhirmriyate dhruvaṃ /
śuddhānāṃ sarvalohānāṃ māraṇe rītirīdṛśī

2,2.41

<svarṇamāraṇa (७)>
śuddhamākṣīkabhāgaikaṃ bhāgaṃ cāroṭamākṣikaṃ /
dvibhāgaṃ sūtakaṃ kṣiptvā trayamamlena mardayet

2,2.42

bhāgaikaṃ hemapatraṃ ca liptvā cāmlena mardayet /
tadgolaṃ pātanāyantre haṭhādyāmatrayaṃ pacet

2,2.43

ityevaṃ mriyate svarṇaṃ nirutthaṃ nātra saṃśayaḥ /
<svarṇamāraṇa (८)>
yavaciñcārajovṛkṣabhallātaiṣṭaṅkaṇena ca

2,2.44

liptvā svarṇasya patrāṇi ruddhvā gajapuṭe pacet /
tairdravaiḥ piṣṭyā mriyate saptadhā puṭaiḥ

2,2.45

pīlukaṅkuṣṭhabukkāṇasauvarcalaṃ apeṣitaṃ /
liptvā svarṇasya patrāṇi mriyate saptabhiḥ puṭaiḥ

2,2.46

<svarṇasya guṇāḥ>
suvarṇaṃ bṛṃhaṇaṃ snigdhaṃ madhuraṃ rasapākayoḥ /
viṣadoṣaharaṃ śītaṃ sakaṣāyaṃ satiktakaṃ

2,2.47

hṛdyaṃ kāntipradaṃ balyaṃ saṃrasanaṃ guru lekhanaṃ /
buddhimedhāsmṛtikaraṃ vraṇaghnaṃ vāgviśuddhidaṃ

2,2.48

kṣayonmādapraśamanaṃ cakṣuṣyaṃ ca rasāyanaṃ /
tridoṣaśamanaṃ saumyamāyuṣyaṃ ruciraṃ śuci

2,2.49

prajñāvīryasvarakaraṃ aiśvaryaṃ dhāraṇādbhavet

2,3.1

âk, २, ३
śrībhairavaḥ /
<silveraḥḥ synonyms>
raupyaṃ śubhraṃ vasuśreṣṭhaṃ ruciraṃ candralohakaṃ /
rajataṃ taptarūpyaṃ ca candrabhūtistu raupyakaṃ

2,3.2

kaladhautaṃ ca saudhaṃ ca candrahāsaṃ ca tārakaṃ /
<rajatabhedāḥ>
sahajaṃ khanisaṃjātaṃ kṛtrimaṃ ca tridhā mataṃ

2,3.3

rajataṃ pūrvapūrvaṃ hi svaguṇairuttarottaraṃ /
kailāsādyadrisambhūtaṃ sahajaṃ rajataṃ bhavet

2,3.4

tatspṛṣṭaṃ hi mahāvyādhināśanaṃ dehināṃ bhavet /
himācalādikūṭeṣu yadrūpyaṃ jāyate hi tat

2,3.5

khanijaṃ kathyate tajjñaiḥ paramaṃ hi rasāyanaṃ /
śrīrāmapādukānyastaṃ vaṅgaṃ yadrūpyatāṃ gataṃ

2,3.6

tatpādarūpyamityuktaṃ kṛtrimaṃ sarvaroganut /
<grāhyāgrāhyarajatasvarūpam>
ghanaṃ snigdhaṃ guru snigdhaṃ dāhe chede sitaṃ mṛdu

2,3.7

varṇāḍhyaṃ candravatsvacchaṃ dāhe chede samaprabhaṃ /
śaṅkhābhaṃ masṛṇaṃ sphoṭarahitaṃ rajataṃ śubhaṃ

2,3.8

dāhe raktaṃ ca pītaṃ ca kṛṣṇaṃ rūkṣaṃ sphuṭaṃ laghu /
sthūlāṅgaṃ karkaśāṅgaṃ ca rajataṃ tyājyamaṣṭadhā

2,3.9

kaṭhinaṃ kṛtrimaṃ rūkṣaṃ vivarṇaṃ samalaṃ dalaṃ /
dāhe chede ghane naṣṭaṃ madhyamaṃ rajataṃ mataṃ

2,3.10

karoti tāpaṃ viḍbhedaṃ kṣayaṃ śuklabalāyuṣāṃ /
na śuddhaṃ na mṛtaṃ tāraṃ tasmācchuddhaṃ ca mārayet

2,3.11

<rajataśuddhi>
nāgena ṭaṅkaṇenaiva drāvitaṃ śuddhimṛcchati /
tāraṃ trivāraṃ nikṣiptaṃ taile jyotiṣmatībhave

2,3.12

taptaṃ taptaṃ tārapatraṃ secayecchuddhiṃ āpnuyāt /
piśācasaṃbhave yadvā prakṣiptaṃ śuddhimāpnuyāt

2,3.13

rajataṃ doṣanirmuktaṃ nāgottīrṇaṃ samāharet /
śvetakumbhodbhave nīre ḍhālayetsaptavārakān

2,3.14

<rajatabhasma (१, २, ३)>
kuraṇḍamunipuṣpotthasalilaiḥ saṃpramardayet /
tārapatrāṇi liptāni puṭayecca vanotpalaiḥ

2,3.15

mriyate nātra sandehaḥ liptaṃ vā rasabhasmanā /
amlavargapraliptena pūrvavatpuṭayogataḥ

2,3.16

mriyate tālakaṃ sūtaṃ vaṅgamamlena peṣayet /
tārapatrāṇi saṃlipya puṭitvā bhasmatāṃ nayet

2,3.17

mriyate gandhayogādyairvaiṣṇavena vipadyate /
<rajatabhasma (४)>
snuhīkṣīraiḥ pacettāpyaṃ tārapatrāṇi lepayet

2,3.18

ruddhvā gajapuṭe paktvā pūrvoktaiḥ pācayetpunaḥ /
catvāriṃśatpuṭairevaṃ pacettāraṃ mṛtaṃ bhavet

2,3.19

<rajatabhasma (५)>
bhūdhātrīṃ mākṣikaṃ tulyaṃ pippalīṃ saindhavāmlakaiḥ /
liptvā tārasya patrāṇi ruddhvā saptapuṭaiḥ pacet

2,3.20

dravaiḥ punaḥ punaḥ piṣṭvā mriyate nātra saṃśayaḥ /
<rajatabhasma (६)>
likucadravasūtābhyāṃ tārapiṣṭīṃ prakalpayet

2,3.21

ruddhvādho gandhakaṃ dattvā mūṣāgarbhe nirudhya ca /
svedayedvālukāyantre dinamekaṃ dṛḍhāgninā

2,3.22

svāṅgaśītalatāṃ piṣṭiṃ sāmlatālena marditaṃ /
puṭeddvādaśavārāṇi bhasmībhavati rūpyakaṃ

2,3.23

<rajatabhasma (७)>
mākṣikaṃ cūrṇaluṅgāmlamarditaṃ puṭitaṃ śanaiḥ /
triṃśadvāreṇa tattāraṃ nirutthaṃ bhasma jāyate

2,3.24

rāgaḥ syātsarvalohānāṃ puṭādhikye na saṃśayaḥ /
<rajatabhasma (८)>
tārapattraṃ caturbhāgā bhāgaikaṃ śuddhatālakaṃ

2,3.25

mardyaṃ jambīrajairdrāvaistārapatrāṇi lepayet /
śoṣayedandhayettaṃ ca triṃśadvanotpalaiḥ puṭet

2,3.26

caturdaśapuṭairevaṃ nirutthaṃ mriyate dhruvaṃ /
<rajatabhasma (९)>
raupyapatraṃ caturbhāgā bhāgaikaṃ mṛtavaṅgakaṃ

2,3.27

athavā gandhabhāgaikaṃ lepyaṃ jambīrapeṣitaiḥ /
ruddhvā tribhiḥ puṭaiḥ pācyaṃ pañcaviṃśadvanotpalaiḥ

2,3.28

mriyate nātra sandeho gandho deyaḥ punaḥ punaḥ /
<rajatabhasma (१०)>
rasagandhau samaṃ kṛtvā kākatuṇḍasya mūlakaṃ

2,3.29

mardayenmahiṣīkṣīraiḥ piṣṭiṃ tāṃ kṣālayejjalaiḥ /
haridrāgolake kṣiptvā golaṃ hayapurīṣake

2,3.30

kṣiptvā dinaikaviṃśacca tadgarbhāduddharetpunaḥ /
tatpiṣṭvā tārapatrāṇi lepyamamlena kenacit

2,3.31

puṭairviṃśatibhirbhasma jāyate nātra saṃśayaḥ /
bhasmanā hyamlapiṣṭena limpettāmramayaṃ kṣuraṃ

2,3.32

jāyate taṃ mṛtaṃ vidyādbhasma hāṭakatārayoḥ /
<rajatasya guṇāḥ>
raupyaṃ snigdhaṃ kaṣāyāmlaṃ vipāke madhuraṃ rasaṃ

2,3.33

vayasaḥ sthāpanaṃ śītaṃ lekhanaṃ vātapittajit /
vṛṣyaṃ rucikaraṃ balyaṃ jaṭharāgnipradīpanaṃ

2,4.1

âk, २, ४
śrībhairavaḥ /
<tāmra>
tāmraṃ mlecchamukhaṃ śulbaṃ tapaneṣṭamudumbaraṃ /
tryambakaṃ cāravindaṃ ca ravilohaṃ ravipriyaṃ

2,4.2

raktaṃ naipālakaṃ caiva raktadhātuḥ karendudhā /
mlecchaṃ nepālakaṃ ceti tayornepālamuttamaṃ

2,4.3

nepālādanyakhanyutthaṃ mlecchamityabhidhīyate /
susnigdhaṃ mṛdulaṃ śoṇaṃ ghanaghātakṣayaṃ guru

2,4.4

nirvikāraṃ guru śreṣṭhaṃ tāmraṃ nepālamucyate /
sitakṛṣṇāruṇacchāyaṃ vāmabhedi kaṭhorakaṃ

2,4.5

kṣālitaṃ ca punaḥ kṛṣṇaṃ etanmlecchakatāmrakaṃ /
pāṇḍuraṃ kṛṣṇaśoṇaṃ ca laghu sphuṭanasaṃyutaṃ

2,4.6

rūkṣāṅgaṃ sadalaṃ tāmraṃ neṣyate rasakarmaṇi /
utkledamohabhramadāhabhedāḥ tāmrasya doṣāḥ khalu durdharāste /
viśodhanāttadvigatasvadoṣaṃ sudhāsamaṃ syādrasavīryapāke

2,4.7

vāntimūrcchābhramonmādanānārukkuṣṭhaśūlakṛt

2,4.8

āyuḥkāntibalabhraṃśakaraṃ dhātupradūṣaṇaṃ /
nu śuddhaṃ na mṛtaṃ tāmraṃ tena saṃśodhya mārayet

2,4.9

<tāmraśuddhi>
tāmraṃ kṣārāmlasaṃyuktaṃ drāvitaṃ taptagairikaṃ /
nikṣiptaṃ mahiṣītakrachagaṇe saptavārakaṃ

2,4.10

pañcadoṣavinirmuktaṃ saptavāreṇa jāyate /
tāmranirdalapattrāṇi liptvā nimbavasindhunā

2,4.11

dhmātvā sauvīrake kṣepādviśudhyatyaṣṭavārataḥ /
nimbvambupaṭuliptāni tāpitānyaṣṭavārakaṃ

2,4.12

viśudhyantyarkapatrāṇi nirguṇḍīrasamardanāt /
kumārīpatramadhye tu śulvapatraṃ niveśitaṃ

2,4.13

puṭitaṃ doṣanirmuktaṃ pāṇḍuraṃ ca prajāyate /
itthaṃ viśodhitaṃ tāmraṃ sarvadoṣavivarjitaṃ

2,4.14

bhavedrasāyanakaraṃ dehalohakaraṃ paraṃ /
imāṃ śuddhiṃ vijānīyācchivo vā nandikeśvaraḥ

2,4.15

balinā nihataṃ tāmraṃ saptavāraṃ samutthitaṃ /
sarvadoṣavinirmuktaṃ bhavedamṛtasannibhaṃ

2,4.16

snuhyarkakṣīralavaṇakāñjikaistāmrapatrakaṃ /
liptvā pratāpya nirguṇḍīrasaiḥ siñcyātpunaḥ punaḥ

2,4.17

vārāndvādaśataḥ śuddhaṃ lepāttāpācca secanāt /
khaṭikāṃ lavaṇaṃ takrairāranālaiśca peṣayet

2,4.18

tena liptaṃ tāmrapatraṃ taptaṃ taptaṃ niṣecayet /
ṣaḍvāraṃ amlatakrāntarnirguṇḍyāśca viśuddhaye

2,4.19

taptāni tāmrapatrāṇi secayettiktakārasaiḥ /
liptvāmlatakralavaṇakāñjikena punaḥ punaḥ

2,4.20

taptaṃ taptaṃ tridhā siñcyācchuddhimāyāti niścayaṃ /
gomūtreṇa pacedyāmaṃ tāmrapātraṃ dṛḍhāgninā

2,4.21

śudhyate nātra sandeho māraṇaṃ cāpyathocyate /
<tāmrabhasma (१)>
gandhena tāmratulyena hyamlapiṣṭena lepayet

2,4.22

kaṇṭavedhīkṛtaṃ patramandhayitvā puṭe pacet /
uddhṛtya cūrṇayettasminpādāṃśaṃ gandhakaṃ kṣipet

2,4.23

jambīrairāranālairvā mṛgadūrvāthavā dravaiḥ /
piṣṭvā piṣṭvā pacedruddhaṃ sagandhaṃ ca catuṣpuṭaiḥ

2,4.24

mātuluṅgadravaiḥ piṣṭvā puṭamekaṃ pradāpayet /
sitaśarkarayāpyekaṃ puṭaṃ deyaṃ mṛtaṃ bhavet

2,4.25

<tāmrabhasma (२)>
pāṣāṇabhedimatsyākṣīdravairdviguṇagandhakaṃ /
tāmrasya lepayetpiṣṭiṃ ruddhvā gajapuṭe pacet

2,4.26

samāṃśena punargandhaṃ dattvā drāvaiśca lolayet /
evaṃ saptapuṭaiḥ pakvaṃ tāmrabhasma bhaveddhruvaṃ

2,4.27

<tāmrabhasma (३)>
tāmrasya triguṇaṃ sūtaṃ jambīrāmlena mardayet /
ādau mūṣāntare kṣiptvā dhuttūrasya tu patrakaṃ

2,4.28

tatpṛṣṭhe tāmratulyaṃ ca gandhakaṃ cūrṇitaṃ kṣipet /
tatpṛṣṭhe marditaṃ tāmraṃ pūrvatulyaṃ ca gandhakaṃ

2,4.29

ācchādya dhūrtapatraistu ruddhvā gajapuṭe pacet /
svāṅgaśītaṃ tataścūrṇaṃ mṛtaṃ bhavati niścitaṃ

2,4.30

<tāmrabhasma (४)>
kiṃcidgandhena vāmlena kṣālayettāmrapatrakaṃ /
tāmrapādena sūtena sārdraṃ patraṃ pralepayet

2,4.31

tāmradviguṇagandhena cāmlapiṣṭena tatpunaḥ /
liptvā hyadhordhvagaṃ deyā supiṣṭā cāmlaparṇikā

2,4.32

tatpiṇḍaṃ bhāṇḍagarbhe tu ruddhvā cullyāṃ vipācayet /
yāmaikaṃ tāmrapākena bhasmībhavati niścitaṃ

2,4.33

<tāmrabhasma (५)>
sūtamekaṃ dvidhā gandhaṃ yāmaṃ kanyā vimardayet /
dvayostulye tāmrapatre sthālyā garbhe nirodhayet

2,4.34

samyaṅmṛllavaṇaiḥ sandhiṃ pārśve bhasma nidhāpayet /
caturyāmaṃ paceccullyāṃ pātrapṛṣṭhe sagomayaṃ

2,4.35

jalaṃ punaḥ punardeyaṃ svāṅgaśītaṃ vicūrṇayet /
mriyate nātra sandehaḥ sarvayogeṣu yojayet

2,4.36

<tāmrabhasma (६)>
jīrṇaṃ tāmraṃ samādāya tatra caitānvinikṣipet /
vaṅgaṃ ghoṣaṃ gajaṃ tīkṣṇasāraṃ kāntaṃ ca ṣaṭsamān

2,4.37

pratyekaṃ tāmramānena sarvānekatra dhāmayet /
vaṅkanālena tāvattadyāvadarko'vaśiṣyate

2,4.38

tamarkaṃ ḍhālayetpūrvaṃ nirguṇḍīsalilāntare /
saptavārāṃśca tanmūlacūrṇamarke pravāpayet

2,4.39

tena tāmreṇa kurvīta vaṭikāmavraṇāṃ śubhāṃ /
dviguṇaṃ gandhakaṃ liptvā balestryaṃśaṃ ca pāradaṃ

2,4.40

śuddhaṃ hiṅgulajaṃ vāpi mardayedbījapūrakaiḥ /
jambīrajairvā likucanīraiḥ samyakpramardayet

2,4.41

tridinaṃ tadviśoṣyātha bhāṇḍāntastanniveśayet /
upariṣṭāttāmraghaṭīṃ adhovaktrāṃ nidhāya ca

2,4.42

dṛḍhaṃ vilepayetpaścātkaṭorīṃ mṛṇmayīṃ kṣipet /
atiprayatnāllimpettāṃ yathā vārā na bhidyate

2,4.43

adhiculli tato dattvā pūrayitvā jalairadhaḥ /
prajvālayedvītihotraṃ mṛdumadhyottamakramāt

2,4.44

dināni ṣaṭsamādāya svāṅgaśītaṃ tu pātrakaṃ /
nirbhidya śulvaṃ gṛhṇīta mṛtaṃ sūtena yatnataḥ

2,4.45

tataḥ khalve vicūrṇyaitadyatheṣṭaṃ viniyojayet /
<tāmrabhasmaśuddhiḥ>
nānāvidhaṃ mṛtaṃ tāmraṃ śuddhyarthaṃ bhāgapañcakaṃ

2,4.46

bhāgaikaṃ śvetakācaṃ ca bhāgaṃ śvetaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ /
mūṣāyāṃ miśritaṃ kṣiptvā bhāgaikaṃ cābhrapatrakaṃ

2,4.47

ūrdhvaṃ dattvā nirudhyātha dhmāte grāhyaṃ suśītalaṃ /
nirdoṣaṃ tu bhavettāmraṃ sarvarogaharaṃ bhavet

2,4.48

athavā māritaṃ tāmraṃ amlenaikena mardayet /
tadgolaṃ sūraṇasyāntaḥ ruddhvā sarvatra lepayet

2,4.49

śuṣkaṃ gajapuṭe pacyātsarvadoṣaharaṃ bhavet /
vāntiṃ bhrāntiṃ virekaṃ ca na karoti kadācana

2,4.50

<tāmrabhasma (७)>
vilipya likucadrāvapiṣṭagandhāśmapaṅkataḥ /
tāmrapatrāṇi saṃchādya sthālīmadhye nirudhya ca

2,4.51

yāmamātraṃ pacetsamyakśītānyākṛṣya cūrṇayet /
tadbhasma vallamātraṃ hi tāmbūlīdalaveṣṭitaṃ

2,4.52

bhakṣitaṃ vāmayitvātha recayitvā dviyāmataḥ /
jvaraṃ vināśayennaḥṇāṃ śūlādhmānasamanvitaṃ

2,4.53

viṣaṃ garaṃ ca vegena vāmayatyeva niścitaṃ /
pathyamatra pradātavyaṃ gavyaṃ takraṃ ca bhaktakaṃ

2,4.54

atireke'tivāntau ca samohe cātimātrake /
tattadaucityayogena kuryācchītāṃ pratikriyāṃ

2,4.55

ativāntau bhajedbhraṣṭaṃ ikṣudaṇḍaṃ suśītalaṃ /
yadvā bilvabhavaṃ kvāthaṃ sitayā saha pācayet

2,4.56

barbūratvagrasaḥ peyo vireke takrasaṃyutaḥ /
<tāmrabhasma (८)>
śulbatulyena sūtena balinā tatsamena ca

2,4.57

tadardhāṃśena tālena śilayā ca tadardhayā /
vidhāya kajjalīṃ ślakṣṇāṃ bhinnakajjalasannibhāṃ

2,4.58

yantrādhyāyavinirdiṣṭagarbhayantrodarāntare /
kajjalīṃ tāmrapatrāṇi paryāyeṇa vinikṣipet

2,4.59

prapacedyāmaparyantaṃ svāṅgaśītaṃ vicūrṇayet /
tattadrogaharānupānasahitaṃ tāmraṃ dvivallonmitaṃ sallīḍhaṃ pariṇāmaśūlamudaraṃ śūlaṃ ca pāṇḍujvaraṃ /
gulmaplīhayakṛtkṣayāgnisadanaṃ mehaṃ ca mūlāmayaṃ duṣṭāṃ ca grahaṇīṃ hareddhruvamidaṃ sarvāmayadhvaṃsanaṃ

2,4.60

tāmraṃ tiktakaṣāyakaṃ ca madhuraṃ pāke'tha vīryoṣṇakaṃ koṣṇaṃ pittakaphāpahaṃ jaṭhararukkuṣṭhāmajūrtyantakṛt /
ūrdhvādhaḥpariśodhanaṃ ca viṣahṛtsthaulyāpahaṃ kṣutkaraṃ durnāmakṣayapāṇḍurogaśamanaṃ netryaṃ paraṃ lekhanaṃ

2,5.1

âk, २, ५
śrībhairavaḥ /
<lohotpattiḥ>
kāntāyastīkṣṇamuṇḍākhyalohotpattirathocyate /
devāsurasamūhena mathyamāne mahodadhau

2,5.2

samutpannaṃ purā tasminnamṛtaṃ devajīvanaṃ /
pīyamānātsuraistasmānnipetuḥ kṣudrabindavaḥ

2,5.3

jñātvā tānbhūgatānyantā gopayāmāsa dhūrjaṭiḥ /
lohapāṣāṇarūpeṇa kṛtvā tānvasudhātale

2,5.4

pāparogābhibhūtā ye mānavā na bhajantvamūn /
ityevaṃ śivaguptā ye sudhāyā bindavaḥ purā

2,5.5

teṣāṃ mayā samāsena kathyate sādhanaṃ sphuṭaṃ /
kuṣṭhādiroganāśārthaṃ yathābuddhyanusārataḥ

2,5.6

<ironaḥḥ subtypes>
kāntāyastīkṣṇamuṇḍākhyaṃ lohamevamapi tridhā /
rasāyanebhyaḥ sarvebhyo vidyācchataguṇādhikaṃ

2,5.7

<kāntalohaḥḥ synonyms>
ayaskāntaṃ kāntalohaṃ kāntaṃ syātkṛṣṇalohakaṃ /
kāntāyasaṃ mahālohaṃ kālalohaṃ ca saptadhā

2,5.8

<aśuddhakāntalohasevanajā doṣāḥ>
hṛtpīḍāṃ vahnidaurbalyaṃ mahārogānmṛtiṃ tathā /
karoti sevanāllohaṃ aśodhitaṃ amāritaṃ

2,5.9

<kāntagrahaṇavidhiḥ>
tasmātkāntasya saṃśuddhirmāraṇaṃ ca vidhīyate /
madonmattagajaḥ sūtaḥ kāntamaṅkuśamucyate

2,5.10

kṣetraṃ jñātvā gṛhītavyaṃ tatprayatnena bhūyasā /
mārutātapanikṣiptaṃ varjayetsurasundari

2,5.11

bhūmisthitaṃ ca yatkāntaṃ chāgaraktena bhāvayet /
chāgaraktapraliptena carmaṇā tatpraveṣṭayet

2,5.12

chāgacarma parīveṣṭya vinyasetpūrvavatkṣitau /
uddhṛtaṃ saptabhirmāsaistoyakumbhe vinikṣipet

2,5.13

raktapuṣpaiḥ sadā pūjyaṃ raktagandhānulepanaiḥ /
pūritaṃ madyamāṃsaiśca yojyaṃ rasarasāyane

2,5.14

saṃskṛtaṃ chāgaraktena bhrāmakaṃ cumbakaṃ bhavet /
anena kramayogena drāvakaṃ bhavati priye

2,5.15

kāntalohaṃ vinā sūto dehe na krāmati kvacit /
na kāntena vinā sūtaḥ kāntaḥ sūtavivarjitaḥ

2,5.16

kāntasūtasamāyuktaḥ prayogo dehadhārakaḥ /
purā proktaṃ mayā sarvaṃ kāntasatvaṃ yathāvidhi

2,5.17

adhunā sampravakṣyāmi kāntasaṃskāratadguṇān /
<kāntalohaḥḥ śodhanaḥḥ naisargika>
śaśaraktena saṃliptaṃ kāntapatraṃ sudhāmitaṃ

2,5.18

trivāraṃ cāgninā devi doṣaṃ naisargikaṃ tyajet /
<kāntalohaḥḥ śodhanaḥḥ adri>
triphalāṣṭaguṇe toye triphalā ṣoḍaśaṃ palaṃ

2,5.19

tatkvāthapādaśeṣaṃ ca kāntasya palapañcakaṃ /
kṛtvā patrāṇi taptāni saptavāraṃ niṣecayet

2,5.20

eva pralīyate doṣo girijo lohasaṃbhavaḥ /
kāntalohamayaṃ cūrṇaṃ gomūtre'ṣṭaguṇe pacet

2,5.21

dhānyāmlaiḥ kṣālitaṃ bhūyaḥ śoṣitaṃ śuddhimāpnuyāt /
ratnamālā haṃsapādī gojihvā triphalāmṛtā

2,5.22

gopālī tumbururdantī gomūtre peṣayedimāḥ /
tatkalke kāntapatraṃ tu taptaṃ taptaṃ dvisaptadhā

2,5.23

secayetkāntalohaṃ tu sarvadoṣanivṛttaye /
<kāntasiddhikramaḥ>
kramaḥ kāntasya siddhyarthaṃ kartavyo mantrapūrvakaṃ

2,5.24

udbhavodbhavaśabdaḥ syāccaturthyanto'mṛtātparaṃ /
svāhāntaḥ praṇavaścādau mantro'yaṃ mardane sthitaḥ

2,5.25

rakṣāyai loharasayorayamevaikamudbhavaṃ /
vinā svāheti tasyānte phaḍantaṃ yojayetpriye

2,5.26

praṇavordhvaṃ namaścaṇḍaṃ vajrapāṣāṇa ityapi /
tataḥ paraṃ mahāvajrasenādhipataye namaḥ

2,5.27

dviruktasaruśabdaḥ syānmahāvidyābalāya ca /
tatastvāheti mantro'yaṃ balikarmaṇi pūjitaḥ

2,5.28

anenaiva baliṃ kṛtvā yathoktāmācaretkriyāṃ /
<lohabhasmavidhiḥ (१)>
stanyena hiṅgulasyātha peṣayetpalapañcakaṃ

2,5.29

tenaiva patraṃ kāntasya limpetpañcapalonmitaṃ /
ruddhvā gajapuṭe pācyaṃ kaṣāyaistraiphalaiḥ punaḥ

2,5.30

jambīrairāranalairvā viṃśatyaṃśena hiṅgulaṃ /
piṣṭvālipya puṭe ruddhvā tallohe pācayetpunaḥ

2,5.31

ruddhaṃ puṭetpacedrātrau prātardrāvaiśca bhāvayet /
evamaṣṭadinaṃ kuryāttrividhaṃ mriyate hyayaḥ

2,5.32

<lohabhasmavidhiḥ (२)>
ciñcāpatranibhaṃ kuryātkāntaṃ tīkṣṇaṃ ca muṇḍakaṃ /
mṛtpātrasthaṃ kṣipedgharme dantīdrāvaiḥ prapūrayet

2,5.33

patraṃ punaḥ punastāvadyāvattarati tatsvayaṃ /
mriyate tīvragharmeṇa taccūrṇīkṛtya yojayet

2,5.34

<lohabhasmavidhiḥ (३)>
kāntāyastīkṣṇamuṇḍānāṃ cūrṇaṃ matsyākṣijairdravaiḥ /
ātape tridinaṃ bhāvyaṃ tridinaṃ citrakadravaiḥ

2,5.35

tryahaṃ trikaṇṭakarasaiḥ sahadevīdravairdinaṃ /
gomūtraistriphalākvāthairbhāvayecca tryahaṃ tryahaṃ

2,5.36

uktadrāvaistato mardyaṃ kramāddeyaṃ puṭaṃ puṭaṃ /
ruddhvā gajapuṭairevaṃ mṛtaṃ yogeṣu yojayet

2,5.37

<lohabhasmavidhiḥ (४)>
sthālyāṃ vā lohapātre vā lohadarvyā vicālayan /
pācayettriphalākvāthairdinaṃ lohacūrṇakaṃ

2,5.38

tatpiṇḍaṃ triphalātoyaiḥ piṣṭvā ruddhvā puṭe pacet /
ṣoḍaśāṅgulagartāntarnirvāte'harniśaṃ pacet

2,5.39

evaṃ tridhā prakartavyaṃ sthālīpākaṃ puṭāntakaṃ /
bhṛṅgārdrakaṃ tālamūlaṃ hastikarṇyāśca mūlakaṃ

2,5.40

śatāvarīvidāryośca mūlaṃ tattriphalāmbhasi /
saṃpeṣya pūrvavatsthālyāṃ pācyaṃ peṣyaṃ tridhā puṭaiḥ

2,5.41

pācyaṃ tataḥ punarnavyāḥ kvāthaiśca daśamūlataḥ /
bṛhatyāśca kaṣāyeṇa bījapūrasya ca dravaiḥ

2,5.42

brahmabījarasaiḥ śigrukvāthairgopayasāpi ca /
pratyekaṃ saṃprapeṣyādau pūrvagarte puṭe pacet

2,5.43

bhāvayettaddraveṇaiva puṭānte yāmamātrakaṃ /
pratyekamevaṃ saṃpeṣya puṭayedbhāvayetkramāt

2,5.44

mriyate nātra sandehaḥ kāntaṃ tīkṣṇaṃ ca muṇḍakaṃ /
<lohabhasmavidhiḥ (५)>
śuddhasūtaṃ dvidhā gandhaṃ khalve kṛtvā tu kajjalīṃ

2,5.45

dvayoḥ samaṃ kāntacūrṇaṃ mardayetkanyakādravaiḥ /
yāmadvayātsamuddhṛtya tadgolaṃ tāmrapātrake

2,5.46

ācchādyairaṇḍapatraiśca yāmārdhe'tyuṣṇatāṃ gataṃ /
dhānyarāśau nyasetpaścāttridinānte samuddharet

2,5.47

saṃpeṣya gālayedvastre satyaṃ vāritaraṃ bhavet /
kāntaṃ tīkṣṇaṃ ca muṇḍaṃ ca nirutthaṃ jāyate mṛtaṃ

2,5.48

svarṇādīnmārayedevaṃ cūrṇīkuryācca lohavat /
siddhayogaṃ athākhyātaṃ siddhānāṃ saṃmukhāgataṃ

2,5.49

anubhūtaṃ mayā devi sarvarogāpahārakaṃ /
nāyaḥ pacetpañcapalapramāṇādadho na cordhvaṃ tridaśapramāṇāt

2,5.50

<lohabhasmavidhiḥ (६)>
arjunasya tvacaḥ peṣyāḥ kāñjikenātilolitāḥ /
tanmadhye kāntacūrṇaṃ ca kāṃsyapātre vinikṣipet

2,5.51

dinaikaṃ dhārayedgharme dravaiḥ pūryaṃ punaḥ punaḥ /
arjunaiḥ sāranālairvā trividhaṃ mārayedayaḥ

2,5.52

dravaiḥ kukkuṭapatrotthaiḥ kāntacūrṇaṃ vimardayet /
dinaṃ ca hyātape tīvre dravairmardyaṃ trikaṇṭajaiḥ

2,5.53

vandhyābhṛṅgapunarnavyāḥ sagomūtrairdinaṃ punaḥ /
gomūtraistriphalā kvāthyā tatkaṣāyeṇa bhāvayet

2,5.54

trisaptāhaṃ prayatnena dinaikaṃ mardayettataḥ /
ruddhvā gajapuṭe pacyāddinaṃ kvāthena mardayet

2,5.55

divā mardyaṃ puṭedrātrāvekaviṃśaddināvadhi /
ekaviṃśatpuṭairevaṃ mriyate trividhaṃ hyayaḥ

2,5.56

<lohabhasmavidhiḥ (८)>
mākṣikaṃ ca śilā hyamlairharidrā maricāṅghri ca /
piṣṭvā lepyaṃ kāntapatraṃ taptaṃ taptaṃ niṣecayet

2,5.57

saptadhā traiphale kvāthe jalena kṣālayetpunaḥ /
kuṭṭayellohadaṇḍena peṣayettraiphale jale

2,5.58

ṣoḍaśāṃśena lohasya dātavyaṃ mākṣikaṃ śilā /
amlena marditaṃ ruddhvā gajākhyaikapuṭe pacet

2,5.59

nirutthaṃ jāyate bhasma kāntaṃ tīkṣṇaṃ ca muṇḍakaṃ /
<lohabhasmavidhiḥ (९)>
tindūphalasya majjāyāṃ khaḍgaṃ liptvātape khare

2,5.60

dhārayetkāṃsyapātrāntardinaikena sphuṭatyalaṃ /
lepaṃ punaḥ punaḥ kuryāddinānte taṃ prapeṣayet

2,5.61

triphalākvāthasaṃyuktaṃ dinaikena mṛto bhavet /
toyāṣṭabhāgaśeṣeṇa triphalā palapañcakaṃ

2,5.62

ghṛtaṃ kvāthasya tulyaṃ syādghṛtatulyaṃ mṛtāyasaṃ /
pācayettāmrapātre tu lohadarvyā vicālayan

2,5.63

mṛdvagninā pacedyāvattāvajjīryati taddravaṃ /
lohatulyā sitā yojyā supakvāmavatārayet

2,5.64

yogavāhaṃ idaṃ khyātaṃ mṛtalohaṃ mahāmṛtaṃ /
itthaṃ kāntasya tīkṣṇasya muṇḍasyāpi hyayaṃ vidhiḥ

2,5.65

ghṛtatulyaṃ mṛtaṃ lohaṃ lohapātragataṃ pacet /
jīrṇe ghṛte samādāya sarvayogeṣu yojayet

2,5.66

oṃ oṃ amṛtendra bhakṣayāmi namaḥ /
pātre yasminpraviśati jale tailabindurna sarpethiṅgurgandhaṃ visṛjati nijāṃ tiktatāṃ nimbakalkaḥ /
pāke dugdhaṃ bhavati śikharākāratā naiva bhūmau kāntaṃ lohaṃ tadidamuditaṃ lakṣaṇoktaṃ na cānyat

2,5.67

<lohapākasvarūpam>
lohapākastridhā prokto mṛdumadhyakharātmakaḥ /
paṅkotkarasamaḥ pūrvaḥ piṇḍapākastu madhyamaḥ

2,5.68

tṛtīyaḥ kharapākaḥ syādvālukāsadṛśaḥ priye /
<nirutthabhasmaparīkṣā>
pākaṃ varṇaṃ tathā gandhaṃ jñātvā lohasya vahnitaḥ

2,5.69

uttāryātha tataḥ śuddhaṃ lohapātrāntare nyaset /
lohamātaṅgapañcāsyā gandhamākṣīkahiṅgulāḥ

2,5.70

<lohaḥḥ checkingthe vāritara state>
sarvametanmṛtaṃ lohaṃ dhmātavyaṃ mitrapañcakaiḥ /
yadyevaṃ syānnirutthānaṃ sevyaṃ vāritaraṃ hitaṃ

2,5.71

madhvājyena samāyuktaṃ lohaṃ tāreṇa saṃyutaṃ /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ gṛhṇīyātsvāṅgaśītalaṃ

2,5.72

lohamadhyagataṃ tāraṃ pūrvamānaṃ bhavedyadi /
tadā lohaṃ nirutthaṃ syādanyathā sādhayetpunaḥ

2,5.73

gandhakaṃ cotthitaṃ lohaṃ tulyaṃ khalve vimardayet /
dinaikaṃ kanyakādrāvai ruddhvā gajapuṭe pacet

2,5.74

ityevaṃ sarvalohānāṃ kartavyetthaṃ nirutthitiḥ /
<kāntādibhasmaguṇāḥ>
kāntasindūramāyuṣyamārogyaṃ balavīryadaṃ

2,5.75

dehadārḍhyakaraṃ śreṣṭhaṃ kuryādindriyapāṭavaṃ /
tridoṣaśamanaṃ rājayakṣmarogavināśanaṃ

2,5.76

jvarāsṛkpittapāṇḍvādīnhanyādaṣṭamahāgadān /
yadyadrogaharairyogaistattadrogaharaṃ bhavet

2,5.77

<tīkṣṇalohaḥḥ synonyms>
tīkṣṇaṃ śastrāyasaṃ śastraṃ piṇḍaṃ piṇḍāyasaṃ śaṭhaṃ /
āyasaṃ niśitaṃ tīvraṃ lohakhaḍgaṃ ca muṇḍajaṃ

2,5.78

ayaścitrāyasaṃ proktaṃ cīnajaṃ ca tripañcadhā /
<muṇḍalohaḥḥ synonyms>
muṇḍaṃ muṇḍāyasaṃ lohaṃ kṛṣṇalauhaṃ śilodbhavaṃ

2,5.79

<tīkṣṇa, muṇḍalohaḥḥ māraṇa>
kāntalohaprakāreṇa māraṇaṃ tīkṣṇamuṇḍayoḥ /
<tīkṣṇalohaḥḥ medic. properties>
tīkṣṇalohaṃ kaṣāyāmlaṃ tiktakaṃ kaṭukaṃ laghu

2,5.80

śītalaṃ lekhanaṃ rūkṣaṃ kaphapittāsrapāṇḍujit /
pramehasarvaśūlaghnaṃ tīkṣṇaṃ muṇḍādhikaṃ guṇaiḥ

2,5.81

<muṇḍaḥḥ medic. properties>
cakṣuṣyaṃ muṇḍalohaṃ tu kaṣāyaṃ svādu tiktakaṃ /
lekhanaṃ vātahṛcchītaṃ kṛmipittakaphapraṇut

2,5.82

śvayathūdaraśūlārśaḥkuṣṭhapāṇḍupramehajit

2,6.1

âk, २, ६
śrībhairavaḥ /
<tinaḥḥ subtypes>
khurakaṃ miśrakaṃ ceti dvividhaṃ vaṅgamucyate /
khuraṃ tatra guṇaiḥ śreṣṭhaṃ guṇahīnaṃ tu miśrakaṃ

2,6.2

<khuraḥḥ phys. properties>
dhavalaṃ mṛdulaṃ snigdhaṃ drutadrāvaṃ sagauravaṃ /
<miśrakaḥḥ phys. properties>
niḥśabdaṃ khuravaṅgaṃ syānmiśrakaṃ śyāmaśubhrakaṃ

2,6.3

<tinaḥḥ synonyms>
trapu trapusamārūpaṃ vaṅgaṃ ca kuṭilaṃ himaṃ /
kurūpyaṃ viccaṭaṃ raṅgaṃ pūtigandhaṃ rasāhvayaṃ

2,6.4

<tinaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
svacchaṃ uṣṇāsahaṃ śītaṃ sūkṣmapatrakaraṃ laghu /
ruṅnāśe rūpyakaraṇe tadvaṅgaṃ śreṣṭhamucyate

2,6.5

<vaṅgaśuddhi (१)>
drāvayitvā niśāyukte kṣiptaṃ nirguṇḍikārasaiḥ /
viśudhyati trivāreṇa khuravaṅgaṃ na saṃśayaḥ

2,6.6

amlatakravinipiṣṭavarṣābhūvṛṣasindhubhiḥ /
kaṭvalābugataṃ vaṅgaṃ dvitayaṃ pariśudhyati

2,6.7

satālenārkadugdhena liptvā vaṅgadalānyatha /
bodhiciñcātvacaḥ kṣārairdadyāllaghupuṭāni ca

2,6.8

mardayitvā caredbhasma tadrasādiṣu kīrtitaṃ /
<vaṅgaśuddhi (२)>
nāgavacchodhayedvaṅgaṃ tadvadaśvatthaciñcayoḥ

2,6.9

tadbhasma haritālaṃ ca tulyamamlena mardayet /
palāśotthadravairvātha lolayitvāndhrayetpuṭe

2,6.10

uddhṛtya daśamāṃśena tālena saha mardayet /
<vaṅgaśuddhi (३)>
pūrvadrāvaiḥ sahāloḍya ruddhvā gajapuṭe pacet

2,6.11

ekaviṃśatpuṭairvaṅgo mṛto bhavati rogahā /
śirīṣarajanīcūrṇaiḥ kumāryā yutagolakaṃ

2,6.12

sūtaliptaṃ vaṅgapatraṃ golakaṃ samamarditaṃ /
ruddhvā laghupuṭaiḥ pakvaṃ mṛtaṃ syātpūrvasaṃkhyayā

2,6.13

akṣabhallātakītoyaiḥ piṣṭvā patrāṇi lepayet /
tatastilakharīmadhye kṣiptvā ruddhvā puṭaiḥ pacet

2,6.14

catvāriṃśadgajapuṭairvaṅgakaṃ bhasma jāyate /
<vaṅgaguṇāḥ>
vaṅgaṃ tīkṣṇoṣṇakaṭukamīṣadvātaprakopanaṃ

2,6.15

medaḥśleṣmāmayaghnaṃ ca krimighnaṃ mehanāśanaṃ /
himaṃ kaṣāyalavaṇaṃ pāṇḍudāhaharaṃ saraṃ

2,6.16

lekhanaṃ pittalaṃ kiṃcittrapu sīsaṃ ca tadguṇaṃ /
<sīsaka>
sīsakaṃ tu jaḍaṃ śītaṃ yavaneṣṭaṃ bhujaṅgamaṃ

2,6.17

yogīṣṭaṃ nāgaṃ uragaṃ kuvaṅgaṃ paripiṣṭakaṃ /
mṛdu kṛṣṇāyasaṃ pakṣmatāraśuddhikaraṃ smṛtaṃ

2,6.18

sirāvṛttaṃ ca vaṅgaṃ syāccīnapiṣṭaṃ ca ṣoḍaśa /
sīsaṃ tu vaṅgasāmyaṃ syādrasavīryavipākataḥ

2,6.19

<aśuddhavaṅganāgasevane doṣāḥ>
pākahīnau nāgavaṅgau kuṣṭhagulmarujākarau /
mehapāṇḍujvaraśleṣmavātapittapradau smṛtau

2,6.20

drutadrāvaṃ mahābhāraṃ chede kṛṣṇaṃ samujjvalaṃ /
pūtigandhaṃ bahiḥ kṛṣṇaṃ śuddhaṃ sīsamato'nyathā

2,6.21

nirguṇḍīmūlacūrṇena sārkadugdhena lepayet /
nāgapatraṃ tataḥ śuṣkaṃ drāvayitvā niṣecayet

2,6.22

liptvā drāvyaṃ punaḥ secyaṃ saptavāraṃ viśuddhaye /
niśātumburubījāni kokilākṣīkuberakaṃ

2,6.23

gaurīphalaṃ mallikā ca mokṣo brahmā mayūrakaṃ /
yathālābhaṃ tu bhasmaiṣāṃ vajrīkṣīreṇa bhāvayet

2,6.24

tanmadhye drāvitaṃ nāgaṃ śuddhaṃ secyaṃ tu saptadhā /
mahiṣasyāsthicūrṇena supākaṃ mūtrasecanāt

2,6.25

vaṅgaṃ śuddhaṃ bhavettadvannāgo nāgāsthimūtrataḥ /
<nāgabhasma (१)>
aśvatthaciñcātvagbhasma nāgasya caturaṃśataḥ

2,6.26

kṣiptvā cullyāṃ pacedagnau cālayellohacaṭṭunā /
yāvadbhasma tamuddhṛtya bhasmatulyāṃ manaḥśilāṃ

2,6.27

jambīrairāranālairvā piṣṭvā ruddhvā puṭe pacet /
svāṅgaśītaṃ punaḥ piṣṭvā viṃśatyaṃśe śilāmlake

2,6.28

evaṃ ṣaṣṭipuṭaiḥ paktvā nāgaḥ syāttu nirutthitaḥ /
<nāgabhasma (२)>
athavā nāgapatrāṇi cūrṇaliptāni kharpare

2,6.29

alpāgnau pācayedyāmaṃ bhasma taccitrakadravaiḥ /
bharjayellohapātre tatpārthadaṇḍena cālayan

2,6.30

yāmaṣoḍaśaparyantaṃ dravaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
daṇḍena mardayedgāḍhamuddhṛtaṃ citrakadavaiḥ

2,6.31

lolayitvā nirudhyātha ṣaṭpuṭairmriyate laghu /
<nāgabhasma (३)>
ciñcākṣamikṣubhallātavāśāvajralatābhavaiḥ

2,6.32

apāmārgārjunāśvatthasamudbhūtaiśca bhasmabhiḥ /
dṛḍhaṃ pālāśadaṇḍena lohapātre tu bharjayet

2,6.33

saptabhirdivasaireva mriyate nātra saṃśaya /
<nāgabhasma (४)>
piṣṭvāgastyaṃ ca bhūnāgaṃ liptvā bhāṇḍaṃ viśodhayet

2,6.34

tadbhāṇḍe drāvayennāgaṃ drute nāge vinikṣipet /
vāśāciñcaṭayoḥ kṣāraṃ vāśākāṣṭhena ghaṭṭayet

2,6.35

yāmaikaṃ pācayeccullyāṃ samuddhṛtya vimiśrayet /
saṃcūrṇya ca śilātāpye vāśakakṣārasaṃyutaṃ

2,6.36

catustulyaṃ pūrvanāgaṃ viṃśatyekapuṭaiḥ pacet /
dvipuṭaṃ ciñcikakṣārairdeyaṃ vāśārasānvitaiḥ

2,6.37

nāgaḥ sindūravarṇābho mriyate sarvakāryakṛt /
atyuṣṇaṃ sīsakaṃ snigdhaṃ tiktaṃ vātakaphāpahaṃ

2,6.38

pramehatoyadoṣaghnaṃ dīpanaṃ cāmavātanut

2,7.1

âk, २, ७
śrībhairavaḥ /
<brassaḥḥ synonyms>
rītiḥ kṣudrasuvarṇaṃ sitakanakaṃ piṅgalaṃ ca pittalakaṃ /
lohitakamārakūṭaṃ piṅgalalohaṃ ca pītakaṃ navadhā

2,7.2

<brassaḥḥ subtypes>
rītikā kākatuṇḍīti dvividhaṃ pittalaṃ bhavet /
<brassaḥḥ parīkṣā>
saṃtaptā kāñjike kṣiptā tāmrābhā rītikā matā

2,7.3

evaṃ yā jāyate kṛṣṇā kākatuṇḍīti sā matā /
<brassaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
gurvī mṛdvī ca pītākapotābhā sārāṅgī tāḍanakṣamā

2,7.4

susnigdhā masṛṇāṅgī ca rītiretādṛśī śubhā /
śuddhā snigdhā mṛduḥ śītā suraṅgā sūtrapattriṇī

2,7.5

hemopamā śubhāśvatthā jātyā rītiḥ prakīrtitā /
<brassaḥḥ parīkṣāḥḥ badkuality>
pāṇḍuḥ pītā kharā rūkṣā barbarā ghaṭṭanākṣamā

2,7.6

pūtigandhā tathā laghvī rītirneṣṭā rasādiṣu /
<rītiguṇāḥ>
rītistiktarasā rūkṣā jantughnī sāsrapittanut

2,7.7

kṛṣṇā kuṣṭhaharā yogāduṣṇavīryā ca śītalā /
<rājarītiḥḥ properties>
kākatuṇḍī kṛtasnehā rājarītiguṇānugā

2,7.8

rājarītistu nirdiṣṭā rītikāsadṛśī guṇaiḥ /
<brassaḥḥ medic. properties>
rītikāyugalaṃ rūkṣaṃ satiktaṃ lavaṇaṃ saraṃ

2,7.9

śobhanaṃ pāṇḍuvātaghnaṃ balavīryāyurvardhanaṃ /
rītikā kaṭutiktoṣṇā plīhānāhanibarhaṇī

2,7.10

rūkṣā kaphāsrapittaṃ ca hanyātsvādu prayojitā /
<rājarītiḥḥ synonyms>
rājarītiḥ kākatuṇḍī rājaputrī maheśvarī

2,7.11

brāhmaṇī brahmarītiśca kapilā piṅgalāpi ca /
<kāṃsya>
kāṃsyaṃ saurāṣṭrikaṃ ghoṣaṃ kaṃsīyaṃ vahnilohakaṃ

2,7.12

dīptalohaṃ ghoṣayuṣyaṃ dīptakaṃ ca navāhvayaṃ /
<bronjeḥḥ production>
aṣṭabhāgena tāmreṇa dvibhāgakuṭilena ca

2,7.13

vidrutena bhavetkāṃsyaṃ tatsaurāṣṭrabhavaṃ śubhaṃ /
<bronjeḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
tīkṣṇaśabdaṃ mṛdu snigdhaṃ īṣacchyāmalaśubhrakaṃ

2,7.14

nirmalaṃ dāharaktaṃ ca ṣoḍhā kāṃsyaṃ praśasyate /
śvetadīptaṃ mṛdujyoti śabdāḍhyaṃ snigdhanirmalaṃ

2,7.15

ghanāgnisahasūtrāṅgaṃ kāṃsyamuttamamīritaṃ /
<bronjeḥḥ parīkṣāḥḥ badkuality>
tatpītaṃ dahane tāmraṃ ghanaṃ rūkṣaṃ ghanāsahaṃ

2,7.16

mandanādaṃ gatajyoti saptadhā kāṃsyaṃ utsṛjet /
<bronjeḥḥ medic. properties>
ghṛtamekaṃ vinā cānyatsarvaṃ kāṃsyagataṃ nṛṇāṃ

2,7.17

bhuktamārogyasukhadaṃ hitaṃ sātmyakaraṃ tathā /
kāṃsyaṃ tu laghutiktoṣṇaṃ lekhanaṃ dṛkprasādanaṃ

2,7.18

kṛmikoṣṭhaharaṃ vātapittaghnaṃ bhojane hitaṃ /
<vartaloha>
vartalohaṃ vartatīkṣṇaṃ vartakaṃ lohasaṃkaraḥ

2,7.19

nīlikā nīlalohaṃ ca lohakaṃ vaṭṭalohakaṃ /
kāṃsyārkarītilohāhijātaṃ tadvartalohakaṃ

2,7.20

tadeva pañcalohākhyaṃ lohavidbhirudāhṛtaṃ /
tadbhāṇḍasādhitaṃ sarvamanyavyañjanapūrvakaṃ

2,7.21

amlena varjitaṃ cātidīpanaṃ pācanaṃ śubhaṃ /
<vartalohaśuddhimāraṇam>
drutamaśvajale kṣiptaṃ vartalohaṃ viśudhyati

2,7.22

mriyate gandhatālābhyāṃ puṭitaṃ vartalohakaṃ /
teṣu teṣu vibhāgeṣu yojanīyaṃ yathāvidhi

2,7.23

vartalohaṃ kaṭūṣṇaṃ ca tiktaṃ ca śiśiraṃ tathā /
kaphajitpittaśamanaṃ madhuraṃ dāhamehanut

2,7.24

rūkṣaṃ rucyaṃ kṛmighnaṃ ca netryaṃ malaviśodhanaṃ /
<pittalādīnāṃ śodhanabhasmavidhiḥ>
trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ saptadhāmlena bhāvayet

2,7.25

kāṃsyāraghoṣapatrāṇi tena kalkena lepayet /
ruddhvā puṭedgajapuṭe śuddhimāyāti nānyathā

2,7.26

tāmravanmāraṇaṃ teṣāṃ kṛtvā sarvatra yojayet /
mṛtāni lohānyamṛtībhavanti nighnanti yuktāni mahāmayāṃśca /
abhyāsayogāddṛḍhadehasiddhiṃ kurvanti rugjanmajarāvināśaṃ

2,7.27

nāgena svarṇaṃ rajataṃ ca tāpyaiḥ gandhena tāmraṃ śilayā ca nāgaṃ /
tālena vaṅgaṃ trividhaṃ tu lohaṃ nārīpayo ghnanti ca hiṅgulena

2,7.28

tathābhrasatvaṃ balinopalohaṃ vajreṇa sūtaṃ vinihanti sadyaḥ

2,7.29

<abhrakasattva>
vajrābhrakasya satsatvaṃ vakṣyāmi śṛṇu bhairavi /
caturdhābhrakasatvaṃ syātkaṭhinaṃ mṛdulaṃ drutiḥ

2,7.30

bījaṃ ca guṇavajjñeyaṃ tatkramāduttarottaraṃ /
<sattvapātanāyābhrakasiddhiḥ>
dhānyābhrakaṃ ravikṣīre gharme sthāpyaṃ dināvadhi

2,7.31

tacchlakṣṇaṃ peṣayetpaṭṭe śarāve taṃ nirodhayet /
samyakpacedgajapuṭe ravikṣīre pacetpunaḥ

2,7.32

mardanaṃ puṭapākaṃ ca kuryādevaṃ tu saptadhā /
tathā jambīranīre ca niculasya rase tathā

2,7.33

etatsiddhaghanaṃ śreṣṭhaṃ niścandraṃ sattvapātane /
ghanamārakasārairvā vyastairvātha samastakaiḥ

2,7.34

piṣṭvā dhānyābhrakaṃ ślakṣṇaṃ ruddhvā gajapuṭe pacet /
lākṣāgugguludagdhorṇāsarjasarjarasaṃ paṭu

2,7.35

śaśāsthi kṣudramatsyāśca haridrā mitrapañcakaṃ /
pañcamāhiṣakaṃ cāpi bhallātaṃ ca samaṃ samaṃ

2,7.36

sarvatulyaṃ siddhaghanaṃ niścandraṃ peṣayeddinaṃ /
tatsarvaṃ tena vaṭakāḥ kāryāste karṣamātrakāḥ

2,7.37

koṣṭhīyantre dhamedgāḍhamaṅgāraiḥ khadirodbhavaiḥ /
triyāmadhamanādeva sattvaṃ patati nirmalaṃ

2,7.38

kaṭhinaṃ sūkṣmaravakaṃ kācaṭaṅkaṇavarjitaṃ /
trivāramevaṃ kurvīta tatkiṭṭaiḥ sattvapātane

2,7.39

<abhrakamṛdusattva (१)>
punaranyaṃ pravakṣyāmi mṛdusattvaṃ sureśvari /
gugguluṃ ṭaṅkaṇaṃ guñjāṃ sarjasarjarasaṃ guḍaṃ

2,7.40

kṣudramīnaṃ yavakṣāraṃ kācapiṇyākasūraṇaṃ /
bhūlatā triphalā vahniḥ kṣīrakandaṃ punarnavaṃ

2,7.41

dhuttūraṃ lāṅgalī pārā balā gandhakasevakaṃ /
gokṣīraṃ pañcalavaṇaṃ sarvaṃ ca dviguṇaṃ madhu

2,7.42

ṣaḍbindu kṣudraśaṃbūkamasthīni śaśakasya ca /
pārāvatamalaṃ tryūṣamindragopaṃ saśigrukaṃ

2,7.43

godhūmasarṣapaṃ tāpyaṃ chāgakṣīreṇa mardayet /
evaṃ vyastaṃ samastaṃ vā yāmamātreṇa marditaṃ

2,7.44

asya piṇḍasya bhāgaikaṃ dvibhāgaṃ siddhaṃ abhrakaṃ /
pañcamāhiṣabhāgaikaṃ sarvamekatra loḍayet

2,7.45

karṣābhā vaṭikāḥ kāryāḥ kiṃcicchāyāviśoṣitāḥ /
khadirāṅgārasaṃtapte koṣṭhīyantre kṣipetkṣipet

2,7.46

ghuṭīpañcakapañcaiva vaṅkanāle dhameddṛḍhaṃ /
mṛdusattvaṃ bhavecchubhraṃ rugjarāmṛtyunāśanaṃ

2,7.47

trivāramevaṃ kurvīta tatkiṭṭaṃ sattvapātanaṃ /
anena kramayogena kāntasasyakamākṣikaṃ

2,7.48

kaṭhinoparasāścānyaiḥ śuddhā bhūnāgamṛttikā /
muñcanti drutisaṅghātaṃ gṛhṇantīmaṃ pṛthakpṛthak

2,7.49

<abhrakamṛdusattva (२)>
abhrasatvaṃ samādāya samāṃśaṃ kācaṭaṅkaṇaṃ /
dattvā dattvā trivāraṃ tadvajramūṣāgataṃ dhamet

2,7.50

amlavargaṃ snuhīpatraṃ bimbībījaṃ savalkalaṃ /
kalkayettatra saṃtaptaṃ saptavāraṃ niṣecayet

2,7.51

mṛdu śubhraṃ bhavettasya rugjarāmṛtyunāśanaṃ /
<abhrakamṛdusattvaṃ (३)>
siddhābhraṃ daśabhāgaṃ syācchuddhabhāgaṃ tribhāgakaṃ

2,7.52

ṭaṅkaṇaṃ mākṣikaṃ sūtaṃ bhāgaikaṃ ca suśodhitaṃ /
ūrṇāsarjayavakṣāraṃ bhāgaṃ bhāgaṃ vimiśrayet

2,7.53

mardyaṃ mūtrāmlavargābhyāṃ yathā proktaṃ dināvadhi /
ajāpañcāṅgasaṃyuktaṃ pūrvavatsattvapātanaṃ

2,7.54

kṛtvādāya mṛtaṃ sākṣānnirmalaṃ mṛdu jāyate /
<abhrakabījapāka>
bījapākaṃ pravakṣyāmi ghanasyaitatparaṃ hitaṃ

2,7.55

siddhābhrakaṃ śatapalaṃ svarṇarūpyārkakāntakaṃ /
rasatrigandhamākṣīkaṃ vimalābhūlatādrijaṃ

2,7.56

nīlāñjanaṃ ca kaṅkuṣṭhaṃ kāsīsaṃ daradaṃ tathā /
pratyekaṃ daśaniṣkaṃ syāttato gairikaṭaṅkaṇaṃ

2,7.57

indragopaṃ guḍaṃ guñjā madhu sarpiśca gugguluḥ /
sarjakṣāro yavakṣāro matkuṇā navapañcakaṃ

2,7.58

kṣudramīnaśaśāsthīni māhiṣaṃ śṛṅgamālakaṃ /
pṛthakpṛthakpañcamūlaṃ pañcamāhiṣaṃ mardayet

2,7.59

teṣāṃ ca vaṭikā kāryā kiṃcicchāyāviśoṣitā /
pūrvavatpātayetsattvaṃ rugjarādainyamṛtyuhṛt

2,7.60

bījasatvamidaṃ śreṣṭhaṃ vaidye vāde rasāyane /
<abhrakasattvanirmalīkaraṇa>
nirmalīkaraṇaṃ vakṣye ghanasatvasya pārvati

2,7.61

tatsatvaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā mitrapañcakasaṃyutaṃ /
mūṣāyāṃ tadvinikṣipya kācaṃ tadadharottaraṃ

2,7.62

ruddhvā haṭhāgnau dhamayetkhadirāṅgārayogataḥ /
evaṃ krameṇa dhamayetsaptadhā nirmalaṃ bhavet

2,7.63

sasatvaṃ nirmalībhūtaṃ lohakhalve vicūrṇayet /
mardayettriphalākvāthairyāmaṃ gharme viśoṣayet

2,7.64

pākaṃ puṭaṃ ca vidhivatkuryādevaṃ punaḥ punaḥ /
catvāriṃśatpuṭaṃ kuryādevaṃ mārkavajairdravaiḥ

2,7.65

pṛthakpañcāmṛtaiḥ pañcapuṭaṃ cekṣurasaistridhā /
udayādityasaṅkāśaṃ ghanasatvaṃ susiddhidaṃ

2,7.66

<abhrakasattvasindūravidhi (१)>
cūrṇīkuryāllohakhalve nirmalīkṛtamabhrakaṃ /
niṣkāṇāṃ śatakaṃ tasminniṣkaikaṃ gandhakaṃ kṣipet

2,7.67

peṣayeddinamekaṃ tu kumārīrasayogataḥ /
yāmaṃ tattāpayedgharme tato gajapuṭe pacet

2,7.68

evaṃ śatapuṭaṃ kuryādgandhaṃ dadyātpunaḥ punaḥ /
sindūrapāṭalacchāyaṃ abhrasatvaṃ bhavecchive

2,7.69

<abhrakasattvasindūravidhi (२)>
ghanasatvaṃ suvimalaṃ lohakhalve vicūrṇayet /
śataniṣkaṃ tatastasminniṣkārdhaṃ mākṣikaṃ kṣipet

2,7.70

arkakṣīrairdinaṃ mardya ruddhvā gajapuṭe pacet /
evaṃ śatapuṭaṃ kuryānmākṣīkaṃ ca puṭe puṭe

2,7.71

etatsyātsattvasindūraṃ rugjarāmṛtyunāśanaṃ /
<abhrakasattvasindūravidhi (३)>
tatsatvaṃ ravakānhitvā lohakhalve subuddhimān

2,7.72

mardayellohadaṇḍena varākvāthasamanvitaṃ /
yāmamātraṃ khare gharme sthāpayellohapātragaṃ

2,7.73

sthālīpākaṃ kharaṃ kṛtvā rātrau gajapuṭe pacet /
evaṃ saptapuṭaṃ kuryānmārkavasvarasaistathā

2,7.74

kumārīsvarasaistadvaccitramūlarasaistathā /
nīlīpatrarasaistadvatpunarnavarasaistathā

2,7.75

meghanādadravaiḥ sapta kvāthairvaṭajaṭodbhavaiḥ /
evaṃ susūkṣmacūrṇaṃ tu śatāṃśaṃ gandhakaṃ kṣipet

2,7.76

mardayedāranālena gharme sthālyāṃ puṭe pacet /
evaṃ daśadinaṃ kuryātpunastāpyaṃ śatāṃśataḥ

2,7.77

kṣiptvāranālaiḥ saṃmardya gharme sthālyāṃ puṭe pacet /
evaṃ daśadinaṃ kuryātpunaḥ pañcāmṛtaiḥ pacet

2,7.78

pañcapañcekṣujarasaiḥ pañcadhā puṭamācaret /
sindūrābhe'bhrabhasite nikṣipecchuddhahiṅgulaṃ

2,7.79

viṃśatyaṃśaṃ ghanasyātha stanyaiḥ saṃmardya saṃpuṭe /
ruddhvātha bhūdhare yantre kṣiptvā laghupuṭaṃ vidhet

2,7.80

evaṃ viṃśatpuṭaṃ kuryāddattvā dattvātha hiṅgulaṃ /
anena kramayogena satvaṃ sindūrasannibhaṃ

2,7.81

ayaṃ sāmānyasaṃskāro viśeṣastu nigadyate /
yadyadrogaharairdravyaistattadrogaharaṃ bhavet

2,7.82

<abhrakasattvasindūravidhi (४)>
ghanasatvaṃ suvimalaṃ lohakhalve vicūrṇayet /
muṇḍīpatrarasairmardyaṃ dinaṃ gajapuṭe pacet

2,7.83

evaṃ daśapuṭaṃ kāryaṃ nirguṇḍīsvarasaistathā /
tathā vaṭajaṭākvāthaiḥ peṭārīmūlajai rasaiḥ

2,7.84

kakubhasya rasaistadvajjambūtvaksvarasaistathā /
evaṃ ṣaṣṭipuṭaṃ kāryaṃ tatastasminvinikṣipet

2,7.85

viṃśatyaṃśena daradaṃ stanyaiḥ saṃmardayeddinaṃ /
tatastatsampuṭe ruddhvā bhūdhare tu puṭaṃ laghu

2,7.86

evaṃ viṃśatidhā kuryātsindūrābhaṃ bhaveddhruvaṃ /
<sthālīpāka>
sthālīpākastridhā prokto mṛdurmadhyaḥ kharātmakaḥ

2,7.87

paṅkotkarasamaḥ pūrvaḥ piṇḍapākastu madhyamaḥ /
tṛtīyaḥ kharapākaḥ syādvālukāsadṛśaḥ priye

2,7.88

sthālīpāko rase yuktaḥ saṃyukto daradena vā /
mṛdumadhyamapākābhyāṃ kartavyo bhūdhare tataḥ

2,7.89

kṣiptvā laghupuṭe deyaṃ rasahiṅgulavarjitaḥ /
kharapākaḥ prakartavyo vidhirgajapuṭe pacet

2,7.90

<lohabhasmanāmamṛtīkaraṇavidhiḥ>
sarveṣāṃ māritānāṃ ca lohānāmabhrakasya ca /
vakṣyāmi paramaṃ guhyamamṛtīkaraṇaṃ śṛṇu

2,7.91

triphalotthakaṣāyasya bhāgānādāya ṣoḍaśa /
goghṛtasya palānyaṣṭau mṛtābhrakapalāndaśa

2,7.92

ekīkṛtvā lohapātre pācayenmṛduvahninā /
drave jīrṇe samādāya sarvayogeṣu yojayet

2,7.93

anupānaṃ vinā hyabhraṃ jarāmṛtyurujāpahaṃ /
yojayedanupānairvā tattadrogaharaṃ bhavet

2,7.94

kaṭhinasyābhrasatvasya sindūraṃ palitaṃ valiṃ /
indriyāṇāṃ paṭutvaṃ ca patrābhrakaguṇā api

2,7.95

mṛdusatvasya sindūraṃ sarvāmayanibarhaṇaṃ /
valīpalitadāridryamṛtyughnaṃ surasāyanaṃ

2,7.96

tridoṣaśamanaṃ saumyaṃ dīpanaṃ pācanaṃ śubhaṃ /
nihanti jvarajālaṃ ca grahaṇīmatisārakaṃ

2,7.97

aśmarīṃ mūtrakṛcchraṃ ca kṣayaṃ pāṇḍuhalīmakaṃ /
durnāmamehakuṣṭhāni vātajānpittajānapi

2,7.98

kaphajāndustarānrogānvidradhyādivraṇānapi /
nānāvidhāni śūlāni puṃstrīvandhyatvabhañjanaṃ

2,7.99

yadyadrogaharairyogaistattadroganibarhaṇaṃ /
pārade ye guṇāḥ santi bījasatve'pi te guṇāḥ

2,7.100

<maṇḍūra, śuddhi>
akṣāṅgārairdhametkiṭṭaṃ lohajaṃ tadgavāṃ jalaiḥ /
secayedakṣapātrāntaḥ ṣaḍvāraṃ ca punaḥ punaḥ

2,7.101

maṇḍūro'yaṃ samākhyātaḥ śuddhaṃ ślakṣṇaṃ niyojayet /
gomūtre triphalā kvāthyā tatkvāthe secayecchanaiḥ

2,7.102

<maṇḍūrabhasma>
lohakiṭṭaṃ sutaptaṃ ca yāvacchīryati tatsvayaṃ /
tacchīrṇaṃ grāhayetpeṣyaṃ maṇḍūraṃ yaṃ prayojayet

2,7.103

ye guṇā mārite muṇḍe te guṇā muṇḍakiṭṭake /
tasmātsarvatra maṇḍūraṃ rogaśāntyai prayojayet

2,7.104

kiṭṭāddaśaguṇaṃ muṇḍaṃ muṇḍāttīkṣṇaṃ śatonmitaṃ /
tīkṣṇāllakṣaguṇaṃ kāntaṃ bhakṣaṇātkurute guṇaṃ

2,7.105

maṇḍūraṃ pāṇḍuśoṣārśograhaṇīkāmalāpahaṃ /
sarvaśūlapramehaghnaṃ dīpanaṃ paramaṃ hitaṃ

2,7.106

śītaṃ tiktaṃ kaṣāyāmlaṃ hṛdrogaplīhanāśanaṃ /
<rasādimāraṇāyadravyamānam>
rasendraṃ śodhayeddevi palānāṃ dvisahasrakaṃ

2,7.107

sahasraṃ vā śataṃ vāpi pañcāśadvā tadardhakaṃ /
na kuryādrasakarmāṇi hīnaṃ vai pañcaviṃśateḥ

2,7.108

lohasya pacanaṃ triṃśatpalādūrdhvaṃ na kārayet /
arvākpañcapalāddevi ghanasatvaṃ tathā pacet

2,7.109

svarṇaṃ pañcapalādūrdhvaṃ palādarvāṅna śodhayet /
tathā rūpyaṃ ca tāmraṃ ca śodhayenmārayetpriye

2,7.110

lohavadghanasatvaṃ ca ghanapatraṃ tathaiva ca /
hīnaṃ pañcapalādūrdhvaṃ na kuryātpalaviṃśateḥ

2,7.111

drāvaṇaṃ śodhanaṃ devi māraṇaṃ nāgavaṅgayoḥ /
vajraṃ niṣkādadhaścordhvaṃ na kuryācchodhanaṃ mṛtiṃ

2,7.112

padmarāgādiratnāni tathā kuryātsureśvari

2,8.1

âk, २, ८
śrībhairavaḥ /
mahāmburāśau sariti parvate kānane'pi vā /
ratnānāmākaraṃ devi sthānamādheyagauravāt

2,8.2

teṣu rakṣoviṣavyālavyādhidoṣaharāṇi ca /
prādurbhavanti ratnāni tathaiva viguṇāni ca

2,8.3

praduṣṭenopajātāni jantunopahatāni ca /
doṣaistānyupacīyante hīyante guṇasaṃpadā

2,8.4

<rubyaḥḥ synonyms>
māṇikyaṃ śoṇaratnaṃ ca ratnarāṭraviratnakaṃ /
śṛṅgāri raṅgamāṇikyaṃ taralo ratnanāyakaḥ

2,8.5

rāgadṛkpadmarāgaśca ratnaṃ śoṇopalastathā /
saugandhikaṃ lohitakaṃ kuruvindaṃ śarendukaṃ

2,8.6

<nīlagandhika>
māṇikyaṃ padmarāgākhyaṃ dvitīyaṃ nīlagandhi ca /
<rubyaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
kuśeśayadalacchāyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ guru sphuṭaṃ

2,8.7

vṛttāyataṃ samaṃ gātraṃ māṇikyaṃ śreṣṭhaṃ ucyate /
parīkṣāpariśuddhānāṃ ratnānāṃ pṛthivībhṛtā

2,8.8

dhāraṇaṃ sarvadā kāryaṃ śreyaḥśrīkīrtikāṅkṣiṇā /
tatastu śāstratasteṣāṃ parīkṣādikamucyate

2,8.9

<māṇikyabhedāḥ>
yatsiṃhalaṃ kālapuraṃ andhraṃ tumburusaṃsthitaṃ /
kṣetraṃ caturvidhaṃ tasya māṇikyasya samudbhave

2,8.10

siṃhale tu bhavedraktaṃ padmarāgaṃ anuttamaṃ /
pītaṃ kālapurodbhūtaṃ kuruvindamiti smṛtaṃ

2,8.11

aśokapallavacchāyaṃ andhraṃ saugandhikaṃ priye /
tumburau chāyamānīlaṃ nīlagandhi ca kīrtitaṃ

2,8.12

madhyame madhyamaṃ jñeyaṃ māṇikyaṃ kṣetrabhedataḥ /
māṇikyasya guṇāḥ proktāścatvāro munipuṅgavaiḥ

2,8.13

snigdhacchāyā gurutvaṃ ca nairmalyaṃ atiraktatā /
<māṇikyaguṇāḥ>
māṇikyaṃ dīpanaṃ vṛṣyaṃ kaphavātakṣayārtihṛt

2,8.14

bhūtavetālapāpaghnaṃ karmajavyādhināśanaṃ /
māṇikyaṃ ca mahāpuṇyaṃ mahābhāgyakaraṃ paraṃ

2,8.15

sarvabhūtagrahonmādaviṣaghnaṃ doṣajitparaṃ /
<muktā>
muktā saumyā mauktikaṃ śauktikeyaṃ tāraṃ tārā śauktikaṃ tārakā ca /
ambhaḥsāraṃ śītalaṃ nīrajaṃ ca nakṣatraṃ syādinduratnaṃ valakṣaṃ

2,8.16

muktāphalaṃ binduphalaṃ ca muktā śaukteyakaṃ śuktimaṇiḥ śaśipriyaṃ /
svacchaṃ himaṃ haimavataṃ ca śubhraṃ sudhāṃśuratnaṃ ca bhasaṃkhyakāhvaṃ

2,8.17

<pearlaḥḥ origin>
mātaṅgoragamīnapotriśirasastvaksāraśaṅkhāmbubhṛcchuktīnāṃ udarācca mauktikamaṇiḥ spaṣṭaṃ bhavedaṣṭadhā /
chāyāḥ pāṭalanīlapītadhavalāstatrāpi sāmānyataḥ saptānāṃ bahuśo na labdhiritaracchaukteyakaṃ tūlvaṇaṃ

2,8.18

<pearlaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
nakṣatrābhaṃ śuddhamatyantamuktaṃ snigdhaṃ sthūlaṃ nirmalaṃ nirvraṇaṃ ca /
yastaṃ dhatte gauravaṃ yattulāyāṃ tannirmaulyaṃ mauktikaṃ saukhyadāyi

2,8.19

<pearlaḥḥ medic. properties>
mauktikaṃ ca madhuraṃ suśītalaṃ dṛṣṭirogaśamanaṃ viṣāpahaṃ /
rājayakṣaparikopanāśanaṃ kṣīṇavīryabalapuṣṭivardhakaṃ

2,8.20

mauktikaṃ śiśiraṃ snigdhaṃ viśadaṃ kāntivardhanaṃ

2,8.21

dāhatṛḍbhramamūrcchāsṛkpittajvaraviṣāpahaṃ /
cakṣuṣyaṃ pavanāsrapittaviṣajitsarvendriyāhlādanaṃ tṛḍdāhajvaraśokamohaśamanaṃ śītaṃ śramaghnaṃ hitaṃ /
dhanyaṃ maṅgalamāyuṣaḥ sthitikaraṃ saubhāgyakāntipradaṃ muktā hāravibhūṣaṇaṃ tadakhilaṃ mūlaṃ śaśī prīyate

2,8.22

<coralaḥḥ synonyms>
pravālo'ṅgārakamaṇirvidrumo'mbhodhipallavaḥ

2,8.23

bhaumaratnaṃ ca raktāṅgo raktāṅkuralatāmaṇiḥ /
<coralaḥḥ place oph origin>
setau sāgaramadhye yā jāyate vallarī śubhā

2,8.24

vidrumākhyā suraktā sā durlabhā dīptarūpiṇī /
<coralaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
pāṣāṇatvaṃ bhajatyeṣā pākataḥ kaṭhinā satī

2,8.25

pravālanāma tadraktaṃ varṇasaubhāgyakāntidaṃ /
siddhaṃ svacchaṃ snigdharūpaṃ vṛttaṃ kāntaṃ samaṃ guru

2,8.26

raṅgagātraṃ dṛḍhaṃ piṇḍaṃ pravālaṃ śreṣṭhamucyate /
pakvabiṃbaphalābhāsaṃ japākusumasaṃnibhaṃ

2,8.27

śukatuṇḍasamacchāyaṃ pravālaṃ atiśobhanaṃ /
<coralaḥḥ parīkṣāḥḥ badkuality>
śāradābhaṃ dalaṃ sūkṣmaṃ vakraṃ rūkṣaṃ sakoṭaraṃ

2,8.28

viddhaṃ kṛṣṇaṃ laghutamaṃ pravālaṃ doṣakṛdbhavet /
gauraraṅgaṃ jalākrāntaṃ pravālamaśubhaṃ tyajet

2,8.29

<coralaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
pravālaṃ komalaṃ snigdhaṃ surāgaṃ vidrumaṃ hitaṃ /
dhanadhānyakaraṃ medhyaṃ viṣāhibhayanāśanaṃ

2,8.30

<coralaḥḥ medic. properties>
pravālo madhurāmlaśca kaphapittādidoṣanut /
vīryakāntikaraḥ strīṇāṃ dhṛto maṅgaladāyakaḥ

2,8.31

<marakata>
marakataṃ rauhiṇeyaṃ gārutmantaṃ harinmaṇiḥ /
sauparṇaṃ garuḍodgīrṇaṃ budharatnāśmagarbhaje

2,8.32

garalārirvāyavīryaṃ gāruḍaṃ rudrasaṃmitaṃ /
turuṣkaviṣayāṃbhodhau samīrārohaṇācale

2,8.33

tacchāyāśyāmalo deśaḥ so'bhūnmarakatākaraḥ /
tadviśeṣānmarakataṃ jātaṃ doṣaguṇānvitaṃ

2,8.34

doṣāḥ saptavidhāstasya guṇāḥ pañcavidhāḥ smṛtāḥ /
bhavedaṣṭavidhā chāyā maṇermarakatasya ca

2,8.35

asnigdhaṃ rūkṣamityuktaṃ visphoṭaṃ piṭakaṃ tathā /
jaṭharaṃ kāntihīnaṃ ca vicchāyaṃ malinaṃ tathā

2,8.36

saśarkaraṃ sapāṣāṇaṃ karkaśaṃ sūtrasaṃyutaṃ /
kalmāṣavarṇaṃ śabalaṃ samastabhayadāyakaṃ

2,8.37

nirmalaṃ kathitaṃ svacchaṃ guru syādgurudāyutaṃ /
snigdhaṃ rūkṣaṃ vinirmuktaṃ arajaskaṃ areṇukaṃ

2,8.38

surāgaṃ rāgabahulamiti pañca guṇāḥ smṛtāḥ /
etairyuktaṃ marakataṃ sarvapāpaharaṃ paraṃ

2,8.39

marakataṃ viṣaghnaṃ ca śītalaṃ madhuraṃ rase /
āmapittaharaṃ rucyaṃ puṣṭidaṃ bhūtanāśanaṃ

2,8.40

snigdhaṃ marakataṃ svacchaṃ sarvadoṣaharaṃ śubhaṃ /
kāntisaubhāgyadaṃ medhyaṃ bhūtagrahaviṣāpahaṃ

2,8.41

<puṣparāgaḥḥ synonyms>
pītastu puṣparāgaḥ pītasphuṭikaṃ ca pītaratnaṃ ca /
pītāśmā gururatnaṃ pītamaṇiḥ puṣyarāgaśca

2,8.42

<puṣparāgaḥḥ parīkṣāḥḥ true>
īṣatpītaṃ pavicchāyaṃ svacchaṃ kāntyā manoharaṃ /
puṣyarāga iti khyātaṃ ratnaṃ ratnaparīkṣakaiḥ

2,8.43

<puṣparāgaḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
hemacchāyaṃ śirovṛttaṃ jyotiraṅgāranirmalaṃ /
pītagātraṃ guru snigdhaṃ puṣyarāgaṃ praśasyate

2,8.44

<puṣparāgaḥḥ parīkṣāḥḥ badkuality>
rūkṣaṃ kṣatalaghu śvetaṃ kṛṣṇaṃ gauraṃ saśarkaraṃ /
malinaṃ bindumadratnaṃ puṣyarāgaṃ na śasyate

2,8.45

<puṣparāgaḥḥ medic. properties>
puṣyarāgo'mlaśītaśca vātajiddīpanaḥ paraṃ /
āyuḥ śriyaṃ ca prajñāṃ ca dhāraṇātkurute nṛṇāṃ

2,8.46

puṣyarāgaṃ śubhaṃ medhyaṃ vastusaubhāgyakīrtidaṃ /
vākpaṭutvakaraṃ hṛdyaṃ viṣaghnaṃ doṣajitparaṃ

2,8.47

<vajra>
vajramindrāyudhaṃ vīraṃ bhiduraṃ kuliśaṃ paviḥ /
abhedyaṃ asiraṃ ratnaṃ dṛḍhaṃ bhārgavakaṃ smṛtaṃ

2,8.48

<vajraḥḥ parīkṣāḥḥ gūdkuality>
svacchaṃ vidyutprabhaṃ snigdhaṃ sundaraṃ laghu lekhanaṃ /
ṣaḍāraṃ tīkṣṇadhāraṃ ca susaumyāraṃ śriyaṃ diśet

2,8.49

<vajrākarā vajrabhedāśca>
pauṇḍramataṅgahimācalasaurāṣṭrasupārakosalakaliṅgāḥ /
peṇṇānadītaṭaścetyaṣṭau vajrākarā vinirdiṣṭāḥ

2,8.50

śyāmaṃ prapauṇḍraprabhavaṃ kiṃcitpītaṃ mataṅgagirijātaṃ /
himavatsurāṣṭrasaṃbhavaṃ ātāmraṃ kṛṣṇakānti saupāraṃ

2,8.51

phullaśirīṣacchāyaṃ kosalajaṃ kanakakānti kāliṅgaṃ /
peṇṇānadītaṭodbhavaṃ āhurvajraṃ sudhāṃśunibhaṃ

2,8.52

kaliṅgakosalau deśau mataṅgādrihimālayau /
saurāṣṭrapauṇḍrakauverākarasūpārakau tathā

2,8.53

kṛtādiṣu yugeṣvetau vajrāṇāmākarau smṛtau /
ākareṣveva vajrāṇāṃ khaniḥ srotaḥ prakīrṇakaṃ

2,8.54

samutpattisthalaṃ tredhā nirdiṣṭaṃ suranāyike /
koṭyaḥ pārśvāni dhārāśca ṣaḍaṣṭau dvādaśaiva ca

2,8.55

ityacchatīkṣṇadhārāgrā vajrasyāhuratho guṇān /
<vajraḥḥ ५ doṣas>
malo binduśca rekhā ca trāsaḥ kākapadaṃ tathā

2,8.56

ete doṣāḥ samākhyātāḥ pañca vajreṣu saṃsthitāḥ /
kuryādaśodhitaṃ vajraṃ kuṣṭhadāhāṅgagauravaṃ

2,8.57

hṛtpārśvapīḍāṃ pāṇḍuṃ ca tatastacchuddhirucyate /
<vajraśuddhi>
gṛhītvātha śubhraṃ vajraṃ vyāghrīkandodare kṣipet

2,8.58

mahiṣīśakṛdālipya karīṣāgnau vipācayet /
ahorātrātsamuddhṛtya hayamūtreṇa secayet

2,8.59

evaṃ punaḥ punaḥ pakvaṃ saptarātrādviśudhyati /
meghanādāśamīśyāmāśṛṅgīmadanakodbhavaiḥ

2,8.60

kulutthavetasāgastyasindhuvārākhukarṇikāḥ /
eteṣāṃ hayamūtreṇa kaṣāyaṃ sādhitaṃ punaḥ

2,8.61

jambīre kuliśaṃ kṣiptvā hayamūtraistryahaṃ pacet /
ḍolāyantravidhānena tataḥ śuddhimavāpnuyāt

2,8.62

kulutthakodravakvāthairḍolāyantre vipācayet /
vyāghrīkandagataṃ vajraṃ saptāhācchuddhimāpnuyāt

2,8.63

kulatthakodravakvāthaṃ hayamūtraṃ snuhīpayaḥ /
kṣiptvā bhāṇḍe pacettasminvyāghrīkandagataṃ paviṃ

2,8.64

ḍolāyantre divārātraṃ samuddhṛtya punaḥ kṣipet /
vajrakande mṛdā kandaṃ liptvā gajapuṭe pacet

2,8.65

tatpakvaṃ pācanadrāvaiḥ secitaṃ śuddhimāpnuyāt /
vyāghrīkandagataṃ vajraṃ mṛdā liptaṃ puṭe pacet

2,8.66

ahorātrātsamuddhṛtya hayamūtreṇa secayet /
vajrīkṣīreṇa vā siñcyādevaṃ śuddhaṃ tu mārayet

2,8.67

<viprajātīyavajramāraṇam>
vakṣyate viprajātyādeḥ śuddhavajrasya māraṇaṃ /
aśvatthabadarībhaṇḍīmākṣikaṃ karkaṭāsthi ca

2,8.68

samaṃ snukpayasā piṣṭvā mūṣāmadhye pralepayet /
tanmadhye prakṣipedvajramauṣadhaistaistataḥ paraṃ

2,8.69

vajramācchādya yatnena tato mūṣāṃ nirodhayet /
kuñjarākhyena puṭayetpuṭena mahatā punaḥ

2,8.70

viprajātīyakaṃ vajraṃ puṭenaikena sidhyati /
karavīraṃ meṣaśṛṅgī daradaṃ ca hyudumbaraṃ

2,8.71

arkadugdhaiḥ samaṃ piṣṭvā tatkṛte golake kṣipet /
vajraṃ kṣatriyajātīyaṃ pūrvavanmārayeddhruvaṃ

2,8.72

<vaiśyajātīyavajramāraṇam>
sūraṇaṃ laśunaṃ śaṃkhaṃ śilāyāṃ peṣayetsamaṃ /
balāmatibalāṃ gandhaṃ kacchapāsthi ca peṣayet

2,8.73

uttarāvāruṇīdugdhaistatkṛte golake kṣipet /
vajraṃ tu vaiśyajātīyaṃ pūrvavattanmṛtaṃ bhavet

2,8.74

<śūdrajātīyavajramāraṇam>
sūraṇaṃ laśunaṃ śaṅkhaṃ śilāṃ saṃpeṣayetsamaṃ /
vaṭakṣīreṇa tatklpte golake pūrvavatpacet

2,8.75

vajraṃ tacchūdrajātīyaṃ tena samyagbhavenmṛtaṃ /
strīpuṃvajraṃ tu pūrvoktairmriyate tattadauṣadhaiḥ

2,8.76

caturjātyauṣadhaireva mṛtirvajre napuṃsake /
<vajramāraṇa (१)>
sāmānyaḥ sarvavajrāṇāṃ vakṣyate māraṇakramaḥ

2,8.77

śuddhaṃ vajraṃ matkuṇānāṃ raktairliptvā dhametpunaḥ /
agnivarṇaṃ kṣipenmūtre gardabhasya punaḥ punaḥ

2,8.78

lepitaṃ dhmāpitaṃ tadvadevaṃ kuryāttrisaptadhā /
tālakaṃ matkuṇaiḥ piṣṭvā tasmingole kṣipettu taṃ

2,8.79

ruddhvā mūṣāṃ dhamedgāḍhaṃ hayamūtre vinikṣipet /
samuddhṛtya punastadvatsaptavārairmṛto bhavet

2,8.80

<vajramāraṇa (२)>
meṣaśṛṅgaṃ bhujaṅgāsthi kūrmapṛṣṭhaṃ śilājatu /
gandhakaṃ kāntapāṣāṇaṃ munipuṣpaṃ satālakaṃ

2,8.81

trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ meṣaśṛṅgīndravāruṇī /
vajravallī mūṣakarṇī badarī kuḍmalāni ca

2,8.82

mūṣakasya malaṃ stanyaṃ snuhyarkakṣīramatkuṇaṃ /
pañcāṅgaṃ śarapuṃkhasya hyasthinī kharameṣayoḥ

2,8.83

peṭāribījaṃ strīpuṣpaṃ pārāvatamalaṃ śilā /
puṣpāṇi caiva vākucyāḥ pañcāṅgaṃ timirasya ca

2,8.84

dhātrīvṛkṣasya pañcāṅgaṃ gorambhā vājimūtrakaṃ /
haṃsapādī vajrakandaṃ bṛhatīphalasūraṇaṃ

2,8.85

gojihvā karkaṭaṃ māṃsaṃ mūtravargaṃ ca miśrayet /
etatsamastaṃ vyastaṃ vā yathālābhaṃ supiṇḍitaṃ

2,8.86

tatpiṇḍe nikṣipedvajramandhamūṣāgataṃ puṭet /
kulutthakodravaṃ piṣṭvā hayamūtre vilolayet

2,8.87

tanmadhye secayettaptāṃ mūṣāpuṭavinirgatāṃ /
evaṃ punaḥ punaḥ kuryādekaviṃśativārakaṃ

2,8.88

ādāya tatpunarvajraṃ tāle matkuṇapeṣite /
golake nikṣipedruddhvā mūṣāṃ tīvrānale dhamet

2,8.89

ityevaṃ saptadhā dhmātaṃ hayamūtre niṣecayet /
anena kramayogena mṛto bhavati niścitaṃ

2,8.90

tanmṛtaṃ cūrṇayetkhalve siddhayoga udāhṛtaḥ /
<vajramāraṇa (३)>
bhrāmakaṃ ca mṛtaṃ tāpyaṃ peṭālībījaṭaṅkaṇaṃ

2,8.91

kṣīraṃ cottaravāruṇyā gandhakaṃ tālakaṃ śilā /
ciñcābījaṃ meṣaśṛṅgī strīpuṣpaṃ cāmlavetasaḥ

2,8.92

pañcāṅgaṃ śarapuṃkhāyāḥ śaśadantaṃ śilājatu /
etatsamastaṃ vyastaṃ vā yathālābhaṃ sucūrṇayet

2,8.93

snuhyarkottaravāruṇyāḥ kṣīraiḥ stanyairvimardayet /
tadgolake kṣipedvajraṃ ruddhvā caitāndhameddṛḍhaṃ

2,8.94

guḍūcī saindhavaṃ hiṅgu samustottaravāruṇī /
kvāthaiḥ kaulutthakaiḥ piṣṭvā tasminkvāthe vinikṣipet

2,8.95

taṃ vajraṃ pūrvavadgole kṛtvā ruddhvā dhamettathā /
secanāntaṃ tataḥ kuryādekaviṃśativārakaṃ

2,8.96

tālakaṃ matkuṇāyoge saptavāraṃ punardhamet /
secayedaśvamūtreṇa tadvajraṃ mriyate dhruvaṃ

2,8.97

<vajramāraṇa (४)>
trivarṣīyotthakārpāsamūlamādāya peṣayet /
trivarṣanāgavallyā vā nijadrāvaiḥ prapeṣayet

2,8.98

tadgolake kṣipedvajraṃ ruddhvā gajapuṭe pacet /
evaṃ saptapuṭaiḥ pakvamekaikena kṛtaṃ bhavet

2,8.99

<vajramāraṇa (५)>
tālakāsīsasaurāṣṭrīmapāmārgasya bhasma ca /
piṣṭvā kaulutthakaiḥ kvāthaistasminvajraṃ sutāpitaṃ

2,8.100

kṣipettrisaptavārāṇi mriyate nātra saṃśayaḥ /
vaikrāntabhasmanā sārdhaṃ peṣayedamlavetasaṃ

2,8.101

tadgole nikṣipedvajramandhamūṣāgataṃ dhamet /
secayedaśvamūtreṇa pūrvagole punaḥ kṣipet

2,8.102

ruddhvā dhmātaḥ punaḥ secyamevaṃ kuryāttrisaptadhā /
mriyate nātra sandehaḥ sarvayogeṣu yojayet

2,8.103

<vajramāraṇa (७)>
uttarāvāruṇīkṣīraiḥ kāntapāṣāṇajaṃ mukhaṃ /
kṣaṇaṃ piṣṭvā tu tadgolaṃ kṣiptvā tasminpaceddinaṃ

2,8.104

nṛtaile gandhatailena mriyate nātra saṃśayaḥ /
<vajramāraṇa (८)>
bhūnāgaṃ gandhakaṃ cātha nārīstanyena peṣayet

2,8.105

tadgolasthaṃ pacedvajraṃ pūrvataile mṛtaṃ bhavet /
<vajramāraṇa (९)>
snuhīkṣīreṇa vimalāṃ piṣṭvā tadgolake kṣipet

2,8.106

vajraṃ nirudhya mūṣāṃ tu śuṣkāṃ tīvrāgninā dhamet /
kṣiptāmaśvasya mūtre tu kṣiptvā vajraṃ samāharet

2,8.107

ityevaṃ saptadhā kuryāttatastālakamatkuṇaiḥ /
piṣṭvā golaṃ kṣipettasminvajramūṣāṃ nirudhya ca

2,8.108

dhmāpitaṃ pūrvavatsecyaṃ saptavārairmṛtaṃ bhavet /
<vajramāraṇa (१०)>
vajraṃ matkuṇaraktena liptvā liptvātape kṣipet

2,8.109

śuṣkaṃ lepyaṃ punaḥ śoṣyaṃ yāvatsaptadināvadhi /
viṣṇukrāntāpeṭakāryordravaiḥ siñcetpunaḥ punaḥ

2,8.110

taptaṃ taptaṃ ca tadvajraṃ śatavārairmṛtaṃ bhavet /
<vajramāraṇa (११)>
gandhakaṃ cūrṇitaṃ bhāvyaṃ strīpuṣpeṇa tu saptadhā

2,8.111

punaḥ strīrajasāloḍyaṃ tasminvajraṃ sutāpitaṃ /
secayettāpayedekaviṃśadvārānmṛtaṃ bhavet

2,8.112

<vajramāraṇa (१२)>
vajraṃ nadīmahāśuktau kṣiptvā bhāvyaṃ muhurmuhuḥ /
snuhyarkottamakanyānāṃ draveṇaikena cātape

2,8.113

kṛṣṇakakaṭamāṃsena peṣitaṃ veṣṭayetpunaḥ /
bhūnāgasya mṛdā samyagdhṛtaṃ bhasmatvamāpnuyāt

2,8.114

<vajramāraṇa (१३)>
raktamūlasya mūlaiśca meghanādasya kuḍmalaiḥ /
peṣitairveṣṭitaṃ dhmātaṃ vajraṃ bhasma bhavatyalaṃ

2,8.115

<vajramāraṇa (१४)>
mātuluṅgagataṃ vajraṃ ruddhvā limpenmṛdā bahiḥ /
puṭe pacetsamuddhṛtya tadvacchatapuṭe pacet

2,8.116

<vajramṛdūkaraṇa (१)>
nāgaparṇīdravairliptaṃ tatpatreṇaiva veṣṭitaṃ /
jānumadhye sthitaṃ yāmaṃ tadvajraṃ mṛdutāṃ vrajet

2,8.117

<vajramṛdūkaraṇa (२)>
mātṛvāhakabījasya madhye vajraṃ vinikṣipet /
jambīrodaragaṃ vātha dolāyantre dinaṃ pacet

2,8.118

kulutthakodravakvāthe traiphale vā kaṣāyake /
ahorātrātsamuddhṛtya jambīrāntaḥ punaḥ kṣipet

2,8.119

mātṛvāhakabīje vā pacetprakṣipya pūrvavat /
punaḥ kṣepyaṃ punaḥ pācyaṃ tridinānte samuddharet

2,8.120

badarīvaṭanimbānāmaṅkurāṇi samāharet /
piṣṭvā tadgolake vajraṃ pūrvapakvaṃ vinikṣipet

2,8.121

aśvatthapatrake veṣṭya tadgolaṃ jānumadhyagaṃ /
dinaṃ vā dhārayetkakṣe mṛdurbhavati niścitaṃ

2,8.122

<vajramṛdūkaraṇa (३)>
pāradaṃ tīkṣṇacūrṇaṃ ca dinamamlena mardayet /
tadgole nikṣipedvajraṃ sūtreṇāveṣṭayedbahiḥ

2,8.123

nāgavallīdalaiścaiva veṣṭitaṃ dhānyarāśigaṃ /
māsānte tatsamuddhṛtya limpennāgalatādravaiḥ

2,8.124

taddalairveṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ mṛdutāṃ vrajet /
<vajramṛdūkaraṇa (४)>
kāntapāṣāṇavaktraṃ vā cūrṇaṃ vā kāntalohajaṃ

2,8.125

sasūtamamlayogena dinamekaṃ vimardayet /
tadgole nikṣipedvajraṃ nimbakārpāsakodravaiḥ

2,8.126

patraiḥ piṣṭaiḥ susaṃpeṣya nāgavallīdalaistataḥ /
veṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ dinānte mṛdutāṃ vrajet

2,8.127

<vajramṛdūkaraṇa (५)>
eraṇḍavṛkṣamadhye tu tatphale vā kṣipetpaviṃ /
māsamātrātsamuddhṛtya jānumadhye ca pūrvavat

2,8.128

komalaṃ jāyate vajraṃ dinānte nātra saṃśayaḥ /
<vajramṛdūkaraṇa (६)>
vajraṃ tittirimāṃsena veṣṭitaṃ nikṣipenmukhe

2,8.129

atisthūlasya bhekasya mukhaṃ sūtreṇa veṣṭayet /
nikhaneddhastamātrāyāṃ kṣoṇyāṃ māsātsamuddharet

2,8.130

maṇḍūkaṃ sampuṭe ruddhvā samyaggajapuṭe pacet /
tadvajraṃ pūrvagolasthaṃ jānumadhyagataṃ dinaṃ

2,8.131

bhavedvajraudanaṃ sākṣātpaścādāhārya yojayet /
sarvavajraudanānāṃ tu māraṇaṃ pūrvavadbhavet

2,8.132

<vajradruti>
kṣāratrayaṃ rāmaṭhaṃ ca caṇakāmlāmlavetasaṃ /
jvālāmukhīṃ cekṣurakaṃ sthalakumbhīphalāni ca

2,8.133

snuhyarkapayasā ślakṣṇaṃ piṣṭvā tadgolake kṣipet /
vajraṃ viśodhitaṃ samyagvastre baddhvā haṭhātpacet

2,8.134

ḍolāyantreṇa dhānyāmle drutaṃ māsāṣṭakādbhavet /
vajravallyantarasthaṃ vā kṛtvā vajraṃ nirodhitaṃ

2,8.135

amlabhāṇḍagataṃ secyaṃ saptāhāddravatāṃ vrajet /
bhasmaudanaṃ drutiśceti trividhaṃ vajramāraṇaṃ

2,8.136

rasabandhakaraṃ proktaṃ nāgārjunapuraḥsaraiḥ /
<vajraguṇāḥ>
vajraṃ ca ṣaḍrasopetaṃ sarvarogāpahārakaṃ

2,8.137

sarvāghaśamanaṃ saukhyaṃ dehadārḍhyaṃ rasāyanaṃ /
vajraṃ ratnottamaṃ puṇyaṃ śrīsaubhāgyavivardhanaṃ

2,8.138

āyuṣyaṃ dhanyamojasyaṃ yaśasyaṃ sarvapāpmajit /
āyurbalaṃ dehasaukhyaṃ rūpaṃ kāntiṃ karoti ca

2,8.139

sevitaṃ hanti rogāṃśca mṛtaṃ vajraṃ na saṃśayaḥ /
<nīla>
nīlastu sauriratnaṃ syānnīlāśmā nīlaratnakaḥ

2,8.140

nīlopalastṛṇagrāhī mahānīlaḥ sunīlakaḥ /
indranīlamaṇistatra caturdhā jātibhedataḥ

2,8.141

<sapphireḥḥ subtypesaḥḥ caste>
sitacchāyo bhavedvipro raktaḥ kṣatriyajātikaḥ /
pītastu vaiśyajātiryo vṛṣalaḥ kṛṣṇadīdhitiḥ

2,8.142

<nīlasya guṇadoṣāḥ>
nīlīrasasamābhāsā vaiṣṇavīpuṣpasaṃnibhā /
lavalīpuṣpasaṅkāśā nīlendīvarasaprabhā

2,8.143

atasīpuṣpasaṅkāśā cāṣapakṣasamadyutiḥ /
kṛṣṇatrikarṇikāpuṣpasamānadyutidhāriṇī

2,8.144

mayūrakaṇṭhasacchāyā śambhoḥ kaṇṭhanibhā tathā /
viṣṇudehasamābhāsā bhṛṅgapatrasamaprabhā

2,8.145

etāśchāyāḥ śubhakarā indranīlamahāmaṇeḥ /
gurutvaṃ snigdhakāntitvaṃ surāgaṃ pārśvarañjanaṃ

2,8.146

tṛṇagrāhitvamityete guṇāḥ pañca prakīrtitāḥ /
na vimlo nirmalo gātro masṛṇo gurudīptikaḥ

2,8.147

tṛṇagrāhī mṛdurnīlo durlabho lakṣaṇānvitaḥ /
indranīlaṃ śubhaṃ varṇyaṃ sarvapāpanibarhaṇaṃ

2,8.148

āyuryaśo balaṃ lakṣmīmārogyaṃ ca prayacchati /
nīlaḥ satiktakoṣṇaśca kaphapittānilāpahaḥ

2,8.149

yo dadhāti śarīre'sya saurirmaṅgalado bhavet /
<gomedaka>
gomedakastu gomedo rāhuratnaṃ tamomaṇiḥ

2,8.150

svarbhānavaḥ ṣaḍāhvo'yaṃ piṅgasphaṭika ityapi /
gomūtrābhaṃ yanmṛdu snigdhamuṣṇaṃ śuddhacchāyaṃ gauravaṃ yacca dhatte /
hemāraktaṃ śrīmatāṃ yogyametatgomedākhyaṃ ratnaṃ ākhyāti santaḥ

2,8.151

madhubindusamacchāyaṃ gomūtrājyasamaprabhaṃ

2,8.152

hemaraktaṃ guru svacchaṃ snigdhaṃ gomedakaṃ śubhaṃ /
śvetaṃ kṛṣṇaṃ raṅgahīnaṃ trāsarekhādidūṣitaṃ

2,8.153

karkaśaṃ pāṭalākāraṃ duṣṭaṃ gomedakaṃ tyajet /
<gomedaguṇāḥ>
medhyaṃ gomedakaṃ ratnaṃ yaśasyaṃ śrīvivardhanaṃ

2,8.154

maṅgalyaṃ kāntijananaṃ snigdhaṃ sarvaviṣāpahaṃ /
gomedako'mlamuṣṇaṃ ca vātakopavikārajit

2,8.155

dīpanaṃ pācanaṃ caiva dhṛto'yaṃ pāpanāśanaḥ /
<vaiḍūrya>
vaiḍūryaṃ keturatnaṃ ca khaśabdāṅkurajaṃ tathā

2,8.156

viḍūrabhūmijaṃ ratnaṃ prāvṛṣyaṃ pañcanāma ca /
kalpāntakālakṣubhitāmburāśinidāhakalpādditijendranādāt /
vaiḍūryamutpannamanekavarṇaṃ śobhābhirāmadyutiratnavaryaṃ

2,8.157

avidūre viḍūrasya gireruttuṅgarodhasaḥ

2,8.158

koṅkacolakasīmānte maṇestasyākaraḥ smṛtaḥ /
tatra daityendraninadaṃ prati meghasugarjitaiḥ

2,8.159

samudbhavanti vaiḍūryamaṇayaḥ prāvṛḍāgame /
sitābhradhūmasaṅkāśamīṣatkṛṣṇaṃ sitaṃ tu yat

2,8.160

vaiḍūryaṃ nāma tatproktaṃ ratnavarṇaparīkṣakaiḥ /
veṇupatrabiḍālākṣiśikhikaṇṭhasamadyuti

2,8.161

snigdhagātraṃ guru svacchaṃ vaiḍūryaṃ guṇavanmataṃ /
rekhābhinnaṃ laghu spaṣṭaṃ śilāṅgārakakardamaṃ

2,8.162

vivarṇaṃ paruṣaṃ kṛṣṇaṃ vaiḍūryaṃ doṣavattyajet /
<vaiḍūryalakṣaṇa>
vaiḍūryaṃ viśadaṃ snigdhaṃ prītyāyurbalavardhanaṃ

2,8.163

maṅgalyaṃ dhāraṇāttaddhi sarvagrahaviṣāpahaṃ /
vaiḍūryamamlamuṣṇaṃ ca kaphamārutanāśanaṃ

2,8.164

gulmaśūlapraśamanaṃ bhūṣitaṃ ca śubhāvahaṃ /
<pañcaratnāni>
māṇikyaṃ mauktikaṃ vajraṃ nīlaṃ marakataṃ tathā

2,8.165

pañcaratnaṃ iti proktaṃ pāpmālakṣmīviṣāpahaṃ /
<navaratnāni>
gomedakaṃ puṣparāgaṃ vaiḍūryamapi vidrumaṃ

2,8.166

pañcaratnaiḥ sahaitāni navaratnāni nirdiśet /
<sūryakānta>
atha bhavati sūryakāntaḥ tapanamaṇistāpanaśca ravikāntaḥ /
dīptopalo'gnigarbho jvalanāśmārkopalaśca vasunāmā

2,8.167

<sphaṭika>
śvetābhrakasamaṃ varṇairhimādrau candrasannibhaṃ

2,8.168

nirmalaṃ ca prabhāyuktaṃ sphaṭikaṃ śreṣṭhamucyate /
himālaye siṃhale ca vindhye revātaṭe tathā

2,8.169

padmarāgodbhave sthāne vividhaṃ sphaṭikaṃ bhavet /
sūryakāntaṃ ca tatraikaṃ candrakāntaṃ tathāparaṃ

2,8.170

sūryāṃśusparśamātreṇa vahniṃ vamati tatkṣaṇāt /
sūryakāntaṃ tadākhyātaṃ sphaṭikaṃ ratnavedhitaṃ

2,8.171

sūryakānto bhaveduṣṇo nirmalaśca rasāyanaṃ /
vātaśleṣmaharo medhyaḥ pūjanādravituṣṭidaḥ

2,8.172

<candrakānta>
indukāntaścandrakāntaścandrāśmā saṃsravopalaḥ /
śītāśmā candrikādrāvaḥ śaśikāntaśca saptadhā

2,8.173

snigdhaṃ śvetaṃ pītaṃ atrāsamantāddhatte cittaṃ svasthatāṃ yanmunīnāṃ /
yacca drāvaṃ yāti candrāṃśusaṅge jātyaṃ ratnaṃ candrakāntākhyametat

2,8.174

candrakāntastu śiśiraḥ snigdhaḥ pittāsradāhanut /
śivaprītikaraḥ svaccho grahālakṣmīviṣāpahaḥ

2,8.175

<sphaṭika>
sphaṭikaḥ sitopalaḥ syādamalamaṇistārakopalaḥ svacchaḥ /
śītoṣṇavīryaṃ akṣṇaḥ pittaṃ vātaṃ nihanti śophaghnaṃ

2,8.176

purā proktaṃ hi kāntasya mayā te lakṣaṇādikaṃ /
vaikrāntaṃ caiva vikrāntaṃ nīlavajraṃ kuvajrakaṃ

2,8.177

gonāsaṃ kṣudrakuliśaṃ cūrṇavajraṃ ca gonasaṃ /
śveto raktaśca pītaśca nīlaḥ pārāvatacchaviḥ

2,8.178

śyāmalaḥ kṛṣṇavarṇaśca karburaścāṣṭadhā hi sa /
vajrābhāve tu vaikrāntaṃ rasavīryādike samaṃ

2,8.179

aṣṭāsraścāṣṭaphalakaḥ ṣaṭkoṇo masṛṇo guruḥ /
śuddhamiśritavarṇaiśca yukto vaikrānta ucyate

2,8.180

kulutthakvāthasaṃsvinno vaikrāntaḥ pariśudhyati /
trikṣāraiḥ pañcalavaṇairvasāmūtrāmlakodravaiḥ

2,8.181

matsyatailaghṛtaistulyaiḥ kulutthaiḥ kāñjikānvitaiḥ /
saptāhaṃ dolikāyantre vyāghrīkandagataṃ pacet

2,8.182

<vaikrāntabhasma>
taptavarṇaṃ tu vaikrāntaṃ śuddhimāyāti niścitaṃ /
hayamūtreṇa tatsecyaṃ taptaṃ taptaṃ dvisaptadhā

2,8.183

tataścottaravāruṇyāḥ pañcāṅgairgolake kṣipet /
ruddhvā mūṣāṃ puṭe paktvā punaruddhṛtya golake

2,8.184

kṣiptvā ruddhvā puṭedevaṃ saptadhā bhasmatāṃ vrajet /
<vaikrāntasattva (१)>
vaikrāntasya palaikaṃ tu palaikaṃ ṭaṅkaṇasya ca

2,8.185

ravikṣīre dinaṃ bhāvyaṃ mardyaṃ śigrudravairdinaṃ /
guñjāpiṇyākavahnīnāṃ pratikarṣaṃ viyojayet

2,8.186

anena gulikā kṛtvā koṣṭhīyantre dhameddṛḍhaṃ /
śaṅkhakundendusaṅkāśaṃ satvaṃ vaikrāntajaṃ bhavet

2,8.187

<vaikrāntasattva (२)>
vaikrāntaṃ vajrakandaṃ ca samaṃ snukpayasā saha /
mahiṣīnavanītaṃ ca sakṣaudraṃ mardayeddinaṃ

2,8.188

pūrvavaddhamanātsatvamindragopanibhaṃ bhavet /
<vaikrāntasattva (३)>
vandhyācūrṇaṃ savaikrāntaṃ chāyāyāṃ mardayetsamaṃ

2,8.189

ajāmūtrairdinaikaṃ tu sattvaṃ rajatavadbhavet /
<vaikrāntasattva (४)>
mriyate'ṣṭapuṭairgandhanimbukadravasaṃyutaḥ

2,8.190

sattvapātanayogena marditaśca vaṭīkṛtaḥ /
mūṣāyāṃ ghaṭikāṃ dhmāto vaikrāntaḥ sattvamutsṛjet

2,8.191

<vaikrāntadruti>
śvetavarṇaṃ tu vaikrāntamamlavetasabhāvitaṃ /
saptāhānnātra sandehaḥ khare gharme dravatyalaṃ

2,8.192

ketakīsvarasaṃ tutthaṃ saindhavaṃ svarṇapuṣpikaṃ /
indragopasamaṃ yuktaṃ sarvaṃ bhāṇḍe vinikṣipet

2,8.193

saptāhaṃ svedayettasminvaikrāntaṃ dravatāṃ vrajet /
āyuḥpradaśca balavarṇakaro'tivṛṣyaḥ prajñāpradaḥ sakaladoṣamadāpahārī /
dīptāgnikṛtpavisamānaguṇastarasvī vaikrāntakaḥ khalu vapurbalalohakārī

2,8.194

<rājāvarta>
āvartamaṇirāvarto rājāvarto'nalāhvayaḥ

2,8.195

rājāvartarasasyātha lakṣaṇaṃ kathayāmyahaṃ /
varṇena bhramarābhaḥ syāddviḥprakāraḥ prakarmataḥ

2,8.196

ekaścūrṇākṛtirjñeyo dvitīyo golakātmakaḥ /
svarṇabindusamāyuktaḥ sthirarāgaḥ sthiratvadaḥ

2,8.197

rasadodbhavarāgasya varṇotkarṣe'tidakṣiṇaḥ /
nāgasya rañjane śreṣṭhastāre rañjanakarmaṇi

2,8.198

sarveṣāṃ calarāgāṇāṃ rāgabandhanakṛnmataḥ /
rājāvarto'lparaktorunīlikāmiśritaprabhaḥ

2,8.199

guruśca masṛṇaḥ śreṣṭhastadanyo madhyamaḥ smṛtaḥ /
nimbudravaiḥ sagomūtraiḥ sakṣāraiḥ sveditāḥ khalu

2,8.200

dvitrivāreṇa śudhyanti rājāvartādidhātavaḥ /
<rājāvartabhasma>
luṅgāmbugandhakopeto rājāvarto vicūrṇitaḥ

2,8.201

puṭanātsaptavāreṇa rājāvarto mṛto bhavet /
<rājāvartasattva>
rājāvartaṃ ayaḥpātre pācayenmāhiṣairghṛtaiḥ

2,8.202

payobhiśca dinaṃ caikaṃ mitrapañcakamiśritaṃ /
rajanyā pañcarātreṇa piṇḍībhūtaṃ tu kārayet

2,8.203

khādirāṅgārayogena koṣṭhyāṃ satvaṃ vimuñcati /
pramehakṣayadurnāmapāṇḍuśleṣmānilāpahaḥ

2,8.204

dīpanaḥ pācano vṛṣyo rājāvarto rasāyanaḥ /
<garuḍodgāra>
sasyako garuḍodgāraḥ kālajidviṣasārakaḥ

2,8.205

kālakūṭaviṣaṃ pītvā garuḍaḥ soḍhumakṣamaḥ /
tadā nirgatya taccañcorbahudhā sasyako'bhavat

2,8.206

mahārasaḥ sasyakaḥ syātprabhābhiḥ pañcabhiryutaḥ /
dhavalo mecakaḥ pīto haritaścātilohitaḥ

2,8.207

atisthito vītihotraḥ sarvataḥ sarvarūpabhāk /
dhavalo haritaścaiva śasyate tārakarmaṇi

2,8.208

lohito mecakaḥ pītaḥ śasyate hemakarmaṇi /
sasyakaḥ sarvarogaghno viṣamṛtyubhayāpahaḥ

2,8.209

<vimala>
vimalo nirmalaḥ svaccho vimalaḥ svacchadhātukaḥ /
bāṇasaṃkhyābhidhaṃ śastaṃ tārahema dvidhākṛtaḥ

2,8.210

vimalastrividhaḥ prokto hemādyastārapūrvikaḥ /
tṛtīyaḥ kāṃsyavimalastatra kāntyā sa lakṣyate

2,8.211

vartulaḥ koṇasaṃyuktaḥ snigdhaśca phalakānvitaḥ /
marutpittaharo vṛṣyo vimalo'tirasāyanaḥ

2,8.212

pūrvo hemakriyāsūkto dvitīyo vṛṣyakarmaṇi /
tṛtīyo bheṣaje teṣu pūrvapūrvo guṇottaraḥ

2,8.213

<vimalaśuddhi>
āṭarūṣarase svinno vimalo vimalo bhavet /
kadalīkandatoyena vimalaṃ prathamaṃ pacet

2,8.214

amlavetasadhānyāmlameṣīmūtre tataḥ pacet /
ḍolāyantre caturyāmaṃ śuddhireṣāṃ mahottamā

2,8.215

kārkoṭīmeṣaśṛṅgyutthairdravairjaṃbīrajairdinaṃ /
bhāvayedātape tīvre vimalā śudhyati dhruvaṃ

2,8.216

<vimalasattva>
vimalaṃ śigrutoyena kāṃkṣīkāsīsaṭaṅkaṇaiḥ /
vajrakandasamāyuktairbhāvayetkadalīrasaiḥ

2,8.217

mokṣakakṣārasaṃyuktamandhamūṣāgataṃ dhamet /
satvaṃ candrārkasaṅkāśaṃ patatyasya na saṃśayaḥ

2,8.218

<peroja>
haritāśmā ca perojo viṣārātirharinmaṇiḥ /
rasavīryavipākeṣu sasyakasya guṇānugaḥ

2,9.1

âk, २, ९
śrībhairavī /
kīdṛśī oṣadhī nātha rasakarmakarī śubhā /
kena vā bhasma sūtaśca kena vā khoṭabandhanaṃ

2,9.2

nirjīvatvaṃ gataḥ sūtaḥ kathaṃ jīvaṃ dadāti saḥ /
nirjīvena tu jīvatvaṃ kathaṃ jīvati śaṅkara

2,9.3

etanme saṃśayaṃ brūhi yathā jānāmyahaṃ śiva /
śrībhairavaḥ /
śṛṇu bhairavi tatsarvamapūrvaṃ kathayāmi te

2,9.4

brahmaviṣṇusurendrādyairna jñātaṃ vīravandite /
valīpalitarogaghnā mṛtyudāridryabhañjanāḥ

2,9.5

rasakarmakarā divyāḥ kulauṣadhyaḥ susiddhidāḥ /
bhramanti paśavo mūḍhāḥ kulauṣadhivivarjitāḥ

2,9.6

tṛṇauṣadhirasānāṃ ca naiva siddhiḥ prajāyate /
tasmātsarvaprayatnena jñātavyā tu kulauṣadhiḥ

2,9.7

divyauṣadhyaścatuḥṣaṣṭiḥ kulamadhye vyavasthitāḥ /
naiva jānanti mūḍhāstāḥ śivamohena mohitāḥ

2,9.8

adivyāstu tṛṇauṣadhyo jāyante girigahvare /
tṛṇauṣadhyā rase sūtaṃ naiva bandhaṃ kadācana

2,9.9

akṣayaṃ naiva tiṣṭhettu kulauṣadhivivarjitaṃ /
kulauṣadhyā vihīnāstu gaganaṃ ca na hanti te

2,9.10

sa rasastu varārohe vahnimadhye na tiṣṭhati /
na khoṭo na ca vā bhasma naiva dravyaṃ karoti saḥ

2,9.11

kiṃciddravyaṃ prakurvanti dhāmyamānaṃ na tiṣṭhati /
patre pāke kaṣe chede naiva tiṣṭhati kāñcanaṃ

2,9.12

naiva vedhaṃ śatādūrdhvaṃ karoti sa rasaḥ priye /
yāvanna cābdamekaṃ tu vikrītaṃ tattu kāñcanaṃ

2,9.13

dharmārthakāmamokṣeṣu naiva dadyāttu tatpriye /
divyauṣadhyā yadā devi rasendro mardito bhavet

2,9.14

kālikārahitaḥ sūtaḥ sadā bhavati pārvati /
parasya harate kālaṃ kālikārahito rasaḥ

2,9.15

aṣṭānāṃ caiva lohānāṃ malaṃ śamayati kṣaṇāt /
mahāmūrcchāgataṃ sūtaṃ ko vāpi kathayenmṛtaṃ

2,9.16

divyauṣadhyā rasenaiva jāyate naṣṭacetanaḥ /
pañcabhūtātmakaḥ sūtastiṣṭhate ca sadāśivaḥ

2,9.17

rasauṣadhyo mahauṣadhyaḥ siddhauṣadhyastathāparāḥ /
divyauṣadhya iti proktā mayā proktāścaturvidhāḥ

2,9.18

divyauṣadhyo nigadyante tāsu tā guṇavattarāḥ /
vṛkṣavallīlatāgulmatṛṇavandānikā iti

2,9.19

rasabandhakarauṣadhyaḥ ṣaḍvidhāḥ parikīrtitāḥ /
<somavallī>
somavallī mahāgulmā yakṣaśreṣṭhā dhanurlatā

2,9.20

somāhvā gulmavallī ca yajñavallī dvijapriyā /
somakṣīrā ca somā ca yajñā divyalatā smṛtā

2,9.21

somavallī kaṭuḥ śītā madhurā pittadāhanut /
tṛṣṇāviśeṣaśamanī pācanī ca rasāyanī

2,9.22

pañcāṅgakā pañcadaśacchadāḍhyā sarpākṛtiḥ śoṇitaparvadeśā /
sā somavallī rasabandhakarma karoti rākādivasopanītā

2,9.23

kṛṣṇe pakṣe pragalati dalaṃ pratyahaṃ caikamekaṃ śukle pakṣe prabhavati punarlambamānā latā syāt /
tasyāḥ kandaḥ kalayatitarāṃ pūrṇimāyāṃ gṛhīto baddhvā sūtaṃ kanakasahitaṃ dehalohaṃ vidhatte

2,9.24

iyaṃ somalatā nāma vallī paramadurlabhā /
anayā baddhasūtendro lakṣavedhī prajāyate

2,9.25

caturviṃśatisomānāṃ lakṣma vyaktaṃ rasāyane /
<somavṛkṣa>
karoti somavṛkṣo'pi rasabandhavadhādikaṃ

2,9.26

pūrṇimādivasānītastayorvallī guṇādhikā /
proktā mahiṣavallī ca pratisomāntravallikā

2,9.27

apattravallikā proktā kāṇḍaśākhā payasvinī /
rasavīryavipākeṣu somavallīsamā smṛtā

2,9.28

<sthalapadminī>
athātaḥ sthalapadminyā divyauṣadhyā vidhiṃ śṛṇu /
padminīsadṛśā patraiḥ puṣpairapi ca tādṛśī

2,9.29

bhaṅge caiva sravetkṣīraṃ raktavarṇaṃ suśobhanaṃ /
ākramya vāmapādena paśyedgaganamaṇḍalaṃ

2,9.30

paśyecca tārakāyuktaṃ grahanakṣatramaṇḍalaṃ /
lakṣayojanato devi sā jñeyā sthalapadminī

2,9.31

<gonasā>
gonasākāravallī syāccitramaṇḍalamaṇḍitā /
jarāruṅmṛtyuśamanī rasabandhavadhakṣamā

2,9.32

<uccaṭā>
athoccaṭāṃ pravakṣyāmi rasabandhakarīṃ priye /
ekameva bhavennālaṃ tasyā romapraveṣṭanaṃ

2,9.33

tasyāgre ca bhavetpuṣpaṃ śukatuṇḍasya sannibhaṃ /
tatpatrāṇi ca deveśi śukapicchanibhāni ca

2,9.34

tatkandaṃ kūrmasaṃsthānaṃ kṣīraṃ sindūrasannibhaṃ /
jalaṃ sravenmadhūcchiṣṭe tatsamādāya pārvati

2,9.35

vedhayetsarvalohāni kāñcanāni bhavanti ca /
<īśvarī>
īśvarītyucyate kācidīśvarītulyarūpiṇī

2,9.36

bhūrikṣīraparisrāvā sabījarasabandhinī /
<bhūtakeśī>
nimbapatrasadṛkpatrā bhūtakeśīti kathyate

2,9.37

na vadhyate yayā sūtaḥ sūto'sau hi nibandhakaḥ /
<kṛṣṇalatā>
bhinnakajjalasaṅkāśā latā kṛṣṇalatetyasau

2,9.38

nirbījamapi badhnāti rasaṃ sarvaviṣāpahā /
<laśunavallī>
nāmnā laśunavallī ca taddalaiḥ sadṛśacchadā

2,9.39

kṣaratkṣīrā sukandā ca rasaṃ badhnāti vegataḥ /
<rudantī>
caṇapatropamaiḥ patraiḥ puṣpairapi ca tādṛśī

2,9.40

rudantī nāma vikhyātā hyadhastājjalavarṣiṇī /
rudantīva janāndṛṣṭvā mṛtyudainyajarākulān

2,9.41

caturvidhā tu sā jñeyā pītā raktā sitāsitā /
jāritābhraṃ rasaṃ hanyādbadhnāti ca rasāyanī

2,9.42

musalīkandavatkandā taddalākāravaddalā /
sukṣīrā romaśā soktā vārāhī rasabandhanī

2,9.43

<saptapattrī>
saptapallavasampūrṇāṃ saptapattrītyasau matā /
rasāyanī jarāghnī ca badhyate pāradastayā

2,9.44

<nāginī>
nāginītyuditā vallī nāgabhogasamāṅgikā /
sarpādikaviṣaghnī ca sā svaccharasabandhinī

2,9.45

<sarpiṇī>
sarpiṇī latikā cānyā sarpavadvakrayaṣṭikā /
sakṣīrā snigdhapatrā ca bālapāradabandhinī

2,9.46

<chattriṇī>
chatravaddaṇḍapatrā yā nātinīcā na connatā /
sukṣīrā chattriṇī nāma rasabandhakarī matā

2,9.47

<gośṛṅgī>
parvate'śmasamudbhūtā gokandākṛtikandayuk /
kṣatā muñcati sā kṣīraṃ gośṛṅgī rasabandhinī

2,9.48

<jyotirlatā>
jyotirnāmnī tridhā proktā vṛkṣakandatṛṇātmikā /
girau jvalati sā rātrau latāpāradabandhinī

2,9.49

<raktavallī>
raktakṣīradalāṅgā yā nātivistaravallikā /
raktavallītyasau divyā nirdiṣṭā rasabandhinī

2,9.50

<padmavallī>
yā padmapatrākṛtipatravallī sā patravallītyuditā rasajñaiḥ /
sakṣīrakandā salilodbhavā ca kṣitau na tiṣṭhedrasabandhanī sā

2,9.51

<kākinī>
sthūlakaṇṭakavarṇāḍhyā sā proktā kākinī latā /
rasabandhakarī saiṣā jarāmṛtyuvināśinī

2,9.52

<cānḍālī>
cāṇḍālīti vinirdiṣṭā tricatuḥpatradhāriṇī /
sā ca raktā kṣīrakandā tayā sūto nibadhyate

2,9.53

proktaścaṇḍālakandaḥ syādekapatro dvipattrakaḥ /
tripattro'tha catuṣpattraḥ pañcapattraśca bhedataḥ

2,9.54

<tāmravallī>
tāmravarṇalatāpatrapuṣpakṣīrasamanvitā /
sā tāmravallikā proktā rasalohādisādhanī

2,9.55

<pītavallī>
pītapatralatāpuṣparasayuktātidurlabhā /
sā pītavalliketyuktā rasabandhavidhau hitā

2,9.56

<vijayā>
sitakṣīrāḍhakīpatrachadanā nātivistṛtā /
vikhyātā vijayetyeṣā rasabandhavidhau hitā

2,9.57

<mahauṣadhī>
trikoṇakandasaṃyuktā citrakacchadanacchadā /
mahauṣadhīti sā proktā rasabandhe paraṃ hitā

2,9.58

<devadālī>
śikhikaṇṭhābhapatrāḍhyā candanāmodamedurā /
devadālītyasau divyā rasaṃ badhnāti sā kṣaṇāt

2,9.59

<navanītakagandhī>
navanītakagandhīti tiktā mrakṣaṇagandhinī /
sakṣīrā raktapuṣpā ca rasendro badhyate tayā

2,9.60

<garuḍavallī>
sakṣīrā raktapuṣpā ca badarīdalavaddalā /
uktā gāruḍavallīti śīghraṃ badhnāti pāradaṃ

2,9.61

<tumbinī>
tumbinītyuditā vallī tatpatrakusumānvitā /
tiktaraktapayoyuktā tatphalā rasabandhinī

2,9.62

<bhūtumbinī>
yā tumbinīpatrasamānapatrā bhūtumbinī nātivisarpiṇī sā /
nimbūsamānaiśca phalairupetā sarvāmayaghnī rasabandhanī ca

2,9.63

<gandharvā>
eraṇḍapatravatpatrā sakṣīrā nātivistṛtā /
gandharvetyuditā sā hi tayā bandhaṃ raso vrajet

2,9.64

<vyāghrapādī>
vyāghrāṅghrisamapatrā yā raktapuṣpā payasvinī /
vyāghrapādīti nirdiṣṭā rasaṃ badhnāti niścitaṃ

2,9.65

<mahauṣadhī>
saptacchadasadṛkpatrā kṛśāṅgī nātivistṛtā /
mahauṣadhītyasau proktā rasaṃ badhnāti hanti ca

2,9.66

<gomārī>
gomārīnāmikā vallī veṇupatrasamacchadā /
tasyā mūlaṃ samāsādya śastaḥ sūto nibadhyate

2,9.67

<triśūlī>
triśūlākārapatrā yā śamyākaphalavatphalā /
triśūlīti samākhyātā vikhyātā rasabandhane

2,9.68

<rutasī>
rutasīpatravatpatraphalā sā kṣīrakandayuk /
rutasī valliketyuktā girijā rasabandhanī

2,9.69

<tridaṇḍī>
supuṣpā tilakopetā raktatyatriphalānvitā /
rasabandhavidhau proktā tridaṇḍīti kṛtābhidhā

2,9.70

<bhṛṅgavallī>
bhṛṅgavadvarṇapatrāḍhyā kṣīriṇī pītapuṣpikā /
bhṛṅgavallīti sā proktā prayuktā rasabandhane

2,9.71

<camarikā>
camarākārapatrāḍhyā kṣīrayukcandradhāriṇī /
latā camarikā nāma sā ca badhnāti pāradaṃ

2,9.72

<karavīralatā>
hayamārasamākāradalapuṣpavatī latā /
karavīralatetyuktā nitarāṃ sūtabandhinī

2,9.73

<vajravallī>
koraṇḍapatrachadanopamānaprasūnapatrā ca sadugdhakandā /
sā vajravallī kaṭutiktasārā vajrāṅkapatrā rasabandhinī ca

2,9.74

<vāravallī>
raktakṣīravatī bilvadalopamadalānvitā /
vāravallīti sā sūtabandhanī roganāśinī

2,9.75

<rohiṇī>
śaṇapuṣpadalākāradaśapuṣpā ca dugdhayuk /
sā rohiṇīti nirdiṣṭā rasarājasya bandhanī

2,9.76

<bilvinī>
jyotiṣmatīdalākāravarṇaparṇā yaśasvinī /
rasabandhavidhau proktā bilvinīti nigadyate

2,9.77

<gorocanalatā>
gorocanaprabhāyuktadalavallīsamanvitā /
gorocanalatā bhūtamocanī rasabandhanī

2,9.78

<karīrī>
śrīśailaśikharodbhūtā mārkaṇḍīsadṛśauṣadhī /
raktaṃ kṣīraṃ kṣatā muñcetkarīrī rasabandhinī

2,9.79

<akṣarā>
pattrasīsā pattravatpatrā trivarṣātphaladāyinī /
akṣareti samākhyātā rasasyātinibandhinī

2,9.80

<apattrā>
somavallīva niṣpatrā kajjalābharasānvitā /
apattrāsau bhavedvindhye nātyuccā rasabandhinī

2,9.81

ādye varṣe bhavedamlā bhavettiktā dvitīyake /
tṛtīye'bde ca madhuraiḥ phalairyuktā prajāyate

2,9.82

pittajvaraharā sadyaḥ supatraphalasaṃyutā /
<kuṭajavallī>
latā kuṭajavallīti tatphalā taddalānvitā

2,9.83

madhurā rudhiragranthiḥ sūtarājanibandhinī /
<mūlakandā>
mūlakandeti vikhyātā mūlavatphalapattriṇī

2,9.84

latā kṣīrānvitā sūtabandhanaṃ kurute dhruvaṃ /
<brāhmaṇī>
pārijātādrijā vallī śatapuṣpadalacchadā

2,9.85

kṛṣṇakṣīraphalā proktā brāhmaṇī rasabandhinī /
<munivallī>
agastipatratatpatrā tadrūpāruṇapuṣpiṇī

2,9.86

ghṛtagandhā rasaghnī sā munivallīti kathyate /
<nimbakā>
dalaiḥ puṣpaiḥ phalairvallī niṃbavṛkṣasya sannibhā

2,9.87

tanmūlairbadhyate sūtaḥ sā proktā nimbakā latā /
<tilakandā>
tilakandeti vikhyātā mūlavatphalapattriṇī

2,9.88

latā kṣīravatī sūtaṃ nibadhnātyātape khare /
<atasīvallikā>
atasya iva puṣpāṇi phalāni ca dalāni ca

2,9.89

atasīvallikā sā hi pāradasya nibandhinī /
<bodhilatā>
uktā bodhilatā bodhipattradugdhena saṃyutā

2,9.90

badhnāti rasarājaṃ sā dānavendramivācyutaḥ /
<madyagandhā>
madyagandheti vikhyātā niṣpatrā phalapatrayuk

2,9.91

tasyāḥ kando rasaṃ śīghraṃ bandhanaṃ nayati dhruvaṃ /
<kūrmalatā>
uktā kūrmalatā kūrmarūpakandā payo'nvitā

2,9.92

mallikopamatatpatraprasavā rasabandhinī /
<mādhavī>
mādhavīmūlavanmūlā nāgavallīdalānvitā

2,9.93

mādhavītyuditā vallī tanmūlairbadhyate rasaḥ /
<viśālā>
śvetapatratayā vallī śvetapuṣpaphalā tathā

2,9.94

viśāleti vinirdiṣṭā sāpi pāradabandhinī /
<mahānāgā>
nāgakuṇḍalavatkandā tatphaṇāsadṛśacchadā

2,9.95

mahānāgetyasau vallī vinibadhnāti pāradaṃ /
<maṇḍūkalatikā>
maṇḍūkākāravatkandā maṇḍūkīdalavaddalā

2,9.96

maṇḍūkalatiketyeṣā tanmūlairbadhyate rasaḥ /
<udumbaralatā>
udumbaraphalākāraphalavaddalavaddalā

2,9.97

sodumbaralatetyuktā sūtarājasya bandhinī /
<citravallī>
yā dugdhakandā vaṭapatrapatrā vicitraparṇoruphalā sudīrghā /
sā citravallītyuditā rasendro nibadhyate tatphalamadhyasaṃsthaḥ

2,9.98

catuḥṣaṣṭiriti proktā divyauṣadhyo mahābalāḥ

2,9.99

ābhirbaddho raso naḥṇāṃ dehalohārthasādhakaḥ /
somavallī somavṛkṣaḥ sthalapadminikā tataḥ

2,9.100

gonasā kāravallī ca uccaṭā īśvarī tataḥ /
bhūtakeśī kṛṣṇalatā jñeyā laśunavallarī

2,9.101

rudantī caiva vārāhī saptapattrī ca nāginī /
sarpiṇī chattriṇī caiva gośṛṅgī sarvasiddhidā

2,9.102

jyotirnāmnī tridhā raktavallarī patravallarī /
kākinī caiva cāṇḍālī vallarī tāmravallarī

2,9.103

pītavallī ca vijayā vijñeyā ca mahauṣadhī /
jñātavyā devadālī ca syānnavānītagandhinī

2,9.104

jñeyā garuḍavallī ca tumbinī bhūmituṃbinī /
gandharvā vyāghrapādī ca vijñeyā ca mahauṣadhī

2,9.105

gomārī ca triśūlī ca rutasī ca tridaṇḍikā /
bhṛṅgavallī camarikā karavīralatā tataḥ

2,9.106

vajravallī vāravallī rohiṇī bilvinī tathā /
gorocanalatā caiva karīrī cākṣarā tathā

2,9.107

apattrī kuṭajā vallī mūlakandā ca brāhmaṇī /
ghṛtagandhā nimbavallī tilakandātasī tathā

2,9.108

bodhivallī madyagandhā kūrmavallī ca mādhavī /
viśālā ca mahānāgā jñeyā maṇḍūkavallī

2,9.109

udumbaralatā citravallī caiva surārcite /
catuḥṣaṣṭiriti proktā divyauṣadhyo mahābalāḥ

2,10.1

âk, २, १०
śrībhairavaḥ /
<himajā>
himajā kāñcanakṣīrī yavaciñcā mahādrijā /
himāvatī pītadugdhā recanī paṭuparṇikā

2,10.2

taddugdhaṃ hemakaṅkuṣṭhaṃ pulakaṃ recanaṃ tathā /
tejovatī bahurasā kanakaprabhānyā tīkṣṇāgnigarbhā suravallarī ca

2,10.3

himajā kaṭukā tiktā recanī sarvavātanut /
kṛmiśoṣodaraghnī ca pittajvaraharā tu sā

2,10.4

<kāravī>
kāravī kāravallī ca kaṣāyoṣṇā kaphāpahā /
kāsaśvāsaharā balyā jñeyā rasaniyāmikā

2,10.5

<kaṭutumbī>
kaṭutumbī kaṭuphalā rājaputrī mahatphalā /
kaṭutumbī kaṭustiktā vāntikṛcchvāsavāntijit

2,10.6

kāsaghnī śodhanī śophavraṇaśūlaviṣāpahā /
tiktatumbī tu tiktā syātkaṭukā kaṭutumbikā

2,10.7

tumbī ca kaṭutiktāditumbīparyāyagā smṛtā /
<jyotiṣmatī>
jyotiṣmatī nāma latānalaprabhā jyotirlatā sā kaṭabhī supiṅgalā /
dīpyā ca medhyā matidā ca durjarā sārasvatī syādamṛtārkasaṃkhyā

2,10.8

<liṅginī>
liṅginī bahuputrī syādīśvarī śaivavallarī

2,10.9

svayambhūrliṅgasambhūtā laiṅgī citraphalānvitā /
ayaḥstambhakarī liṅgabījā ca śivavallarī

2,10.10

liṅginī kaṭurūkṣā ca durgandhā ca rasāyanī /
sarvasiddhikarī divyā rasarājaniyāmikā

2,10.11

<pātālagaruḍī>
pātālagaruḍī tārkṣī sauvarṇī garuḍī tathā /
vatsādanī dīrghakāṇḍā dṛḍhakāṇḍā mahābalā

2,10.12

dīrghavallī dṛḍhalatā darśanāmāni pārvati /
sarvavaśyakarī saiṣā sarpādiviṣanāśanī

2,10.13

<girikarṇī>
girikarṇī ca kaṭabhī gardabhī dadhipuṣpikā /
sitapuṣpī viṣaghnī ca śvetāśvakhurapuṣpikā

2,10.14

girikarṇī himā tiktā pittopadravanāśinī /
cakṣuṣyā viṣadoṣaghnī tridoṣaśamanī ca sā

2,10.15

nīlapuṣpā mahānīlā syānnīlagirikarṇikā /
nīlādrikarṇī śiśirā satiktā raktātisārajvaradāhahantrī /
pratardikonmādamadaśramārtiśvāsārtihā syādviṣahāriṇī ca

2,10.16

<ākhukarṇī>
ākhukarṇī bhūmicarā dravantī bahupādikā

2,10.17

sutaśreṇī dravantī ca nyagrodhā mākṣikāhvayā /
citrā mūṣakapucchī ca pratyakśreṇī ca śabarī

2,10.18

sutaśreṇī ca cakṣuṣyā kaṭukākhuviṣāpahā /
vraṇadoṣaharā caiva netrāmayavināśinī

2,10.19

kṛṣṇikā bahuparṇī ca pratyakśoṇī ca śabarī /
pūtiparṇī śivā cākhukarṇavatparvaśālinī

2,10.20

ākhukarṇī kaṭūṣṇā ca kaphapittaharā sarā /
ānāhaśūlajūrtyartināśanī pācanī parā

2,10.21

<vārāhī>
vārāhī syātsūkarī kroḍakanyā gṛṣṭirviṣvaksenakāntā kumārī /
kaumārī syādbrahmapattrī trinetrā krauḍīkanyā gṛṣṭikā mādhaveṣṭā

2,10.22

vārāhī tiktakaṭukā viṣapittakaphāpahā /
kuṣṭhamehakṛmiharā vṛṣyā balyā rasāyanī

2,10.23

<devadālī>
devadālī tridhā proktā śvetā kṛṣṇā ca pītalā /
sā śvetā vyādhiśamanī kṛṣṇā pītā rasāyane

2,10.24

devadālī kośaphalā dālī lomaśapattrikā /
kṛṣṇabījā kaṭuphalā vṛttakośāmlavallarī

2,10.25

jīmūtaṃ kaṇṭakaphalā veṇī cākhuviṣāpahā /
turaṅgikā jālaphalā garāriḥ sāramūṣikā

2,10.26

devadālī tu tīkṣṇoṣṇā kaṭuḥ pāṇḍukaphāpahā /
durnāmaśvāsakāsaghnī kāmilālūtikāpahā

2,10.27

sarvalohadrutikarā pīnasāhiviṣāpahā /
<aindrī>
aindrīndravāruṇyaruṇā mṛgādinī gavādanī kṣudrasahendracidbhaṭā /
sūryā viṣaghnī ruṇakarṇikāmarā suparṇikā syātphalatārakā ca

2,10.28

vṛṣabhākṣī gavākṣī ca pītapuṣpendravallarī

2,10.29

hemapuṣpī kṣudraphalā vāruṇī bālakapriyā /
raktorvārurviṣalatā cakravallī viṣāpahā

2,10.30

amṛtā ca viśālā ca jñeyonatriṃśadāhvayā /
indravāruṇikā tiktā kaṭuḥ śītā ca recanī

2,10.31

gulmapittodaraśleṣmakṛmikuṣṭhajvarāpahā /
mahendravāruṇī ramyā cakravallī mahāphalā

2,10.32

sā mahendrī vṛttaphalā trapusī trapusā tathā /
ātmarakṣā viśālā ca dīrghavallī mahāphalā

2,10.33

syādbṛhadvāruṇī saumyā nāmānyasyāścaturdaśa /
māhendravāruṇī jñeyā pūrvoktā guṇavāhinī

2,10.34

rase vīrye vipāke ca kiṃcideṣā guṇādhikā /
<gojihvā>
gojihvā kṣurapattrī syādadhaḥpuṣpā tvadhomukhī

2,10.35

gojihvā kaṭukā tīvrā śītalā pittanāśinī /
vraṇapraśamanī caiva saptadantaviṣāpanut

2,10.36

<kākatuṇḍī>
kākatuṇḍī kākanāsā kākasiṃhī ca raktalā /
kākadantī kākapīlurvṛttaraktaphalā tathā

2,10.37

kākaprāṇā valkaśalyā kṛṣṇabījā ca rañjakī /
kākatuṇḍī ca madhurā śiśirā pittahāriṇī

2,10.38

rasāyanī dārḍhyakarī viśeṣātpalitāpahā /
<raktapādī>
raktapādī śamīpattrapattrā khadirapattrikā

2,10.39

saṃkocanī samaṅgā ca namaskārī prasāraṇī /
lajjāluḥ saptaparṇī syātkhadirī maṇḍamālikā

2,10.40

raktamūlā tāmramūlā svaguptāñjalikārikā /
lajjāluśca kaṭuḥ śītā pittātīsāranāśinī

2,10.41

śophadāhajvaraśvāsavraṇakuṣṭhakaphārtinut /
lajjālurvaiparītyāhvaḥ kaṭuruṣṇaḥ kaphāmanut

2,10.42

rase niyāmake'tyantaṃ nānāvijñānakārakaḥ /
<punarnavā>
punarnavā tridhā proktā śvetā raktā ca mecakā

2,10.43

punarnavā viṣaharā kaṭhillā netrarogahā /
pṛthvīkā sitavarṣābhūrdīrghapattrā sitāṅgakā

2,10.44

śvetā punarnavā soṣṇā tiktā kaphaviṣāpahā /
kāsahṛdrogaśūlāsrapāṇḍuśophānilārtinut

2,10.45

punarnavānyā raktākhyā kṛtamaṇḍalapattrikā /
vaiśākhī raktasarvāṅgā śophaghnī viṣahā parā

2,10.46

punarnavo navo navyā prāvṛṣeṇyā ca sāriṇī /
raktā punarnavā tiktā sāraṇī śophanāśinī

2,10.47

raktapradaradoṣaghnī pāṇḍupittapramardanī /
śyāmākhyā nīlavarṣābhūrdīrghapattrā punarnavā

2,10.48

nīlā punarnavā tiktā kaṭūṣṇā ca rasāyanī /
hṛdrogapāṇḍuśvayathuśvāsavātakaphāpahā

2,10.49

<atyamlaparṇī>
atyamlaparṇī tīkṣṇāmlā kaṇḍūlā vallisārasā /
vanasthāraṇyavāsī ca kandāḍhyā karkaśacchadā

2,10.50

atyamlaparṇī tīkṣṇāmlā plīhaśūlavināśinī /
vātahṛddīpanī rucyā gulmaśleṣmāmayāpahā

2,10.51

<karkoṭakī>
kārkoṭakī dvidhā vandhyā śreṣṭhānyā phalamāriṇī /
mṛdukaṇṭakinī vṛttaphalā sā vanavāsinī

2,10.52

vandhyā devī vandhyakārkoṭakī syānnāgārātirnāgahantrī manojñā /
pathyā divyā putradātrī trikandā śrīkandā sā kandavallī viṣaghnī

2,10.53

yogīśvarī vyāghrapādī kanyā syātṣoḍaśāhvayā /
vandhyā karkoṭakī tiktā kaṭūṣṇā ca kaphāpahā

2,10.54

sthāvarādiviṣaghnī syādrasabandhe rasāyane /
<śarapuṅkhā>
śarābhidhānapuṅkhā syāccharapuṅkhīti kathyate

2,10.55

śarapuṅkhī tridhā śvetā raktā kṛṣṇā ca kaṇṭakā /
śvetāpyeṣā guṇāḍhyā syātprayoge ca rasāyane

2,10.56

anyā tu kaṇṭapuṅkhā syātkaṇṭasāyakapuṅkhikā /
kaṇṭaspṛśeva kuṇḍī kaṇṭakaśarapuṅkhamūlaniryūhaḥ

2,10.57

tūrṇaṃ ajīrṇaviṣūcīmahāparatikṛśānukārśyaṃ ca /
sarvāśca śarapuṅkhāstu kaṭūṣṇāḥ kaphavātahāḥ

2,10.58

ajīrṇaśūlakṛmihā grahaṇīśamanāḥ paraṃ /
<bhṛṅgarāja>
mārkavo bhṛṅgarājaḥ syādbhṛṅgāhvaḥ keśarañjakaḥ

2,10.59

pitṛpriyo brahmapattrī keśyaḥ kuntalavardhanaḥ /
pīto'nyaḥ svarṇabhṛṅgāro harivāso harapriyaḥ

Original text: ānandakandaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc