આનન્દકન્દઃ · અધ્યાય 1

આનન્દકન્દ
૧, ૧
કૈલાસશિખરાસીનં કાલકન્દર્પનાશનં ।
પ્રસન્નં પરમેશાનં જગદાનન્દકારણં

પ્રણમ્ય પરયા ભક્ત્યા ભૈરવી સ્તુતિમાતનોત્ ।
દેવદેવ મહાદેવ જન્મદારિદ્ર્યનાશન

પ્રસીદ કરુણામૂર્તે પ્રસન્ન પરમેશ્વર ।
દિવ્યાગમરહસ્યાનિ કુલકૌલાદિકાનિ ચ

જાને તવ પ્રસાદેન માયામઙ્ગલવિગ્રહ ।
શ્રોતુમિચ્છામિ સર્વેશ તવ દિવ્યરસાયનં

જરાજન્મામયઘ્નં ચ ખેચરત્વાદિસિદ્ધિદં ।
દારિદ્ર્યદુઃખશમનં બ્રહ્મત્વાદિવરપ્રદં

ઈશ્વર ઉવાચ ।
સાધુ સાધુ મહાભાગે સર્વલોકોપકારિણિ ।
તત્સર્વં જાયતે સૂતાચ્છુદ્ધાત્મપ્રાણવલ્લભે

સર્વલોકોપકારાર્થં ગુહ્યાત્ગુહ્યતમં હિતં ।
રસેન્દ્રસ્ય સમુત્પત્તિં લક્ષણં ચ સુરાર્ચિતે

તત્સર્વં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ ભૈરવિ સમ્પ્રતિ ।
<રસોત્પત્તિઃ>
સુરેન્દ્રૈર્મુનિભિર્દિવ્યૈઃ ગન્ધર્વોરગકિંનરૈઃ

પ્રાર્થિતો ભવત્યાં તુ કુમારોત્પત્તિં ઇચ્છદ્ભિઃ ।
તારકાસુરનાશાય લોકાનાં રક્ષણાય ચ

તદા હિમાલયગિરેઃ ગુહાયાં સુચિરં પ્રિયે ।
સંક્રીડમાનયોઃ કાલો ગતો નઃ પુત્રલિપ્સયા

ત્રિજગત્ક્ષોભિ સુરતં ત્યજિતું પ્રેષિતઃ સુરૈઃ ।
કપોતરૂપમાસ્થાય વહ્નિઃ પ્રાગાદ્ગવાક્ષતઃ

તં દૃષ્ટ્વા લજ્જયા દેવિ વિસૃષ્ટં સુરતં મયા ।
નિક્ષિપ્તં વદને વહ્નેરાવયોસ્તેજ ઉજ્જ્વલં

તેન દન્દહ્યમાનોઽગ્નિર્ગઙ્ગાયાં તન્ન્યમજ્જયત્ ।
તેન ગઙ્ગાપિ સંતપ્તા તદ્બહિર્વિસસર્જ ચ

તત્દ્વિધાભૂદ્બહિઃ પ્રાપ્ય ચૈકં સ્કન્દપ્રસૂતયે ।
અન્યચ્છુદ્ધરસો જાતો હ્યાપદંબુધિપારદઃ

શતયોજનનિમ્નેષુ પઞ્ચકૂપેષુ સંસ્થિતઃ ।
તન્મલા ધાતવો જાતા મણયો દિવ્યવસ્તુ ચ

તત્તત્ક્ષેત્રવિશેષેણ નામવર્ણાદિકાન્ગુણાન્ ।
ભિન્નઃ પ્રાપ્તો રસેન્દ્રોઽયં જન્મદારિદ્ર્યભઞ્જનઃ

તે કૂપાઃ પ્રલયે પઞ્ચ સંજ્ઞા જાતાદિ વૈ મુખાઃ ।
સસંચવર્ણાં નિવૃત્ત્યા નિક્ષિપ્તા નિયુતાનિ હિ

પઞ્ચવર્ણાનિ દેવેશિ સર્વસત્ત્વયુતાનિ ચ ।
પૂર્વસ્યાં પારદઃ શ્વેતો નાનાવર્ણૈર્ગદાપહઃ

ચઞ્ચલો દક્ષિણસ્યાં તુ રસેન્દ્રો નીલવર્ણવાન્ ।
દોષહીનોઽતિરૂક્ષશ્ચ સુતરાં ચપલઃ પ્રિયે

તેન જાતા ભુજઙ્ગેન્દ્રા જરાજન્મગદોષોજ્ઝિતાઃ ।
પશ્ચિમસ્યાં તુ સૂતાખ્યઃ પીતવર્ણોઽતિરૂક્ષકઃ

સર્વદોષયુતોઽસૌ તુ શુદ્ધોઽષ્ટાદશકર્મભિઃ ।
સર્વસિદ્ધિપ્રદો દેવિ દેહલોહાદિસિદ્ધિદઃ

ઉત્તરસ્યાં દિશો રક્તઃ સર્વદોષવિવર્જિતઃ ।
રસાયનં તુ તેનૈવ દેવા જન્મજરોજ્ક્ષિતાઃ

મધ્યે તુ મિશ્રકો જ્ઞેયઃ સર્વવર્ણસમન્વિતઃ ।
બહિશ્ચન્દ્રાર્કાચ્છાયો રસો દોષસમન્વિતઃ

સ ચાષ્ટાદશસંસ્કારૈઃ શુદ્ધઃ સિદ્ધિપ્રદો ભવેત્ ।
અમરાણાં સ્વરૂપં તુ રસેન્દ્રો હિ મહેશ્વરઃ

પૂરયામાસતુસ્તૌ ચ સ્તોકતો હ્યતિદુર્લભૌ ।
અન્યેષુ સર્વકાર્યેષુ સિદ્ધદોઽપિ હિ કર્મભિઃ

અષ્ટાદશભિરત્યન્તં શુદ્ધઃ સિદ્ધિપ્રદો દ્રુતં ।
રસાવતારં યો વેત્તિ સ તુ ધાર્મિકસત્તમઃ

આયુષ્યસુખસંતાનધનારોગ્યમવાપ્નુયાત્ ।
<રસપર્યાયાઃ તન્નિરુક્તૈસ્ત>
જન્મરોગજરામૃત્યુદારિદ્ર્યાંભોનિધેઃ પરં

પારં દદાતિ તેનૈવ પારદઃ પરિકીર્તિતઃ ।
રસોપરસલોહાદિકર્તૃત્વાચ્ચ રસેન્દ્રકઃ

મમ પ્રત્યઙ્ગસૂતત્વાત્સૂત ઇત્યભિધીયતે ।
સૂતે યસ્માત્સર્વસિદ્ધિં તસ્માત્સૂત ઇતિ સ્મૃતઃ

મમ દેહરસો યસ્માત્રસસ્તસ્માત્પ્રકીર્તિતઃ ।
જરામરણદારિદ્ર્યરોગનાશાય શસ્યતે

તસ્માશ્રસ ઇતિ પ્રોક્તો ધાતુત્વાચ્ચ વરાનને ।
સર્વધાતૂન્રસત્યેષઃ તસ્માચ્ચ રસ ઈરિતઃ

મિત્રકારી સવર્ણત્વાત્સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકઃ ।
પારદો વ્યાધિસંહર્તા રસેન્દ્રો રસકર્મણિ

ધાતુકર્મસુ સૂતઃ સ્યાદ્રસેન્દ્રો રસસાધને ।
સર્વકર્માર્હતતયા સર્વતયા પ્રિયે

સર્વસિદ્ધિપ્રદો દેવિ મિશ્રકોઽયમુદાહૃતઃ ।
<રસગતા દોષાઃ>
અમોઘસિદ્ધિમમલં સર્વસિદ્ધિપ્રદં રસં

આલોક્ય ત્રિદશાઃ સર્વે બ્રહ્મવિષ્ણુપુરેગમાઃ ।
મામભિપ્રાર્થયામાસુઃ સ્તોત્રૈશ્ચ વિવિધૈઃ પ્રિયે

રસેન્દ્રદર્શનાદેવ નરપક્ષિમૃગાદયઃ ।
સિદ્ધિં નાનાવિધાં યાન્તિ તન્નિવારય શંકર

તસ્માત્ત્રિધા કઞ્ચુકાભિર્દોષૈશ્ચાસૌ નિયોજિતઃ ।
તદા પ્રભૃતિ દોષૈશ્ચ કઞ્ચુકાભિશ્ચ વર્જિતઃ

શુદ્ધોઽષ્ટાદશસંસ્કારૈઃ સૂતો ભવતિ સિદ્ધિદઃ ।
<રસાવસ્થાઃ>
ધૂમશ્ચિટિચિટિશ્ચૈવ મણ્ડૂકપ્લુતિરેવ ચ

સકંપશ્ચ વિકંપશ્ચ પઞ્ચાવસ્થા રસસ્ય તુ ।
<રસગતયઃ>
રસસ્ય ગતયઃ પઞ્ચ જલે સ્યાજ્જલવદ્ગતિઃ

ધૂમે ધૂમગતિઃ સૂતઃ સ્તરણે હંસવદ્ગતિઃ ।
કિટ્ટે કિટ્ટનિભા દેવિ પઞ્ચમો જીવવદ્ગતિઃ

ચતસ્રો ગતયો દૃશ્યાઃ અદૃશ્યા પંચમી ગતિઃ ।
યન્ત્રૌષધાદ્યૈ રોદ્ધવ્યાશ્ચતસ્રો ગતયઃ પ્રિયે

ધ્યાનમન્ત્રૌષધાદ્યૈશ્ચ રોદ્ધવ્યા પઞ્ચમી ગતિઃ ।
<નૈસર્ગિકા દોષાઃ>
પાર્થિવશ્ચ તથૈવાપ્ય આગ્નેયશ્ચાનિલસ્તથા

નાભસો ગજચર્માખ્યઃ પુણ્ડરીકો વિસર્પકૃત્ ।
હારિદ્રો રક્તચર્માખ્યો નારઙ્ગો રક્તબિન્દુકઃ

અસહ્યાગ્નિશ્ચ મણ્ડૂકો મલા નૈસર્ગિકાઃ સ્મૃતાઃ ।
<ઔપધિકા દોષાઃ>
કાલિકા મલિની ચૈવ કપોતી રક્તકઞ્ચુકા

સલોમી ગિરિજા ચૈવ પિઙ્ગલી સપ્ત કઞ્ચુકાઃ ।
ઔપાધિકા ઇમા જ્ઞેયાઃ પારદે કીર્તિતાઃ પ્રિયે

<યૌગિકા દોષાઃ>
વિષં નાગશ્ચ વઙ્ગશ્ચ યૌગિકશ્ચ ત્રયઃ સ્મૃતાઃ ।
<દોષાણાં સ્વરૂપમ્>
ભૌમઃ કુષ્ઠકરશ્ચાપ્યો દોષોદ્રેકં કરોતિ સઃ

આગ્નેયઃ કુરુતે દાહં વાયવ્યઃ શૂલકૃદ્ભવેત્ ।
બાધિર્યં નાભસો દોષો ગજત્વગ્ગજચર્મકૃત્

પુણ્ડરીકો દદ્રુકરો વિસર્પશ્ચ વિસર્પકૃત્ ।
હારિદ્રઃ પાડુકૃત્પ્રોક્તો રક્તચર્માક્ષિપાટલં

નારઙ્ગો દુમ્બરં કુષ્ઠં રક્તબીજો મસૂરિકાઃ ।
અસહ્યાગ્નિર્મોહકારી મણ્ડૂકશ્ચર્મકીલકૃત્

મલો મૂર્ચ્છાકરો દેવિ ખ્યાતા દોષોદ્ભવાસ્તથા ।
કાલિકા કૃષ્ણવર્ણં ચ મલિની મલસગ્રહં

કપોતી સ્વરસાદં ચ વિસ્ફોટં રક્તકઞ્ચુકા ।
સલોમી વમનં કુર્યાત્ગિરિજા જાડ્યકારિણી

પિઙ્ગલી નેત્રઘ્ની દોષાઃ કચુકજાઃ સ્મૃતાઃ ।
વિષં મૃત્યુપ્રદો નાગો જાડ્યં વઙ્ગસ્સુરાર્ચિતે

કુરુતે પૂતિગન્ધત્વં ગદા યૌગિકસમ્ભવાઃ ।
<રસસ્ય સ્થાનાન્તરગતિઃ>
પ્રથમાર્તવસુસ્નાતા સુરૂપા શુભલક્ષણા

શુદ્ધામ્બરધરા માલ્યગન્ધન્લિપ્તા સુભૂષિતા ।
ઉત્તમાશ્વસમારૂઢા રતિસઙ્ગવિવર્જિતા

અભ્યર્ચ્ય ગણનાથં ચ ભૈરવં ચ ગુરું પુરા ।
રસેન્દ્રભૈરવં ધ્યાત્વા કૂપસ્થં પારદં પ્રિયે

પશ્યેચ્છીઘ્રં તતો ગચ્છેત્ન પુનઃ પૃષ્ઠમીક્ષયેત્ ।
એષા યોજનમાત્રોઆ કુમારી હયસાધના

તદાનીં આહરેત્તતુ કુમારાસંજિઘૃક્ષયા ।
કૂપમધ્યાત્સમુત્પત્ય સોઽનુધાવતિ તાં પ્રતિ

યાવદ્યોજનમાગત્ય પુનઃ કૂપે વિશેત્ક્ષણાત્ ।
પરિતઃ કૃતગર્તેષુ તેષુ તેષુ ચ સંસ્થિતં

તં રસેન્દ્રં શુચિર્ભૂત્વા ગૃહ્ણીયાદ્રસદેશિકઃ ।
ગૌરવાદગ્નિવદનાત્પતિતો દરદાહ્વયે

દેશે સ સૂતો ભૂલીનઃ તન્ત્રજ્ઞૈ રસકોવિદઃ ।
નિક્ષિપ્ય મૃત્તિકાયન્ત્રે પાતનાખ્યે સમાગતઃ

પારદો ગૃહ્યતે દેવિ દોષહીનસ્સ ઉચ્યતે ।
એવમેવ તત્ર તત્ર સિદ્ધવિદ્યાધરૈસ્સદા

નિક્ષેપિતઃ પારદેન્દ્રો વિદ્યતે દેવિ સિદ્ધિદઃ

âક્, ૧, ૨
શ્રીભૈરવી ।
રસોપદેશદાતારં તચ્છિષ્યં કાકિનીસ્ત્રિયં ।
રસપૂજાં તુ પૃચ્છામિ યથાવત્કથયસ્વ મે

શ્રીભૈરવઃ ।
<રસોપદેશકલક્ષણમ્>
શૃણુ ભૈરવિ તત્સર્વમપૂર્વં કથયામિ તે ।
આચાર્યો જ્ઞાનવાન્દક્ષઃ શીલવાન્ગુણવાન્શુચિઃ

ધર્મજ્ઞઃ સત્યસંધશ્ચ રસશાસ્ત્રવિશારદઃ ।
વેદવેદાન્તતત્ત્વજ્ઞો નિર્મલઃ શિવવત્સલઃ

દેવીભક્તઃ સદા શાન્તો રસમણ્ડપકોવિદઃ ।
મન્ત્રસિદ્ધો મહાવીરો દેવતાયાગતત્પરઃ

રસદીક્ષાવિધાનજ્ઞો મન્ત્રૌષધમહારસાન્ ।
રાગસંખ્યાં બીજકલ્પં દ્વન્દ્વમેલાપનં બિડં

રઞ્જનં સારણાં તૈલં દલાનિ ક્રામણાનિ ચ ।
વર્ણોત્કર્ષં મૃદુત્વં ચ જારણં બાલવૃદ્ધયોઃ

ખેચરીં ભૂચરીં ચૈવ યો વેત્તિ સ ગુરુર્ભવેત્ ।
<શિષ્યલક્ષણમ્>
ગુરુભક્તઃ સદાચારો લોભમાયાવિવર્જિતઃ

નિસ્પૃહો નિરહઙ્કારઃ સત્યવાઙ્નિયમસ્થિતઃ ।
નિરાલસ્યઃ સ્વધર્મજ્ઞઃ ષટ્કર્મનિરતઃ સુધીઃ

દમ્ભહિંસાદિનિર્મુક્તઃ શિવાચારેષુ દીક્ષિતઃ ।
અત્યન્તસાધકઃ શાન્તો મન્ત્રાનુષ્ઠાનતત્પરઃ

દાન્તઃ શિષ્યઃ સ વિજ્ઞેયઃ શક્તિમાન્ગતમત્સરઃ ।
<કાકિનીલક્ષણમ્>
આકુઞ્ચિતસ્નિગ્ધકેશા પદ્મપત્રાયતેક્ષણા

દીર્ઘોત્તુઙ્ગઘ્રાણકેશા વિદ્રુમાધરશોભિતા ।
દાડિમીબીજદશના કમ્બુગ્રીવોન્નતસ્તની

શિરીષમાલામૃદુલબાહુપાશવિરાજિતા ।
સંકીર્ણોરસ્થલા નિમ્નનાભિઃ સૂક્ષ્મા ચલાઙ્ગકા

તલોદરી રોમરાજિવલિત્રયવિભૂષિતા ।
વિશાલજઘનોપેતા રમ્ભોરુઃ સુભગા પ્રિયા

કાદલોપમજઙ્ઘા ચ પાટલાઙ્ઘ્રિસરોરુહા ।
શોણામલનખોપેતા રાજહંસગતિઃ શુભા

કલકોકિલનિધ્વાનકલકણ્ઠાદિમઞ્જુલા ।
પિપ્પલછદસંકાશસ્મરમન્દિરમણ્ડિતા

યુવતી શ્યામલા સ્નિગ્ધા સુરૂપા શુભલક્ષણા ।
ચુમ્બનસ્પર્શનાશ્લેષરતિકર્મવિચક્ષણા

બહુલે યા પુષ્પવતી પક્ષે સા કાકિની સ્મૃતા ।
સ્વસ્વવર્ણસદ્ભૂતા ગ્રાહ્યા વાપ્યન્યવર્ણજા

રસકર્મણિ દીક્ષાયાં પ્રયોગે ચ રસાયને ।
<કાકિનીત્વાપાદનમ્>
કાકિન્યભાવે તરુણી સુરૂપાન્યાથવા ભવેત્

ગન્ધકં ગોઘૃતોપેતં નિષ્કં ત્રિઃ સપ્તવાસરં ।
પ્રાતર્દદ્યાત્તુ સા નારી કાકિનીસદૃશા ભવેત્

ધાર્મિકઃ પાપભીરુશ્ચ બલવાન્જ્ઞાનવિત્તમઃ ।
ન્યાયશ્રેષ્ઠઃ સર્વસમો રસાગમવિશારદઃ

ભૂપતિશ્ચાસ્ય મન્ત્રી ચ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ ।
સર્વધર્મરતઃ શ્રેષ્ઠો ન્યાયમાર્ગપ્રવર્તકઃ

<રસશાલાનિર્માણમ્>
રસશાલાં પ્રવક્ષ્યામિ રસેન્દ્રસ્ય વરાનને ।
નિર્ણયેચ્ચ નિરાતઙ્કે દેશે ચ નિરુપપ્લવે

આસ્તિકપ્રાણિસુભગે ધનધાન્યસમાકુલે ।
સૌરાજ્યે પૂર્ણવિભવે નિરપાયે હ્યનિન્દકે

નગરે સર્વવર્ણાઢ્યે મહામાહેશ્વરાવૃતે ।
તત્રાપિ વિજયે સ્થાને પવિત્રે ચ સુરક્ષિતે

સવ્યાલપશુપક્ષ્યાદિસંબાધપરિવર્જિતે ।
સમસ્થલે ચ પ્રાકારપરિઘાર્ગલભૂષિતે

નારઙ્ગદાડિમડહજમ્બીરફલપૂરકે ।
તાલહિન્તાલવકુલનારિકેલામ્લપાટલે

અશોકજમ્બૂપનસસાલપુંનાગમણ્ડિતે ।
કપિત્થપૂગસરલદેવદારુસુબિલ્વકે

ધાત્રીન્યગ્રોધવરણમધૂકામ્રાતમણ્ડિતે ।
કેતકીમલ્લિકાજાતીયૂથિકામાલતીયુતે

માગધીકુન્દકુરવતિલકે શતપત્રકે ।
કુમુદોત્પલકલ્હારપુણ્ડરીકાંબુજોત્પલૈઃ

હંસસારસકારણ્ડચક્રવાકવિરાજિતૈઃ ।
સરોભિઃ શીતલજલે પરિતઃ પરિવેષ્ટિતે

શીતાનિલાભિલુલિતલલિતપ્રસવાઞ્ચિતે ।
ચિત્રોદ્યાનેઽતિરુચિરે રસશાલાં પ્રકલ્પયેત્

ષોડશસ્તમ્ભરુચિરાં ચતુરશ્રાં સમાયતાં ।
મનોજ્ઞાં દેવદેવેશિ મત્તવારણસંયુતાં

વાતાયનસમોપેતાં કવાટાર્ગલરક્ષિતાં ।
કક્ષપતાકાસંયુક્તાં સર્વોપકરણોજ્જ્વલાં

સમાલિખિતદિક્પાલાં સમર્ચિતવિનાયકાં ।
પ્રતિષ્ઠિતોમામાહેશાં દ્વારપાલૈશ્ચ રક્ષિતાં

ભેરીકાહલઘણ્ટાદિદિવ્યવાદ્યવિનાદિતાં ।
વાસ્તુલક્ષણસંયુક્તાં રસશાલાં પ્રકલ્પયેત્

શાલાયાં વેદિકા કાર્યા સુદૃઢા દર્પણોપમા ।
ઇષ્ટકૈઃ ખચિતા રમ્યા સસોપાના સલક્ષણા

કપિલાગોમયાલિપ્તા હિરણ્યકલશાવૃતા ।
<રસેન્દ્રપૂજાવિધિઃ>
વેદિકાયાં રસેન્દ્રસ્ય ભદ્રપીઠં પ્રકલ્પયેત્

ભદ્રપીઠે લિખેત્સમ્યક્સિન્દૂરેણ દ્વિહસ્તકં ।
ષટ્કોણં વસુપત્રં ચ તદ્બહિશ્ચાષ્ટપત્રકં

કમલં ચતુરશ્રં ચ ચતુર્દ્વારોપશોભિતં ।
રસલિઙ્ગં ન્યસેદ્યન્ત્રે પુષ્પાદ્યૈશ્ચ સમર્ચયેત્

<રસસન્ધ્યા>
અથ સન્ધ્યાં પ્રવક્ષ્યામિ રસકર્મફલપ્રદાં ।
પ્રવિશેદ્રસશાલાં ચ સ્નાતઃ શુદ્ધોઽનુલેપિતઃ

શુક્લમાલ્યામ્બરધરઃ સંયતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ ।
યતવાગ્ગુરુભક્તશ્ચ સત્યવાદી દૃઢવ્રતઃ

ઉપવિશ્ય સમાચામેત્મૃદુલે ચિત્રકમ્બલે ।
વાઙ્માયાશ્રીયુતં તોયં આત્મવિદ્યાશિવાત્મકં

તત્ત્વં ચ શોધયામીતિ ત્રિવારં વિધિવત્પિબેત્ ।
ધ્યાયેદ્વરદગાયત્રીં ત્રિવારં પ્રજપેત્પ્રિયે

રસભૈરવગાયત્રીં શૃણુ ભૈરવિ તત્ત્વતઃ ।
ઐં રસેશ્વરાય વિદ્મહે રસાઙ્કુશાય ધીમહિ ।
તન્નઃ સૂતઃ પ્રચોદયાત્ ।
કોટિસૂર્યપ્રતીકાશં દશકોટીન્દુસંનિભં

શુભ્રં પઞ્ચમુખં દેવં ત્રિનેત્રં ચન્દ્રશેખરં ।
અષ્ટાદશભુજં શાન્તં પઞ્ચકૃત્યપરાયણં

શુક્લમાલ્યાંબરધરં નાગયજ્ઞોપવીતિનં ।
સ્ફટિકસઙ્કાશં પ્રેતારૂઢં રસેશ્વરં

નીલકણ્ઠં ચ સર્વજ્ઞં સર્વાભરણભૂષિતં ।
વરદં રસશાસ્ત્રં ચ પારદં ભુજઙ્ગં સુધાં

શઙ્ખભૈષજ્યકોદણ્ડશૂલખટ્વાઙ્ગસાયકં ।
ડમરું કરવાલં ચ ગદાં પાવકમીશ્વરિ

આરોગ્યં દિવ્યમાલાં ચ હ્યભયં દ્વિનવૈઃ કરૈઃ ।
રસાઙ્કુશીં નિજોત્સઙ્ગે બિભ્રાણં વૃષવાહનં

કપર્દભારરુચિરં મન્દહાસાનનં શિવં ।
રસભૈરવં આચિન્ત્ય તસ્યોત્સઙ્ગે રસાઙ્કુશીં

અઙ્કુશં ચાક્ષમાલાં ચ દધતીં દક્ષહસ્તયોઃ ।
પાશાભયં ચ બિભ્રાણાં દક્ષિણેતરહસ્તયોઃ

ચતુર્ભુજાં રક્તવર્ણાં ત્રિણેત્રામિન્દુશેખરાં ।
રક્તામ્બરધરાં દેવીં કમ્બુગ્રીવાં કૃપામયીં

રત્નાલઙ્કારરુચિરાં મન્દહાસવિરાજિતાં ।
ધ્યાયેદ્રસાઙ્કુશીં દેવીં દેવસ્યાભિમુખીં શિવાં

તતો ભસ્મ સમાદાય વામહસ્તેન ધારયેત્ ।
નૈવાધઃપતિતં પાત્રે ગૃહીત્વા ગોમયં સુધીઃ

વિશોષ્ય પ્રદહેત્કુણ્ડે ક્રમેણ ધારયેત્પ્રિયે ।
પુનરુદ્ધારણં ચૈવ સદ્યોજાતાદિભિર્ભવેત્

નિરીક્ષણં પ્રોક્ષણં ચ તાડનાભ્યુક્ષણં તથા ।
સદ્યોજાતાદિભિર્મન્ત્રૈરભિમન્ત્ર્ય ચ તત્પુનઃ

મૂર્ધ્નિ વક્ત્રે ચ હૃદયે ગુહ્યે ચરણયોઃ ક્રમાત્ ।
ઈશાનાદ્યૈઃ પઞ્ચમન્ત્રૈસ્તત્તત્સ્થાનેષુ નિક્ષિપેત્

સર્વાઙ્ગોદ્ધૂલનં કુર્યાત્ભસ્મના પઞ્ચભિશ્ચ તૈઃ ।
સંકલ્પં વિધિવત્કુર્યાત્રસાચાર્યો મહેશ્વરઃ

પ્રાણાયામત્રયં કૃત્વા મૂલમન્ત્રેણ પાર્વતિ ।
પ્રોક્ષયેન્મન્ત્રિતં તોયં મૂર્ધ્નિ વામકરસ્થિતં

આચમ્ય ચ પુનસ્તોયં મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રિતં ।
ત્રિધા દક્ષિણહસ્તસ્થં પિબેદાચમનં તતઃ

અર્ઘ્યં મૂલેન દત્ત્વા ત્રિઃ પુનરાચમ્ય પાર્વતિ ।
અષ્ટોત્તરશતં જપ્ત્વા મૂલમન્ત્રમુદારધીઃ

સમર્પયેચ્ચ સૂતાય રસસન્ધ્યેયમીશ્વરિ ।
ત્રિકાલમેવં કુર્વીત સન્ધ્યાં સર્વાઘનાશિનીં

<રસાંકુશરસાંકુશીમૂલમન્ત્રોદ્ધારઃ>
વક્ષ્યેઽહં મૂલમન્ત્રસ્ય શૃણૂદ્ધારક્રમં પ્રિયે ।
વાઙ્માયા કમલા ચાથ ચતુર્થ્યન્તો રસેશ્વરઃ

તતો મહાકાલપદં મહાબલપદં તતઃ ।
અઘોરભૈરવપદં વજ્રવીરપદં તતઃ

ક્રોધકાલપદં ચૈતત્સર્વં સમ્બુદ્ધિસંયુતં ।
કષષ્ટવર્ગાન્તયુતઃ સાધોદન્તઃ સબિન્દુકઃ

ઇદં પઞ્ચાક્ષરં કૂટં તતઃ કર્ષણસંયુતઃ ।
સવિસર્ગોઽપ્યયં કૂટશ્ચતુર્વર્ણાત્મકઃ પ્રિયે

રસેન્દ્રભૈરવસ્યાયં મન્ત્રો દ્વાત્રિંશદર્ણકઃ ।
ગોપિતઃ સર્વતન્ત્રેષુ રહસ્યોઽત્યન્તદુર્લભઃ

રસાઙ્કુશામન્ત્રમહં વક્ષ્યામિ શૃણુ ભૈરવિ ।
વાઙ્માયા ભુવનેશી ચ રમા મકરકેતનઃ

રસાઙ્કુશા ચતુર્થ્યાં ચ નમોઽન્તો દ્વાદશાર્ણકઃ ।
મન્ત્રો રસાઙ્કુશાયાશ્ચ તવ દેવ્યાઃ પ્રકીર્તિતઃ

રસભૈરવસ્ય છન્દોઽનુષ્ઠુપ્પ્રકીર્તિતઃ ।
નન્દિકેશ ઋષિઃ પ્રોક્તો દેવઃ શ્રીરસભૈરવઃ

રં બીજં લં ભવેત્કીલં અન્ત્યાર્ણઃ શક્તિરીરિતઃ ।
રસાંકુશાયાઃ સ્કન્દસ્યાર્દ્રં બીજં કીલકં રસઃ

નમઃ શક્તિરિતિ ખ્યાતં રહસ્યં મન્ત્રમુત્તમં ।
<રસલિઙ્ગાર્ચના>
રસલિઙ્ગાર્ચનં વક્ષ્યે ભૈરવિ શૃણુ તત્ત્વતઃ

વામપાદં પુરસ્કૃત્ય પ્રવિશેદ્યાગમન્દિરં ।
આસને મૃદુલે સ્થિત્વા શુચિઃ સંયતમાનસઃ

પ્રાણાનાયમ્ય સંકલ્પ્ય શ્રીગુરું શિરસિ સ્થિતં ।
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં પ્રશાન્તં વરદાભયં

સ્મરેત્તન્નામ પૂર્વં ચ તદનુજ્ઞામવાપ્ય ચ ।
દિવિ સ્થિતાશ્ચ યે ભૂતા ભૂમિસ્થા વિઘ્નકારિણઃ

પાતાલે યે મહાભૂતાઃ તે નશ્યન્તુ શિવાજ્ઞયા ।
અનેનૈવ ચ મન્ત્રેણ દિગ્વિદિક્ષ્વક્ષતાન્ક્ષિપેત્

પુષ્પમસ્ત્રાય ફડિતિ નિક્ષિપેદન્તરિક્ષકે ।
સર્વશત્રુપ્રમથની ચેતિ દક્ષિણપાર્ષ્ણિકાં

ત્રિવારં ઘાતયેદ્ભૂમૌ પ્રાણાયામો ભવેત્પુનઃ ।
રસેન્દ્રભદ્રપીઠસ્ય દક્ષિણે ચતુરશ્રકં

મણ્ડલં હસ્તમાત્રં ચ સાર્ધં કુર્યાત્સુશોભનં ।
ત્રિકોણવૃત્તષટ્કોણચતુરશ્રં ભવેત્ક્રમાત્

ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ચ તત્તન્નામપુરઃસરં ।
પ્રણવાદિનમોઽન્તૈશ્ચ પૂજયેત્કુસુમાક્ષતૈઃ

વાઙ્માયાકમલાબીજૈર્હૃદયાદીન્પ્રપૂજયેત્ ।
પ્રાચ્યામવાચ્યાં ક્રમશઃ પ્રતીચ્યોત્તરયોઃ શિવે

ઈશાનલાસુરમરુત્કોણે નેત્રે પ્રપૂજયેત્ ।
અસ્ત્રં સર્વાસુ કાષ્ઠાસુ ચતુર્થ્યન્તં ફડન્તકં

છોટિકા દર્શયેદષ્ટ પશ્ચાદાધારમાહરેત્ ।
તત્રૈવાવાહયેદગ્નિમણ્ડલં બીજમૂલકં

અગ્નેર્દશ કલાસ્તત્ર યા ગન્ધાક્ષતૈઃ ક્રમાત્ ।
તતઃ પાત્રં સમાદાય ભાવયેત્સૂર્યમણ્ડલં

માર્તણ્ડદ્વાદશકલાસ્તત્રાર્ચ્યાશ્ચન્દનાક્ષતૈઃ ।
ગન્ધોત્તમાન્વિતં તોયં પૂરયેદર્ઘ્યપાત્રકં

ચિન્તયેદૈન્દવં બિમ્બં તાસ્તત્ર પૂજયેત્ ।
મધ્યે ત્રિકોણમાલિખ્ય શક્તિબીજં સમુલ્લિખેત્

તત્ર ક્ષિપેત્ગન્ધપુષ્પં મૂલમન્ત્રં ત્રિધા જપેત્ ।
પૂર્વાદિદિક્ષુ ચતસૃષુ ચતુઃપાત્રાણિ ધારયેત્

પૂરયેત્પૂર્વવત્તાનિ ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈર્યજેત્ ।
પ્રોક્ષયેન્મૂલમન્ત્રેણ મધ્યપાત્રોદકેન ચ

પાત્રાણિ નિજગાત્રાણિ પૂજાદ્રવ્યાણિ સર્વતઃ ।
સ્વાગતશ્ચતુરશ્રં ચ મણ્ડલં પરિકલ્પયેત્

પૂર્વવત્પઞ્ચપાત્રાણિ પૂરયેચ્છુદ્ધવારિણા ।
નિક્ષિપેન્મધ્યગે સૂતં રત્નં દક્ષિણકે ક્ષિપેત્

સ્વર્ણં તદ્વામપાત્રે ચ તત્સમીપે કુશં ન્યસેત્ ।
રત્નપાત્રસમીપસ્થે પાત્રે સ્યાદષ્ટગન્ધકં

પ્રતિપાત્રે ત્રિકોણં ચ લિખેન્માયાસમન્વિતં ।
ન્યસેદ્ગન્ધાક્ષતં પુષ્પં ત્રિધા મૂલેન મન્ત્રયેત્

સપ્તધા રસપાત્રં ચ મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રયેત્ ।
રસપાત્રોદકેનૈવ પૂજાદ્રવ્યાણિ ચાત્મનઃ

શરીરમુત્તમાઙ્ગં ચ પ્રોક્ષયેત્પીઠદીપકં ।
આસનસ્ય ઋષિર્મેરુઃ સુતલં છન્દ ઈરિતં

કૂર્મરૂપી તુ ભગવાન્દેવતા પરિકીર્તિતા ।
પૃથ્વિ ત્વયા ધૃતા લોકા દેવિ ત્વં વિષ્ણુના ધૃતા ।
ત્વં ચ ધારય માં દેવિ પવિત્રં કુરુ ચાસનં ।
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ ચાસને કુસુમં ક્ષિપેત્

<ભૂતશુદ્ધિઃ>
ભૂતશુદ્ધિં પ્રવક્ષ્યામિ પૃથ્વી પીતા સવજ્રકા ।
કઠિના લંબીજયુતા જાન્વન્તાઙ્ગુષ્ઠમૂલતઃ

ધ્યેયા જાન્વાદિકટ્યન્તં ઉપર્યસ્યાર્ધચન્દ્રકા ।
શુભ્રા વં બીજસહિતા વિચિન્ત્યા દ્રવરૂપિકા

કટ્યાદિ હૃદયાન્તં ચ બહિર્ધ્યેયસ્ત્રિકોણગઃ ।
રં બીજં રક્તવર્ણશ્ચ સ્વસ્તિકેન વિભૂષિતઃ

હૃદાદિકણ્ઠપર્યન્તં વાયુઃ સ્મર્યોઽઞ્જનપ્રભઃ ।
યંબીજસહિતો દેવિ ષડ્બિન્દુપરિભૂષિતઃ

ષટ્કોણઃ કર્ણદેશાચ્ચ બ્રહ્મરન્ધ્રાન્તમીશ્વરિ ।
વર્તુલં હંબીજયુતં મહાકૃષ્ણં વિયત્સ્મરેત્

પૃથિવીં અપ્સુ ચ તાસ્ત્વગ્નૌ સ ચ વાયૌ સ સોઽમ્બરે ।
મેલયિત્વા દ્વાદશાન્તે સ્થાપયેત્પરમેશ્વરિ

યંબીજેનાત્મનો દેહં મૂલાધારાદ્વિશોષયેત્ ।
ષડાધારાણિ નિર્ભિદ્ય યાવત્બ્રહ્મબિલં પ્રિયે

રં બીજેન દહેદ્દેહં સર્વમાપ્લાવયેત્તતઃ ।
વંબીજેન દ્રવીભૂતં બ્રહ્મરન્ધ્રેન્દુમણ્ડલાત્

સ્યન્દમાનામૃતેનૈવ તનુમાપ્લાવયેચ્છિવે ।
આકાશાદ્વાયુમાદદ્યાત્તસ્માદ્વહ્નિં સમાહરેત્

વહ્નેરાપઃ સમાદેયાસ્તાભ્યો ભૂમિં સમાહરેત્ ।
એવં પઞ્ચ ચ ભૂતાનિ સ્વસ્વસ્થાને નિયોજયેત્

વામકુક્ષિસ્થિતં પાપપુરુષં કૃષ્ણરૂપિણં ।
ધ્યાયેત્તં નિર્ગતં દેવિ ખડ્ગચર્મધરં પરં

ન્યાસં રસાઙ્કુશેનૈવ કૃત્વાઙ્ગુલિહૃદાદિષુ ।
ઐં હ્રીં શ્રીં ક્ષ્મૌં ક્ષ્મં હ્રાં હ્રીં હ્રૂં હ્રૈં હ્રૌં હ્રઃ ફટ્રસેશ્વરાય મહાકાલભૈરવાય શિખાયૈ વષટ્ ।
રૌદ્રરૂપાય કૃષ્ણપિઙ્ગલલોચનાય અવતર ૨ અવતારય ૨ જલ્પ ૨ જલ્પય ૨ શુભાશુભં કથય ૨ કથાપય ૨ મમ મહારક્ષાં કુરુ કુરુ કારય ૨ મમ રસસિદ્ધિં દેહિ દેહિ ૧૮૮૮ ।
મહાકાલભૈરવાય હૃદયાય નમઃ ।
પૂર્વવન્મહાબલભૈરવાય શિરસે સ્વાહા ।
પૂર્વવતઘોરભૈરવાય શિખાયૈ વષટ્ ।
પૂર્વવત્વજ્રવીરભૈરવાય કવચાય હું ।
પૂર્વવત્ક્રોધભૈરવાય નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
પૂર્વવત્કાલભૈરવાય અસ્ત્રાય ફટ્ ।
એવમઙ્ગુલિન્યાસઃ ।
પ્રતિબીજૈઃ સમુચ્ચાર્ય ચતુર્થં રસાંકુશં

હૃદાદિપઞ્ચસ્થાનેષુ વિન્યસેદ્બીજપઞ્ચકં ।
તતશ્ચાસ્ત્રાય ફડિતિ ચોટિકાં દિક્ષુ દર્શયેત્

માતૃકાં ચ કલાન્યાસં પાજ્યોન્યાસં ચ કોલકં ।
પ્રકુર્વીત તતો દેવિ ચાન્તર્યજનં આચરેત્

કુમ્ભકેન હૃદમ્ભોજે સમ્ફુલ્લં વિદધાતિ હિ ।
હૃત્પદ્મકર્ણિકાયાં ચ રસમૂર્તિં ચ ચિન્તયેત્

માનસૈર્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરુપચારૈઃ પ્રપૂજયેત્ ।
સ્વદેહં ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરલંકુર્યાદ્યથાસુખં

અન્તર્યજનમેવં સ્યાદ્બહિર્યજનં આચરેત્ ।
અસ્ત્રેણ લિઙ્ગં સમ્પ્રોક્ષ્ય લિઙ્ગશુદ્ધિં વિધાય ચ

વસ્ત્રેન તોયેન પૂરિતાં વર્ધનીં પ્રિયે ।
દક્ષપાર્શ્વે સંનિવેશ્ય પૂજયેત્તાં વિધાનતઃ

પીઠે સિન્દૂરરજસા વિદધ્યાચ્ચતુરશ્રકં ।
ષટ્કોણં વિલિખેત્તસ્મિનૃજું સ્વર્ણશલાકયા

વસુપત્રં ચાષ્ટપત્રં સચતુર્દ્વારભૂગૃહં ।
ચતુરશ્રં બહિર્ભાગે દિક્પાલાન્પૂજયેત્પ્રિયે

નન્દિનં ચ મહાકાલં ભૃઙ્ગિં રિટિં મહાબલં ।
કુમ્ભકર્ણં ચ સુગ્રીવં ભૃઙ્ગકં ચ દૃઢાયુધં

ચતુર્દ્વારે તુ વિન્યસ્ય દ્વૌ દ્વૌ પ્રાગાદિપૂજિતૌ ।
રુક્મં રૌપ્યં તામ્રસીસં વઙ્ગકાન્તશઠં હ્યયઃ

પ્રાગાદિદ્વાર્ષુ સમ્પૂજ્ય ક્રમાદ્દ્વે દ્વે મહેશ્વરિ ।
ભૂગૃહાભ્યન્તરે પ્રાચ્યાં શુક્રમગ્નૌ ગ્રહં યજેત્

દક્ષિણસ્યાં યજેદ્રુદ્રમાસુરે ચ સમીરણં ।
પશ્ચિમસ્યાં શિવં વહ્નિં વાયવ્યાં ઉત્તરે હ્યુમાં

યજેત્પાવકમૈશાન્યાં તતશ્ચાષ્ટદલાગ્રકે ।
પ્રાગાદૌ ગન્ધકં તાલં કાસીસં ચ મનઃશિલાં

કંકુષ્ઠં માક્ષિકં ચૈવ નૃપાવર્તં ચ ગૈરિકં ।
લેપિકા ક્ષેપિકા ચૈવ ક્રામિકા રઞ્જિકા તથા

લોહટી બન્ધકારી ચ ભૂચરી મૃત્યુનાશિની ।
વિભૂતિઃ ખેચરી ચૈવ દશ દૂત્યઃ ક્રમેણ ચ

પૂજ્યાસ્ત્વષ્ટદલે પદ્મે હ્યૂર્ધ્વાધસ્તાદ્દલેષુ ચ ।
માણિક્યમુક્તાવૈડૂર્યનીલગારુડવિદ્રુમાઃ

ગોમેદઃ પુષ્પરાગશ્ચ મણયઃ સર્વસિદ્ધિદાઃ ।
દ્વિતીયવસુપત્રસ્ય દલાગ્રેષુ પ્રપૂજયેત્

અષ્ટાદશભુજા રુદ્રાઃ પઞ્ચવક્ત્રાસ્ત્રિયમ્બકાઃ ।
ચન્દ્રાર્ધશોભિમકુટાઃ નીલગ્રીવા વૃષધ્વજાઃ

સ્વસ્વવર્ણધરાઃ સર્વે ત્વષ્ટવિદ્યેશ્વરાસ્તુ તે ।
પૂજનીયા મહેશાનિ દ્વિતીયેઽષ્ટદલામ્બુજે

રસકં વિમલં તાપ્યં ચપલં તુત્થમઞ્જનં ।
ષટ્કોણસ્ય દલાગ્રેષુ સખ્યઃ સ્યુઃ સર્વસિદ્ધિદાઃ

વજ્રવૈક્રાન્તવજ્રાભ્રકાન્તપાષાણટઙ્કણં ।
ભૂનાગઃ શક્તયશ્ચૈતાઃ ષડસ્રેષુ પ્રપૂજયેત્

હિંગુલં સસ્યકં ચૈવ શિલાજત્વગ્નિજારકં ।
તત્કર્ણિકાયાં પૂર્વાદૌ પરાશક્તિચતુષ્ટયં

હિંગુલં માલિની શક્તિઃ પરા શક્તિશ્ચ સસ્યકં ।
શિલાજત્વપરા શક્તિરગ્નિજારઃ પરાપરા

પ્રણવાદિનમોઽન્તૈશ્ચ તત્તન્નામપુરઃસરં ।
સચતુર્થ્યા યજેદેતાન્રસાવરણસંસ્થિતાન્

મધ્યે તુ દિવ્યશક્તીનાં પૂજયેદ્રસભૈરવં ।
સપ્તવિંશતિનિષ્કે તુ દ્રાવિતે શુદ્ધહાટકે

નવનિષ્કં સૂતરાજં વિન્યસેચ્ચૈકમાનસઃ ।
મધૂચ્છિષ્ટકૃતે યન્ત્રે લિઙ્ગાકારે સુલક્ષણે

નિષ્ટપ્તે હાટકે સૂતં પ્રતપ્તે પ્રક્ષિપેચ્છિવે ।
મુહૂર્તાત્સ્વાઙ્ગશીતં તં રસલિઙ્ગં પયોઽન્તરે

સ્થાપયેત્પુનરાદાય હ્યુપરિસ્થં મલં હરેત્ ।
સંઘૃષ્ય ચ સમીકૃત્ય લિઙ્ગં સંપ્રોક્ષયેત્તતઃ

એવં રૌપ્યાદિલોહૈર્વા વ્યસ્તૈર્વાથ સમસ્તકૈઃ ।
અભ્રકાદિમસત્ત્વૈર્વા લિઙ્ગં કુર્યાત્સ્વશક્તિતઃ

રસલિઙ્ગં દ્વિધા પ્રોક્તં સકલં નિષ્કલં પ્રિયે ।
પૂર્વોક્તં સકલં લિઙ્ગં નિષ્કલં કેવલો રસઃ

બુભુક્ષૂણાં હિ સકલં નિષ્કલં મોક્ષમિચ્છતાં ।
રસલિઙ્ગં હેમબદ્ધં બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશવહ્નયઃ

અપૂજયન્રૂપ્યબદ્ધં ગણેશસ્કન્દનન્દિનઃ ।
ત્વયાભ્રસત્વસમ્બદ્ધં રસલિઙ્ગં પ્રપૂજિતં

તામ્રબદ્ધં રમાવાણીકુબેરેન્દ્રજલાધિપાઃ ।
કાન્તબદ્ધં યમમરુન્નૈરૃતાઃ સમપૂજયન્

વઙ્ગબદ્ધં સિદ્ધસાધ્યવિદ્યાધરમહર્ષયઃ ।
નાગબદ્ધં નાગવસુગન્ધર્વોરગકિન્નરાઃ

તીક્ષ્ણબદ્ધં ભદ્રકાલીયક્ષભૂતપિશાચકાઃ ।
મુણ્ડબદ્ધં ચ દુર્ગામ્બા ચાપ્સરોગુહ્યકાસુરાઃ

નિષ્કલં રસલિઙ્ગં તુ ભૃઙ્ગ્યાદ્યા યોગિનોઽર્ચયન્ ।
ઉક્તાનિ રસલિઙ્ગાનિ માનવાઃ ફલકાઙ્ક્ષિણઃ

પૂજયેયુઃ પ્રયત્નેન નિત્યં સર્વાર્થસિદ્ધયે ।
ઉક્તાનાં રસલિઙ્ગાનાં પ્રાણસંસ્થાપનં શૃણુ

પ્રાણાનાયમ્ય વિધિવત્પ્રાણશક્તિં સ્મરેચ્છિવે ।
શોણિતામ્ભોધિમધ્યસ્થરક્તામ્ભોજાસનાં પરાં

રક્તાંબરધરાં રક્તાં નાનારત્નકિરીટિનીં ।
વિમલેન્દુકલાજૂટાં રવિવહ્નીન્દુલોચનાં

કર્ણતાટઙ્કકિરણારુણીકૃતકપોલકાં ।
શ્રીપર્ણીકુસુમાકારનાસાવંશવિરાજિતાં

પ્રવાલપદ્મરાગાભબિમ્બાધરવિરાજિતાં ।
કુરુવિન્દદલાકારશ્લક્ષ્ણદન્તાભિશોભિતાં

શઙ્ખાભિરામકણ્ઠસ્થમુક્તાહારવિરાજિતાં ।
અઙ્ગુલીયકકેયૂરકટકાદિવિભૂષિતાં

પાશાઙ્કુશેક્ષુકોદણ્ડપુષ્પબાણાભયપ્રદાં ।
રુધિરાપૂર્ણપાત્રેણ શોભમાનકરામ્બુજાં

પીનસ્તનતટોદ્ભાસિહારકુઙ્કુમમણ્ડિતાં ।
કાઞ્ચીમઞ્જીરકટકપાદાઙ્ગુલિવિભૂષિતાં

પ્રાણપ્રતિષ્ઠાં લિઙ્ગસ્ય કુર્વીતૈકાગ્રમાનસઃ ।
સૃણિં મઞ્ચ પાશશ્ચ હંસઃ સોઽહમિતિ પ્રિયે ।
અમુષ્ય લિઙ્ગસ્ય પ્રાણ ઇહ પ્રાણઃ ।
અમુષ્ય લિઙ્ગસ્ય જીવ ઇહ સ્થિતઃ ।
અમુષ્ય લિઙ્ગસ્ય સર્વેન્દ્રિયાણિ વાઙ્મનશ્ચક્ષુઃશ્રોત્રજિહ્વાઘ્રાણા ઇહાગત્ય સુખં ચિરં તિષ્ઠન્તુ સોઽહં હંસઃ સ્વાહા ।
યરલવશષસહોં ।
ક્રોં હ્રીં આં ।
એતન્મન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય પ્રાણાનાવાહયેત્પ્રિયે ।
અસ્ય શ્રીપ્રાણપ્રતિષ્ઠામન્ત્રસ્ય બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરા ઋષયઃ ।
ઋગ્યજુઃસામાનિ છન્દાંસિ ।
શ્રીપરાશક્તિર્દેવતા ।
આં બીજં ।
હ્રીં શક્તિઃ ક્રોં કીલકં ।
અમુષ્ય લિઙ્ગસ્ય પ્રાણપ્રતિષ્ઠાયાં વિનિયોગઃ ।
આસનં પૂજયેત્પૂર્વં ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદિભિઃ

હાં આધારશક્ત્યૈ નમઃ ।
હ્રીં કૂર્માય નમઃ ।
હ્રૂં અનન્તાય નમઃ ।
હ્રૈં પૃથિવ્યૈ નમઃ ।
હ્રૌં કન્દાય નમઃ ।
અઙ્કુરાય નાલાય કર્ણિકેભ્યઃ દલેભ્યઃ કેસરેભ્યઃ કર્ણિકાયૈ તન્મધ્યે ધર્માય જ્ઞાનાય વૈરાગ્યાય ઐશ્વર્યાય અધર્માય અજ્ઞાનાય અવૈરાગ્યાય અનૈશ્વર્યાય નમઃ ।
હૃદમ્ભોજસ્થિતં દેવં સહ દેવ્યા મહેશ્વરિ ।
આવાહયેત્સાવરણં સ્વાઙ્ગશક્તિસમન્વિતં

પીઠે સંસ્થાપયેલ્લિઙ્ગં મૂલેનાર્ઘ્યં કુશોદકૈઃ ।
પાદ્યં ગન્ધોદકૈર્દદ્યાથૈમેનાચમનં ભવેત્

રત્નોદકૈર્ભવેત્સ્નાનં સર્વં મૂલેન શામ્ભવિ ।
એકાદશેન રુદ્રેણ પવમાનેન પાર્વતિ

ચમકૈઃ પુરુષસૂક્તૈશ્ચ ફલૈઃ પઞ્ચામૃતૈરપિ ।
નાલિકેરેક્ષુસલિલૈઃ સુગન્ધોદકવારિણા

સંસ્નાપ્ય ચ તતો લિઙ્ગં પીઠે સંસ્થાપયેચ્છિવે ।
લિઙ્ગસ્ય પરિતઃ ઓં વામદેવાય નમઃ જ્યેષ્ઠાય રુદ્રાય કાલાય કલવિકરણાય બલાય બલવિકરણાય બલપ્રમથનાય સર્વભૂતદમનાય ઇત્યષ્ટાસુ દિક્ષુ મનોન્મનાય ઇતિ શિવસન્નિધૌ પુષ્પૈરભ્યર્ચ્ય ।
ઓં હ્રાં હૃદયાય નમઃ ।
ઓં હ્રીં શિરસે સ્વાહા ।
ઓં હ્રૂં શિખાયૈ વષટ્ ।
ઓં હ્રૈં કવચાય હું ।
ઓં હ્રૌં નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
ઓં હ્રઃ અસ્ત્રાય ફટ્ ।
હ્રાં ઈશાનાય નમઃ ।
હ્રીં તત્પુરુષાય નમઃ ।
હ્રૂં અઘોરાય નમઃ ।
હ્રૈં વામદેવાય નમઃ ।
હ્રૌં સદ્યોજાતાય નમઃ ।
મૂલમન્ત્રેણ દેવાય દદ્યાત્પુષ્પાઞ્જલિં પ્રિયે

મૂલમન્ત્રષડઙ્ગેન ન્યાસં કુર્યાચ્છિવસ્ય ચ ।
લિઙ્ગસ્ય દક્ષિણે ભાગે ઋગાદીન્નિગમાનપિ

બ્રહ્માણં પૃથિવીં તોયં વિષ્ણું રુદ્રં હુતાશનં ।
ઈશ્વરં પવનં ચૈવમાકાશં ચ સદાશિવં

શ્રીકણ્ઠમમૃતાંશું ચ ભૈરવં ભાસ્કરં તથા ।
પરં શિવં પરાત્માનં પૂજયેન્મતિમાન્ક્રમાત્

લિઙ્ગસ્ય વામપાર્શ્વે તુ બ્રાહ્મ્યાદીઃ સપ્ત માતરઃ ।
મહાલક્ષ્મીં મહાકાલીં દુર્ગાં સ્કન્દવિનાયકૌ

યોગિન્યઃ ક્ષેત્રપાલાશ્ચ શક્તયશ્ચાદિપીઠકાઃ ।
ઓડ્યાણશક્તિર્જાલંધ્રી તથા પૂર્ણા ગિરિઃ પ્રિયે

કામેશ્વરીતિ સંપૂજ્યા રુદ્રશક્તિઃ સુરાર્ચિતે ।
લોપામુદ્રા કુબ્જિકા ચ કાલસંકર્ષણી તથા

મધુરાદિરસા ગન્ધાઃ સર્વધાન્યાનિ પાર્વતિ ।
દિવ્યૌષધ્યઃ સુધા હાલા વિષં ચર્માદિધાતવઃ

ઇન્દ્રિયાણિ મનો બુદ્ધિરહઙ્કારશ્ચ ચેતનઃ ।
શબ્દાદ્યા વિષયાઃ પૂજ્યા દેહાઙ્ગાનિ ચ શામ્ભવિ

લિઙ્ગસ્ય પશ્ચિમે ભાગે સમુદ્રાઃ સરિતો નદાઃ ।
પર્વતા મેરુમુખ્યાશ્ચ ભાસ્કરાદ્યા નવ ગ્રહાઃ

જ્યોતિશ્ચક્રં ધ્રુવશ્ચૈવ શિશુમારઃ પ્રજાપતિઃ ।
કલાઃ કાષ્ઠાશ્ચ ઘટિકા મુહૂર્તાઃ પ્રહરા દિનં

રાત્રિઃ પક્ષશ્ચ માસશ્ચ ઋતુકાલાયનાનિ ચ ।
સંવત્સરા યુગાઃ કલ્પા દિશસ્તારાસ્તિથિઃ શિવે

પાતાલાનિ ચ નાગેન્દ્રાસ્તથા કાલાગ્નિરુદ્રકાઃ ।
યક્ષાઃ પિશાચભૂતાશ્ચ રાક્ષસા દનુજાસ્તથા

ગુહ્યકા દુષ્ટવેતાલા રાજયક્ષ્માદયો ગદાઃ ।
મન્ત્રાઃ શસ્ત્રાણિ ચાસ્ત્રાણિ સમ્પૂજ્ય ક્રમશઃ પ્રિયે

લિઙ્ગસ્ય પૂર્વભાગે તુ સંપૂજ્યા ગુરુપઙ્ક્તયઃ ।
સિદ્ધાઃ સાધ્યાશ્ચ મુનયો યોગિનો બ્રહ્મવાદિનઃ

વિદ્યાધરાઃ કિન્નરાશ્ચ ગન્ધર્વશ્ચાશ્વિનૌ તથા ।
વસવોઽપ્સરસાં મુખ્યા શૃઙ્ગારાદિરસા નવ

ગીતં નૃત્તાનિ તદ્ભેદાઃ કાશ્યપાદ્યાસ્તથા દશ ।
રુદ્રાઃ સમનવઃ પૂજ્યા ભાસ્કરા વહ્નયસ્ત્રયઃ

વિશ્વે દેવાશ્ચ પિતરો માતરઃ પિતૃદેવતાઃ ।
કુલાચાર્યા રસાચાર્યાઃ પૂર્વાચાર્યાઃ શિવાર્ચકાઃ

મત્સ્યાદિદશજન્માનિ જિનો લોકાયતસ્તથા ।
નરકાદ્યાઃ સર્વલોકા ગરુડા ગરુડાણ્ડકાઃ

બ્રહ્માણ્ડાઃ ખેચરાઃ સર્વે ભૂચરાશ્ચ જલેચરાઃ ।
સમ્પૂજ્ય દેવતાઃ સર્વાઃ પ્રણવાદિનમોઽન્તકૈઃ

તત્તન્નામચતુર્થ્યન્તૈઃ પુષ્પગન્ધાક્ષતૈઃ પ્રિયે ।
દેવાય વસ્ત્રયુગલં ઉપવીતદ્વયં તથા

મધુપર્કં દિવ્યગન્ધમક્ષતાન્કુસુમાનિ ચ ।
સદા કૈતકવર્જ્યાનિ દિવ્યાનિ વિદલાનિ ચ

તત્પુષ્પાણિ ચ કહ્લારકમલોત્પલકૈરવં ।
જાતીચમ્પકપુન્નાગપૂગનારઙ્ગકૈઃ

માગધીમાધવીમલ્લીયૂથિકાપ્રભૃતીનિ ચ ।
દમની મરુવં ચૈવ રસેન્દ્રાય સમર્પયેત્

ધૂપં દશાઙ્ગં દીપં ચાપૂપાન્નં ઘૃતપાયસં ।
સષડ્રસાનિ શાકાનિ શુદ્ધગન્ધોત્તમાન્વિતં

લેહ્યં ચોષ્યાદિ નૈવેદ્યં પારદેન્દ્રાય દર્શયેત્ ।
હસ્તપ્રક્ષાલનં દેવિ દદ્યાદ્ગન્ધોદકેન ચ

સુવાસિતાનિ પૂગાનિ ઘનસારયુતાનિ ચ ।
અવદાતાનિ સાગ્રાણિ નાગવલ્લીદલાનિ ચ

મુક્તાફલોદ્ભવં ચૂર્ણં તામ્બૂલં ચ સમર્પયેત્ ।
દર્પણં ચામરદ્વન્દ્વં છત્રં નૃત્તં ચ ગીતકં

ઉપચારેષુ સર્વેષુ દદ્યાદાચમનં પ્રિયે ।
સર્વોપચારાન્મૂલેન દદ્યાત્સ્તોત્રં જપેચ્છિવે

રસેન્દ્રભૈરવં દેવં ધ્યાત્વા દેવીં રસાંકુશાં ।
માહેશ્વરાંશ્ચ વિનતાં ગન્ધપુષ્પાદિભિર્યજેત્

અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાં ચ દદ્યાદ્ગન્ધોત્તમાન્વિતં ।
બિન્દુમૂલેન દેવાય દેવ્યૈ ચ ગુરુપઙ્ક્તયે

ક્રમાદાવરણસ્થેભ્યો દેવીભ્યોઽપિ ચ તર્પયેત્ ।
હ્રીં આનન્દશિવમૂર્તિમારાધયામિ ।
હ્રીં પરાનન્દશિવમૂર્તિમારાધયામિ ।
હ્રીં પરાપરાનન્દશિવમૂર્તિમારાધયામિ ।
હ્રીં આનન્દસિદ્ધમૂર્તિમારાધયામિ ।
હ્રીં પરાનન્દસિદ્ધમૂર્તિમારાધયામિ ।
હ્રીં પરાપરાનન્દસિદ્ધમૂર્તિમારાધયામિ ।
ક્લીં આનન્દગુરુમૂર્તિમારાધયામિ ।
ક્લીં પરાનન્દગુરુમૂર્તિમારાધયામિ ।
ક્લીં પરાપરાનન્દગુરુમૂર્તિમારાધયામિ ।
તેભ્યો દત્ત્વા પ્રસાદં ચ તૈરનુજ્ઞાપિતઃ સ્વયં

કુણ્ડલ્યાં આત્મતત્ત્વં ચ વિદ્યાતત્ત્વં ચ નાભિગં ।
હૃદયે શિવતત્ત્વં ચ સર્વતત્ત્વં હિ તાલુગં

ત્રિતત્ત્વં એવં સંચિન્ત્ય પ્રસાદં ચ સમન્ત્રકં ।
તતઃ પ્રજ્વલિતં સ્મૃત્વા જ્યોતિરન્તર્ગતં પ્રિયે

સ્વીકુર્વીત પ્રસાદં ચ યથેષ્ટં સુરસેવિતે ।
પ્રીણન્તિ પિતરો હર્ષાન્મૂર્છયા સર્વદેવતાઃ

અજ્ઞાના [... ઔ૩ zએઇછેન્ઝ્] વપ્રીતિઃ સ એવાહં ન સંશયઃ ।
<રસેન્દ્રબલિક્રમઃ>
ગન્ધોત્તમૌદનં શુદ્ધક્ષતજં ચ ઘૃતં મધુ

સંયોજ્ય પઞ્ચખણ્ડં ચ કૃત્વા દદ્યાત્ક્રમેણ ચ ।
દક્ષિણોત્તરપૂર્વાસુ પશ્ચિમાયાં ચ મધ્યમે

તાંસ્તાન્મન્ત્રાન્સમુચ્ચાર્ય બલિં દદ્યાત્તતો નરઃ ।
પ્રણવં માયાં કમલાં દેવીં પુત્રપ્રદં તતઃ

તતો વટુકનાથાખ્યં કપિલં જટાભારભાસુરં ચ તતઃ પિઙ્ગલ ત્રિણેત્ર ઇમાં બલિં પૂજાં ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ સ્વાહા ।
ઓં હ્રીં શ્રીં સિદ્ધયોગિનીભ્યઃ સર્વમાતૃભ્યો નમઃ ।
ઓં હ્રીં શ્રીં સર્વભૂતેભ્યઃ સર્વભૂતપતિભ્યો નમઃ ।
ઓં હ્રીં શ્રીં સ્થાનક્ષેત્રપાલ ઇમાં બલિં પૂજાં ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ સ્વાહા ।
ઓં હ્રીં શ્રીં રસેન્દ્ર ક્ષેત્રપાલ રાજરાજેશ્વર ઇમાં બલિં પૂજાં ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ સ્વાહા ।
બલિં દદ્યાદિતિ શિવે સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે ।
તતશ્ચાષ્ટોત્તરશતં જપેન્મૂલં રસાગ્રતઃ

તતઃ સ્તોત્રં જપેદ્દેવિ રસભૈરવતુષ્ટયે ।
સંતુષ્ટાઃ સર્વદેવાઃ સ્યુઃ તુષ્ટે તુ રસભૈરવે

અયં નિત્યાર્ચનવિધિઃ પ્રોક્તઃ સર્વત્ર દુર્લભઃ ।
<પારદપૂજાફલમ્>
વિદ્ધિ માં પારદં દેવિ તત્સ્મર્તા મત્સમઃ પ્રિયે

પારદસ્ત્વધિકો મત્તો મદીયત્વાચ્ચ સારતઃ ।
રસસ્ય સ્મરણં પુણ્યં દર્શનં સ્પર્શનં તથા

પૂજનં ભક્ષણં દાનં ષોઢા પુણ્યમુદીરિતં ।
સાત્ત્વિકં રાજસં ચૈવ તામસં ત્રિવિધં વપુઃ

સાત્ત્વિકં મુક્તિદં શુભ્રં બાલં દ્વિભુજમણ્ડિતં ।
પૂર્ણપાત્રં સૂક્ષ્મદણ્ડં દ્વિનેત્રં કિઙ્કિણીસ્રજં

રાજસં ભુક્તિદં રક્તં કિરીટશશિશેખરં ।
ચતુર્ભુજં ચ તરુણં નીલકણ્ઠં ત્રિલોચનં

સર્વૈશ્વર્યપ્રદં ધ્યાયેત્શૂલપાત્રવરાભયં ।
તામસં કૃષ્ણવર્ણં ચ જ્વલદૂર્ધ્વશિરોરુહં

અષ્ટાદશભુજં ત્ર્યક્ષં પૂર્વોક્તં ચિન્તયેદ્રસં ।
સર્વસિદ્ધિપ્રદં દેવિ સર્વકામફલપ્રદં

સ્મરણં રસરાજસ્ય સર્વોપદ્રવનાશનં ।
હૃદમ્ભોજસ્થિતં ધ્યાયેન્નશ્યન્ત્યેનાંસિ ભૈરવિ

દર્શનં પારદેન્દ્રસ્ય હન્તિ પાપં ત્રિકાલજં ।
સેતુકેદારપર્યન્તદિવ્યલિઙ્ગૌઘદર્શને

યત્પુણ્યં લભતે મર્ત્યઃ તત્કોટિગુણિતં ભવેત્ ।
પૃથિવ્યાં સર્વતીર્થેષુ સાગરાન્તેષુ દર્શનાત્

સ્નાનપાનાદિભિઃ પુણ્યં તત્કોટિગુણિતં ભવેત્ ।
ગોહત્યાનિયુતં દેવિ ભ્રૂણહત્યાશતાનિ ચ

બ્રહ્મહત્યાસહસ્રાણિ નશ્યન્તિ રસદર્શનાત્ ।
ગવાં કોટિપ્રદાનેન સ્વર્ણકોટિશતેન ચ

અશ્વમેધસહસ્રેણ યત્પુણ્યં તચ્ચ દર્શનાત્ ।
રસસ્ય સ્પર્શનં હન્યાદગમ્યાગમનં પ્રિયે

પરદ્રવ્યાપહારં ચ પાપં પ્રાણિવધાર્જિતં ।
સપ્તદ્વીપે ધરણ્યાં ચ પાતાલે ગગને દિવિ

યાન્યર્ચયતિ લિઙ્ગાનિ તત્પુણ્યં રસપૂજયા ।
સ્વાયંભુવેષુ લિઙ્ગેષુ દિવ્યેષુ કૃતપૂજયા

યત્પુણ્યં રસલિઙ્ગસ્ય પૂજયા તત્ફલં ભવેત્ ।
યોગિનોઽષ્ટાઙ્ગનિરતા યત્પદં બ્રહ્મવાદિનઃ

તત્પદં સમવાપ્નોતિ રસલિઙ્ગસ્ય પૂજયા ।
કુંકુમાગરુકસ્તૂરીકર્પૂરાન્તર્ગતં રસં

મૂર્છિતં રસલિઙ્ગાય દદ્યાદિષ્ટાર્થસિદ્ધયે ।
ભક્ષણાદ્રસરાજસ્ય સર્વપાપં વિનશ્યતિ

અનાદિમાયામલિનમાત્માનં ચ વિશોષયેત્ ।
ભવરોગં હરેચ્છીઘ્રં ત્રિતાપં ચ વિનાશયેત્

રસરાજસ્ય દાનેન ચતુરબ્ધ્યન્તમેદિનીં ।
મહામેરુસમં સ્વર્ણં દત્ત્વા યત્તત્ફલં ભવેત્

બ્રહ્મરૂપી શુદ્ધરસો વિષ્ણુરૂપી સ મૂર્છિતઃ ।
ભસ્મીકૃતો રુદ્રરૂપી બદ્ધઃ સૂતઃ સદાશિવઃ

કામરૂપી જલૂકાભઃ કાલરૂપી ચ દોષવાન્ ।
મૂર્છિતો ભસ્મિતો બદ્ધઃ પારદેન્દ્રો મહેશ્વરિ

વ્યાધિમૃત્યુદરિદ્રત્વં હરતેઽસૌ કૃપાકરઃ ।
<રસેન્દ્રસ્તોત્રમ્>
દદાસિ ત્વં રસેન્દ્રાશુ શબ્દસ્પર્શનધૂમતઃ

સ્વર્ણમર્બુદકોટ્યન્તં ત્રાહિ ખેચરસિદ્ધિદ ।
નમસ્તે કાલકાલાય નમઃ સર્વગુણાત્મને

વલીપલિતનાશાય મહાવીર્યપ્રદાયિને ।
નમઃ શસ્ત્રાસ્ત્રહન્ત્રે ચ માયામ્ભોનિધિપારદ

પારદેન્દ્ર નમસ્તુભ્યં કામિનીકેલિમન્મથ ।
સુધારૂપ ત્રિદોષઘ્ન નમસ્તે ષડ્રસાત્મને

ઘનત્વાત્પૃથિવીરૂપ દ્રવત્વાજ્જલરૂપિણે ।
તેજોઽધિકત્વાત્તેજસ્વિન્ચાઞ્ચલ્યાદ્વાયુરૂપિણે

સૂક્ષ્મત્વાદ્રસરૂપાય નમસ્તે ભૂતરૂપિણે ।
નમસ્તે યોગયોગ્યાય પ્રસીદામરવન્દિત

વેદગોદ્વિજરાજેન્દ્રગુરુવીરાદિહિંસયા ।
સમ્ભૂતક્ષયકુષ્ઠાદીન્રોગાન્હરસિ પાવન

નષ્ટેન્દ્રિયાર્થાનજ્ઞાનાન્ત્રાતા ત્વમસિ પારદ ।
સર્વૌષધીભ્યોઽપ્યધિકો હ્યણુમાત્રોપયોગતઃ

એકોઽપિ સર્વદોષઘ્નોઽરુચિનાશન તે નમઃ ।
ત્વયા સૃષ્ટા મહેન્દ્રાદ્યાઃ સુરા બ્રહ્માદયઃ કલાઃ

ચન્દ્રાર્કગ્રહનક્ષત્રશિવભૈરવશક્તયઃ ।
જ્ઞાનાજ્ઞાનગુણા લોકા ગન્ધર્વોરગરાક્ષસાઃ

દિવ્યૌષધાનિ સર્વાણિ સર્વસિદ્ધિકરાણ્યપિ ।
સૂતેન્દ્ર ભવતઃ શ્રીમન્કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીં

પ્રત્યક્ષશમ્ભો સૂતેન્દ્ર કિમન્યૈર્ભવતિ સ્થિતે ।
અણિમાદિગુણોપેતે નાનાસિદ્ધિપ્રદાયકે

યોગિનો હેમમુખ્યાનિ લોહાન્યક્ષયતાં સદા ।
અમૃતત્વં પ્રાપ્નુવન્તિ સેવયા તત્ર કોજ્વલ

દૃશ્યાદૃશ્યસ્વરૂપં ત્વાં ભોગમોક્ષપ્રદં પરં ।
યો ન જાનાતિ સૂતેન્દ્ર સ માં વેત્તિ કથં નરઃ

ગુરુર્માતા પિતા ભ્રાતા ધનં વિદ્યા ગતિઃ સુહૃત્ ।
રસ ત્વમેવ ભૂતાનાં ત્વત્તઃ કોઽન્યો હિતંકરઃ

રસેન્દ્ર તવ યોગે ચ શાસ્ત્રે સ્તોત્રે રસાયને ।
યસ્તુ ભક્તિયુતો લોકે સ એવાહં ન સંશયઃ

બ્રહ્મજ્ઞાનેઽપિ નિષ્ણાતો યસ્ત્વાં નિન્દતિ પારદ ।
ત્યાજ્યોઽસૌ સર્વલોકેષુ નૈવાહં રક્ષિતું ક્ષમઃ

યસ્ત્વાં નાસ્તીતિ ચ વદેત્તસ્ય સિદ્ધિર્ન કુત્રચિત્ ।
યસ્ત્વામસ્તીતિ ચ વદેત્તસ્ય સિદ્ધિર્ભવેત્સદા

રસેન્દ્રં યસ્તુ લોકેઽસ્મિન્કુલીનો વાધમાન્વયઃ ।
સંસ્કૃતં કુરુતે સૂત ત્વામષ્ટાદશકર્મભિઃ

સ પુણ્યઃ સ વ્રતી ધન્યઃ સ શ્લાઘ્યઃ સ ચ બુદ્ધિમાન્ ।
સ પુમાન્સ ચ સર્વજ્ઞઃ સ સિદ્ધઃ સ ચ દૈવતં

તત્કુલં પાવનં ભૂમિઃ પુણ્યા રાજા જયાન્વિતઃ ।
તત્પુરં સોત્સવં નિત્યં કૃતાર્થા ચ તદમ્બિકા

તસ્ય સંદર્શનં પુણ્યં સ્પર્શનં ભાષણં તથા ।
પ્રત્યક્ષાદિપ્રમાણેન પારદ ત્વં સદાશિવઃ

ત્વત્તો દેહાદિ લોહાનિ વજ્રત્વં યાન્તિ હેમતાં ।
રસેન્દ્ર ત્વત્પ્રસાદેન માનિન્યો મૃગલોચનાઃ

ચક્રવાકસમોત્તુઙ્ગપીનવૃત્તસ્તનોજ્જ્વલાઃ ।
ચઞ્ચલા મન્મથાસક્તા વિદ્રુમાધરશોભિતાઃ

શુકતુણ્ડપ્રતીકાશવક્રતીક્ષ્ણનખાઙ્કુરાઃ ।
શિરીષમાલાસુભુજાઃ ચમ્પકસ્રક્સમપ્રભાઃ

નિમ્નનાભિસમુદ્ભૂતરોમરાજિવિરાજિતાઃ ।
સર્વાઙ્ગસૌષ્ઠવાઃ કાન્તાઃ સ્નિગ્ધા વશ્યા ભવન્તિ ચ

સૂતેન્દ્ર શુષ્કકાષ્ઠાનાં રાશિમગ્નિર્યથા દહેત્ ।
તથૈવ જન્મદારિદ્ર્યમૃત્યુદુઃખમહામયાન્

જારણાર્થેઽગ્નિમધ્યે ત્વાં ધારયેત્કતિ વાસરાન્ ।
તાવત્કલ્યસહસ્રાણિ શિવલોકે સુખં વસેત્

તવ કાર્યેષુ સૂતેન્દ્ર કિંચિદ્દ્રવ્યં વ્યયેન્નરઃ ।
તેષાં દદાસિ તદ્વિત્તં કોટિકોટિગુણાધિકં

પરમા પારદી વિદ્યા સર્વલોકેષુ દુર્લભા ।
ભોગમોક્ષપ્રદા પુણ્યા પુત્રારોગ્યપ્રવર્ધની

યે ત્વાં નિન્દન્તિ સૂતેન્દ્ર માર્જાલખરવાયસાઃ ।
જમ્બૂકા ઋષભાઃ શ્વાનઃ ક્લીબાન્ધબધિરા જડાઃ

મૂકાઃ કુબ્જાઃ પઙ્ગવશ્ચ વ્યઙ્ગા વન્ધ્યાશ્ચ રોગિણઃ ।
કૈવર્તાઃ પાપકર્માણો જાયન્તેઽનેકજન્મસુ

ભવતો નિન્દકૈઃ સાર્ધં ભાણ્ડપક્વાન્નમિશ્રણં ।
યઃ કુર્યાદાસનં શય્યાં ભોજનાલાપસંગતિં

સ પાપિષ્ઠો ભવેત્ત્યાજ્યઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ ।
ઇતિ સ્તોત્રં મયા પ્રોક્તં પારદેન્દ્રસ્ય ભૈરવિ

યઃ પઠેત્શૃણુયાદ્ભક્ત્યા ત્રિસન્ધ્યં રસસિદ્ધયે ।
બ્રહ્મહત્યાદિપાપૈશ્ચ પાતકૈરુપપાતકૈઃ

ત્રિકર્મકલિભિર્દેવિ મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
ઘોરે યુદ્ધે મહારણ્યે દિગ્ભ્રમે શત્રુસંકટે

નદીપ્રતરણે દેવિ ચોરવ્યાઘ્રાદિસઙ્કટે ।
જપેત્સ્તોત્રમિદં દેવિ ધ્યાત્વા શ્રીરસભૈરવં

ઇતિ સ્તુત્વા સૂતરાજં સર્વં કર્મ સમર્પયેત્ ।
રસો દાતા રસો ભોક્તા રસઃ કર્તા ચ કારણં

રસો હોતા ચ હવ્યં ચ સર્વવ્યાપી રસઃ સદા ।
અનેનૈવ ચ મન્ત્રેણ રસેન્દ્રાય સમર્પયેત્

તતો ન્યાસં ચ મૂલેન કુર્યાદ્ધ્યાત્વા ચ પૂર્વવત્ ।
સંહારમુદ્રાં કૃત્વાથ વહેન્નદ્યાં રસેશ્વરં

હૃત્પદ્મે સ્થાપયેદ્દેવં સાઙ્ગાવરણશક્તિકં ।
શિવોઽહમિતિ સદ્ભાવં ચિન્તયેદ્રસદેશિકઃ

પૂજાસ્થાનં ચ સંમાર્જ્ય પ્રોક્ષયેદુદકેન ચ ।
તતો હોમાલયં પ્રાપ્ય સમાચમ્ય ચ દેશિકઃ

શાલાયામગ્નિદિગ્ભાગે યોનિકુણ્ડે ત્રિમેખલં ।
દર્ભૈઃ પ્રાગુદગગ્રૈશ્ચ પરિસ્તીર્ણં યથાવિધિ

ન્યાસં મૂલેન સંકલ્પ્ય પ્રાણાયામં વિધાય ચ ।
પઞ્ચભૂસંસ્કૃતં કૃત્વા સ્વસ્ત્રિયા વા દ્વિજેન વા

આનીય વહ્નિં નિક્ષિપ્ય કુણ્ડે પ્રજ્વાલયેત્તતઃ ।
વહ્નિં પિઙ્ગજટાજૂટં ત્રિનેત્રં શુક્લવાસસં

રક્તામ્ભોજસ્થિતં દેવં માલ્યાભરણભૂષિતં ।
સપ્તહસ્તં ચતુઃશૃઙ્ગં દ્વિશીર્ષં ચ ત્રિપાદકં

ત્રિધા બદ્ધં ચ ઋષભં શક્ત્યાદ્યાયુધધારિણં ।
ધ્યાત્વા તસ્યાર્ઘ્યપાદ્યાદિ કુર્યાત્સર્વોપચારકં

ગન્ધાક્ષતસુપુષ્પૈશ્ચ પૂજયેજ્જાતવેદસં ।
તસ્મિન્નાવાહયેદ્દેવં સંચિન્ત્ય રસભૈરવં

ન્યાસં દેવસ્ય કુર્વીત મૂલમન્ત્રેણ હોમયેત્ ।
તિલાજ્યવ્રીહિભિર્મન્ત્રં શતમષ્ટોત્તરં પ્રિયે

અષ્ટાવિંશતિ વા કુર્યાત્મૂલાત્પૂર્વાહુતિં હુનેત્ ।
પ્રાણાયામં તતો ન્યાસં કૃત્વા ચ હૃદિ ધારણં ।
એવં નિત્યાર્ચનવિધિઃ પ્રોક્તસ્તવ સુરાર્ચિતે

âક્, ૧, ૩
<રસદીક્ષાક્રમઃ>
અથ દીક્ષાં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિનીં ।
સા ચ પઞ્ચવિધા પ્રોક્તા સમયાદિવિભેદતઃ

સમયા પ્રથમા દીક્ષા સાધકાખ્યા દ્વિતીયકા ।
નિર્વાણાખ્યા તૃતીયા ચ ચતુર્થ્યાચાર્યસંજ્ઞકા

પઞ્ચમી સિદ્ધસંજ્ઞા ચ પ્રાયશો દુર્લભા નૃણાં ।
પૂર્વોક્તલક્ષણોપેતઃ શિષ્યો ભક્તિનતઃ શુચિઃ

ગુરું પ્રણમ્ય ચાષ્ટાઙ્ગં સ્તુત્વા ચ બહુધા તતઃ ।
અનુગૃહ્ણીષ્વ મે દીક્ષામિતિ વિજ્ઞાપયેદ્ગુરું

દીક્ષાં ચ વિધિવત્પ્રાપ્ય શિષ્યઃ સર્વાર્થદૃગ્ભવેત્ ।
<દીક્ષાયોગ્યાઃ શુભતિથ્યાદયઃ>
અશ્વિનીમૂલરેવત્યો મૃગઃ પુણ્યઃ પુનર્વસુઃ

રોહિણી શ્રવણો મૈત્રં હસ્તઃ સ્યાદુત્તરાત્રયં ।
મઘાશ્વિની શ્રેષ્ઠતમા દીક્ષાકર્મણિ તારકાઃ

તૃતીયા પઞ્ચમી ચૈવ સપ્તમી ચ ચતુર્દશી ।
અષ્ટમી પૌર્ણમાસી ચ દશમી ચ ત્રયોદશી

એતાસ્તુ તિથયો મુખ્યાઃ સૌમ્યેન્દુગુરુભાર્ગવાઃ ।
આદિત્ય ઇતિ વારેષુ રસદીક્ષા સુશોભના

<સમયાદીક્ષાક્રમઃ>
શુક્લપક્ષે સુયોગે ચ કરવિષ્ટિવિવર્જિતે ।
ચન્દ્રતારાબલોપેતવિષુવાયનસંક્રમે

ગ્રહણે શિવરાત્રે ચ જન્મર્ક્ષે સુમુહૂર્તકે ।
શુભગ્રહે સિદ્ધયોગે દદ્યાદ્દીક્ષાં ગુરૂત્તમઃ

રસશાલાં પ્રવિશ્યાથ સર્વોપકરણોજ્જ્વલાં ।
પુષ્પમાલાસમાકીર્ણામુત્તોરણપતાકિનીં

નિત્યપૂજાગ્નિકાર્યં ચ કૃત્વા દીક્ષાક્રમં ભજેત્ ।
દેવસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે વિસ્તરે તણ્ડુલાન્શ્રિતાન્

ચતુરશ્રં ચ તન્મધ્યે ક્ષિપેત્પ્રસ્થં સુતણ્ડુલં ।
તદૂર્ધ્વં વિન્યસેત્કુમ્ભં સિતસૂત્રેણ વેષ્ટિતં

વાસોભ્યાં વેષ્ટિતં સૂતપઞ્ચરત્નસમન્વિતં ।
પઞ્ચમૃત્પલ્લવત્વગ્ભિઃ પાવિતં જલપૂરિતં

દૂર્વાગન્ધોત્તમતિલહેમદર્ભાક્ષતાન્વિતં ।
શિવસંજ્ઞમિદં કુમ્ભં શિવરૂપં વિચિન્તયેત્

તદ્વામભાગે સંસ્થાપ્ય વર્ધનીસંજ્ઞકં ઘટં ।
શક્તિરૂપં ચ પૂર્વોક્તસર્વદ્રવ્યસમન્વિતં

પરિતઃ સર્વતોભદ્રં શ્રીગૌરીતિલકં લિખેત્ ।
નન્દ્યાવર્તં સ્વસ્તિકં ચ પઞ્ચવર્ણવિરાજિતં

પ્રક્ષાલ્ય પાદૌ પાણી ચ સમાચમ્ય ગુરૂત્તમઃ ।
નિજાસનં સમાસાદ્ય પ્રાણાયામત્રયં તથા

શિષ્યસ્યાસ્યાયુરારોગ્યસંપત્સંતાનવૃદ્ધયે ।
મુક્તયે ચાષ્ટસિદ્ધ્યૈ ચ સંકલ્પ્યાભ્યર્ચયેચ્છિવં

ગન્ધપુષ્પાક્ષૈર્ધૂપૈર્દીપૈર્નૈવેદ્યદર્શનૈઃ ।
શિવકુમ્ભં વર્ધનીં ચ પૂજયેત્સોપચારકં

રસાઙ્કુશીં મૂલમન્ત્રં પ્રજપેચ્ચ સહસ્રકં ।
તદ્દશાંશં હુનેત્કુણ્ડે ત્રિકોણે લક્ષણાન્વિતે

ફલં ત્રિમધુસંયુક્તં તતો ગન્ધોત્તમાન્વિતં ।
ક્રમાદાવૃતિદેવાંશ્ચ ચતુર્થ્યાં સ્વસ્વનામકં

સ્વાહાન્તં પ્રણવાદિં ચ સમુચ્ચાર્ય હુનેદ્ધવિઃ ।
શિવત્રયં પુરા દેવિ તતઃ સિદ્ધત્રયં યજેત્

તતો ગુરુત્રયં દેવિ કુલવૃદ્ધાન્ગુરૂત્તમઃ ।
યોગિનીં પૂજયિત્વા તુ લબ્ધાનુજ્ઞો ગુરુસ્તતઃ

સ શક્તિમાનન્દશિવમૂર્તિમારાધયામિ ચ ।
તથા પરાનન્દશિવમૂર્તિમારાધયામિ ચ

એવં ત્રિસિદ્ધમૂર્તિં ચ શ્રીબીજસહિતં યજેત્ ।
એવં ત્રિગુરુમૂર્તિં ચ મારબીજયુતં યજેત્

તત્ત્વત્રયં ગૃહીત્વા ચ પુનર્ન્યાસં સમાચરેત્ ।
સ્વયં શિવતનુર્ભૂત્વા શિવોઽહમિતિ ભાવયેત્

હૃષ્ટં શક્તિયુતં શિષ્યં શિવદ્રષ્ટા વિલોકયેત્ ।
સ્વવામપાર્શ્વે સંસ્થાપ્ય તન્મૂર્ધનિ વિનિક્ષિપેત્

મૂલાભિમન્ત્રિતં ભસ્મ તન્નેત્રં વસ્ત્રરોધિતં ।
કૃત્વા તન્મૂર્ધ્નિ સંપ્રોક્ષ્ય શિવવર્ધનિવારિણા

ત્રિધા સ્વદક્ષિણે હસ્તે શિવં સાવરણં યજેત્ ।
વિજ્ઞેયઃ શિવહસ્તોઽયં ભવપાશનિકૃન્તનઃ

અઙ્કુશીમૂલમન્ત્રં ચ ત્રિવારં ચ સમુચ્ચરેત્ ।
શિષ્યદક્ષિણકર્ણે ચ કુર્યાન્મન્ત્રોપદેશકં

પૂર્વં ગણપતેર્મન્ત્રં ક્ષેત્રપાલમનું તતઃ ।
ઋષિસ્તુ ગણકશ્છન્દો ન્યૃચિદ્ગાયત્રિકા સ્મૃતં

દેવો ગણપતિર્જ્ઞેયો ન્યાસં બીજાક્ષરેણ ચ ।
આદિવર્ગતૃતીયાર્ણં સાર્ધચન્દ્રં ગણાખ્યકં

પતિં ચતુર્થ્યા સંયુક્તં નમોઽન્તં મનુમુચ્ચરેત્ ।
પાશાઙ્કુશં મોદકં ચ બિભ્રાણં સ્વવિપાણકં

ગજાનનં પ્રવાલાભં મકુટેન્દુકલાધરં ।
તુન્દિલં ગણનાથં ચ ધ્યાત્વા લક્ષં જપેન્મનું

દશાંશં તર્પણં હોમં સગુડં સતિલં હુનેત્ ।
કષબિન્દુયુતં ક્ષેત્રપાલં ચ સચતુર્થિકં

નમોઽન્તં મનુમુચ્ચાર્ય ન્યાસં બીજાક્ષરેણ ચ ।
છન્દઃ પઙ્ક્તિર્મુનિર્જ્ઞેયો ભૃગુર્દેવશ્ચ ભૈરવઃ

ચતુર્ભુજં શૂલપાત્રવરદાભયશોભિતં ।
કાલામ્બુદનિભં નાગભૂષણં કિઙ્કિણીસ્રજં

ત્રિનેત્રં વક્રદંષ્ટ્રં ચ ધ્યાત્વા લક્ષં જપેન્મનું ।
દશાંશં તર્પણં હોમં પાયસં ત્રિમધુપ્લુતં

હુનેદિતિ સમાદિશ્ય સામયાચારિકં ભજેત્ ।
દેવતાપરિચર્યાં ચ શુશ્રૂષાં ચ ગુરોઃ કુરુ

અતન્દ્રિતો જપં કુર્યાત્શાસ્ત્રશ્રવણમાદરાત્ ।
પૂર્વોક્તાચારમાર્ગેણ નિરતો ભવ સંતતં

પ્રહ્વઃ કૃતાઞ્જલિર્ભૂત્વા કરિષ્યામિ તથા પ્રભો ।
ધન્યોઽહં કૃતકૃત્યોઽસ્મિ શ્રીનાથ ત્વત્પ્રસાદતઃ

ઇતિ વિજ્ઞાપયેચ્છિષ્યઃ સમયાચારબૃંહિતઃ ।
પ્રાતસ્તરાં સમુત્થાપ્ય ગુરૂંશ્ચ શિરસિ સ્મરેત્

નિવેદ્યાવશ્યકં કર્મ સ્નાતઃ સંધ્યાં સમાચરેત્ ।
નદ્યાસ્તીર્થે તટાકે વા પુષ્કરિણ્યાં શુચૌ જલે

ઉપસ્પૃશ્ય ચ સંકલ્પ્ય નિત્યતર્પણમાચરેત્ ।
આદૌ શિવત્રયં વિઘ્નનાથં ક્ષેત્રાધિપં હરિં

બ્રહ્માણં ભાસ્કરાદીંશ્ચ ગ્રહાન્દુર્ગાં ચ માતૃકાઃ ।
ભૈરવાનસિતાઙ્ગાદીન્તતઃ સિદ્ધત્રયં વદેત્

આદિનાથં મીનનાથં ગોરક્ષં કોઙ્કણેશ્વરં ।
જાલન્ધ્રેશં કન્ધનીશં ઓડ્ડીશં ચિઞ્ચિણીશ્વરં

ચૌરઙ્ગિં એતાન્નાથાખ્યાન્નવ સંતર્પયેત્તતઃ ।
ચૌરઙ્ગિં ચર્પટિં ઘોડાચૂલિં રામદ્વયં તતઃ

ભોલગોવિન્દસિદ્ધં ચ વ્યાડિં નાગાર્જુનં તથા ।
કોરણ્ડં શૂર્પકર્ણં ચ મુક્તાયીં રેવણં તથા

સિદ્ધં કુક્કુરપાદં ચ શૂર્પપાદં કણૈરિકં ।
સિદ્ધં કિઙ્કિણિકાખ્યં ચ સિદ્ધાન્ષોડશ તર્પયેત્

તતો ગુરુત્રયં તર્પ્ય માતરં પિતરં ગુરું ।
આચાર્યં ભ્રાતરં મિત્રં તર્પ્ય ચાન્યાન્કુલોદ્ભવાન્

તર્પયેદ્વિધિનાચમ્ય દેવતારાધનં તતઃ ।
નદ્યાસ્તીરે તટાકે વા ગોષ્ઠે દેવાલયે તથા

શુચિસ્થલે વા સંસ્તીર્ય સૈકતં વર્તુલાકૃતિં ।
આવાહયેદ્દિનાધીશં પાટલં શિવરૂપિણં

દ્વિનેત્રપદ્મયુગલધારિણં દ્વિભુજં પરં ।
રક્તસ્રગમ્બરાલેપભૂષાપદ્માસનોજ્જ્વલં

ધ્યાત્વાર્ચયેદ્રક્તપુષ્પૈસ્તતો વિઘ્નેશભૈરવૌ ।
ધ્યાત્વા પૂર્વોક્તવત્તૌ દ્વૌ રક્તપુષ્પૈઃ સમર્ચયેત્

અષ્ટાઙ્ગદણ્ડપ્રણતિં કુર્યાત્દ્વાદશવારકં ।
પુનઃ સંસ્થાપયેત્સ્વાન્તે સેવાયૈ સ્વગુરોર્વ્રજેત્

ઇત્યુક્તા સમયા દીક્ષા સાધકા કથ્યતેઽધુના ।
<સાધકદીક્ષા>
સમયાચારનિરતં સચ્છિષ્યં પક્વમાનસં

દીક્ષયેત્સુદિને લગ્ને દીક્ષયા સાધકાખ્યયા ।
કુર્યાન્નૈમિત્તિકીં પૂજાં શિષ્યમાવાહયેદ્ગુરુઃ

સ્વયં શિવતનુઃ શિષ્યં ગૌરીગર્ભગતં સ્મરેત્ ।
ભૂમૌ વિભૂતિં સંસ્તીર્ય તસ્મિન્કોણત્રયં લિખેત્

તત્રોપવેશ્ય શિષ્યં ચ બન્ધયિત્વા વિલોચને ।
ગર્ભાધાનં પુંસવનં સીમન્તોન્નયનં તતઃ

જાતકર્મ ચ દીક્ષાઙ્ગં નામધેયં ચ કલ્પયેત્ ।
વ્રતકર્મણિ સમ્પ્રોક્ષ્ય મૂલમન્ત્રેણ ભસ્મના

ગૌરીપુત્રં ભાવયિત્વા તસ્ય દીક્ષાં પ્રકલ્પયેત્ ।
શિવદૃષ્ટ્યા વિલોક્યામું શિવભસ્મ ચ મૂર્ધનિ

નિધાય મૂલમન્ત્રં ચ પૂજયેદ્દશવારકં ।
તસ્ય દક્ષિણકર્ણે ચ ઉપદિશ્યાદ્દશાક્ષરં

<રસગાયત્રી>
રસેન્દ્રભૈરવં મન્ત્રં ગાયત્રીં રસસંજ્ઞિકાં ।
સ બિન્દુહુતભુગ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય પદં તતઃ

ભૈરવં ચ ચતુર્થ્યન્તં કર્માસ્ત્રં ચ દશાંશકં ।
વહ્નિબીજં દીર્ઘયુક્તં કરન્યાસં સમાચરેત્

અઘોરાખ્ય ઋષિશ્છન્દો વિરાડ્દેવો મહેશ્વરઃ ।
પૂર્વસેવાજપં લક્ષં દશાંશં હોમતર્પણં

તિલાજ્યવ્રીહિભિઃ કુર્યાદ્ધોમં નિશ્ચલમાનસઃ ।
પૂર્વોક્તાં રસગાયત્રીં જપેલ્લક્ષં ચ તર્પણં

હુનેદ્દશાંશમાજ્યેન સતિલવ્રીહિભિઃ પ્રિયે ।
દદ્યાચ્છિષ્યાયાક્ષમાલાં રસલિઙ્ગં રસાગમં

પૂર્વોક્તાચારવાન્ભૂત્વા રસલિઙ્ગં સમર્ચયેત્ ।
સ્વશાસ્ત્રાર્થાવગમનં કુર્યાત્સૂતેન્દ્રસંસ્કૃતિં

ગુરુસેવારતં નિત્યં શિષ્યમાજ્ઞાપયેદિતિ ।
શિષ્યો બદ્ધાઞ્જલિર્નમ્રસ્તવાજ્ઞાં આચરામ્યહં

ઇત્યુક્તા સાધકા દીક્ષા નિર્વાણાખ્યા પ્રશસ્યતે ।
<નિર્વાણદીક્ષા>
કૃતનિત્યક્રિયઃ પૂર્વં કૃતનૈમિત્તિકાર્ચનઃ

પૂર્વવચ્છિવકુમ્ભાદિ વર્ધનીં સ્થાપયેત્ક્રમાત્ ।
સ્વવામે ભસ્મ સંસ્તીર્ય ષટ્કોણં ભૂગૃહં લિખેત્

શિષ્યં સંવેશ્ય કુમ્ભસ્થજલૈઃ સંપ્રોક્ષયેદ્ગુરુઃ ।
મૂલાભિમન્ત્રિતં ભસ્મ તસ્ય મૂર્ધ્નિ નિક્ષિપેત્

ગન્ધપુષ્પાક્ષતં દદ્યાત્બધ્નીયાદ્દક્ષિણે કરે ।
કઙ્કણં ચરણાઙ્ગુષ્ઠબ્રહ્મરન્ધ્રાન્તમાનકં

સૂત્રં તન્મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રિતં સુરભીકૃતં ।
શિવહસ્તં ચ તન્મૂર્ધ્નિ નિધાય ગુરુસત્તમઃ

રસાંકુશાં દ્વાદશાર્ણાં ઉપદિશ્યાન્મનું પરં ।
રસભૈરવદૈવત્યં દદ્યાચ્છિષ્યાય દેશિકઃ

ઋષિશ્છન્દો દેવતા ચ ન્યાસં પૂર્વોક્તવત્પ્રિયે ।
તર્પણં ચાથ હોમં ચ ધ્યાનં કુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્

ઉત્થાય ચ ગુરું નત્વા બહુશઃ સ્તોત્રમુચ્ચરેત્ ।
ગુરુઃ શિષ્યાય વૈ દદ્યાદ્વ્યાઘ્રચર્માસનં ચ યત્ર

ભસ્ત્રિકાં વસ્ત્રસમ્પૂર્ણાં દદ્યાદ્ભૈષજ્યભસ્ત્રિકાં ।
રસાગમં પાઠયિત્વા ભવ શિષ્ય ચિકિત્સકઃ

રુદ્રરૂપી ભવાન્જાતઃ સર્વભૂતહિતો ભવ ।
ઇત્યાદિશેદ્ગુરુઃ શિષ્યં શિષ્યો હૃષ્ટમનાસ્તતઃ

કૃતકૃત્યોઽસ્મિ પૂતોઽસ્મિ તીર્ણસંસારસાગરઃ ।
ઇતિ વિજ્ઞાપયેચ્છિષ્યઃ સ્તુત્વા ચ બહુધા ગુરું

પ્રોક્તા નિર્વાણદીક્ષેયં અથાચાર્યાભિષેચનં ।
<આચાર્યદીક્ષા>
નિર્વાણદીક્ષિતસ્યાસ્ય શિષ્યસ્યાપિ મહાત્મનઃ

આચાર્યદીક્ષાં કુર્વીત યથાવદ્ગુરુસત્તમઃ ।
યથા નિર્વાણદીક્ષાયાસ્તથા સર્વં પ્રકલ્પયેત્

વિશેષાચ્છિવવર્ધન્યોઃ પુરતઃ સ્થાપયેદ્ઘટં ।
રૂપ્યગન્ધાદિલોહાશાદિવ્યૌષધગણાન્વિતં

શિવકુમ્ભવદન્યચ્ચ સર્વમસ્મિન્વિનિક્ષિપેત્ ।
ગુરુકુમ્ભં જપેત્સ્પૃષ્ટ્વા મૂલમષ્ટોત્તરં શતં

ગુરુકુમ્ભમિમં વિદ્ધિ ગુરુમન્ત્રેણ પૂજયેત્ ।
આવાહનાસનાર્ઘ્યાદ્યૈરુપચારૈશ્ચ ષોડશૈઃ

શિવાદિપઙ્ક્તિં તત્રૈવ પૂજયેદ્ગુરુણા સહ ।
યથાપૂર્વં સમાસીનં શિષ્યં ચૈકાગ્રમાનસં

પૂર્વવચ્છિવવર્ધન્યોરમ્બુના પરિષેચયેત્ ।
પૂર્વવચ્છિવહસ્તં ચ મૂલમન્ત્રોપદેશકં

કૃત્વા તદુત્તમાઙ્ગે ચ ગુરુપઙ્ક્તિં ગુરું તથા ।
આવાહનાદ્યૈઃ સમ્પૂજ્ય ગન્ધસ્રગ્દીપકૈઃ

ફલગન્ધોત્તમોપેતૈર્નૈવેદ્યૈઃ પૂજયેત્ક્રમાત્ ।
ગુરુઃ કુમ્ભજલૈઃ કુર્યાત્પ્રોક્ષણં પઞ્ચપલ્લવૈઃ

મૂલમન્ત્રેણ શતધા શિવપઙ્ક્ત્યા ત્રિસપ્તધા ।
તથૈવ સિદ્ધપઙ્ક્ત્યા ચ ગુરુપઙ્ક્ત્યા તથૈવ ચ

શિષ્યાય ગુરુભક્તાય શક્તિયુક્તાય ધીમતે ।
હારકેયૂરકટકમુદ્રિકામકુટાનિ ચ

વાહનાસનસચ્છત્રચામરવ્યજનાનિ ચ ।
મણિકુણ્ડલયુગ્મં ચ ભૂત્યાઢ્યં પાત્રમક્ષયં

સશિરસ્ત્રાણમુષ્ણીષં પટ્ટકૂર્પાસમુત્તમં ।
યોગપટ્ટં યોગદણ્ડં તથૈવોડ્યાણબન્ધનં

દદ્યાત્તસ્મૈ તથૈવાજ્ઞાં ત્વમાચાર્યોઽસિ સંપ્રતિ ।
ઈશ્વરોઽસ્યદ્ય ધન્યોઽસિ સર્વેષાં દેશિકો ભવ

રસાગમાનાં દિવ્યાનાં વ્યાખ્યાતા ભવ તત્ત્વવિત્ ।
ઇત્યાદિશેદ્ગુરુઃ શિષ્યં પ્રણતં ગુરુવત્સલં

ઇતિ ચાચાર્યદીક્ષેયં સિદ્ધદીક્ષાદ્ય કથ્યતે ।
<સિદ્ધદીક્ષા>
નવં સપ્તરાત્રં વા પઞ્ચરાત્રં ત્રિરાત્રકં

વીરાઃ શક્તિયુતાઃ પૂજ્યાઃ એકવિંશતિ ચાન્વહં ।
તત્સંખ્યા યોગિનઃ પૂજ્યાઃ કુમારાઃ કન્યકાઃ સ્ત્રિયઃ

ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈઃ પુષ્પૈઃ ફલગન્ધોત્તમાર્પણૈઃ ।
તોષયિત્વા પ્રદદ્યાચ્ચ વસ્ત્રાભરણદક્ષિણાઃ

અથાસનસમાસીનં શિષ્યં ભક્તિયુતં શુચિં ।
સ્પૃષ્ટ્વા કરાભ્યાં તચ્છીર્ષં દક્ષિણે શ્રવણે મનું

વહ્નિં સબીજં શીતાંશું સવિસર્ગં ચ દીક્ષયેત્ ।
મૂલાધારાત્સમુદ્ભૂતં રેફં વહ્નિશિખોપમં

ષડાધારામ્બુજં તીર્ત્વા બ્રહ્મરન્ધ્રાન્તગં સ્મરેત્ ।
બ્રહ્મરન્ધ્રાદ્દ્રવીભૂતં સકારં સોમરૂપિણં

આપ્લાવયન્તં સર્વાઙ્ગં સિદ્ધઃ સંચિન્તયેન્મનું ।
ઉચ્છ્વાસનિશ્વાસભવં સંહારસ્થિતિકારણં

જ્ઞાત્વેત્થં મનસા નિત્યં સર્વમન્ત્રાત્મકં સદા ।
સર્વદેવમયં પુણ્યં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકં

જીવતો મુક્તિદં શુદ્ધં શિવશક્ત્યાત્મકં પરં ।
રસમન્ત્રમિમં વિદ્ધિ ચાગ્નીષોમાત્મકં ભજ

એકવિંશતિસાહસ્રષટ્શતાધિકસંખ્યકં ।
પ્રવર્તિતં દિવારાત્રં મનસ્તત્ર નિધેહિ ચ

મન્ત્રસ્યાસ્ય ઋષિર્જીવશ્છન્દેત્યુક્તાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
રસો દેવસ્તુ રં બીજં સં શક્તિસ્તુ પ્રકીર્તિતઃ

રેફદીર્ઘયુતં કુર્યાત્કરાઙ્ગન્યાસમાચરેત્ ।
ધ્યાયેદ્ધૃદમ્બુજે દેવિ કોટિસૂર્યેન્દુસન્નિભં

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં રસં સંસારપારદં ।
એવં નિષ્કલરૂપં તં ધ્યાત્વા તન્મયતાં વ્રજેત્

<નિષ્કલરસસ્તોત્રમ્>
ત્વં રસસ્ત્વં શિવસ્ત્વં હિ શક્તિસ્ત્વં ભૈરવેશ્વરઃ ।
ત્વં બ્રહ્મા ત્વં હિ રુદ્રશ્ચ સૂર્યસ્ત્વં શીતદીધિતિઃ

ત્વં ભૂસ્ત્વં સલિલસ્ત્વં ચ વહ્નિસ્ત્વં ચ સદાગતિઃ ।
ત્વં વ્યોમ ત્વં પરાકાશઃ ત્વં જીવસ્ત્વં પરા ગતિઃ

ત્વં સિદ્ધસ્ત્વં પ્રબુદ્ધસ્ત્વં સુગન્ધસ્ત્વં ચ મન્મથઃ ।
ત્વં લોકપાલસ્ત્વં તારા માતૃકાસ્ત્વં ગજાનનઃ

ત્વં સ્કન્દસ્ત્વં ગુરુસ્ત્વં ચ ત્વં સર્વજનકઃ શુચિઃ ।
ત્વં યજ્વા ત્વં હરિસ્ત્વં ચ ત્રેતાગ્નિસ્ત્વં ચ ઋત્વિજઃ

યેન ત્વમર્ચ્યસે તેન પૂજિતાઃ સર્વદેવતાઃ ।
ત્વયિ તુષ્ટે ચ સંતુષ્ટા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

ત્વત્પાદોદકપાનેન સર્વતીર્થફલં લભેત્ ।
યસ્ત્વાં પશ્યતિ સદ્ભક્ત્યા તં આલોકયતે શિવઃ

યસ્ત્વાં સંકીર્તયેત્તસ્ય સર્વમન્ત્રફલં ભવેત્ ।
યત્ર ત્વં ક્ષણમાત્રે ચ પુણ્યક્ષેત્રં તદુચ્યતે

ત્વં યં પશ્યતિ સિદ્ધેન્દ્ર સ બ્રહ્મા વિષ્ણુરીશ્વરઃ ।
યત્ર ભુઙ્ક્ષેઽન્નકવલં તત્ર ત્રૈલોક્યમતિ હિ

યેન ત્વં ધ્રિયસે નાથ ત્વયાયં સ્ત્રિયતેક્ષણં ।
સ એવ ચિત્સદાનન્દઃ પરમાત્મા ધ્રુવં ભવેત્

એવં નિશ્ચિતચિત્તસ્ય સિદ્ધસ્ય તવ યોગિનઃ ।
વર્ણાશ્રમસદાચારાઃ કૃત્યાકૃત્યવિવેકતઃ

પાપં પુણ્યં સુખં દુઃખં શીતમુષ્ણં પ્રિયાપ્રિયે ।
સ્નાનાસ્નાનં હાનિવૃદ્ધી શુદ્ધાશુદ્ધં ભયાભયં

ગ્રાહ્યાગ્રાહ્યં ક્ષુધા તૃષ્ણા ન કિંચિદિહ વિદ્યતે ।
સ્વેચ્છાહારવિહારશ્ચ સુખી સંહૃષ્ટમાનસઃ

નિર્મમઃ સર્વકાર્યેષુ કલત્રાદિષુ બન્ધુષુ ।
એવમાચાર્યવચનમઙ્ગીકૃત્ય ચ દીક્ષિતઃ

અદ્ય પ્રભૃતિ વન્દ્યસ્ત્વં મા કુરુ પ્રણતિં ક્વચિત્ ।
મત્સમાનોઽસિ સિદ્ધોઽસિ જીવન્મુક્તોઽસિ સંપ્રતિ

ઇત્યુક્ત્વાચાર્યવર્યોઽપિ સિદ્ધમાલિઙ્ગ્ય ચ ક્ષણં ।
સિદ્ધદીક્ષેયમાખ્યાતા શિવસાયુજ્યદાયિની

દુર્લભા સર્વતન્ત્રેષુ તવ પ્રીત્યા પ્રકાશિતા ।
દેવીત્થમેવ મન્તવ્યં દુર્લભં સમયેષુ ચ

âક્, ૧, ૪
<રસસંકારાઃ>
શ્રીભૈરવી ।
રસસંસ્કારમીશ ત્વં યથાવત્કથયસ્વ મે ।
શ્રીભૈરવઃ ।
અષ્ટાદશ સ્યુઃ સંસ્કારા રસસ્ય પરમેશ્વરિ

તાન્સિદ્ધસાધકાભ્યર્ચ્યે યથાવત્કથયામિ તે ।
અથાદૌ સ્વેદનં કર્મ દ્વિતીયં મર્દનં પ્રિયે

મૂર્છા તૃતીયમુત્થાનં ચતુર્થં પાતનં શિવે ।
પઞ્ચમં રોધનં ષષ્ઠં નિયામં સપ્તમં સ્મૃતં

દીપનં ચાષ્ટમં દેવિ નવમં ચાનુવાસનં ।
દશમં ચારણં દેવિ જારણં રુદ્રસંખ્યકં

ગર્ભદ્રુતિર્દ્વાદશી સ્યાત્બાહ્યદ્રુતિસ્ત્રયોદશી ।
ચતુર્દશં સ્યાદ્રાગાખ્યં સારણા દશપઞ્ચમી

અનુસારણા ષોડશી ચ વિખ્યાતા પ્રતિસારણા ।
સપ્તદશી ચાષ્ટદશં વેધનં દેહલોહયોઃ

<રસસંસ્કારપ્રકારઃ>
અથ વક્ષ્યામિ સંસ્કારાન્રસરાજસ્ય પાર્વતિ ।
લિઙ્ગસ્ય દક્ષિણે ભાગે લિખેત્ષટ્કોણમણ્ડલે

તદ્બહિશ્ચાષ્ટપત્રં ચ કમલં ચતુરશ્રકં ।
દિગ્દ્વારશોભિતં તસ્ય કર્ણિકાયાં ન્યસેચ્છિવે

તામ્રજં કાન્તજં વાપિ ખલ્વં તુ સ્વર્ણરેખિતં ।
તન્મધ્યે રસરાજં તુ પલાનાં શતમાત્રકં

તદર્ધં વા તદર્ધં વા ક્ષિપ્ત્વા ભક્ત્યા પ્રપૂજયેત્ ।
સાધકો રસરાજસ્ય તતઃ સંસ્કારમાચરેત્

<સ્વેદનમ્, ધાન્યામ્લસન્ધાનપ્રકારઃ>
યવગોધૂમકલમમાષમુદ્ગચણાદિભિઃ ।
શ્યામાકકોદ્રવાદ્યૈશ્ચ નાનાધાન્યૈશ્ચ નિસ્તુષૈઃ

ધાન્યં ચતુર્ગુણજલે મૃદ્ઘટે નિક્ષિપેત્પ્રિયે ।
પ્રાપ્નોતિ યાવદમ્લત્વં તાવદ્યત્નેન રક્ષયેત્

તન્મધ્યે હંસપાદીં ચ મીનાક્ષીં દ્વિપુનર્નવાં ।
ચિત્રકં ભૃઙ્ગરાજં ચ વિષ્ણુક્રાન્તાં શતાવરીં

સર્પાક્ષીં ગિરિકર્ણીં ચ મુણ્ડીં ચ સહદેવિકાં ।
ત્રિફલાં ખણ્ડશઃ કૃત્વા સર્વાનેતાન્વિનિક્ષિપેત્

ધાન્યસ્ય ચ ચતુર્થાંશાન્ધાન્યામ્લમિદમુત્તમં ।
સ્વેદનાદિષુ કાર્યેષુ પારદસ્ય વિશિષ્યતે

આતપ્તે કાન્તજે ખલ્વે રસરાજં વિનિક્ષિપેત્ ।
ચૂર્ણં ચ ગૃહધૂમં ચ ચિત્રકં ત્રિફલાં ગુડં

દગ્ધોર્ણામિષ્ટકાં કન્યાં લવણં બૃહતીદ્વયં ।
માગધીં રાજિકાં ચૈવ વન્ધ્યાં કર્કોટકીં તથા

એતાન્કલાંશાન્સૂતસ્ય તસ્મિન્ક્ષિપ્ત્વા વિમર્દયેત્ ।
દત્ત્વા દત્ત્વાથ ધાન્યામ્લમેવં કૃત્વા દિનત્રયં

સમ્યક્સોષ્ણારનાલેન રસં પ્રક્ષાલયેત્પ્રિયે ।
પટું રાજીં ત્રિકટુકં મૂલકં ચિત્રકં વરાં

પુનર્નવાં મેષશૃઙ્ગીં મેઘનાદં દુરાલભાં ।
આર્દ્રકં રજનીં નાગબલાં ચ નવસારકં

સમં ધાન્યામ્લકૈઃ પિષ્ટ્વા શ્લક્ષ્ણં વસ્ત્રે પ્રલેપયેત્ ।
યાવદઙ્ગુલિમાત્રં ચ તસ્મિન્પૂર્વરસં ક્ષિપેત્

તદ્બદ્ધ્વા તામ્રજે પાત્રે ક્ષિપ્ત્વા ધાન્યામ્લપૂરિતે ।
ઘટે દોલાખ્યયન્ત્રે ચ સ્વેદયેત્તમહર્નિશં

તમુદ્ધૃત્ય પુનઃ સોષ્ણૈરારનાલૈઃ શરાવકે ।
પ્રક્ષાલયેત્સૂતરાજમેવં કુર્યાત્ત્રિસપ્તધા

પ્રસ્વેદિતં સૂતરાજં તતઃ સંમર્દયેત્પ્રિયે ।
<મર્દનમ્>
અથાતો મર્દનં કર્મ વક્ષ્યામિ શૃણુ ભૈરવિ

ચૂર્ણાદિપૂર્વવદ્દ્રવ્યં વિશાલાં રાજવૃક્ષકં ।
અઙ્કોલં કૃષ્ણધુત્તૂરં ત્રિકટું ચ સમં સમં

સર્વં સૂતકલાંશં ચ તપ્તખલ્વે રસં ક્ષિપેત્ ।
મર્દયેત્પૂર્વધાન્યામ્લૈર્દિવારાત્રં પુનશ્ચ તં

ક્ષાલયેન્મૃણ્મયે પાત્રે તતઃ સોષ્ણારનાલકૈઃ ।
મર્દનં ક્ષાલનં ચૈવમેકવિંશતિવાસરં

એવં વિમર્દિતં સૂતં સમાદાયાથ મૂર્છયેત્ ।
અભ્રજીર્ણોઽથવા બીજજીર્ણઃ સૂતોઽપિ મર્દ્યતે

ચૂર્ણાદિપૂર્વદ્રવ્યૈશ્ચ રાગાન્ગૃહ્ણાતિ નિર્મલઃ ।
<મૂર્ચ્છા>
અથ મૂર્છાં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ ત્વં સાવધાનતઃ

રાજિકા મેષશૃઙ્ગી ચ ચિત્રકં ચ ફલત્રયં ।
ક્ષીરકન્દં સૂરણં ચ સર્પાક્ષી કાકમાચિકા

નીલા વચા બલા કન્યા કૃષ્ણોન્મત્તસ્તથાકુલી ।
શ્વેતાપરાજિતાઙ્કોલં ગોજિહ્વા ગરુડી તથા

એતેષાં સ્વરસૈર્મર્દ્યો રવિક્ષીરેણ પારદઃ ।
વ્યસ્તાનાં વા સમસ્તાનાં રસૈરેષાં દિનાવધિ

મર્દયેત્તપ્તખલ્વે ચ મૂષાયાં તં રસં ક્ષિપેત્ ।
નિરુધ્ય ભૂધરે યન્ત્રે વિપચેત્તં પુનઃ પ્રિયે

રાજિકાદ્યૌષધભવૈ રસૈસ્ત્રિઃ સપ્તવાસરં ।
મર્દનં ભૂધરે પાકં કુર્યાત્સંમૂર્છિતો રસઃ

ભવેત્તદુત્થાનવિધિં પ્રકુર્વીત સુરાર્ચિતે ।
<ઉત્થાપનવિધિઃ>
એવં સંમૂર્છિતં સૂતં ક્ષાલયેત્કાંજિકેન ચ

સોષ્ણેન વારિણા વાપિ સૂતમુત્થાપયેત્પ્રિયે ।
પાતનાયન્ત્રયોગે વા રસસ્યોત્થાપનં ભવેત્

<પાતનમ્>
પાતનં ત્રિવિધં પ્રોક્તં રસરાજસ્ય પાર્વતિ ।
ઊર્ધ્વપાતમધઃપાતં તિર્યક્પાતનમુચ્યતે

<ઊર્ધ્વપાતનવિધિઃ>
રસસ્ય પાતનં વક્ષ્યે પાઠા બ્રાહ્મી ચ ચિત્રકં ।
શાઙ્ગેરી કાકમાચી ચ મણ્ડૂકી ગિરિકર્ણિકા

કુમારી ચ જયા ભૃઙ્ગી ગોજિહ્વા શઙ્ખપુષ્પિકા ।
ભૂપાટલી ચ નિર્ગુણ્ડી કાકજઙ્ઘા શતાવરી

આર્દ્રકં દેવદાલી ચ તિલપર્ણી ચ નીલિકા ।
આરગ્વધઃ ક્ષીરકન્દમઙ્કોલો દેવદારુ ચ

એષાં રસૈઃ સમસ્તાનાં વ્યસ્તાનાં વા દિનં રસં ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે તત્શુલ્બં સૂતચતુર્થકં

તં પિષ્ટ્વા પાતયેદ્યન્ત્રે હ્યૂર્ધ્વપાતનકે દિનં ।
ઊર્ધ્વલગ્નં રસં શુદ્ધં તમાદાયાથ મર્દયેત્

પૂર્વોદિતૌષધરસૈઃ પૂર્વવત્શુલ્બસંયુતં ।
પાતયેન્મર્દયેદેવં સપ્તધૈવં પુનઃ પુનઃ

ઊર્ધ્વપાતનસંશુદ્ધં પારદં પાતયેદધઃ ।
<અધઃપાતનવિધિઃ>
અથાધઃપાતનં વક્ષ્યે ત્ર્યૂષણં લવણં વરાં

ચિત્રકં રાજિકાં શિગ્રું સર્વં સૂતસમં ક્ષિપેત્ ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે ચ રસં ધાન્યામ્લકેન ચ

તત્કલ્કેન લિપેદૂર્ધ્વં ભાણ્ડં સમ્યક્નિરોધયેત્ ।
ઊર્ધ્વભાણ્ડસ્ય પૃષ્ઠે તુ દદ્યાલ્લઘુપુટં તતઃ

ઇત્યધઃપાતનં કુર્યાત્સપ્તવારં પુનઃ પુનઃ ।
અધઃપાતનશુદ્ધસ્ય તિર્યક્પાતનમાચરેત્

<તિર્યક્પાતનવિધિઃ>
વક્ષ્યામિ તિર્યક્પતનં સૂતં ધાન્યાભ્રકં સમં ।
ધાન્યામ્લૈર્મર્દયેદ્યામં તિર્યક્પાતનયન્ત્રકે

ચણ્ડાગ્નિના પચેદેવં સપ્તવારં પુનઃ પુનઃ ।
એવં ત્રિધા પાતિતં ચ તતઃ સૂતં નિરોધયેત્

અભ્રકં વાથ ગન્ધં વા માક્ષિકં વિમલામપિ ।
સ્વર્ણં વા રજતં વાપિ કાન્તં વા તીક્ષ્ણમેવ વા

પ્રત્યેકં શોધિતં દેયં તામ્રવત્પાદમાત્રકં ।
પાઠાદિકરસૈઃ કુર્યાન્મર્દનં પાતનં ક્રમાત્

યદ્યદ્દ્રવ્યાન્વિતઃ સૂતસ્તત્તદ્દ્રવ્યગુણપ્રદઃ ।
પાતને તામ્રયોગેન નાગવઙ્ગૌ ત્યજેદ્રસઃ

અથવા દીપિકાયન્ત્રે શુદ્ધઃ સ્યાત્પાતિતો રસઃ ।
<નિરોધનમ્>
કદર્થિતો ભવેત્સૂતઃ સ્વેદાદ્યૈઃ પઞ્ચકર્મભિઃ

આપ્યાયનાર્થં સૂતસ્ય કર્મ કુર્યાન્નિરોધનં ।
અથ કર્મ નિરોધાખ્યં પેષયેલ્લવણં જલૈઃ

સ્થાલીમધ્યે રસં ક્ષિપ્ત્વા તદૂર્ધ્વં લવણં ક્ષિપેત્ ।
કિંચિજ્જલં ચ નિવપેત્તં શરાવેણ રોધયેત્

કુર્યાત્સમ્યક્સન્ધિલેપં તદૂર્ધ્વં ચ પુટેલ્લઘુ ।
એવં નિરોધનં કર્મ વિદધ્યાત્સપ્તધા પ્રિયે

આપ્યાયિતો ભવેત્સૂતોઽનેન ષણ્ડત્વવર્જિતઃ ।
નિરોધકર્મસિદ્ધોઽસૌ વીર્યવાન્સુનિયમ્યતે

<નિયામનમ્>
અથો નિયામનં કર્મ કથયામિ વરાનને ।
યવચિઞ્ચા ક્ષીરકન્દં સર્પાક્ષી પટુ ભૃઙ્ગરાટ્

વન્ધ્યા કર્કોટકી નિમ્બઃ સર્વં ધાન્યામ્લપેષિતં ।
કૃત્વાલોડ્યારનાલેન તદ્દ્રવૈઃ સ્વેદયેદ્દિનં

યન્ત્રે નિયામકે સપ્તવાસરં તં ચ દીપયેત્ ।
<દીપનમ્>
અથાતો દીપનં કર્મ વદામિ તવ પાર્વતિ

સ્વર્ણપુષ્પી ચ મરીચં ત્રિક્ષારં પઞ્ચપુષ્પિકા ।
ભૂખગઃ પઞ્ચલવણં રાજિકા શિગ્રુમૂલકં

કાસીસં વિજયા કન્યા પાતાલગરુડી કણા ।
ક્ષીરકન્દં ચ કર્કોટી ગિરિકર્ણી જયા મધુ

ચિત્રકં કાકજઙ્ઘા ચ સર્વમમ્લગણેન ચ ।
કલ્કયેત્પારદં તેન મર્દયેત્તદ્દ્રવૈરપિ

ડોલાયન્ત્રે પચેદેકદિનમેવં ચ સપ્તધા ।
મર્દનં પાચનં કુર્યાત્ગ્રાસાર્થી દીપિતો રસઃ

એવં પ્રદીપિતં સૂતં શુદ્ધં તમનુવાસયેત્ ।
<અનુવાસનમ્>
અથાનુવાસનં કર્મ મૃત્પાત્રે દીપિતં રસં

ક્ષિપ્ત્વા જમ્બીરજદ્રાવૈસ્તીવ્રઘર્મેઽનુવાસયેત્ ।
એવં સપ્તદિનં કુર્યાત્તતશ્ચારણમાચરેત્

નવભિઃ સ્વેદનાદ્યૈશ્ચ શુદ્ધઃ સ્યાત્કર્મભિઃ પ્રિયે ।
પારદઃ સર્વરોગઘ્નઃ સપ્તકઞ્ચુકવર્જિતઃ

શ્રીભૈરવી ।
સ્વેદનાદીનિ કર્માણિ શ્રુતાનિ વદ શઙ્કર ।
ત્વત્પ્રસાદાદસંદેહં સંશૃણ્વે ચારણાદિકં

શ્રીભૈરવઃ ।
સાધુ પૃષ્ટં મહાભાગે શૃણુ તચ્ચારણાદિકં ।
<ચારણવિધિઃ>
અથાભ્રચારણં કર્મ વક્ષ્યામિ પરમેશ્વરિ

સમુખે વા નિર્મુખે વા રસે વા વાસનામુખે ।
ગગનં ચારયેદ્ગર્ભપિષ્ટિગ્રાસક્રમૈઃ ક્રમાત્

<સમુખચારણમ્>
અત્રાદૌ કથ્યતે દેવિ સમુખં ચારણં સ્ફુટં ।
સમુખો ગ્રસતિ ગ્રાસં નિર્મુખો ગ્રસનાક્ષમઃ

તસ્માત્પરં રસેન્દ્રસ્ય મુખીકરણમાચરેત્ ।
<પ્રથમો મુખીકરણપ્રકારઃ>
ઇષ્ટકામધ્યભાગે તુ ગમ્ભીરં વર્તુલં સમં

ગર્તં કૃત્વા તત્ર સૂતં પ્રક્ષિપેદનુવાસિતં ।
નિરુન્ધ્યાત્સ્વચ્છવસ્ત્રેણ રસસ્ય દશમાંશકં

ગન્ધં તદૂર્ધ્વં નિક્ષિપ્ય શરાવેણ નિરોધયેત્ ।
તત્પૃષ્ઠેઽલ્પપુટં દદ્યાત્ગન્ધે જીર્ણે પુનઃ પુનઃ

ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા શતગુણં ચારયેત્પાતયેદિતિ ।
ચતુર્ગુણે સાન્દ્રવસ્ત્રે ગાલયેત્તં રસેશ્વરં

વેણૌ ક્ષિપ્ત્વા નિરુધ્યાસ્યં પચેદ્ગોમૂત્રપૂરિતે ।
ભાણ્ડે ત્રિસપ્તદિવસં પુનસ્તં તપ્તખલ્વકે

જમ્બીરમાતુલુઙ્ગામ્લવેતસૈર્ભૂખગૈસ્ત્ર્યહં ।
ભૂનાગૈશ્ચ ત્ર્યહં મર્દ્યં તં પશ્ચાદિષ્ટકોદરે

એકૈકં ગર્તમાદદ્યાદ્ધાન્યાભ્રં ગન્ધકં તથા ।
પ્રત્યેકં દશનિષ્કં ચ યામં જમ્બીરમર્દિતં

અનેન લેપયેદ્ગર્તદ્વયં એકેષ્ટકાન્તરે ।
ગર્તે ક્ષિપ્ત્વાથ તં તં વિંશન્નિષ્કં તદૂર્ધ્વતઃ

અપરાં ઇષ્ટકાં દદ્યાત્તત્સન્ધિં લોણમૃત્સ્નયા ।
દૃઢં લિપ્ત્વાથ દીપાગ્નૌ પચેત્સપ્તદિનાવધિ

ઇષ્ટકાં સ્વાઙ્ગશીતાં તાં અવતાર્ય હરેદ્રસં ।
કિટ્ટહીનં પુનરપિ કુર્યાદિત્થં ત્રિવારકં

એવં કૃતે રસેન્દ્રસ્ય સુખં સ્યાદ્દેવસંજ્ઞકં ।
<દ્વિતીયો મુખીકરણપ્રકારઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ મુખીકરણમુત્તમં

રસેન્દ્રં જીવિભૂનાગસમં સંમર્દયેત્ત્ર્યહં ।
તત્ક્ષિપેત્ભૂલતાલિપ્તમૂષાયાં સંનિવેશયેત્

તદૂર્ધ્વં ભૂલતાકલ્કં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા વિશોષયેત્ ।
આર્દ્રગોમયલિપ્તાં તાં પાદમગ્નાં નિવેશયેત્

તદ્ગર્તે ચ પુટં દેયં તુષકારીષવહ્નિના ।
દિનાન્તે તત્સમુદ્ધૃત્ય પૂર્વવન્મર્દયેત્પચેત્

ત્રિંશદ્વારં પુનઃ કુર્યાદિત્થં વહ્નિમુખો રસઃ ।
ગ્રસતે ગુહ્યસૂતોઽયં સર્વસિદ્ધિપ્રદો ભવેત્

<તૃતીયો મુખીકરણપ્રકારઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ મુખીકરણમુત્તમં ।
ગોમૂત્રપૂરિતે ભાણ્ડે ડોલાયન્ત્રે પચેદ્રસં

ત્રિઃ સપ્તવારં સમ્યક્ચ રન્ધ્રિતં વેણુનાલકે ।
મુખં ભવતિ સૂતસ્ય ચારણાર્હં વરાનને

<ચતુર્થો મુખીકરણપ્રકારઃ>
ઇષ્ટકાદ્વયમધ્યે ચ ગર્તં તુ ચતુરઙ્ગુલં ।
દશનિષ્કં શુદ્ધગન્ધં ધાન્યાભ્રં દશનિષ્કકં

જમ્બીરનીરૈઃ સંમર્દ્ય યામં કલ્કેન તેન ચ ।
ગર્તદ્વયં સમાંશેન લિપ્ત્વા ગર્તે વિનિક્ષિપેત્

વાસિતં રસરાજં તં વિંશન્નિષ્કં તદૂર્ધ્વતઃ ।
ઇષ્ટકામપરાં ન્યસ્ય શ્લક્ષ્ણમૃલ્લવણૈર્દૃઢં

લેપયેદથ દીપાગ્નિમધઃ પ્રજ્વાલયેત્પ્રિયે ।
અનુસ્યૂતં સપ્તરાત્રં સ્વાઙ્ગશીતં સમુદ્ધરેત્

કિટ્ટં વિહાય તં સૂતં પૂર્વવચ્ચ ત્રિવારકં ।
કુર્યાદેવં હિ સૂતસ્ય મુખં ભવતિ શોભનં

<નિર્મુખચારણાપ્રકારઃ>
દિવ્યૌષધિપ્રભાવેન રસશ્ચરતિ નિર્મુખઃ ।
અથવા વજ્રવૈક્રાન્તસ્પર્શાદભ્રાદિકં ચરેત્

પારદસ્ય ચતુઃષષ્ટિનિષ્કં વૈક્રાન્તભસ્મ ચ ।
ચતુર્નિષ્કં વજ્રભસ્મ નિષ્કં દિવ્યૌષધિદ્રવૈઃ

સર્વં સપ્તદિનં મર્દ્ય સ રસોઽભ્રાદિકં ચરેત્ ।
<વાસનામુખચારણમ્>
ગન્ધકં જારયેત્સૂતે દોલાખ્યે પૂર્વભાષિતે

યન્ત્રે ચ ષોડશગુણં રસઃ સ્યાદ્વાસનામુખઃ ।
<અભ્રકાભિષેકઃ ચારણીયાભ્રકસ્ય સંસ્કારઃ>
ચારણાર્હાભ્રકસ્યાહં અભિષેકં વદામિ તે

<પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
મૃતમભ્રં તુ રુધિરૈઃ ક્ષારૈર્જલકણૈરપિ ।
સૃષ્ટિત્રયૈસ્તુમ્બુરુભિર્મર્દયેદમ્લવર્ગકૈઃ

સપ્તાહં તચ્ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
મૃતમભ્રં ચ કદલી મૂલકં ચ શતાવરી

પુનર્નવા મેઘનાદો યવચિઞ્ચા ચ શિગ્રુકઃ ।
સૂરણં ચ રસૈરેષાં મર્દયેદ્ભાવયેત્પ્રિયે

સપ્તાહં તચ્ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
શુલ્વપાત્રે તુ લવણસર્જિટઙ્કણભૂખગાન્

ક્ષિપ્ત્વારનાલં ત્રિદિનં કુર્યાત્પર્યુષિતં યથા ।
તસ્મિન્નાગં તુ વિદ્રાવ્ય ઢાલયેચ્છતધા પ્રિયે

રૌપ્યકર્મણિ વઙ્ગસ્ય તદ્દ્રવૈર્ભાવયેદ્ઘનં ।
સપ્તાહં તચ્ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યાભ્રમર્કક્ષીરેણ મર્દયેદેકવાસરં ।
નિરુધ્ય સંપુટે પચ્યાત્કપોતાખ્યે પુટે પુનઃ

ચતુર્વારં પુટેદેવં મર્દયેચ્ચ પુનસ્તથા ।
રમ્ભાદ્રવૈસ્ત્રિધા મર્દ્યં મૂલકસ્ય દ્રવૈસ્ત્રિધા

કાકમાચી મેઘનાદો મત્સ્યાક્ષી ચ પુનર્નવા ।
અપામાર્ગશ્ચિત્રકં ચ વિદારી ભૃઙ્ગરાણ્મુનિઃ

ચતુર્વારં પચેદેવં મર્દયેચ્ચ પુનસ્તથા ।
એતૈરેકૈકધા મર્દ્યં પુટપાકં પૃથક્પૃથક્

તદભ્રકં ભાવયેચ્ચ મુસલી યવચિઞ્ચિકાઃ ।
તણ્ડુલી કદલી શિગ્રુર્વરી ચાર્કઃ પુનર્નવા

એકૈકૈશ્ચ દ્રવૈર્ભાવ્યમેકૈકં દિવસં પૃથક્ ।
તદભ્રકં પારદેન્દ્રશ્ચરત્યેવ સુરાર્ચિતે

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યાભ્રં રવિદુગ્ધેન મર્દયેદ્યામમાત્રકં ।
તદભ્રં સંપુટે રુદ્ધ્વા કપોતાખ્યપુટે પચેત્

વારાંશ્ચતુર્દશૈવં સ્યાત્તતો રમ્ભાર્કપીલુકાઃ ।
નાગવલ્લી ચ મુસલી કુબેરાક્ષી ચ શિગ્રુકઃ

તુમ્બી તુમ્બુરુરઙ્કોલબલાપામાર્ગકાઃ પ્રિયે ।
ગૃહીત્વૈષામેકરસં સવ્યોષં ચ સકાંજિકં

ભાણ્ડમધ્યે વિનિક્ષિપ્ય ડોલાયન્ત્રે પચેત્ત્ર્યહં ।
પૂર્વાભ્રં ચ તતસ્તસ્માત્સમુદ્ધૃત્યાથ સાધયેત્

ટઙ્કણં તુવરી સિન્ધુકાસીસં ચ સમં સમં ।
અભ્રકસ્ય દશાંશં તુ સર્વમેતદ્વિમર્દયેત્

તદભ્રકં ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા ।
<ષષ્ટઃ પ્રકારઃ>
મુણ્ડીદ્રવે તુ શતધા દ્રુતં નાગં પ્રઢાલયેત્

તદ્દ્રવેણ ચ ધાન્યાભ્રં મર્દયેત્સંપુટે ક્ષિપેત્ ।
રુદ્ધ્વા પચેત્કપોતાખ્યે પુટે ચૈવં તુ સપ્તધા

આર્દ્રકસ્ય દ્રવૈરેવં સપ્તધા ચિત્રકદ્રવૈઃ ।
તત્સમં ગન્ધકં દત્ત્વા મર્દયેદ્ભાવયેત્ક્રમાત્

પ્રાગુક્તમુણ્ડીસ્વરસૈર્બીજપૂરરસેન ચ ।
સ્તન્યૈરેકદિનં ભાવ્યં તદભ્રં ચ ચરેદ્રસઃ

એવં સર્વાણિ બીજાનિ સત્ત્વં ચાભ્રકસ્ય ચ ।
સ્વર્ણાદિસર્વલોહાનિ સત્વાનિ વિવિધાનિ ચ

દ્વન્દ્વાનિ સર્વરત્નાનિ યદ્યત્સ્યાચ્ચારણાર્હકં ।
તત્તત્પિષ્ટ્વાભ્રવત્કાર્યં તત્તચ્ચરતિ પારદઃ

<સપ્તમઃ પ્રકારઃ>
તિલપર્ણીરસૈઃ પિષ્ટ્વા ધાન્યાભ્રં પુટયેત્ત્રિધા ।
સપ્તધા ભાવયેદસ્ય મર્દનેન ચ પારદઃ

પિષ્ટતાં યાતિ સહસા ગગનં ચરતિ ક્ષણાત્ ।
<અષ્ટમઃ પ્રકારઃ>
ત્રિક્ષારં પઞ્ચલવણં કાઙ્ક્ષી કાસીસટઙ્કણં

ભૂખગં હેમમાક્ષીકં સૌરાષ્ટ્રી વત્સનાભકં ।
તુવરી વેતસામ્લં ચ સર્વમેતત્સમાંશકં

તત્સમાંશં તુ ધાન્યાભ્રં ધાન્યામ્લૈર્મર્દયેદ્દિનં ।
અર્કક્ષીરં ભૃઙ્ગરાજો મેઘનાદઃ પુનર્નવા

મૂલકં ચિત્રકં રંભા કાકમાચી શતાવરી ।
અપામાર્ગસ્તાલમૂલી વિદારી તણ્ડુલી મુનિઃ

મીનાક્ષી શિગ્રુ બૃહતી કુમારી યવચિઞ્ચિકા ।
બલા તુમ્બી કુબેરાક્ષી વ્યોષં તુમ્બુરુપીલુની

અઙ્કોલઃ ફણિવલ્લી ચ સર્વમેતત્સમાંશકં ।
સંપેષ્ય કલ્કયેદ્દેવિ ધાન્યામ્લે તચ્ચતુર્ગુણે

દ્રુતં નાગં શતં વારાન્ક્ષિપેત્તસ્મિન્પુનઃ પુનઃ ।
કલ્કદ્રવેણ પૂર્વાભ્રં યામં સંમર્દયેદ્દૃઢં

કપોતાખ્યે પુટે પચ્યાદેવં વિંશતિવારકં ।
તત્તુલ્યં ગન્ધકં દત્ત્વા પૂર્વોક્તૈરૌષધદ્રવૈઃ

સસ્તન્યૈર્બીજપૂરોત્થૈર્દ્રવૈર્ભાવ્યં ત્રિવાસરં ।
એતદભ્રં તુ સૂતસ્ય ચારણે પરમં હિતં

દ્વંદ્વિતં વ્યોમસત્વં ચ બીજાનિ વિવિધાનિ ચ ।
હેમાદિસર્વલોહાનિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ

દ્વંદ્વિતં વજ્રબીજં ચ ચારણાયાં વિધીયતે ।
સમસ્તમેતત્પૂર્વોક્તપ્રકારેણૈવ કારયેત્

તદા રસેન્દ્રશ્ચરતિ તત્સર્વં ચારણોચિતઃ ।
<નવમઃ પ્રકારઃ>
પાત્રે તુ કાસીસં કાંક્ષી માક્ષીકગન્ધકં

ક્ષારત્રયં પઞ્ચલોણં અમ્લયુક્તં ક્ષણં ક્ષિપેત્ ।
દિવ્યાભિષેકયોગોક્તં શતધા ઢાલયેદહિં

વઙ્ગં વાનેન વસ્તૂનિ ચારણાર્હાણિ ભાવયેત્ ।
વરી પુનર્નવા રંભા ગવાક્ષી યવચિઞ્ચિકા

શિગ્રુકા મેઘનાદશ્ચ રસૈરેષાં વિભાવયેત્ ।
વજ્રાભ્રકં ક્રમેણૈવ સપ્તાહં સુરવન્દિતે

તદભ્રકં નાગવલ્લ્યા કોબેર્યા શિગ્રુકસ્ય વા ।
બાણાઙ્કોલબલારંભાસ્ફોતાનાં પીલુકસ્ય વા

અલમ્બુષાહિમરુચામુસલીતુમ્બુરોરપિ ।
અથવા ખરમઞ્જર્યાસ્તિક્તશાકસ્ય વા પ્રિયે

એકેનૈષાં રસેનૈવ વ્યોષસર્ષપસંયુતં ।
સ્વિન્નં ત્રિદિવસં કુર્યાત્તસ્મિન્ટઙ્કણસૈન્ધવં

કાસીસં તુવરીં ક્ષિપ્ત્વા પૂર્વાભિષવયોગતઃ ।
એતદભ્રં ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા

તદભ્રકપ્રભાવેન ગોલકઃ સિદ્ધિદો ભવેત્ ।
<દશમઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યામ્લૈરમ્લવર્ગૈશ્ચ સ્વેદયેદભ્રકં દિનં

તતઃ સ્નુક્ક્ષીરતો મર્દ્યં કપોતાખ્યે પુટે દહેત્ ।
મુનિત્રયં મેઘનાદં રમ્ભાકન્દં ચ મૂલકં

મત્સ્યાક્ષી શૃઙ્ગિવેરં ચ કાકમાચી પુનર્નવા ।
અપામાર્ગસ્ત્વરૂપૂગશ્ચૈતેષાં તુ રસેન ચ

એકૈકેન પુનર્દદ્યાદેકૈકં પૂર્વમભ્રકં ।
ડોલાયન્ત્રે સ્નુહીક્ષીરયુક્તમેકદિનં પચેત્

તતશ્છાયાગતે શુષ્કે ઘનેઽસ્મિન્નવસારકં ।
નિમ્બં વચાં ચ કાસીસં ચણકામ્લં પૃથક્પૃથક્

અભ્રસ્ય ષોડશાંશં ચ નિક્ષિપેત્તામ્રભાજને ।
ઘર્ષયેત્તચ્ચરેત્સૂતો લોહપાત્રસ્ય યોગતઃ

<એકાદશઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યાભ્રં મર્દયેત્સોમવલ્લીતોયૈર્દિનં દૃઢં ।
પુટેદેવં ત્રિધા પશ્ચાત્સોમવલ્લ્યા રસેન ચ

ભાવયેત્સપ્તધા દેવિ રસશ્ચરતિ તદ્ઘનં ।
<દ્વાદશઃ પ્રકારઃ>
સારનાલે તુ શતધા નિષિચ્ય તમનેન ચ

શતધા પ્લાવયેદભ્રં તામ્રવાસનયા સહ ।
ખલલ્યાં તચ્ચરેત્સૂતો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

<ગન્ધકભાવના>
ચારણાર્થસ્ય ગન્ધસ્ય ભાવનાં શૃણુ પાર્વતિ ।
સૌરાષ્ટ્રં ચાજમોદં ચ સર્જીં સીસમેવ ચ

મર્દયેચ્છિગ્રુતોયેન ગન્ધકં તેન ભાવયેત્ ।
સપ્તાહં મર્દિતં ગન્ધં ચારયેત્પારદસ્ય ચ

રાગં ધત્તે રસેન્દ્રસ્ય બીજાનાં પાકજારણે ।
પક્ષચ્છેદે રસેન્દ્રસ્ય શ્રેષ્ઠઃ સ્યાત્સર્વકર્મણિ

પલાશપુષ્પસ્વરસૈઃ શાકવૃક્ષચ્છદદ્રવૈઃ ।
વિષ્ણુક્રાન્તાદ્રવૈર્ગન્ધં ભાવયેત્સપ્તવાસરં

તં ગન્ધં ચારયેત્સૂતે ઇષ્ટકાયન્ત્રયોગતઃ ।
<અમ્રચારણે શ્રેષ્ઠા દિવ્યમૂલ્યઃ>
અથાભ્રચારણે શ્રેષ્ઠા દિવ્યમૂલીર્વદામિ તે

વજ્રી રંભા હંસપદી ચિઞ્ચિકા વ્યાઘ્રપાદિકા ।
મણ્ડૂકી બૃહતી પુઙ્ખા કુમારી લાઙ્ગલી તથા

સર્પાક્ષી ચાગ્નિધમની શઙ્ખપુષ્પીન્દ્રવારુણી ।
ષણ્ડજારી ચ કર્કોટી વિખ્યાતા દિવ્યમૂલિકા

<ગન્ધકાભ્રકચારણમ્>
અથાતશ્ચારણં કર્મ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ।
ધાન્યાભ્રકં દ્રુતે ગન્ધે સમં ક્ષિપ્ત્વા નિયોજયેત્

ખ્યાતો ગન્ધાભ્રયોગોઽયં શ્રેષ્ઠશ્ચારણકર્મણિ ।
સમુખં નિર્મુખં વાપિ પારદં દશનિષ્કકં

ગન્ધાભ્રયોગનિષ્કે દ્વે પિષ્ટં કુર્યાદ્યથા તથા ।
તં પિષ્ટં નાગપિષ્ટ્યાથ સમયા પરિવેષ્ટયેત્

હેમકર્મણિ વઙ્ગસ્ય પિષ્ટ્યા રજતકર્મણિ ।
તામ્રપિષ્ટ્યા દેહસિદ્ધૌ વેષ્ટયેત્પરમેશ્વરિ

તાં પિષ્ટિં વિદ્રુતે ગન્ધે વિપચેદ્દિવસત્રયં ।
તાં પિષ્ટિં દીપિકાયન્ત્રે પાચયેત્પાતયેદધઃ

તં રસં પૂર્વવત્પિષ્ટિં કુર્યાદ્વેષ્ટનવર્જિતાં ।
ત્રિદિનં વિદ્રુતે ગન્ધે વિપચેત્પાતયેદધઃ

તં રસં તપ્તખલ્વે તુ ચતુઃષષ્ટિગુણં ક્ષિપેત્ ।
ભાગૈકમભિષિક્તાભ્રં મર્દ્યં દિવ્યૌષધૈર્દિનં

તત્ક્ષિપેચ્ચારણાયન્ત્રે જમ્બીરરસસંયુતે ।
તીવ્રાતપે દિનં સ્થાપ્યં સૂતશ્ચરતિ તદ્ઘનં

એવં પુનઃ પુનર્ગર્ભપિષ્ટીગ્રાસક્રમાત્મકં ।
પત્ત્રાભ્રચારણં પ્રોક્તમેવં સત્વાભ્રચારણં

એવં કુર્યાદ્યથાશક્યં ચારણં પરમેશ્વરિ ।
રસેઽભ્રં ચારયેત્પૂર્વં ચતુઃષષ્ટિતમાંશકં

દ્વાત્રિંશત્તમભાગં સ્યાત્તદેતત્ષોડશાંશકં ।
અષ્ટમાંશં ચતુર્થાંશં દ્વિતીયાંશં સમં ક્રમાત્

દ્વિગુણં ચતુર્ગુણં ચાષ્ટગુણં ષોડશકં ગુણં ।
દ્વાત્રિંશદ્ગુણમેવં સ્યાત્ચતુઃષષ્ટિગુણં ક્રમાત્

પક્ષચ્છેદસ્ત્વદોષત્વં લઘુતા ગ્રાસયોગ્યતા ।
મુખિતાગ્નિસહત્વં ચ વ્યાપિત્વં ગતિહીનતા

રસેન્દ્રસ્યાનવસ્થત્વં ચ ભવેદભ્રકચારણાત્ ।
<જારણા>
યસ્યાહમપિ તુષ્ટઃ સ્યાં તસ્ય સૂતેન્દ્રજારણે

મતિર્ભવેન્ન સન્દેહો જારણા ભુક્તિમુક્તિદા ।
દુર્લભા જારણા દેવિ વિના ભાગ્યં ન લભ્યતે

જારણા દ્વિવિધા બાલજારણા વૃદ્ધજારણા ।
<જારણે ક્રમઃ>
ગગનં જારયેત્પૂર્વં સર્વસત્વાન્યતઃ પરં

દ્વંદ્વાનિ સર્વલોહાનિ પક્વબીજાનિ ભૈરવિ ।
પદ્મરાગાદિરત્નાનિ જારયેચ્ચ યથાક્રમં

<જારણાય અભ્રકસત્વનિર્માણપ્રકારઃ, પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
જારણાર્હં વ્યોમસત્વં રસરાજસ્ય વક્ષ્યતે ।
ધાન્યાભ્રકં ચ વિધિવન્મારયેદ્વજ્રસંજ્ઞકં

અભિષેકં પૂર્વવત્સ્યાત્તસ્મિન્તાપ્યં દશાંશકં ।
પઞ્ચમાહિષગવ્યશ્ચ મર્દયેત્કર્ષસન્નિભાઃ

કુર્વીત વટિકાઃ કોષ્ઠીયન્ત્રે સત્વં વિપાતયેત્ ।
સત્વસ્ય ચ ચતુર્થાંશં તાપ્યે મૂષાગતં ધમેત્

એવં કૃત્વા ચતુર્વારં તત્સત્વં રસજારણે ।
રસાયને ચ ભૈષજ્યે શ્રેષ્ઠં સકલકર્મણિ

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
મૃતાભ્રં તચ્ચતુર્થાંશં નાગં તત્પાદમાક્ષિકં ।
પઞ્ચભિર્માહિષૈર્ગવ્યૈઃ પાતયેત્સત્ત્વમુજ્જ્વલં

તત્સત્વં તચ્ચતુર્થાંશં માક્ષિકં તત્સમાં શિલાં ।
ધમેત્પ્રલિપ્તમૂષાયાં સત્વં સ્યાદ્ધેમસન્નિભં

એવં કુર્યાચ્ચતુર્વારં તત્સત્વં ગ્રસતે રસઃ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
મૃતાભ્રકં ષોડશાંશં તચ્ચતુર્થાંશકં ત્રપુ

તત્સમં તાલકં ક્ષિપ્ત્વા પઞ્ચમાહિષગવ્યતઃ ।
સત્ત્વં નિપાતયેત્તચ્ચ ચતુર્થં હરિતાલકં

ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ચતુર્વારં તત્સત્વં ગ્રસતે રસઃ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ, અભ્રકસત્ત્વમૃદૂકરણમ્>
વજ્રમૂષાગતં કૃત્વા ઘનસત્વં ચ તત્સમં

કચં ચ ટઙ્કણં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્ ।
તત્ક્ષિપેદમ્લવર્ગેણ ચિઞ્ચાબીજં સ્નુહીદલં

પિષ્ટ્વા તસ્મિન્પુનસ્તદ્વત્કાચટઙ્કણયોગતઃ ।
ધમેદેવં સપ્તવારં સેચનં ચ પુનઃ પુનઃ

તદભ્રસત્ત્વં શુભ્રં સ્યાન્મૃદુ સ્યાચ્ચારણોદિતં ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
રસેન્દ્રં ટઙ્કણં તાપ્યં ભાગૈકૈકં પૃથક્પૃથક્

ત્રિભાગં શોધિતં નાગં મૃતાભ્રં દશભાગકં ।
યવક્ષારં ચ દગ્ધોર્ણાં સર્જક્ષારં ચ ગુગ્ગુલું

અજાપઞ્ચાઙ્ગસંયુક્તં અમ્લમૂત્રગણૈર્યુતં ।
મર્દયેત્પૂર્વવત્સત્વં પાતયેન્મૃદુ નિર્મલં

<દ્વન્દ્વમેલાપનાય મૂષાલેપઃઃ પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
દ્વન્દ્વમેલાપને મૂષાલેપં વક્ષ્યામિ પાર્વતિ

મેષશૃઙ્ગં ખુરં ગુઞ્જા ટઙ્કણં ચ વિષં સમં ।
સ્થૂલભેકસ્ય વસયા પિષ્ટ્વા મૂષાં પ્રલેપયેત્

મિલન્તિ સર્વસત્વાનિ મૂષાયાં ચૂર્ણિતાનિ ચ ।
ગુગ્ગુલું ધાતકીપુષ્પં ગુડં ક્ષારત્રયં સમં

સ્તન્યૈઃ પિષ્ટ્વાથ મૂષાયાં લેપનં દ્વન્દ્વમેલનં ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
અશ્મભેદી લાઙ્ગલી ચ ભૂલતા ચ મરીચકઃ

કાર્પાસસ્ય ફલં શક્રગોપશ્ચૈતાંશ્ચ મર્દયેત્ ।
નારીસ્તન્યેન તેનૈવ મૂષામન્તઃ પ્રલેપયેત્

તસ્યાં મિલન્તિ સત્વાનિ સર્વાણિ ચ મહારસાઃ ।
હેમમુખ્યાનિ લોહાનિ ચણ્ડાગ્નિધમનેન ચ

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
ચુચુન્દર્યાશ્ચ પિશિતં ટઙ્કણં ચ વિષં સમં ।
મર્દયિત્વા ચ મૂષાન્તર્લેપયેત્તત્ર નિક્ષિપેત્

દ્વન્દ્વયોગ્યં તુ યદ્યત્સ્યાત્તત્સર્વં ધમનાન્મિલેત્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
ભસ્મીકૃતમપામાર્ગં કઙ્ગુણીતૈલમર્દિતં

મૂષાયાં લેપયેત્તેન દ્વન્દ્વદ્રવ્યં વિનિક્ષિપેત્ ।
મિલેત્તીવ્રાગ્નિધમનાત્તત્તન્મારકવાપનાત્

<દ્વન્દ્વમેલાપનમ્>
અત એવ પ્રવક્ષ્યામિ દ્વન્દ્વમેલાપનં શૃણુ ।
વર્ષાભૂકદલીકન્દકાકમાચીપુનર્નવં

સ્વર્ણં નરકપાલં ચ ગુઞ્જા ટઙ્કણમભ્રકં ।
સત્વં મૂષાગતં ધ્માતં હેમાભ્રં મિલતિ ક્ષણાત્

અભ્રકં ચૂર્ણયિત્વા તુ કાકમાચીરસપ્લુતં ।
કપિત્થતોયસંયુક્તં સૂતટઙ્કણસંયુતં

વઙ્ગપત્રાન્તરે ન્યસ્તં ધ્માતં વઙ્ગાભ્રકં મિલેત્ ।
આવર્ત્ય કટુતૈલેન ભસ્માપામાર્ગજં ક્ષિપેત્

હેમાભ્રં નાગતાપ્યેન તારાભ્રં હરિતાલકાત્ ।
ગન્ધકેન તુ શુલ્વાભ્રં તીક્ષ્ણાભ્રં સિન્ધુહિઙ્ગુલાત્

વઙ્ગાભ્રં હરિતાલેન નાગાભ્રં શિલયા મિલેત્ ।
લાઙ્ગલી ચમરીકેશાઃ કાર્પાસાસ્થિ કુલત્થકં

ભૂલતા ચાશ્મદમની સ્ત્રીસ્તન્યં સુરગોપકઃ ।
દ્વન્દ્વે પ્રલિપ્તમૂષાયાં સુધ્માતાસ્તીવ્રવહ્નિના

કાન્તાભ્રશૈલવિમલાઃ મિલન્તિ સકલાઃ ક્ષણાત્ ।
અથ ચુચ્છુન્દરીમાંસં વિષટઙ્કણયોજિતં

મૂષાપ્રલેપાત્કુરુતે સર્વદ્વન્દ્વેષુ મેલનં ।
જૌરભ્રમરશૃઙ્ગં ચ મણ્ડૂકસ્ય વસામિષં

ગુઞ્જાટઙ્કણલેપેન સર્વસત્વેષુ મેલનં ।
ટઙ્કણોર્ણાગિરિજતુકર્ણાક્ષીમલકર્કટૈઃ

મિલન્તિ સર્વદ્રવ્યાણિ સ્ત્રીસ્તન્યપરિપેષિતૈઃ ।
ધાતકીગુગ્ગુલુગુડસર્જયાવકટઙ્કણૈઃ

સ્ત્રીસ્તન્યપેષિતં શસ્તં દ્વન્દ્વં સ્યાત્તુ રસાયને ।
સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ યત્કિંચિત્પૂર્વકલ્કેન સંયુતં

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં સંકરં મિલતિ ક્ષણાત્ ।
વાપિતં તાપ્યરસકસસ્યકૈર્દરદેન ચ

સ સત્વં સ્યાદનિબિડં દૃઢં ધ્માતં મિલેત્તતઃ ।
રસોપરસલોહાનિ સર્વાણ્યેકત્ર મેલયેત્

<પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અન્યોન્યં દ્વંદ્વતાં યાન્તિ દ્રવન્તિ સલિલં યથા ।
વજ્રાભ્રસત્ત્વચૂર્ણં તુ યત્કિંચિલ્લોહચૂર્ણકં

દ્વયં સમં તયોસ્તુલ્યં અરિવર્ગં વિનિક્ષિપેત્ ।
દ્વન્દ્વમેલનમૂષાયાં ધમનાન્મેલનં ભવેત્

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
મર્દયેટ્ટઙ્કણં રમ્ભાકન્દતોયેન લેપયેત્ ।
મૂષાં શ્વેતાભ્રકં વઙ્ગં ધમનાન્મિલતિ પ્રિયે

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
વનશિગ્રુષ્ટઙ્કણશ્ચ ગુઞ્જા ચ નૃકપાલકં ।
પિષ્ટ્વા યોષિત્સ્તન્યનીરૈસ્તેન મૂષાં પ્રલેપયેત્

વઙ્ગશ્વેતાભ્રસત્વં ચ ચૂર્ણયિત્વા ક્ષિપેદ્ધમેત્ ।
અસંશયં મિલન્ત્યેવ શ્રેષ્ઠં રજતકર્મણિ

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
શ્વેતાભ્રસત્વં સંચૂર્ણ્ય તચ્ચતુર્થાંશપારદં ।
સૂતતુલ્યં ટઙ્કણં ચ મર્દયેત્કાકમાચિજૈઃ

દ્રવૈસ્તદ્ગોલકં કૃત્વા વઙ્ગપત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
શ્વેતાભ્રસત્વતુલ્યેન લિપ્તમૂષાગતં ધમેત્

ભવેત્સમ્મેલનં સમ્યક્મુખ્યઃ સ્યાદ્રૂપ્યકર્મણિ ।
<વજ્રહેમમેલાપને મૂષાલેપઃઃ પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અથાતો વજ્રકનકદ્વન્દ્વમેલાપ્રલેપનં

ગુઞ્જા કાન્તમુખં તુલ્યં દ્વન્દ્વયોર્દ્વિગુણં બલિં ।
સ્તન્યેન યોષિતાં પિષ્ટ્વા મૂષાયામન્તરે તથા

મેલયેદ્વજ્રમેલાપોઽયં કથિતો મયા ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
શિલાધાતુઃ કાન્તમુખં શશદન્તાશ્ચ ગન્ધકઃ

અમ્લવેતસકં તુલ્યં પિષ્ટ્વા મૂષાં પ્રલેપયેત્ ।
હેમવજ્રં મિલત્યેવ મૂષાયાં નાત્ર સંશયઃ

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
કુલીરાસ્થિ શિલાધાતુ મહિષીકણદૃઙ્મલં ।
ટઙ્કણોર્ણાસમં સર્વં કાન્તાસ્તન્યેન મર્દયેત્

અનેન લેપયેન્મૂષાં હેમવજ્રં મિલત્યલં ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
કાન્તાસ્યં ટઙ્કણં બાલવત્સવિડ્ભ્રમરાસ્થિ ચ

મનુષ્યચિકુરાસ્થીનિ સ્ત્રીસ્તન્યેન વિમર્દયેત્ ।
અનેન લિપ્તમૂષાયાં હેમવજ્રં મિલેદ્ધ્રુવં

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
તાપ્યટઙ્કણભૂનાગકાન્તકાચમધૂનિ ચ ।
કુલીરાસ્થિ સ્નુહીક્ષીરમર્કક્ષીરં સમં સમં

સ્તન્યેન મર્દયેત્સર્વં મૂષાલેપં તુ કારયેત્ ।
મૂષાલેપો ભવેદેષ વજ્રહાટકમેલનઃ

વજ્રં ભસ્મીભવેદ્યૈસ્તૈર્મૂષામન્તર્વિલેપયેત્ ।
ધમેત્તીવ્રાગ્નિના હેમવજ્રમેલાપનં ભવેત્

<વજ્રહેમમેલાપનમ્; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અથાતો મેલનં વક્ષ્યે વજ્રહેમ્નોઃ સુરેશ્વરિ ।
સ્વર્ણં દ્વાદશભાગં સ્યાત્તદર્ધં શુદ્ધપારદં

રસેન્દ્રાર્ધં નાગભસ્મ નાગાર્ધં મૃતવજ્રકં ।
એતચ્ચતુષ્ટયં ચામ્લૈર્મર્દયેત્તપ્તખલ્વકે

ઉદ્ધૃત્ય દ્વન્દ્વમેલાપે મૂષાયાં રોધયેદ્ધમેત્ ।
હઠાત્તચ્ચ મિલત્યેતન્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
ભાવયેચ્છારિવાક્ષીરે મૃતં વજ્રં દિનં તતઃ ।
મર્દયેદ્ગોલકં કૃત્વા શેષયેચ્ચૈકભાગકં

ત્રિભાગં રસરાજં ચ ચતુર્ભાગં સુવર્ણકં ।
અમ્લેન મર્દયેત્પિષ્ટિં કૃત્વા તદ્ગોલકં

તત્પિષ્ટ્વા વેષ્ટયેત્તચ્ચ ભૂર્જપત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
પક્ષં ન્યસેદ્ધાન્યરાશૌ તદુદ્ધૃત્ય પુનઃ પુનઃ

ધમેદ્ધઠાન્મિલત્યેવ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
વજ્રં ષોડશભાગેન હેમપત્રેણ વેષ્ટયેત્

તત્ક્ષિપેલ્લિપ્તમૂષાયાં સ્વર્ણાંશં શ્વેતકાચજં ।
ચૂર્ણં વા નૃકપાલં વા ચૂર્ણં કૃત્વા વિનિક્ષિપેત્

નિરુધ્ય ચ ધમેત્તીવ્રમેવં કુર્યાત્પુનઃ પુનઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા શ્વેતકાચં નૃકપાલમથાપિ વા

સપ્તધૈવં મિલત્યેવ પુનરેવં વિધીયતે ।
અસ્ય હેમ્નઃ ષોડશાંશં મૃતં વજ્રં વિનિક્ષિપેત્

પૂર્વવલ્લિપ્તમૂષાયાં કાચં વા નૃકપાલકં ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ધમેત્તીવ્રં સપ્તવારં મિલત્યલં

એવં તૃતીયવારં ચ કુર્યાદેવં ચતુર્થકં ।
<દ્વન્દ્વિતાનામભિષેકઃ>
અથાતો દ્વંદ્વિતાનાં ચ પ્રવક્ષ્યામ્યભિષેચનં

કાસીસં પઞ્ચલવણં માક્ષીકં ગન્ધકં તથા ।
કાંક્ષી ક્ષારત્રયં તુલ્યમારનાલેન મર્દયેત્

તત્કલ્કં આતપે તામ્રપાત્રે સંસ્થાપયેત્ત્ર્યહં ।
તસ્મિન્ક્ષિપેદ્દ્રુતં નાગંશતધા તદ્દ્રુતં દ્રુતં

તામ્રપાત્રસ્થસૌવીરૈર્ભાવયેચ્છતવારકં ।
દ્વંદ્વિતં તચ્ચરેત્સૂતો યત્કિંચિજ્જારણાર્હકં

રૂપ્યકર્મણિ વઙ્ગં સ્યાન્નાગં સ્યાદ્ધેમકર્મણિ ।
<પક્વબીજવિધાનમ્>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ પક્વબીજં સુરાર્ચિતે

<પ્રથમં વિધાનમ્>
સુવર્ણે વિદ્રુતે તુલ્યં નાગાભ્રં દ્વંદ્વિતં પ્રિયે ।
વાહયેદ્દ્વાદશગુણં સ્વર્ણશેષં યથા ધમેત્

પક્વબીજં ઇદં ખ્યાતં જારયેત્પારદે ક્રમાત્ ।
<દ્વિતીયં વિધાનમ્>
પીતાભ્રસત્વં સ્વર્ણં ચ સમાંશં દ્વંદ્વિતં ધમેત્

વાહયેદ્દ્વાદશગુણં સ્વર્ણશેષં યથા ધમેત્ ।
પુનઃ પીતાભ્રસત્વં ચ વહેદ્દશગુણં શનૈઃ

સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્પક્વબીજં ઇદં ભવેત્ ।
<તૃતીયં વિધાનમ્>
નાગાર્કવ્યોમરસકં ચતુસ્ત્રિર્દ્વ્યેકભાગિકં

ચૂર્ણયેલ્લિપ્તમૂષાયાં અન્ધયેચ્ચ ધમેદ્દૃઢં ।
માક્ષિકેણ ચ તત્ખોટં સંપેષ્યામ્લૈઃ પુટે પચેત્

પુનસ્તત્સમમાક્ષીકમમ્લૈઃ પિષ્ટ્વા પુટે પચેત્ ।
એવં પઞ્ચપુટં દત્ત્વા તદ્દ્રુતે હેમ્નિ વાહયેત્

ધમેદ્દશગુણં યાવત્તાવત્સ્યાત્પક્વબીજકં ।
<ચતુર્બીજક્રમઃ>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ ચતુર્બીજં વરાનને

હેમતારાહિકુટિલબીજાન્યેતાનિ તત્ત્વતઃ ।
હેમબીજં નાગબીજં શસ્યતે હેમકર્મણિ

તારબીજં વઙ્ગબીજં કથિતે રૂપ્યકર્મણિ ।
હેમબીજં તારબીજં ભવેતાં ચ રસાયને

નાગબીજં વઙ્ગબીજં ન રસાયનકર્મણિ ।
ચત્વાર્યેતાનિ બીજાનિ ભવેયૂ રોગશાન્તયે

અન્યથા નૈવ યોજ્યાનિ બીજાન્યેતાનિ શામ્ભવિ ।
<હેમબીજવિધાનમ્, પ્રથમં હેમબીજમ્>
ગન્ધકં સસ્યકં વાપિ માક્ષીકં વાથ તાલકં

શિલાં ચ વિમલાં વાપિ વૈક્રાન્તં વાઞ્જનં ચ વા ।
ખર્પરં વા કાન્તમુખં વા ચૂર્ણયિત્વા સમાંશકં

શતવારાન્દ્રુતે હેમ્નિ વાહયેચ્ચ પુનઃ પુનઃ ।
<દ્વિતીય નાગભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
સૂતહિંગુલકંકુષ્ઠલોહપર્પટિકાભ્રકં

મૃતાર્કમાક્ષીકશિલાવિમલાંશ્ચ સમાંશકાન્ ।
એતાન્નાગકલાભાગાન્સ્નુહ્યર્કપયસા પ્રિયે

મર્દયેત્તેન પત્રાણિ શુદ્ધનાગસ્ય લેપયેત્ ।
પુટેદ્દ્વાત્રિંશતિપુટે નાગો ભસ્મતિ તદ્વહેત્

સમં સમં ચ શતધા વિદ્રુતે પૂર્વવાહિતે ।
સુવર્ણે ચ તથા હેમશેષં તાવદ્ધમેદ્દૃઢં

<તૃતીયં વઙ્ગભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
અથવા ભસ્મયેદ્વઙ્ગં તાલશઙ્ખાભ્રપારદૈઃ ।
ચિઞ્ચાક્ષારૈસ્ત્રપુસમૈઃ સ્નુહ્યર્કક્ષીરમર્દિતૈઃ

પુટેત્ષોડશભિસ્તચ્ચ શતધા હેમ્નિ વાહયેત્ ।
<ચતુર્થં તામ્રભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
અથવા મારયેચ્છુલ્બમૂર્ધ્વાધો ગન્ધકં સમં

ક્ષિપ્ત્વા પુટેદષ્ટવારં તત્તામ્રં હેમ્નિ વાહયેત્ ।
<પઞ્ચમં તીક્ષ્ણભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
અથવા મારયેત્તીક્ષ્ણં તીક્ષ્ણતુલ્યં ચ હિંગુલં

સ્ત્રીસ્તન્યૈર્મર્દયિત્વા તુ પુટેદથ કલાંશકં ।
તીક્ષ્ણસ્ય હિંગુલં દત્ત્વા મર્દયેત્પુટયેત્ક્રમાત્

એવં તત્ષોડશપુટૈઃ તત્તીક્ષ્ણં હેમ્નિ વાહયેત્ ।
શતધા હેમ તદિશં વિદ્રુતે હેમ્નિ વાહયેત્

<ષષ્ઠં હેમબીજમ્>
તદ્ધેમ્નિ દ્વિગુણં તાપ્યં પૂર્ણિતં તદ્ધમેદ્દૃઢં ।
તચ્ચૂર્ણયેદ્દ્વિત્રિપુટૈઃ પઞ્ચભિર્મારિતં ભવેત્

તદ્વાહયેદ્દશગુણં દ્રુતે હેમ્નિ ધમન્ધમન્ ।
તદેવ જાયતે દિવ્યં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકં

હેમબીજમિદં ખ્યાતં હિતં સ્યાદ્રસજારણે ।
<સપ્તમં હેમબીજમ્>
સસ્યકાભ્રકવૈક્રાંતસત્વં સ્વર્ણમહિં રવિં

તીક્ષ્ણં ચ ચૂર્ણયેલ્લિપ્તમૂષાયાં ચાન્ધ્રિતં ધમેત્ ।
પુનઃ પ્રકટમૂષાયાં ધમેત્તસ્મિન્દ્રુતે સતિ

માક્ષિકં નિક્ષિપેત્કિંચિત્કિંચિદ્દત્ત્વા પુનઃ પુનઃ ।
યાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્તતસ્તસ્મિન્વિનિક્ષિપેત્

સ્વર્ણં નાગં રવિં તીક્ષ્ણં પૂર્વવચ્ચ ધમેત્ક્રમાત્ ।
વાહયેન્માક્ષિકં તદ્વદ્ધમેત્સ્વર્ણાવશેષકં

હેમબીજમિદં ખ્યાતં હિતં સ્યાદ્રસજારણે ।
<અષ્ટમં હેમબીજમ્>
સમાંશં ચૂર્ણયેદભ્રં સત્વં તામ્રમયં શુભં

અભ્રકાદ્દ્વિગુણં ધૌતં તાપ્યં સર્વં ધમેદ્ધઠાત્ ।
મૂષાયાં દ્વન્દ્વલિપ્તાયાં તત્ખોટં ચૂર્ણયેત્તતઃ

મર્દ્યં દિવ્યૌષધિરસૈઃ સંપુટે રોધયેદ્દૃઢં ।
પચેદ્ગજપુટે તદ્વચ્ચૂર્ણયેન્મર્દયેત્પુટેત્

એવં પઞ્ચપુટૈઃ પક્વં તદ્વહેત્કનકે દ્રુતે ।
યાવદ્દશગુણં તાવન્મૂષાયાં પ્રકટે ધમેત્

તતસ્તસ્મિન્શુદ્ધતાપ્યં ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ધમેદ્ધમેત્ ।
યાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્સ્વર્ણબીજમિદં પ્રિયે

<નવમં હેમબીજમ્>
તીક્ષ્ણાર્કનાગભસ્માનિ તાપ્યચૂર્ણં સમં સમં ।
એતદ્દ્રુતે વહેદ્ધેમ્નિ યાવદ્દશગુણં ભવેત્

તાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્સ્વર્ણબીજમિદં પ્રિયે ।
<દશમં હેમબીજમ્>
મૃતતારાર્કતીક્ષ્ણાયઃ સમં સર્વં ધમેદ્દૃઢં

મૂષાયાં દ્વન્દ્વલિપ્તાયાં તત્ખોટં ચૂર્ણયેત્તતઃ ।
તચ્ચૂર્ણં દ્રાવિતે સ્વર્ણે વાહયેચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ

યાવદ્દશગુણં પશ્ચાત્તાપ્યચૂર્ણં ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
ધમેત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાદ્ધેમબીજમિદં પ્રિયે

<એકાદશં હેમબીજમ્>
નાગમેકં ચતુસ્તામ્રં સત્ત્વં રસકસમ્ભવં ।
મૂષાયાં દ્વન્દ્વલિપ્તાયાં સર્વં ધ્માતં વિચૂર્ણયેત્

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્સ્વર્ણે વિદ્રુતે ષડ્ગુણં શનૈઃ ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્તાવત્સ્યાત્સ્વર્ણબીજકં

<દ્વાદશં હેમબીજમ્>
તાપ્યેન મારયેત્તામ્રં તન્નાગે વાહયેચ્છનૈઃ ।
યાવચ્છતગુણં તાપ્યં ચૂર્ણં ક્ષિપ્ત્વા ધમન્ધમન્

તદ્વાહયેદ્ધમેદ્ધેમ્નિ ક્રમાદ્દ્વાત્રિંશતં ગુણં ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્તાવત્સ્યાદ્ધેમબીજકં

<ત્રયોદશં હેમબીજમ્>
ભાગૈકં ખર્પરીસત્વં દ્વિભાગં ચાભ્રસત્વકં ।
ત્રિભાગં તામ્રચૂર્ણં ચ લિપ્તમૂષાગતં ધમેત્

તત્ખોટં ચૂર્ણયેત્તાપ્યં તુલ્યમમ્લૈર્વિમર્દયેત્ ।
તત્ક્ષિપેત્સંપુટે રુદ્ધ્વા પુટેલ્લઘુપુટે પુનઃ

એવં પઞ્ચપુટૈઃ પક્વં તચ્ચૂર્ણં વાહયેદ્દ્રુતે ।
સહસ્રગુણિતં હેમ્નિ યાવત્સ્વર્ણાવશેષિતં

તાવત્તાપ્યં વહેદ્યુક્ત્યા સ્યાદિદં હેમબીજકં ।
<ચતુર્દશં હેમવીજમ્>
ભાગૈકમભ્રસત્વં ચ દ્વિભાગં શુદ્ધતામ્રકં

ચૂર્ણયેલ્લિપ્તમૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા ધમેદ્દૃઢં ।
તતસ્તં ચૂર્ણયેત્તાપ્યં તુલ્યમમ્લેન મર્દયેત્

તદ્રુદ્ધ્વા સંપુટે પચ્યાત્પુટે તચ્ચૂર્ણયેત્પુનઃ ।
પૂર્વવન્માક્ષિકે ક્ષિપ્ત્વા મર્દયેત્પાતયેત્પ્રિયે

એવં પઞ્ચપુટે કાર્યે તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્પ્રિયે ।
સ્વર્ણે શતગુણં યાવત્તાવત્સ્યાદ્ધેમબીજકં

<પઞ્ચદશં હેમબીજમ્>
માક્ષિકં ગન્ધપાષાણં હરિતાલં મનઃશિલાં ।
વૈક્રાન્તકં કાન્તમુખં સસ્યકં વિમલાંજને

રસકં ચાપિ શતશશ્ચૂર્ણિતં હેમ્નિ વાહયેત્ ।
લોહપર્પટિકાતાપ્યકઙ્કુષ્ઠવિમલાભ્રકૈઃ

મૃતશુલ્બશિલાસૂતસ્નુહ્યર્કક્ષીરહિઙ્ગુલૈઃ ।
નાગો નિર્જીવતાં યાતિ યોગૈઃ પુનઃ પુનઃ

રસતાલકશુદ્ધચિંચાક્ષારૈસ્તથા ત્રપુ ।
મૃતં નાગં મૃતં વઙ્ગં શુલ્બં તીક્ષ્ણં ચ વા મૃતં

એકૈકં ઉત્તમે હેમ્નિ વાહયેત્સુરવન્દિતે ।
નિરુદ્ધે પન્નગે હેમ્નિ નિર્વ્યૂઢે શતસંગુણૈઃ

<હેમ્નિ નાગાદિનિર્વહણેન વર્ણવ્યત્યાસઃ>
નાગજીર્ણં રોચનાભં હારીતં તામ્રવાહિતં ।
તીક્ષ્ણજીર્ણં રવિસમં વઙ્ગજીર્ણં જપાનિભં

<પ્રથમં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં તીક્ષ્ણં ચ તાપ્યં ચ વિમલાં તથા ।
ખર્પરં ચ સમં સર્વં કુટિલં ચ ચતુર્ગુણં

ધમેત્સર્વં ચૂર્ણયેચ્ચ ભસ્મયેત્પુટપઞ્ચકૈઃ ।
તારે દ્રુતે શતગુણં વાહયેચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ

તારબીજં ઇદં ખ્યાતં જારણે પરમં હિતં ।
<દ્વિતીયં તારબીજમ્>
યથા તાપ્યેન કુટિલં તથા તાપ્યેન મારયેત્

તદ્ભાગં ચ સમં તાલં તત્સમં રજતે દ્રુતે ।
ત્રિંશદ્ગુણં ભવેદ્યાવત્તાવદ્વાહ્યં ક્રમેણ ચ

તારબીજમિદં ખ્યાતં પારદે તચ્ચ જારયેત્ ।
<તૃતીયં તારબીજમ્>
તીક્ષ્ણં વઙ્ગં ચ વિમલાં સમાંશં ચૂર્ણયેત્પ્રિયે

દ્વન્દ્વમેલોપલિપ્તાયાં ધમેત્તત્ખોટકં ભવેત્ ।
તત્ખોટં ચૂર્ણયેદમ્લૈર્મર્દયેત્પુટયેદિતિ

પઞ્ચવારં પ્રકુર્વીત ભસ્મ તજ્જાયતે પ્રિયે ।
તદ્ભસ્મ વિદ્રુતે તારે વાહયેચ્ચ સમં સમં

ધમન્ધમન્દશગુણં યાવદ્ભવતિ ભૈરવિ ।
તારબીજં ઇદં શ્રેષ્ઠં રસરાજસ્ય જારણે

<ચતુર્થં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં કુટિલં તારમાક્ષીકસત્વકં ।
ત્રયં સમાંશં સંચૂર્ણ્ય લિપ્તમૂષાગતં ધમેત્

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્તારે તારતુલ્યં વિનિક્ષિપેત્ ।
યાવદ્દશગુણં તાવત્તારમાક્ષીકવાપતઃ

તારબીજં ઇદં પ્રોક્તં જારણે પરમં હિતં ।
<પઞ્ચર્મં તારબીજમ્>
ત્રિદ્વ્યેકભાગાન્દેવેશિ તીક્ષ્ણતાલામલાન્ક્રમાત્

ચૂર્ણિતાન્લિપ્તમૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્ ।
તત્ખોટં ચૂર્ણયેદમ્લૈર્મર્દયેત્પુટયેદિતિ

સપ્તધા તદ્દ્રુતે તારે વાહ્યં દશગુણં તતઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા તાલચૂર્ણં તારશેષં યથા ધમેત્

તારબીજમિદં શ્રેષ્ઠં જારણે પરમં હિતં ।
<ષષ્ઠં તારબીજમ્>
ખર્પરી તાલશુભ્રાભ્રસત્ત્વકં તારમાક્ષિકં

તુલ્યં સર્વસમં વઙ્ગં સર્વં મૂષાગતં ધમેત્ ।
ચૂર્ણયેન્મર્દયેદમ્લૈઃ પુટેદેવં તુ સપ્તધા

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્તારે દ્રુતે દશગુણં ધમન્ ।
તારશેષં ભવેદ્યાવત્તાવત્સ્યાત્તારબીજકં

<સપ્તમં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં વઙ્ગં ચ દ્વન્દ્વં કુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્ ।
તચ્ચૂર્ણે તાલકં દત્ત્વા પાદમમ્લૈર્વિમર્દયેત્

પુટેત્તસ્મિન્ક્ષિપેત્તાલં પૂર્વવન્મર્દનં પુટં ।
એવં પઞ્ચપુટં કુર્યાત્તચ્ચૂર્ણં વાહયેદ્દ્રુતે

રજતે દ્વાદશગુણં તદ્ભવેત્તારબીજકં ।
<અષ્ટમં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં વઙ્ગં ચ વઙ્ગાર્ધં તીક્ષ્ણચૂર્ણકં

તીક્ષ્ણાંશા તારવિમલા સર્વં મૂષાગતં ધમેત્ ।
તતસ્તચ્ચૂર્ણયેદમ્લૈઃ પિષ્ટ્વા રુદ્ધ્વા પુટેત્પચેત્

પઞ્ચવારં પુનસ્તચ્ચ વાહયેદ્રજતે દ્રુતે ।
યાવચ્છતગુણં તાવત્તાલકં ચ ક્ષિપન્ધમેત્

તારશેષં ભવેદ્યાવત્તાવત્સ્યાત્તારબીજકં ।
<તામ્રબીજમ્>
તામ્રબીજં પ્રવક્ષ્યામિ જારણાર્થં રસસ્ય તુ

સ્વર્ણં તામ્રં સમં દેવિ તયોસ્તુલ્યં ચ માક્ષિકં ।
ઊર્ધ્વાધો નિક્ષિપેલ્લિપ્તમૂષાયાં તદ્ધમેદ્દૃઢં

ધમેદેવં ચ દશધા દત્ત્વા દત્ત્વાથ માક્ષિકં ।
તામ્રબીજમિદં ખ્યાતં ભાસ્વત્કિરણસંનિભં

<પ્રથમં નાગબીજમ્>
અભ્રકં રસકં તુલ્યં નાગભસ્મ ચતુર્ગુણં ।
ધમયેચ્ચૂર્ણયેત્તચ્ચ માક્ષિકેણ ચ મારયેત્

એતત્સમં શિલાચૂર્ણમેકીકૃત્યાથ વાપયેત્ ।
તદ્ધમેત્સદૃશે હેમ્નિ વિદ્રુતે શતધા પ્રિયે

નાગબીજમિદં પ્રોક્તમેતત્સૂતે તુ જારયેત્ ।
<દ્વિતીયં નાગબીજમ્>
નાગબીજં પ્રવક્ષ્યામિ શ્રેષ્ઠં તદ્રસજારણે

રસકાભ્રકતામ્રેઽહિં ભાગવૃદ્ધ્યા ધમેત્તતઃ ।
માક્ષિકેણ હતં તચ્ચ બીજં નિર્વાહયેત્પ્રિયે

દ્વાત્રિંશાંશગુણં હેમ્નિ વઙ્ગં તાપ્યહતં વહેત્ ।
ત્રિંશદ્ગુણં શિલાવાપ્યં નાગબીજમુદાહૃતં

<વઙ્ગબીજક્રમઃ>
બીજં પ્રવક્ષ્યામિ વઙ્ગં તાલં ચ તાપ્યકં ।
સમં ધમેચ્ચૂર્ણયેચ્ચ તત્સમં તાપ્યતાલકં

મર્દયેત્પુટયેદમ્લૈર્ભસ્મ સ્યાત્ષોડશૈઃ પુટૈઃ ।
તારે દ્રુતે શતગુણં વાહયેદ્વઙ્ગભસ્મ ચ

તત્તારે તાલકં દેવિ દ્વાત્રિંશદ્ગુણમાવહેત્ ।
વઙ્ગબીજમિદં જ્ઞેયમેતત્સૂતે તુ જારયેત્

<જારણે બિડયોગાઃ>
વિડયોગાન્પ્રવક્ષ્યામિ જારણાર્હાન્સુરાર્ચિતે ।
<૧. વડવાનલવિડઃ>
સૌવીરં ગન્ધકં કાંક્ષી કાસીસં વ્યોષસૈન્ધવં

સૌવર્ચલં સર્જિકા ચ માલતીતીરસમ્ભવં ।
શિગ્રુમૂલરસૈઃ સર્વં ભાવયેત્સપ્તવાસરં

બિડોઽયં જારણે શ્રેષ્ઠો નામ્ના ચ વડબાનલઃ ।
<૨. વૈશ્વાનરવિડઃ>
અર્કક્ષીરૈર્દગ્ધશઙ્ખં ભાવયેત્પુટયેત્પ્રિયે

શતધાયં વિડઃ પ્રોક્તો નામ્ના વૈશ્વાનરો મહાન્ ।
<૩. જ્વાલામુખબિડઃ>
ગન્ધકં શઙ્ખચૂર્ણં ચ સૈન્ધવં ચ વિષં સમં

શતવારં ગવાં મૂત્રૈઃ શિગ્રુમૂલરસૈસ્તથા ।
ભાવિતોઽયં બિડઃ પ્રોક્તો નામ્ના જ્વાલામુખઃ સ્મૃતઃ

<૪. અગ્નિજિહ્વકબિડઃ>
પલાશસ્ય રસૈર્ભાવ્યં ટઙ્કણં શતધા પ્રિયે ।
લોહાનાં જારણે શ્રેષ્ઠો બિડો નામ્નાગ્નિજિહ્વકઃ

<૫ વડબાબિડઃ>
કાન્તાસ્યં ગન્ધકં ચૂલી ચૈકૈકં લોહજારકં ।
ચૂલીગન્ધકસિન્ધૂત્થતાલભૂખગટઙ્કણાન્

સક્ષારમૂત્રૈર્વિપચેન્નામ્નાયં વડબામુખઃ ।
<૬. મહાવૈશ્વાનરો વિડઃ>
દેવદાલિં મોક્ષકં ચ નિચુલં ચ પુનર્નવાં

પલાશં કાઞ્ચનં વાસામેરણ્ડં વાસ્તુકં તિલં ।
કદલીમપિ સર્વાઙ્ગં ખણ્ડિતં નાતિ શોષયેત્

મૂત્રવર્ગે ચાષ્ટગુણે પ્રક્ષિપેત્તદનન્તરં ।
સમૂલં મૂલકં દગ્ધ્વા તિલકાણ્ડં ચ તત્સમં

ક્ષારદ્વયં પૂર્વરસે ક્ષિપ્ત્વા સ્થાપ્યં ત્ર્યહં ખરે ।
આતપે તદ્વસ્ત્રપૂતં લોહપાત્રે દ્રવં પચેત્

બહવો બુદ્બુદા બાષ્પા ઉદ્ભવન્તિ યદા યદા ।
ત્રિક્ષારં ત્રિકટું ગન્ધં કાસીસં લોણપઞ્ચકં

સૌરાષ્ટ્રીં રામઠં ચૂલિં સમં ચૂર્ણીકૃતં ક્ષિપેત્ ।
પ્રચાલયેલ્લોહદર્વ્યા ગુડપાકો યથા ભવેત્

સમુત્તાર્ય ક્ષિપેલ્લોહસંપુટે સપ્તવાસરં ।
ભૂગર્ભે ધાન્યરાશૌ ચ સપ્તાહં ધારયેત્પુનઃ

સપ્તાહં ધારયેદ્ઘર્મે મહાવૈશ્વાનરો બિડઃ ।
<૭. વહ્નિબિડઃ>
જમ્બીરામ્લેન શતધા વનશિગ્રુરસેન ચ

ગન્ધકં ભાવયેદેષ બિડઃ સ્યાદ્વહ્નિસંજ્ઞકઃ ।
નવસારોઽપિ ચ તથા ગન્ધવત્સ બિડો ભવેત્

<૮. ચિત્રભાનુબિડઃ>
ગન્ધકં નિચુલક્ષારં ગુંજાબીજં ચ ટઙ્કણં ।
મૂલબીજં દેવદાલ્યાઃ સમં સર્વં ચ ભાવયેત્

તિક્તકોશાતકીનીરૈઃ સપ્તધામ્લગણૈસ્તથા ।
બિડોઽયં ચિત્રભાનુઃ સ્યાત્પ્રધાનં હેમજારણે

<૯. મહાબિડઃ>
મૂલકં શૃઙ્ગિવેરં ચ વહ્નિં દગ્ધ્વા ત્રયં સમં ।
ગોમૂત્રે નિક્ષિપેત્તચ્ચ વસ્ત્રપૂતં ચ કારયેત્

અનેન ભાવિતો ગન્ધઃ શતધા સ્યાન્મહાબિડઃ ।
<૧૦. અન્યો મહાબિડઃ>
તાલં શિલા ટઙ્કણં ચ શઙ્ખં લવણશુક્તિકે

મૂત્રામ્લૈર્વિપચેન્મન્દં વહ્નાવેષ બિડો મહાન્ ।
<૧૧. વજ્રાનલબિડઃ>
અર્કક્ષીરૈર્દગ્ધશઙ્ખં શતધા ભાવયેત્તતઃ

મર્દયિત્વામ્લવર્ગેણ રુદ્ધ્વા પઞ્ચપુટૈઃ પચેત્ ।
તત્સમં ટઙ્કણક્ષારં ક્ષિપ્ત્વામ્લગણભાવિતં

કૃત્વા મનઃશિલાં ગન્ધં દરદં વિદ્રુમં તતઃ ।
નૃપાવર્તં તુ પઞ્ચાનાં શંખચૂર્ણં સમં પ્રિયે

ભાવયેદમ્લવર્ગેણ ત્રિદિનં સ્યાન્મહાબિડઃ ।
નામ્ના વજ્રાનલઃ પ્રોક્તઃ ખોટઃ સૂતસ્ય જારણે

દ્વન્દ્વમેલાપમૂષાયાં સારણે યોજયેત્સદા ।
પારદસ્તુ ક્ષણાદેવ વજ્રાદીન્યપિ જારયેત્

<૧૨. અન્યો વિડઃ>
નિર્દગ્ધશઙ્ખચૂર્ણં ચ રવિક્ષીરશતાપ્લુતં ।
પુટિતં બહુશો દેવિ પ્રશસ્તો જારણે બિડઃ

<૧૩. બડબામુખો બિડઃ>
શતશો વા પ્લુતં ચૂર્ણં ગન્ધકસ્ય ગવાં જલૈઃ ।
નિર્દગ્ધશઙ્ખચૂર્ણં તુ શિગ્રુમૂલામ્બુભાવિતં

શતશો વિષસિન્ધૂત્થસંયુતં વડબામુખઃ ।
<૧૪. સર્વજારકબિડઃ>
ગન્ધકં ભાવયેત્કન્યાધુત્તૂરકરવીરજૈઃ

દ્રવૈસ્તુ શતધા ઘર્મે વિડોઽસૌ સર્વજારકઃ ।
<૧૫. અન્યો બિડઃ>
તામ્રવલ્લીદલરસૈઃ પ્લાવયેદ્ગન્ધસૈન્ધવં

સપ્તાહેન ભવેદેનં નિયુઞ્જ્યાદ્ધેમજારણે ।
<૧૬. સિદ્ધબિડઃ>
સૈન્ધવં કુનટી ગન્ધં પ્રત્યેકં ચ પલં પલં

ભૂલતા ત્રિપલં સર્વં મર્દયેચ્છોષયેત્પચેત્ ।
એવં કુર્યાદષ્ટવારં અયં સિદ્ધબિડઃ સ્મૃતઃ

<અભ્રકજારણમ્>
અથાભ્રજારણં કર્મ વક્ષ્યામિ શૃણુ પાર્વતિ ।
તપ્તખલ્વે ચતુઃષષ્ટિનિષ્કસૂતં સુચારિતં

ભાવિતં ગગનં ચૈકં નિષ્કં તત્ર વિનિક્ષિપેત્ ।
ત્રિક્ષારં પઞ્ચલવણં ભૂખગામ્લજવેતસાન્

ષોડશાંશાન્રસેન્દ્રસ્ય ક્ષિપેજ્જમ્બીરવારિણા ।
મર્દયેદ્યામમાત્રં તુ કૂર્મયન્ત્રે વિડાન્વિતે

પચેદ્દિનં વિનિક્ષિપ્ય જીર્ણગ્રાસો ભવેદ્રસઃ ।
એતત્સૂતં તપ્તખલ્વે ક્ષિપ્ત્વા રાજીગુડોર્ણકં

ઇષ્ટિકાં ગૃહધૂમં ચ સૈન્ધવં પારદસ્ય તુ ।
એતત્સર્વં ષોડશાંશં મર્દ્યમમ્લગણૈર્દિનં

ચણ્ડાતપે પિણ્ડિતં તદ્રસે બદ્ધ્વાથ પોટલં ।
અમ્લવર્ગેણ ભરિતે ડોલાયન્ત્રે પચેદ્દિનં

પ્રતિગ્રાસે ત્વિદં કુર્યાત્પુનર્ગ્રાસં અપેક્ષતે ।
ગ્રાસોઽજીર્ણો યદિ ભવેત્પાચ્યઃ કચ્છપયન્ત્રકે

એવં ગ્રાસક્રમેણૈવ જારયેદ્ગગનાદિકં ।
ચતુઃષષ્ટિતમાંશાદિ ચતુઃષષ્ટિગુણાવધિ

રસેન્દ્રે જારયેદ્ગ્રાસં દત્ત્વા દત્ત્વા પુનઃ ।
<જીર્ણાભ્રકરસલક્ષણમ્>
ચતુઃષષ્ટ્યંશકે સૂતો વ્યોમસત્વે તુ જારિતે

દણ્ડધારી જલૂકાભો વૈષ દ્વાત્રિંશદંશકે ।
ષોડશાંશે વાયસસ્ય વિષ્ઠાતુલ્યોઽષ્ટમાંશકે

દધિમણ્ડસમો દેવિ ચતુર્થાંશે તુ જારિતે ।
નવનીતસમો દ્વ્યંશે ગોલાભો જારિતો ભવેત્

અભ્રકે સમજીર્ણે તુ શતવેધી ભવેદ્રસઃ ।
ઘને દ્વિગુણજીર્ણે તુ સહસ્રાંશેન વેધયેત્

ચતુર્ગુણેઽભ્રકે જીર્ણે ત્વયુતાયુર્ભવેત્પ્રિયે ।
ગગનેઽષ્ટગુણે જીર્ણે બ્રહ્માયુર્લક્ષવેધકઃ

વિષ્ણ્વાયુઃ ષોડશગુણે જીર્ણેઽભ્રે કોટિવેધકઃ ।
દ્વાત્રિંશદ્ગુણિતે જીર્ણે રુદ્રાયુર્દશકોટિભિઃ

ચતુઃષષ્ટિગુણે જીર્ણે નિત્યાયુઃ શતકોટિભિઃ ।
અભ્રકે સમજીર્ણે તુ રસો દોષાન્વિમુઞ્ચતિ

જહાતિ સ્વગતાન્સર્વાન્સર્વલોહાનિ ભક્ષયેત્ ।
<પક્ષચ્છેદ>
યન્ત્રાદધો ન પતતિ નૈવોત્પતતિ ચોર્ધ્વતઃ

નોદ્ગારી કપિલો વર્ણે વહ્નૌ તિષ્ઠતિ નિશ્ચલઃ ।
વિપ્રુષો મુઞ્ચતે દેવિ છિન્નપક્ષો ભવેદ્રસઃ

સમજીર્ણે તુ બાલઃ સ્યાદ્યુવા જીર્ણચતુર્ગુણઃ ।
વ્યોમષડ્ગુણજીર્ણસ્તુ વૃદ્ધસંજ્ઞો ભવેદ્રસઃ

બાલો વિધ્યતિ કલ્કેન યુવા પત્રપ્રલેપતઃ ।
જારિતસ્તુ રસેન્દ્રોઽયં વૃદ્ધો લોહાનિ વિધ્યતિ

બાલઃ સૂતો રુજં હન્તિ ન સમર્થો રસાયને ।
યુવા રસાયને દક્ષો વૃદ્ધઃ સ્યાદ્દેહલોહયોઃ

<અન્યજારણપ્રકારઃ>
અભાવે ઘનસત્વસ્ય કાન્તસત્વં પ્રદીયતે ।
તદભાવે ભવેત્તીક્ષ્ણમેવં દ્વન્દ્વાનિ જારયેત્

ઘનજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય તતો દ્વન્દ્વાનિ જારયેત્ ।
રસેન્દ્રો દ્વન્દ્વરહિતં ન ચરેદભ્રસત્વકં

તસ્માદ્ધેમાદિલોહેન યુક્તમભ્રં ચરેદ્ધ્રુવં ।
નાગાભ્રં વાપિ વઙ્ગાભ્રં તામ્રાભ્રં વા સુરાર્ચિતે

તારાભ્રં વાપિ હેમાભ્રં તાપ્યાભ્રં વાપિ જારયેત્ ।
ઘનસત્વં યથા જીર્ણં તથા દ્વન્દ્વાનિ જારયેત્

દ્વન્દ્વબીજરસસ્યાથ પક્વબીજાનિ જારયેત્ ।
<જારણાફલમ્>
ખલ્વં તુ પીઠિકા દેવિ રસેન્દ્રો લિઙ્ગ ઉચ્યતે

મર્દનં ચન્દનં તસ્ય ગ્રાસઃ પૂજા વિધીયતે ।
ક્ષીયમાણે પાતકૌઘે સુલભા રસજારણા

જારણાયાં ચ લબ્ધાયાં જ્ઞાનં કૈવલ્યદં ભવેત્ ।
તાવન્મુક્તિઃ કુતઃ કાન્તે યાવન્નો વેત્તિ જારણાં

જારણા સાધકેન્દ્રસ્ય મુક્તિવ્યક્તિકરા પ્રિયે ।
જારણાર્થં રસો યાવદ્દિનં વહ્નૌ તુ ધાર્યતે

શિવલોકે સુખં ભુઙ્ક્તે તાવત્કલ્પસહસ્રકં ।
ધારયેદ્યો રસં વહ્નાવેકાહં વા તદર્ધકં

ક્ષીયન્તે તસ્ય પાપાનિ બહુજન્માર્જિતાનિ ચ ।
સુવર્ણરેતસો મિત્રં સ્વર્ણદેહસ્તથા રસઃ

અસહત્વં સૂતવહ્નૌ તોયે મૈત્રં સુવર્ણતઃ ।
ચતુર્ગુણેન વસ્ત્રેણ પીડિતો નિર્મલશ્ચ સઃ

ગાલનક્રિયયા ગ્રાસે સતિ નિઃશેષનિર્ગતે ।
સ ભવેદ્દણ્ડધારી ચ જીર્ણગ્રાસસ્તદા રસઃ

હ્રાં હ્રીં હ્રૂં હ્રૈં હ્રૌં હ્રઃ ફટ્રસેશ્વરાય સર્વસત્ત્વોપહારાય ગ્રાસં ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ હ્રીં સ્વાહા ।
<ગર્ભદ્રુતિઃ; ગર્ભદ્રાવણયોગ્યબીજસિદ્ધિઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
ગર્ભદ્રુતિં પ્રવક્ષ્યામિ જારિતસ્ય રસસ્ય ચ ।
ગર્ભદ્રાવણયોગ્યાનિ બીજાનિ શૃણુ ભૈરવિ

નાગભસ્મ ચ માક્ષીકં ગન્ધકં ચ સમં સમં ।
ચૂર્ણિતં વાહયેત્સ્વર્ણે ત્રિગુણં દ્રાવિતે ધમન્

પૂતિબીજમિદં સૂતગર્ભે દ્રવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
સ્વર્ણે નાગં સમાવર્ત્ય શિલાચૂર્ણં ક્ષિપન્ક્ષિપન્

નાગક્ષયે પુનર્નાગં દત્ત્વા દત્ત્વા ત્રિવારકં ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્તાવદ્ધામ્યં પુનઃ પુનઃ

એતદ્બીજં દ્રવત્યેવ રસગર્ભે તુ મર્દનાત્ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
સુવર્ણં તાપ્યસત્વં તુ સમં મૂષાગતં ધમેત્

તસ્મિન્દ્રુતે તાપ્યચૂર્ણં તુલ્યં તુલ્યં ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
માક્ષીકસત્વં ત્રિગુણમેવં વાહ્યં પુનઃ પુનઃ

એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
સુવર્ણસ્ય સમં તાપ્યસત્વમાવર્તયેત્તતઃ

કુર્યાત્કણ્ટકવેધ્યાનિ પત્રાણિ ચ વિલેપયેત્ ।
લવણેનામ્લપિષ્ટેન ગન્ધતુલ્યેન પાર્વતિ

તાનિ પત્રાણિ ચ પુટે પચેદ્ધેમાવશેષિતં ।
એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
તાપ્યતુલ્યં ચ સિન્ધૂત્થં મર્દયેદમ્લકેન ચ ।
તત્સંપુટે પુટે પચ્યાત્પુનઃ સંમર્દયેત્પુટેત્

પુનઃ પુનર્દ્વિષડ્વારમસ્ય તુલ્યં ચ નાગજં ।
ભસ્મ સંમર્દયેદમ્લૈરનેન સ્વર્ણપત્રકં

લિપ્ત્વા લિપ્ત્વા ધમેત્સપ્તવારં તદ્વાહયેત્તતઃ ।
દ્રુતં તં વાપયેત્પૂર્વં કલ્કિતૈઃ સપ્તવારકં

એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્ ।
<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
કાસીસં ટઙ્કણં ગન્ધં તાપ્યં સૌવર્ચલં શિલાં

તુલ્યં સંમર્દયેત્સર્વાંશ્ચણકામ્લૈર્દિનાવધિ ।
એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્

<ગર્ભદ્રાવણે મૂષાયન્ત્રસિદ્ધિઃ>
સુવર્ચલં ચ કાસીસં યવક્ષારં ચ ટઙ્કણં ।
માક્ષિકં સૈન્ધવં ચુલ્લી સામુદ્રં રાજિકા તથા

તુલ્યં કાંક્ષીં ચ કર્પૂરં અર્કસ્નુક્ક્ષીરમર્દિતં ।
અનેન લેપયેન્મૂષાં બિડેનાંગુલમાત્રકં

મૂષાયન્ત્રમિદં શ્રેષ્ઠં ગર્ભદ્રાવણકર્મણિ ।
<ગર્ભદ્રુતિપ્રકારાઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
સ્વર્ણં તામ્રં મૃતં તીક્ષ્ણં રઞ્જિતં પક્વબીજકં

ગર્ભદ્રાવણબીજં ચ સર્વમાવર્તયેદ્દૃઢં ।
દ્રુતેઽસ્મિંસ્તાપ્યચૂર્ણં ચ ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ધમન્ધમન્

યાવત્ક્ષયં ગતે તામ્રતીક્ષ્ણે તાવત્સુરેશ્વરિ ।
એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
હેમ ગન્ધહતં નાગં પક્વબીજસ્ય સાધનં ।
તદ્દ્વયં લિપ્તમૂષાયાં અન્ધ્રયિત્વા ધમેદ્દૃઢં

તચ્ચૂર્ણં અભિષિક્તં ચ રસગર્ભે દ્રવત્યલં ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
સુવર્ણે વિદ્રુતે શુલ્બં મૃતં તીક્ષ્ણં શનૈઃ શનૈઃ

વાહયેત્ષડ્ગુણં યાવત્તદ્રસે દ્રવતિ પ્રિયે ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
મહારસાનનુરસાન્ક્ષીણલોહાનિ ચાક્ષયે

સમાંશં સમમાક્ષીકગન્ધકાવાપયોગતઃ ।
શતશો વાહયેદેતદક્ષીણાંશાવશેષિતં

સમાંશં રસરાજસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ નિશ્ચિતં ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
જારિતસ્ય રસેન્દ્રસ્ય ચતુઃષષ્ટિતમાંશકં

ગર્ભદ્રાવણબીજં ચ તપ્તખલ્વે વિનિક્ષિપેત્ ।
શિલારુચકમાક્ષીકગન્ધકાસીસટઙ્કણૈઃ

મર્દયેચ્ચણકામ્લેન સર્વમેતદ્દિનાવધિ ।
રસસ્યૈતત્ષોડશાંશં દત્ત્વા બીજં ચ દાપયેત્

મુચ્યતે યત્ર યત્રૈવ તત્તદ્દ્રવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
અપામાર્ગપલાશોત્થભસ્મક્ષારં સમાહરેત્

ટઙ્કણં સયવક્ષારં કાસીસં ચ સુવર્ચલં ।
સામુદ્રં સૈન્ધવં રાજીં માક્ષિકં નવસારકં

કર્પૂરં માક્ષિકં તુલ્યં સ્નુહ્યર્કક્ષીરમર્દિતં ।
મૂષાલેપમનેનૈવ કૃત્વા કુર્યાદ્બિડેન ચ

લેપં અઙ્ગુલમાનેન પ્રાક્સૂતં ચાત્ર નિક્ષિપેત્ ।
રુદ્ધ્વા સ્વેદ્યં દિનૈકં તુ કરીષાગ્નૌ દ્રવત્યલં

ઇત્યેવં દ્રાવિતં જાર્યં યાવદ્બીજં તુ ષડ્ગુણં ।
<૧૩. બાહ્યદ્રુતિઃ>
શિવે વક્ષ્યામિ તે બાહ્યદ્રુતિકર્મ યથાક્રમં

યેનોપાયેનાભ્રકાદિદ્રુતિર્ભવતિ તચ્છૃણુ ।
<અભ્રકદ્રુતિઃ>
અથાભ્રકદ્રુતિં વક્ષ્યે કઞ્ચુકીકન્દમેવ ચ

કપિતિન્દૌ કેશતૈલે પ્રત્યેકં તુ ત્રિધા વપેત્ ।
મૂષાયાં દ્રાવયિત્વા તદભ્રસત્વં દ્રુતિર્ભવેત્

<સ્વર્ણદ્રુતિઃ>
ફલપાંશુર્દેવદાલ્યાઃ શકગોપોઽશ્વલાલકાઃ ।
ટઙ્કણં જાલિનીનીરૈર્ભાવયેદ્બહુધા પ્રિયે

દ્રાવયેત્કાઞ્ચનં તત્ર વપેત્સૂતસમા દ્રુતિઃ ।
<સર્વરત્નદ્રુતિઃ>
ત્રિક્ષારં ચણકામ્લં ચ રામઠં ચામ્લવેતસં

તથા જ્વાલામુખીક્ષારં સ્થલકુમ્ભીરસેન ચ ।
પિષ્ટ્વા સ્નુહ્યર્કયોઃ ક્ષીરૈસ્તદ્ગોલે મૃદુ હીરકં

નિક્ષિપેત્તચ્ચ જમ્બીરે ડોલાયન્ત્રે ત્ર્યહં પચેત્ ।
એવં કૃતે હીરકસ્ય દ્રુતિર્ભવતિ સૂતવત્

પદ્મરાગાદિરત્નાનાં દ્રુતિરેવ કૃતે ભવેત્ ।
<દ્રુતિમેલાપનમ્>
દ્રુતીનાં મેલનં વક્ષ્યે શૃણુ ભૈરવિ તત્ત્વતઃ

કૃષ્ણાગરુશ્ચ કસ્તૂરી બ્રહ્મબીજં ચ માક્ષિકં ।
નારીપુષ્પં વિષં હિંગુ લશુનં ટઙ્કણં નિશા

એતૈઃ સમં દ્રુતિં સૂતં તપ્તખલ્વે વિમર્દયેત્ ।
પાઠા વન્ધ્યા તાલમૂલી નીલી ત્રિવિધચિત્રકં

પદ્મકન્દં ક્ષીરકન્દં બલા ગુઞ્જામૃતાર્દ્રકં ।
અશ્વલાલા નિમ્બપત્રં સ્ત્રીસ્તન્યં ચ સમં સમં

એતેષાં ગ્રાહયેત્સ્વચ્છં રસં વસ્ત્રેણ ગાલિતં ।
એતદ્દ્રુતિયુતે સૂતે ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા વિમર્દયેત્

મિલન્તિ દ્રુતયઃ સર્વાઃ પારદે નાત્ર સંશયઃ ।
દ્રુતયો મિલિતા યેન યન્ત્રં તેનૈવ કચ્છપં

લિમ્પેચ્ચ બિડયોગેન મેલયેજ્જારયેત્ક્રમાત્ ।
ઇત્યેવં રસરાજસ્ય ષડ્ગુણાં જારયેદ્દ્રુતિં

<૧૪. રઞ્જનમ્>
દ્રુતિજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય રઞ્જનં શૃણુ પાર્વતિ ।
તસ્માદ્રઞ્જકબીજાનાં રઞ્જનં ચ વદામિ તે

<રઞ્જનતૈલવિધિઃ>
પલાશપુષ્પં મઞ્જિષ્ઠા લોહિતં કરવીરજં ।
પુષ્પં ચ ખદિરં રક્તચન્દનં કુક્કુટી તથા

નિશાદ્વયં ચ સરલં દેવદારું જપાસુમં ।
અન્યાનિ રક્તપુષ્પાણિ લાક્ષાતોયેન મર્દયેત્

એતચ્ચતુર્ગુણં તૈલં તૈલાદ્રક્તપ્રસૂનજં ।
દ્રવં ચતુર્ગુણં દેયં તૈલશેષં યથા ભવેત્

તસ્મિન્નિષેચયેદ્બીજં એકવિંશતિવારકં ।
રઞ્જયેત્પક્વબીજાનિ સર્વાણ્યેવં સુરાર્ચિતે

<નાગબીજરઞ્જનમ્>
ખર્પરે નાગમાદાય ચણ્ડાગ્નિં જ્વાલયેદધઃ ।
પલાશપર્ણબીજાનિ ક્ષિપેત્તસ્મિન્પ્રચાલયેત્

પલાશદણ્ડેનામર્દ્યં ચતુર્યામેન ભસ્મતિ ।
તદ્ભસ્મ ગન્ધકં તુલ્યમમ્લે યામં પ્રપેષયેત્

રુદ્ધ્વા પુટેદ્ગજપુટે સ્વાઙ્ગશીતં તદુદ્ધરેત્ ।
તચ્ચતુર્થાંશકં ગન્ધં દત્ત્વા પિષ્ટ્વા પુટે પચેત્

એવં દ્વિસપ્તવારેણ નાગં સ્યાદ્રક્તવર્ણકં ।
વાશાપઞ્ચાઙ્ગચૂર્ણં ચ તચ્ચૂર્ણં કકુભસ્ય ચ

શિગ્રુકિંશુકકોરણ્ડશાકપુષ્પાણિ નાગિનીં ।
અહિમારં કુમારીં ચ નાગકન્યાં ચ ચૂર્ણયેત્

એતત્સર્વં ચૈકભાગં દ્વિભાગં ચ મનઃશિલાં ।
ભાણ્ડે સર્વં વિનિક્ષિપ્ય ગવાં મૂત્રે ચતુર્ગુણે

પચેત્પાદાવશેષં તુ પૂર્વનાગે ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
ચુલ્લ્યાં પચેદ્બ્રહ્મદણ્ડૈશ્ચાલયેત્સપ્તવાસરં

ઇદં નાગં પક્વબીજે દ્રુતે નિર્વાહયેત્ત્રિધા ।
રઞ્જિતં જાયતે બીજં મુખ્યં સ્યાદ્રસરઞ્જને

<બીજરઞ્જનપ્રકારઃ>
તાપ્યસત્વં ચ કૃષ્ણાભ્રસત્વચૂર્ણં ધમેત્સમં ।
તસ્મિન્દ્રુતે તાપ્યચૂર્ણં મૃતશુલ્બં ક્રમાદ્વહેત્

ત્રિગુણં તદ્ભવેદ્બીજં રઞ્જકં પરમેશ્વરિ ।
<અન્યઃ પ્રકારઃ>
કુનટી માક્ષિકં ગન્ધં દરદં પેષયેત્સમં

રક્તવર્ગસ્ય ગોમૂત્રે પેષિતસ્ય રસે પ્રિયે ।
પેષયેચ્છોષયેત્સપ્તવારં તચ્ચૂર્ણયેત્ક્ષિપેત્

દ્વંદ્વિતે તીક્ષ્ણતામ્રે ચ તુલ્યં ક્ષિપ્ત્વા ધમેદ્દૃઢં ।
જ્યોતિષ્મતીતૈલયુક્તે રક્તવર્ગે નિષેચયેત્

પુનશ્ચ પૂર્વચૂર્ણં તુ તુલ્યં ક્ષિપ્ત્વા ધમેત્પ્રિયે ।
સેચયેત્સપ્તધા ત્વેવં સ્યાદ્બીજં રસરઞ્જકં

<અન્યઃ પ્રકારઃ>
તારં ચ વિમલાસત્ત્વં સમાંશં દ્રાવયેત્તતઃ ।
સરક્તવર્ગે ગોમૂત્રે ભાવિતં દરદં ત્રિધા

તત્તુલ્યં નિક્ષિપેત્તસ્મિન્ધમેદેવં તુ સપ્તધા ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ચ દરદં સ્યાદ્બીજં રસરઞ્જકં

<અન્યઃ પ્રકારઃ>
ઘનસત્ત્વં અહિં સ્વર્ણં સમાંશં દ્વંદ્વિતં ધમેત્ ।
ખર્પરે રક્તવર્ગં ચ માક્ષિકં ગૈરિકં શિલાં

સમં સંચૂર્ણયેત્તસ્મિન્વાપયેચ્ચ સમં સમં ।
દશવારં ભવેદેતદ્બીજં સૂતેન્દ્રરઞ્જકં

<અન્યઃ પ્રકારઃ>
યવચિઞ્ચારસૈર્ભાવ્યા રક્તવર્ણા મનઃશિલા ।
વિંશદ્વારં પ્રયત્નેન તેન કલ્કેન લેપયેત્

નાગપત્રં પુટે પચ્યાદ્યાવચ્ચૂર્ણમુપાગતં ।
રસકસ્ય તુ ભાગાંસ્ત્રીન્ભાગૈકં દરદસ્ય ચ

શિલાગન્ધવિષાણાં ચ ત્રયાણામેકભાગકં ।
સેચયેન્માતુલુઙ્ગામ્લૈઃ તેન કલ્કેન લેપયેત્

મૂષાગર્ભે ક્ષિપેત્તત્તત્પૂર્વનાગં ધમેત્તતઃ ।
દ્રુતં યાવત્સમુદ્ધૃત્ય લિપ્ત્વા મૂષાં પુનર્ધમેત્

ઇત્યેવં સપ્તધા ધામ્યં નાગં સ્વર્ણનિભં ભવેત્ ।
<અન્યઃ પ્રકારઃ>
પીતાભ્રકસ્ય સત્વં તુ પૂર્વનાગં ચ તત્સમં

દ્વંદ્વિતં પૂર્વયોગેન હ્યભિષિક્તં ચ કારયેત્ ।
અનેન દ્વન્દ્વયોગેન વાપો દેયો દ્રુતસ્ય ચ

પક્વબીજસ્ય વારાંસ્ત્રીન્તદ્બીજં રઞ્જિતં શુભં ।
<તારબીજરઞ્જનમ્>
અથાતસ્તારબીજાનાં રઞ્જનં શૃણુ પાર્વતિ

નાનાભૂરુહસમ્ભૂતશ્વેતપુષ્પરસે પ્રિયે ।
ચતુર્ભાગે ચૈકભાગં કઙ્ગુણીતૈલકં ક્ષિપેત્

તૈલાવશેષં વિપચેત્તારબીજાનિ તત્ર વૈ ।
ભૂયો ભૂયો દ્રાવયિત્વા સેચયેદેકવિંશતિં

બીજાનિ રઞ્જિતાન્યેવં ભવેયૂ રસરઞ્જને ।
એવં વઙ્ગસ્ય બીજાનિ રઞ્જયેત્પરમેશ્વરિ

<રઞ્જનક્રમઃ>
દ્રુતિજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય ચતુઃષષ્ટિતમાંશકં ।
નિક્ષિપેદ્રઞ્જકં બીજં તપ્તખલ્વે દિનાવધિ

મર્દયેત્તપ્તખલ્વે તુ પચેત્કચ્છપયન્ત્રકે ।
એવં ગ્રાસક્રમેણૈવ ષડ્ગુણં જારયેત્પ્રિયે

<૧૫. ૧૭. સારણત્રયમ્; સારણાર્થે વજ્રબીજસાધનમ્; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
રઞ્જિતસ્ય રસેન્દ્રસ્ય પ્રવક્ષ્યે સારણાત્રયં ।
સારણા યોગ્યબીજાનિ દિવ્યાનિ ચ સુરાર્ચિતે

સ્વર્ણં દ્વાદશભાગં સ્યાત્તદર્ધં શુદ્ધપારદં ।
રસેન્દ્રાર્ધં નાગભસ્મ ચતુર્ભાગં મૃતં પવિં

એતચ્ચતુષ્ટયં ચામ્લૈર્મર્દયેત્તપ્તખલ્વકે ।
ઉદ્ધૃત્ય દ્વન્દ્વમેલાપમૂષાયાં રોધયેદ્ધમેત્

હઠાત્તચ્ચ મિલત્યેવ વજ્રબીજં ઇદં પ્રિયે ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
ભાવયેચ્છારિબાક્ષીરૈર્મૃતં વજ્રં દિનં તતઃ

મર્દયેદ્ગોલકં કૃત્વા શોષયેચ્ચૈકભાગકં ।
ત્રિભાગં રસરાજં ચ ચતુર્ભાગં સુવર્ણકં

અમ્લેન મર્દયેત્પિષ્ટિં કૃત્વા તદ્વજ્રગોલકં ।
તત્પિષ્ટ્યા વેષ્ટયેત્તચ્ચ ભૂર્જપત્રેણ વેષ્ટયેત્

પક્ષં ન્યસેદ્ધાન્યરાશૌ તદુદ્ધૃત્ય પુનઃ પ્રિયે ।
ધમેદ્ધઠાન્મિલત્યેવ વજ્રબીજં ઇદં ભવેત્

વજ્રષોડશભાગેન સ્વર્ણપત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
તત્ક્ષિપ્ત્વા લિપ્તમૂષાયાં સ્વર્ણાંશં શ્વેતકાચજં

ચૂર્ણં વા નૃકપાલં વા ચૂર્ણં કૃત્વા વિનિક્ષિપેત્ ।
નિરુધ્ય ચ ધમેત્તીવ્રં એવં કુર્યાત્પુનઃ પુનઃ

ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા શ્વેતકાચં નૃકપાલમથાપિ વા ।
સપ્તધૈવં મિલત્યેવ વજ્રબીજમિદં ભવેત્

<સારણાતૈલમ્>
અતઃ પરં સારણાયાં પ્રવક્ષ્યે તૈલસાધનં ।
જ્યોતિષ્મતીકરઞ્જાક્ષકટુતુમ્બીસમુદ્ભવં

તૈલં કૂર્મવરાહાદિમેષમત્સ્યસમુદ્ભવં ।
જલૂકાભેકજાતા ચ વસા ગ્રાહ્યા વિધાનતઃ

રક્તવર્ગઃ પીતવર્ગઃ ક્વાથ્યઃ ક્ષીરૈશ્ચતુર્ગુણૈઃ ।
પુષ્પાણાં રક્તપીતાનાં અનેકાનાં દ્રવં હરેત્

પાટલીકાકતુણ્ડ્યુત્થમહારાષ્ટ્રીદ્રવં તથા ।
એકાંશં તૈલં એકાંશા વસા ક્વાથશ્ચતુર્ગુણઃ

દ્વ્યંશૈઃ પુષ્પદ્રવૈર્દ્વ્યંશાન્પાટલ્યાદિદ્રવાનપિ ।
સર્વં તામ્રમયે પાત્રે મૃદુના વહ્નિના પચેત્

તસ્મિન્ક્ષિપેત્ષોડશાંશં ભૂલતામલતાપ્યકં ।
વિખ્યાતં સારણાતૈલં રસરાજસ્ય જારણે

રઞ્જિતં રસરાજં તુ સારણાતૈલસંયુતં ।
નિક્ષિપેત્સારણાયન્ત્રે નાલમૂષાં ગતં દ્રુતં

બીજં તુ ઢાલયેત્સૂતે ચતુઃષષ્ટિતમાંશકં ।
ઉદ્ધૃત્ય તપ્તખલ્વે તુ પટ્વમ્લૈર્મર્દયેદ્દિનં

તતઃ કચ્છપયન્ત્રે તુ સવિવ્યે પાચયેદ્દિનં ।
ઇત્યેવં ષડ્ગુણં સાર્યં સારિતો જાયતે રસઃ

એવં દ્વિતીયવારે તુ કૃતે સૂતોઽનુસારિતઃ ।
તથા તૃતીયવારે તુ રસઃ સ્યાત્પ્રતિસારિતઃ

<૧૮. વેધઃ>
સારિતસ્ય રસેન્દ્રસ્ય હરિતાલં સમાંશકં ।
મર્દયેદ્ધૂર્તતૈલૈશ્ચ દિનં દિવ્યૌષધિદ્રવૈઃ

તત ઉદ્ધૃત્ય ક્ષિપેદ્વજ્રમૂષાયાં વિપચેદ્દિનં ।
કરીષાગ્નાવિતિ પુનર્મર્દ્યં પાચ્યં ત્રિધા પ્રિયે

અનેન કર્મણા દેવિ સૂતો બદ્ધમુખો ભવેત્ ।
બદ્ધવક્ત્રસ્ય સૂતસ્ય ભાગમેકં સુરાર્ચિતે

સુતારતામ્રતીક્ષ્ણાનાં ચૂર્ણાનાં એકભાગકં ।
સર્વં સંમર્દયેદ્દેવદાલીનીરૈર્દિનં તતઃ

મધ્વાજ્યૈશ્ચ દિનં મર્દ્યં તેન કુર્યાત્સુગોલકં ।
નિક્ષિપેદ્વજ્રમૂષાયાં રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્

સ રસઃ ખોટબદ્ધઃ સ્યાત્તત્ખોટં કાચટઙ્કણૈઃ ।
તેજઃપુઞ્જો ભવેદ્યાવત્તાવત્કુર્યાદ્ધમન્ધમન્

તં રસં યોજયેદ્દેહે લોહે રોગે ચ પાર્વતિ ।
<દેહવેધક્રમઃ>
દેહવેધં પ્રવક્ષ્યામિ સાવધાનં શૃણુ પ્રિયે

પાચનસ્નેહનસ્વેદવમનારેચનૈઃ ક્રમાત્ ।
શરીરં શોધયેલ્લોણક્ષારામ્લાદિવિવર્જિતઃ

તતસ્ત્વારોટકં સૂતં ભક્ષયેત્પરમેશ્વરિ ।
ક્ષેત્રં કૃત્વા શરીરં તુ તતઃ સિદ્ધરસં ક્ષિપેત્

શતવેધિરસં પૂર્વં તતઃ સાહસ્રવેધકં ।
દશસાહસ્રવેધં ચ લક્ષવેધકરં રસં

વેધકં દશલક્ષસ્ય કોટિવેધં સુરાર્ચિતે ।
ગન્ધકેન યુતં સૂતં ક્રમેણાનેન સુવ્રતે

સ રસઃ ક્રમતે દેહે સિદ્ધયઃ સમ્ભવન્તિ હિ ।
રસાયને તુ યાઃ પ્રોક્તા મૂલિકા દેહસિદ્ધિદાઃ

તાભિર્યુક્તો રસેન્દ્રસ્તુ દેહે સંક્રમતે પ્રિયે ।
ક્રામતિ તનૌ હિ સૂતો જનયતિ પુત્રાંશ્ચદેવતાગર્ભાન્

ખે ગમનેન ચ નિત્યં સંચરણં સકલભુવનેષુ ।
ધાતા ભુવનત્રિતયે સ્રષ્ટાદ્યો બ્રહ્મયોનિરિવ

વિષ્ણુરિવ પાલનાર્થે સંહર્તા રુદ્રદેવવત્સત્કલં ।
<લોહવેધક્રમઃ>
ક્રામણં લોહવેધસ્ય વક્ષ્યામિ શૃણુ ભૈરવિ

દરદં માક્ષિકં કાન્તં શિલાં ગન્ધં વિષં ઘનં ।
રસકં ભૂલતાં હિઙ્ગુ કાન્તાસ્યં ટઙ્કણં પ્રિયે

ગન્ધકેન હતં તામ્રં ભુજઙ્ગં શિલયા હતં ।
દરદેન હતં તીક્ષ્ણં મહિષીકર્ણસમ્ભવં

મલં વાયસવિષ્ઠાં ચ પ્રથમાર્તવરક્તતઃ ।
અનેન વેષ્ટયેત્સિદ્ધસૂતં લોહેષુ વેધયેત્

તારકૃષ્ટ્યષ્ટનવતિઃ સ્વર્ણમેકં તથા રસઃ ।
શતવેધી તુ વિખ્યાતસ્ત્વેવં સાહસ્રવેધકઃ

વેધયેદ્દશસાહસ્રં લક્ષં કોટિમથાર્બુદં ।
જારણાયાં બલં યાવત્તાવલ્લોહાનિ વેધયેત્

<૧. ક્રામણયોગઃ>
માક્ષિકં ભૂલતાં સૂતં કુનટીં ટઙ્કણં તથા ।
સ્ત્રીસ્તન્યરક્તં સમ્પિષ્ટં ક્રામણં ક્ષેપલેપયોઃ

<૨. ક્રામણયોગઃ>
હિઙ્ગુલં રસકં કાન્તં ઇન્દ્રગોપં વિષં તથા ।
મર્દયેત્તૈલરક્તાભ્યાં ક્રામણં ક્ષેપલેપયોઃ

<૩. ક્રામણયોગઃ>
ગણ્ડોલવિષભેકાસ્યમહિષીનેત્રજં મલં ।
રુધિરેણ સમાયુક્તં રસસંક્રામણે હિતં

<૪. ક્રામણયોગઃ>
રોચનં ગુગ્ગુલું સ્તન્યં ઇન્દ્રગોપં વિષં તથા ।
સર્વં સંમર્દયેદ્દેવિ રસસંક્રામણે હિતં

<૫. ક્રામણયોગઃ>
વિષ્ણુક્રાન્તા મધૂચ્છિષ્ટં માહિષં કર્ણજં મલં ।
ભૂલતા કાકવિષ્ઠા ચ લાઙ્ગલી દ્વિપદીરજઃ

નરરક્તં બ્રહ્મસોમા સુરસા શૈલજં પ્રિયે ।
શૃઙ્ગી ચ લક્ષ્મણા ગૃધ્રકર્ણી ચ ક્રામણં પરં

<૬. ક્રામણયોગઃ>
શ્રીવેષ્ટનિમ્બનિર્યાસસ્ત્રીસ્તન્યવિષટઙ્કણૈઃ ।
ગોઘૃતેન સમાયુક્તો લોહે સંક્રામતે રસઃ

<૭. ક્રામણયોગઃ>
પરમં ક્રામણં વઙ્ગં મૃગનાભં ચ પાર્વતિ ।
માતૃવાહઃ કુલીરશ્ચ શઙ્ખાભ્યન્તરજો મલઃ

તથા કપિત્થનિર્યાસો રસસંક્રામણં પરં ।
ક્રામણં રસરાજસ્ય વેધકાલે પ્રદાપયેત્

âક્, ૧, ૫
<વિશેષજારણાક્રમઃ>
શ્રીભૈરવી ।
સામાન્યજારણા પ્રોક્તા ત્વયા પૂર્વં સદાશિવ ।
વિશેષજારણં બ્રૂહિ યથા જાનામ્યહં પ્રભો

શ્રીભૈરવઃ ।
શૃણુ દેવિ વક્ષ્યામિ ભૂચરાખ્યં તુ જારણં ।
<ભૂચરી જારણા>
કૃષ્ણં પીતં તથા રક્તં શુલ્બે તીક્ષ્ણે ચ મેલયેત્

શુલ્બં શુદ્ધં યદા જીર્ણં દ્વાવિંશતિગુણં મતે ।
ગન્ધનાગં તતોઽર્ધં તુ ક્રમેણૈવ તુ મેલયેત્

હેમ્ના તુ સહ દાતવ્યં સૂતકૈકેન ષોડશ ।
ગન્ધનાગં યદા જીર્ણં તદા બદ્ધો ભવેદ્રસઃ

હેમ્નિ જીર્ણે તતોઽર્ધેન મૃતલોહેન રઞ્જયેત્ ।
ગન્ધકેન હતં શુલ્બં માક્ષિકં દરદાયસં

પુટેન મારયેચ્છુદ્ધં હેમ દદ્યાત્તુ ષડ્ગુણં ।
સૂતકે હેમબીજં ચ યદા જીર્ણં ચતુર્ગુણં

બદ્ધરાગં વિજાનીયાદ્ધેમાભો જાયતે રસઃ ।
સારણાયન્ત્રમધ્યસ્થં તેનૈવ સહ સારયેત્

ત્રિભાગં સારિતં કૃત્વા પુનસ્તત્રૈવ જારયેત્ ।
જારિતઃ સારિતશ્ચૈવ પુનર્જારિતસારિતઃ

સપ્તશૃઙ્ખલિકાયોગાત્કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ ।
ભૂચરી જારણા પ્રોક્તા ખેચરીં જારણાં શૃણુ

<ખેચરી જારણા>
હીનરાગાનિ રત્નાનિ રસોચ્છિષ્ટાનિ કારયેત્ ।
કટુતુંબસ્ય બીજાનિ તસ્યાર્ધેન તુ દાપયેત્

મહાજારસમાયુક્તં કલ્કં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ ।
વજ્રમૂષામુખે ચૈવ તન્મધ્યે સ્થાપયેદ્રસં

કતકં કનકં ચૈવં એકીકૃત્ય વિમર્દયેત્ ।
પદ્મરાગપ્રલેપં તુ રસે ગ્રાસં તુ દાપયેત્

ભક્ષિતવ્યં પ્રયત્નેન નત્વા ચ ગુરુદેવયોઃ ।
સર્વસિદ્ધાન્નમસ્કૃત્ય દેવતાશ્ચ વિશેષતઃ

મૂર્ચ્છાઙ્ગદાહશ્ચ તતો જાયતે નાત્ર સંશયઃ ।
આત્માનમુત્થિતં પશ્યેદ્દિવ્યદેહો મહાબલઃ

શઙ્ખકાહલનિર્ઘોષૈઃ સિદ્ધવિદ્યાધરૈઃ સહ ।
ઇચ્છયા વિચરેલ્લોકાન્કામરૂપી વિમાનગઃ

દેવા વૈ યત્ર લીયન્તે સિદ્ધસ્તત્રૈવ લીયતે ।
<અન્યો જારણાપ્રકારઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ જારણાયોગં ઉત્તમં

સુઘૃષ્ટં પાતિતં સૂતં સર્વદોષોજ્ઝિતં તતઃ ।
શાકપલ્લવસારેણ વિષ્ણુક્રાન્તારસેન ચ

પાલાશપુષ્પતોયેન ભાવિતં ગન્ધકં સમં ।
સમં કૃષ્ણાભ્રસત્વં ચ રસકં ચાષ્ટકં ગુણં

તીક્ષ્ણશુલ્બોરગં ચૈવ કૂર્મયન્ત્રેણ જારયેત્ ।
કાઞ્ચનં જારયેત્પશ્ચાદ્બિડયોગેન પાર્વતિ

તતઃ સિદ્ધં વિજાનીયાદ્દ્વૈધં શુલ્વસ્ય દાપયેત્ ।
કર્મસંખ્યાપ્રમાણેન નાગો ભવતિ કાઞ્ચનં

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ જારણાક્રમં ઉત્તમં ।
બીજચૂર્ણાનિ તૈલેન ભાવયિત્વા પુનઃ પુનઃ

ષોડશાંશેન તં ગ્રાસમઙ્ગુલ્યા મર્દયેચ્છનૈઃ ।
આર્દ્રકાદિ તતો યોગાદ્દાતવ્યં ષોડશાંશતઃ

ભૂર્જે દત્ત્વા તતો દેયં ડોલાયન્ત્રે વિનિક્ષિપેત્ ।
અહોરાત્રેણ તદ્બીજં સૂતકો ગ્રસતિ પ્રિયે

સમુદ્ધૃત્ય રસં દેવિ ખલ્વે સંમર્દયેત્તતઃ ।
તતો યન્ત્રે વિનિક્ષિપ્ય દિવારાત્રં દૃઢાગ્નિના

તપ્તં સમુદ્ધૃતં યન્ત્રાત્તપ્તખલ્વે વિમર્દયેત્ ।
મર્દયિત્વાર્દ્રકે પિણ્ડે ક્ષિપ્ત્વાથ ત્રિપુટં દહેત્

તતો ગર્ભે પતત્યાશુ જરતે તત્સુખેન તુ ।
ડોલાયન્ત્રે તતો દદ્યાદાર્દ્રપિણ્ડેન સંયુતં

તૃતીયદિવસે સૂતો જરતે ગ્રસતે તતઃ ।
સમજીર્ણં તતો યાવત્ડોલાયન્ત્રે વિચક્ષણઃ

પશ્ચાત્કચ્છપયન્ત્રેણ સમજીર્ણં તુ પાર્વતિ ।
તામ્રાંશદ્વાદશાંશેન કચ્છપેન તુ જારયેત્

પ્રાગ્વદાર્દ્રકયોગં ચ ગર્ભદ્રાવણં એવ ચ ।
પશ્ચાત્તં દેવિ નિક્ષિપ્ય પુટં દદ્યાદ્વિચક્ષણઃ

અષ્ટાંશેન તતો ગ્રાસં ગર્ભદ્રાવં ચ પૂર્વવત્ ।
કન્દોદરે સૂરણસ્ય તં વિનિક્ષિપ્ય સૂતકં

પુટયેદ્વાર્તિકસ્તાવત્યાવત્કન્દો ન દહ્યતે ।
પાદાંશેન તુ મૂષાયાં ગ્રાસઃ સૂતે વિધીયતે

પૂર્વવચ્ચ બિડં દદ્યાદ્ગર્ભદ્રાવણમેવ ચ ।
એવં ચતુર્ગુણે જીર્ણે સૂતકો બલવાન્ભવેત્

તતઃ શલાકયા ગ્રાસમગ્નિસ્થો ગ્રસતે રસઃ ।
તતો રત્નાનિ જાર્યાણિ વક્ષ્યમાણક્રમેણ તુ

અભ્રકં ભ્રામકં ચૈવ શઙ્ખનાભિં તથૈવ ચ ।
રસાનુપરસાન્દત્ત્વા મહાજારસમન્વિતં

વજ્રકન્દલતાં બ્રાહ્મીમેષશૃઙ્ગ્યમૃતાયસં ।
કટુતુમ્બસ્ય બીજાનિ મૃતલોહાનિ પાચયેત્

સર્વાણિ સમભાગાનિ શિખિશોણિતમર્દિતં ।
તાવત્તં મર્દયેત્પ્રાજ્ઞો યાવત્કર્મ દૃઢં ભવેત્

મૂષા મલ્લાકૃતિશ્ચૈવ કર્તવ્યાચ્છાદનૈઃ સહ ।
તન્મધ્યે સ્થાપયેત્સૂતમધોવાતેન ધામયેત્

આદૌ તાવત્પ્રકર્તવ્યં વજ્રમૌષધલેપિતં ।
ગૃહ્યતે નાત્ર સન્દેહો યથા તીવ્રહુતાશને

કુલિશાદિ ભવેદ્દગ્ધં કરીષા તેન મર્દયેત્ ।
યાવદેકાદશગુણં કુલિશં જારયેદ્બુધઃ

સંદગ્ધા શઙ્ખનાભિશ્ચ માતુલુઙ્ગરસપ્લુતા ।
મુક્તાફલં તતો દેયં વજ્રજીર્ણે તુ સૂતકે

અનેન ક્રમયોગેન હ્યેકાદશગુણં ભવેત્ ।
કેવલં શિખિપિત્તં ચ નીલીનિર્યાસમિશ્રિતં

નીલોત્પલાનિ લિપ્તાનિ નિક્ષિપ્તાનિ તુ સૂતકે ।
રસઃ પિબેન્મહારાગાન્હીનરાગાન્પરિત્યજેત્

રત્નાનિ શિખિપિત્તં ચ મહારત્નસમન્વિતં ।
સદ્રત્નં લેપયેત્તેન પ્રક્ષિપેદ્રસમધ્યતઃ

રજની ચૈવ કઙ્કુષ્ઠં બ્રહ્મનિર્યાસભાવિતં ।
જારણં પુષ્પરાગસ્ય તેનૈવ સહ દાપયેત્

બહુરત્નેષુ જીર્ણેષુ ભૃઙ્ગરાજેષુ સુવ્રતે ।
રસેન્દ્રો દૃશ્યતાં દેવિ નીલપીતારુણચ્છવિઃ

<ધૂમવેધીરસઃ>
શુદ્ધાનિ હેમપત્રાણિ શતાંશેનાનુલેપયેત્ ।
પુટેન મારયેદેતદિન્દ્રગોપનિભં ભવેત્

સંસ્પર્શાદ્વેધયેત્સર્વં ઇદં હેમ મૃતં પ્રિયે ।
ત્રિભાગં સૂતકેન્દ્રસ્ય તેનેવ સહ કારયેત્

મૂષામધ્યે સ્થિતે તસ્મિન્પુનસ્તેનૈવ જારયેત્ ।
ધૂમવેધી ભવેદ્દેવિ પુનઃ પુનઃ પ્રસારિતઃ

અનેન ક્રમયોગેન યદિ જીર્ણા ત્રિશૃઙ્ખલા ।
વેધયેન્નાત્ર સન્દેહો ગિરિપાષાણભૂતલં

પાર્શ્વે જ્યોતિઃ પ્રદૃશ્યેત ઊર્ધ્વં દૃશ્યેત તેન વૈ ।
ભૂચરં તં વિજાનીયાદ્રસેન્દ્રં નાત્ર સંશયઃ

તેનાશ્રાન્તગતિર્દેવિ યોજનાનાં શતં વ્રજેત્ ।
દિવ્યતેજા મહાકાયો દિવ્યદૃષ્ટિર્મહાબલઃ

સર્વરોગવિનિર્મુક્તો જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકં ।
તસ્ય મૂત્રપુરીષં તુ સર્વલોહાનિ વિધ્યતિ

<અન્યે વેધપ્રકારાઃ>
સમજીર્ણેન વજ્રેણ હેમ્ના ચ સહિતેન ચ ।
અગ્નિસ્થો જારયેલ્લોહાન્બન્ધં આયાતિ સૂતકઃ

સારયેત્તેન બીજેન સહસ્રમપિ વેધયેત્ ।
સારિતં જારયેત્પશ્ચાત્લેપ્યં ક્ષેપ્યં સહસ્રતઃ

સારયેત્તેન બીજેન લક્ષવેધં અવાપ્નુયાત્ ।
અનેન ક્રમયોગેન કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ

કેવલં તુ યદા વજ્રં સમજીર્ણં તુ કારયેત્ ।
બદ્ધઃ સૂતસ્તદા જ્ઞેયો નિષ્કમ્પો નિરુપદ્રવઃ

અગ્નિસ્થો જાયતે સૂતઃ શલાકાં ગ્રસતે ક્ષણાત્ ।
હઠાગ્નિના ધામ્યમાનો ગ્રસતે સર્વમાદરાત્

ગ્રસતે જરતે સૂતં આયુર્દ્રવ્યપ્રદાયકઃ ।
મૂષાસ્થં ધમયેત્સૂતં હઠાગ્નૌ નૈવ કમ્પયેત્

જારયેત્સર્વરત્નાનિ બદ્ધઃ ખેચરતાં નયેત્ ।
અષ્ટલોહેઽષ્ટગુણિતે જીર્ણે સ્યાદ્રસબન્ધનં

લોહાનિ સર્વાંસ્ત્રિગુણં ત્રિગુણં કનકં તથા ।
ધૂમાવલોકે વેધી સ્યાત્ભવેન્નિર્વાણદોઽમ્બરઃ

આદાવષ્ટગુણં જાર્યં વ્યોમસત્ત્વં મહારસે ।
સમં હેમદશાંશેન વજ્રરત્નાનિ જારયેત્

સમં ચ જારયેદ્વજ્રં તદાસૌ ખેચરો રસઃ ।
ક્રમે પ્રદક્ષિણાવર્તઃ કોટિવેધી ચ જાયતે

<જીર્ણદ્રવ્યમાનભેદાદ્વેધે વિશેષઃ>
સમે તુ પન્નગે જીર્ણે દશવેધી ભવેદ્રસઃ ।
દ્વિગુણે શતવેધી સ્યાત્સહસ્રં ત્રિગુણે ભવેત્

ચતુર્ગુણેઽયુતં દેવિ ક્રમેણાનેન વર્ધયેત્ ।
ઉત્તરોત્તરવૃદ્ધ્યા તુ જારયેત્તત્ર પન્નગં

કુટિલં પન્નગં જાર્યં નવસંખ્યાક્રમેણ તુ ।
દત્ત્વા ક્રમેણ દેવેશિ કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ

ગન્ધકાદિમપાષાણે ષડ્ગુણે જીર્ણતાં ગતે ।
રોગહર્તા રસઃ સ્યાત્તુ સમુખે તવદા ભવેત્

તસ્મિન્શતગુણે જીર્ણે રુગ્જરામૃત્યુહા ભવેત્ ।
અભ્રકાદિમપાષાણસત્ત્વાન્યાત્મસમં ગ્રસન્

રુગ્જરા મરણં જિત્વા શતવેધી રસો ભવેત્ ।
શતાયુર્દ્વિગુણે જીર્ણે સૂતઃ સાહસ્રવેધકઃ

ચતુર્ગુણે સહસ્રાયુઃ પારદોઽયુતવેધકઃ ।
રસશ્ચાષ્ટગુણે જીર્ણે લક્ષાયુર્લક્ષવેધકઃ

બ્રહ્માયુઃ ષોડશગુણે કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ ।
દ્વાત્રિંશદ્ગુણિતે જીર્ણે ખેચરત્વાદિસિદ્ધિદઃ

વિષ્ણોરાયુર્બલં દત્તે પારદઃ સ્પર્શવેધકઃ ।
ચતુઃષષ્ટિગુણે જીર્ણે શિવાયુઃ શબ્દવેધકઃ

<ષડ્ગુણાભ્રકજારણેન સર્વદોષનાશઃ>
રસસ્ય સર્વદોષાસ્તુ ષડ્ગુણેનાભ્રકેણ તુ ।
જીર્ણેન નાશં આયાન્તિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

તદા ગ્રસતિ લોહાનિ ત્યજેચ્ચ ગતિં આત્મનઃ ।
<પઞ્ચાવસ્થા>
ધૂમશ્ચિટિચિટિશ્ચૈવ મણ્ડૂકપ્લુતિરેવ ચ

સકમ્પશ્ચ વિકમ્પશ્ચ પઞ્ચાવસ્થા રસસ્ય તુ ।
સમજીર્ણો ભવેદ્બાલો યૌવનસ્થશ્ચતુર્ગુણઃ

વૃદ્ધઃ ષડ્ગુણજીર્ણસ્તુ સર્વકર્મકરઃ શુભઃ ।
<જારણે ક્રમઃ>
ગન્ધકં જારયેદાદૌ સર્વસત્ત્વાન્યતઃ પરં

તતઃ સર્વાણિ લોહાનિ દ્વન્દ્વાનિ વિવિધાનિ ચ ।
પક્વબીજાનિ રત્નાનિ દ્રુતિસત્ત્વે ચ જારયેત્

ચતુઃષષ્ટ્યંશકે પૂર્વં દ્વાત્રિંશાંશે તૃતીયકઃ ।
તૃતીયઃ ષોડશાંશે તુ ચતુર્થશ્ચાષ્ટમેન ચ

પઞ્ચમોઽથ ચતુર્થાંશે ષષ્ઠો દ્વ્યંશે પ્રકીર્તિતઃ ।
શતાંશે સપ્તમો જ્ઞેયો ગ્રાસમાનં રસસ્ય તુ

<ગ્રાસમાનભેદેન સ્વરૂપભેદઃ>
ચતુઃષષ્ટ્યંશકે ગ્રાસે દણ્ડધારી ભવેદ્રસઃ ।
જલૂકાભો દ્વિતીયે તુ ગ્રાસયોગે સુરેશ્વરિ

ગ્રાસે રસાત્તૃતીયે ચ કાકવિષ્ઠાસમો ભવેત્ ।
ચતુર્થો ગોલકાકારઃ પઞ્ચમે દહનપ્રભઃ

ષષ્ઠે સૂર્યપ્રભઃ સૂતસ્તેજઃપુઞ્જશ્ચ સપ્તમે ।
રસરાજસ્ય દેવેશિ ક્રમાજ્જીર્ણસ્ય લક્ષણં

સમાંશં દ્વિગુણં ગ્રાસં તતઃ સૂતે ચતુર્ગુણં ।
તથા ચાષ્ટગુણં દેવિ જારયેચ્ચ કલાગુણં

દ્વાત્રિંશદ્ગુણિતં દેવિ ચતુઃષષ્ટિગુણં ક્રમાત્ ।
<સંસ્કારૈર્જાયમાના ગુણાઃ>
તીવ્રત્વં જનયેત્સ્વેદાદમલત્વં ચ મર્દનાત્

મૂર્છનાદ્દોષરાહિત્યં ઉત્થાનાત્પૂતિનાશનં ।
રસાયનં પાતનેન રોધાદાપ્યાયનં ભવેત્

અચાપલ્યં નિયમનાદ્દીપનાત્સમુખો જ્વલેત્ ।
વાસનાદ્યોગસાંગત્યં ચારણાદ્બલચારિતા

જારણાદ્બન્ધનં સમ્યગેકત્વં દ્રાવણદ્વયાત્ ।
રક્તત્વં રઞ્જનાત્તસ્ય વ્યાપિત્વં સારણાત્રયાત્

ક્રામિત્વં ક્રામણાદ્દેહલોહેષ્વપિ ચ વેધનાત્

âક્, ૧, ૬
<દેહવેધક્રમઃ>
પ્રણમ્ય શિરસા શમ્ભું પપ્રચ્છ ગિરિજાત્મજા ।
શ્રીભૈરવી ।
દેહવેધસ્ત્વયા પૂર્વં સંક્ષેપાત્કથિતઃ પ્રભો

તં દેહવેધં આચક્ષ્વ સમ્યક્જાનામ્યહં યથા ।
શ્રીભૈરવઃ ।
દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ દેવાનામપિ દુર્લભં

યોગિનાં ભોગયુક્તાનાં દેહવેધં સુરેશ્વરિ ।
પાચનાદિ પ્રકુર્વીત પઞ્ચકર્મવિધાનતઃ

<પઞ્ચકર્માણિ; ૧. પાચનમ્>
લવણાદિસમુત્ક્લિષ્ટાન્દોષાન્સંશોધયેત્ક્રમાત્ ।
તતો જીર્ણરસં ચાદ્યાત્ક્રમાદેવં સુરેશ્વરિ

લઘ્વાહારો દિવા ભૂત્વા ક્ષુદ્રાધાન્યાકનાગરં ।
એતત્ત્રયં પલોન્મેયં ઉદકેષ્વવલોડયેત્

અષ્ટાવશિષ્ટં સંક્વાથ્ય પ્રતિરાત્રં પિબેત્ત્ર્યહં ।
અનન્તરં વરાક્વાથં પૂર્વવત્ત્રિદિનં પિબેત્

ઇતિ પાચનં આતન્યાદથ સ્નેહનં આચરેત્ ।
<૨. સ્નેહનમ્>
ઘૃતૌદનં છાગરસં દિવા ભુઞ્જીત માત્રયા

આજ્યાન્નં વા મુદ્ગરસં લઘ્વાશી સ્યાદ્દિને સુધીઃ ।
રાત્રૌ પિબેદ્ઘૃતં ગવ્યં સૈન્ધવેન સમન્વિતં

નિષ્કમેકં સૈન્ધવં ચ ઘૃતં નિષ્કચતુષ્ટયં ।
ભૃઙ્ગામલકતૈલેન સર્વાઙ્ગં અભિષેચયેત્

એવં સપ્તદિનં કુર્યાત્સ્નેહનં પરમં હિતં ।
<૩. સ્વેદનમ્>
મત્સ્યમાંસં માષતિલયવજામલસક્તવઃ

સર્વં એતદ્ભવેત્પ્રસ્થં એકાષ્ઠીલાગરૂબલા ।
રાસ્ના વ્યાઘ્રી ઘનાપત્રં કૌશિકાતિવિષા નિશા

સર્વમેતદ્દ્વયપલં તક્રક્ષીરામ્બુકાંજિકં ।
દ્વ્યાઢકે નિક્ષિપેત્સર્વં મૃત્પાત્રે ક્વાથયેત્સુધીઃ

કુર્યાત્તસ્યોષ્મણા ગાત્રં સ્વિન્નં દ્વિઘટિકાવધિ ।
એવં સપ્તદિનં કુર્યાત્સ્વેદનં પરમં હિતં

<૪ વમનમ્>
મદનસ્ય ફલં ચૈકં પાઠા ષોડશિકં જલં ।
પાદાવશિષ્ટં સંક્વાથ્ય તજ્જલે વસ્ત્રશોધિતે

પિપ્પલીન્દ્રયવા યષ્ટિલવણં કર્ષમાત્રકં ।
નિક્ષિપેચ્ચ પિબેત્પ્રાતર્વાન્તિઃ સ્યાત્સર્વરોગહા

<૫. વિરેચનમ્>
સૂતટઙ્કણગન્ધાશ્મ ત્રિકટું ત્રિફલાં સમં ।
એતૈઃ સમં તુ જેપાલં શ્લક્ષ્ણં તત્પરિમર્દયેત્

ગુઞ્જાદ્વિતયમાત્રં તુ ગુડેન સહ ભક્ષયેત્ ।
વિરેચનં ઇતિ પ્રોક્તં સર્વવ્યાધિવિનાશનં

પઞ્ચકર્મેતિ કથિતં ક્રમાત્કુર્યાદ્વિરેચને ।
<દોષશોધકયોગાઃ>
કેતકીસ્તનજમ્બીરં પ્રત્યહં કુડુવં પિબેત્

સપ્તવાસરપર્યન્તં પ્રાતર્લવણદોષહૃત્ ।
સલિલે ષોડશપલે ત્રિફલૈકપલં ક્ષિપેત્

ક્વાથયેત્પાદશેષં તત્તસ્મિન્શીતે મધોઃ પલં ।
પિબેત્પ્રભાતે ત્રિદિનં ક્ષારદોષહરં પરં

વિડઙ્ગં સવચાકુષ્ઠં કેતકીસ્તનસંયુતં ।
ક્વથિતં ત્રિદિનં પીતમમ્લદોષહરં પિબેત્

અથવા તિન્ત્રિણીક્ષારસલિલં પલમાત્રકં ।
યવક્ષારસિતાકર્ષં સંયોજ્ય ત્રિદિનં પિબેત્

અમ્લદોષવિનાશોઽયં કથિતશ્ચ રસાયને ।
વચાબિડાલપાલાશબીજજન્તુઘ્નકર્ષકં

કર્ષં ગુડં ચ તત્સર્વં ભક્ષયેદુષ્ણવારિ ચ ।
પિબેત્પ્રાતસ્ત્રિદિવસં ભવેત્તત્ક્રિમિપાતનં

શ્યામાવહ્નિવિડઙ્ગાનિ વાશા ત્ર્યૂષં ફલત્રયં ।
સૈન્ધવં દેવદારું ચ મુસ્તા ચૈતત્સમં સમં

ઘૃતૈઃ કર્ષં લિહેત્પ્રાતઃ સપ્તાહાત્સર્વરોગજિત્ ।
એવં કૃત્વા દેહશુદ્ધિં શાલ્યન્નં ક્ષીરભોજનં

સમ્યગ્જાતબલો ભૂત્વા તતઃ કુર્યાદ્રસાયનં ।
<રસાયનોપયોગઃ>
ક્ષીરાજ્યામલકરસક્ષૌદ્રૈઃ સુરતરૂદ્ભવં

તૈલં નિર્મથ્ય તત્સર્વં દ્વિપલં પ્રત્યહં પિબેત્ ।
માસેન કાન્તિર્મેધા ચ ભવત્યેવ ન સંશયઃ

દ્વિતીયમાસિ પૂર્વોક્તં તત્પિબેત્તચ્ચતુઃપલં ।
તેન શામ્યન્તિ દોષાશ્ચ વિકારા નેત્રસમ્ભવાઃ

પુનસ્તૃતીયે માસે તુ સેવ્યં ષટ્પલમાત્રકં ।
તેનામરવપુર્ભૂયાન્મહાતેજા ભવેદ્ધ્રુવં

<આરોટરસસેવાક્રમઃ>
અથારોટરસઃ સેવ્યઃ ક્રમેણ પરમેશ્વરિ ।
અયઃશુલ્બાભ્રતાપ્યેભ્યઃ પાતિતો મારિતઃ ક્રમાત્

અયમારોટકરસો દેહસિદ્ધિકરઃ પરઃ ।
સ્વેદનાદ્યૈશ્ચ સંસ્કારૈઃ સપ્તભિઃ સંસ્કૃતો રસઃ

મૂર્છિતો રઞ્જિતો દેવિ સૂતસ્ત્વારોટકઃ સ્મૃતઃ ।
રસાયને રોગશાન્ત્યાં શ્રેષ્ઠઃ સર્વગુણપ્રદઃ

કાન્તાભ્રસત્વારોટાશ્ચ સમં ગુઞ્જાદ્વયોન્મિતં ।
મધ્વાજ્યત્રિફલાભિશ્ચ માસમેકં ભજેદિતિ

એવં ક્રમેણ સંસેવ્યં દ્વિત્રિવેદેષુષટ્ક્રમાત્ ।
એવં ષોડશમાસાન્તં ગુઞ્જાષોડશમાત્રકં

આરોટકરસે ચેત્થં કુર્યાન્મત્પ્રાણવલ્લભે ।
વલીપલિતનિર્મુક્તો જીવેચ્ચ શરદઃ શતં

<આરોટરસઃ>
કાન્તસત્ત્વાભ્રસત્ત્વં ચ સ્વર્ણજીર્ણરસસ્તથા ।
સર્વમેતત્સમીકૃત્ય ભજેદારોટકં તથા

ક્ષેત્રીકરણમેતદ્ધિ સહસ્રાયુષ્યકારકં ।
અભૂમૌ યોજિતઃ સૂતો ન પ્રરોહતિ કુત્રચિત્

તસ્માત્ક્ષેત્રમકૃત્વૈવ યોજયેદ્યસ્તુ સૂતકં ।
ન પ્રરોહેદસ્ય શુભં બીજં ઇવોષરે

<ખોટબદ્ધરસસેવાક્રમઃ>
પૂર્વોક્તખોટબદ્ધસ્ય સૂતસ્ય વિધિં ઉત્તમં ।
ક્રામણં ચ ક્રમાદ્વક્ષ્યે તથા વિધિનિષેધનં

શૃણુ પાર્વતિ યત્નેન ત્વત્પ્રીત્યા કથયામ્યહં ।
કાન્તાભ્રસ્વર્ણવજ્રાણિ રસસ્ય ક્રામણં પરં

ક્રામણેન વિના સૂતો ન સિધ્યેદ્દેહલોહયોઃ ।
ગુઞ્જામાત્રં ખોટબદ્ધં ક્રામણક્ષૌદ્રસંયુતં

માસમેકં ભજેદિત્થં પુનર્વિધિક્રમેણ વૈ ।
માસષોડશપર્યન્તં યથારોટરસસ્તથા

સ શતાયુષ્યં આપ્નોતિ સર્વરોગવિવર્જિતઃ ।
પલમાત્રોપયોગેન વ્યાધિભિર્નાભિભૂયતે

દ્વિતીયે શુક્રવૃદ્ધિઃ સ્યાત્તૃતીયે બલવાન્ભવેત્ ।
ચતુર્થે પલિતં હન્તિ વલિં જયતિ પઞ્ચમે

ષષ્ઠે શ્રુતિધરો વાગ્મી સપ્તમે નેત્રરોગહૃત્ ।
અષ્ટમે તાર્ક્ષ્યદૃષ્ટિઃ સ્યાદ્બ્રહ્માયુર્બ્રહ્મવિક્રમઃ

ઉપયુઞ્જ્યાન્નવપલં સિદ્ધિમેલાપકં ભવેત્ ।
વિનિયુઞ્જ્યાદ્દશપલં દ્વિતીયઃ શઙ્કરો ભવેત્

સહસ્રાયુષ્યકરં સૂતં માષમાત્રં ભજેન્નરઃ ।
અયુતાયુષ્કરં સૂતં યવમાત્રં ભજેત્પ્રિયે

લક્ષાયુષ્યકરં સૂતં વ્રીહિમાત્રં ભજેત્સુધીઃ ।
કોટ્યાં ભજેત્સૂતં ખાદયન્મુદ્ગમાત્રકં

એતત્સર્વં રસાનાં તુ ક્રામણં પૂર્વવદ્ભવેત્ ।
સહસ્રાયુઃપ્રદઃ સૂતો બ્રહ્મત્વં વિદધાતિ સઃ

અયુતાયુષ્કરઃ સૂતો વિષ્ણુતાં પ્રદદાતિ ચ ।
લક્ષાયુષ્યકરઃ સૂતો રુદ્રત્વં ઉપપાદયેત્

કોટ્યાયુષ્યપ્રદઃ સૂતઃ શિવત્વં વિદધાતિ ચ ।
માક્ષીકજીર્ણસૂતસ્તુ ધનદત્વં દદાતિ વૈ

ઇન્દ્રત્વં વિમલાજીર્ણસ્ત્વભ્રજીર્ણોઽર્કતાં દદેત્ ।
બ્રહ્મતાં શુલ્બજીર્ણશ્ચ વિષ્ણુતાં તારજારિતઃ

રુદ્રતા હેમજીર્ણે સ્યાદીશત્વં વજ્રજારિતે ।
સદાશિવત્વં ચ દદેત્પારદો દ્રુતિજારિતઃ

સચ્ચિદાનન્દરૂપત્વં સૂતકો બીજજારિતઃ ।
સામાન્યેન તુ તીક્ષ્ણેન રુદ્રત્વં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

એવં યો લોહજીર્ણં તુ ભક્ષયેદ્ભસ્મસૂતકં ।
જલેન જલરૂપી સ્યાત્સ્થલેન સ્થલતાં વ્રજેત્

તેજસ્ત્વં તેજસા દેવિ વાયુના વાયુરૂપભાક્ ।
કર્તા હર્તા સ્વયં સાક્ષાચ્છાપાનુગ્રહકારકઃ

યત્ર મૂત્રપુરીષં તુ સાધકસ્તુ પરિત્યજેત્ ।
પાષાણં મૃણ્મયં તત્ર સ્પૃષ્ટં ભવતિ કાઞ્ચનં

પ્રસ્વેદાત્તસ્ય ગાત્રસ્ય લોહાન્યષ્ટૌ ચ વેધયેત્ ।
તત્સર્વં કનકં દિવ્યં ભક્ષિતે દ્વાદશે પલે

અથવા તારજીર્ણં તુ ભક્ષયેદ્ભસ્મસૂતકં ।
શુલ્બારં વઙ્ગઘોષં ચ તત્સ્વેદાત્તારતા ભવેત્

અથવા તીક્ષ્ણજીર્ણં તુ ભક્ષયેદ્ભસ્મસૂતકં ।
મૂત્રેણ તસ્ય સ્પૃષ્ટં તુ વઙ્ગં વ્રજતિ તારતાં

એકૈકેન નિષેકેન સ્તમ્ભનં નાગવઙ્ગયોઃ ।
ગુઞ્જામાત્રં રસં દેવિ હેમજીર્ણં તુ ભક્ષયેત્

દ્વિગુઞ્જં તારજીર્ણસ્ય રવિજીર્ણસ્ય ચ ત્રયં ।
તીક્ષ્ણાભ્રકાન્તમાષૈકં ગુંજૈકા દ્વેઽથવા ભવેત્

વજ્રવૈક્રાન્તજીર્ણં તુ ભક્ષયેત્સર્ષપોન્મિતં ।
નાગવઙ્ગવસાકીટવિષોપવિષસંયુતં

મૂત્રયુક્તં હઠાદ્બદ્ધં ત્યજેત્કલ્કં રસાયને ।
હેમતારપ્રવેશેન જાતો યોઽગ્નિસહઃ ક્રમાત્

બદ્ધશ્ચ રસરાજોઽયં દેહસિદ્ધિપ્રદો ભવેત્ ।
વજ્રાયસ્કાન્તમાક્ષીકવૈક્રાન્તાભ્રકકાઞ્ચનં

એતૈર્જીર્ણો યથાલાભં રસઃ શસ્તો રસાયને ।
ષડેવોપરસાશ્ચૈવ ભક્ષણાર્થં રસાયને

ભસ્મનસ્તીક્ષ્ણજીર્ણસ્ય પલં એકં તુ ભક્ષયેત્ ।
દશવર્ષસહસ્રાણિ વજ્રકાયઃ સ જીવતિ

એવં ચ દ્વાદશપલં તીક્ષ્ણજીર્ણસ્ય ભક્ષયેત્ ।
એવં જીવન્મહાકલ્પં પ્રલયાન્તે શિવં વ્રજેત્

ભસ્મનઃ શુલ્બજીર્ણસ્ય પલેન બ્રાહ્મમાયુષં ।
દ્વિપલે વૈષ્ણવાયુષ્યં રુદ્રાયુસ્ત્રિપલેન તુ

ચતુર્થે તુ પલે દેવિ શિવત્વં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ ।
હેમજીર્ણે ભસ્મસૂતે ત્રિપલે ભક્ષિતે ક્રમાત્

અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ યોગિન્યો મદદર્પિતાઃ ।
તસ્ય તિષ્ઠન્તિ કિંકર્યઃ કામરૂપી ભવેન્નરઃ

યદ્યદ્ભાવયતે રૂપં તત્તદ્રૂપધરો ભવેત્ ।
યત્ર યત્ર વિલીયન્તે સિદ્ધિસ્તત્રૈવ લીયતે

મિતે પલે દ્વાદશભિર્હેમભસ્મનિ ભક્ષિતે ।
ગુંજૈકમાત્રં દેવેશિ જ્ઞાત્વા ચાગ્નિબલં નિજં

ઘૃતેન મધુના ચાદ્યાત્તામ્બૂલં કામિનીં ભજેત્ ।
એકો હિ દોષઃ સૂક્ષ્મોઽપિ ભક્ષિતે ભસ્મસૂતકે

ત્રિઃસપ્તાહાદ્વરારોહે કામાન્ધો જાયતે નરઃ ।
કામિનીનાં સહસ્રં તુ ક્ષોભયેદ્દિવસાન્તરે

નારીસઙ્ગાદ્વરારોહે દેહે ક્રામતિ સૂતકઃ ।
નારીસઙ્ગાદ્વિના દેવિ હ્યજીર્ણં તસ્ય જીર્યતે

મૈથુનાચ્ચલિતે શુક્લે ત્રિસપ્તાહાદધઃ કૃતાત્ ।
જાયતે પ્રાણસંદેહસ્તાવન્મૈથુનં ત્યજેત્

યુવત્યા જલ્પનં કાર્યં યુવત્યા ચાઙ્ગમર્દનં ।
યસ્યાઃ સ્પર્શનમાત્રેણ રસઃ ક્રામતિ વિગ્રહે

યથા તથા હ્લાદયતે સુસ્ત્રીરૂપનિરીક્ષણં ।
તથા ક્રામતિ દેવેશિ સૂતકોઽસૌ તતઃ ક્ષણાત્

અશ્વત્થસદૃશો યસ્યા આધારશ્ચ સમઃ શુભઃ ।
તાદૃશસ્તુ ભગો દેવિ ભાજને તુ રસાયને

નિર્માંસશ્ચૈવ દીર્ઘશ્ચ ભગઃ શુષ્કશિરાસ્તથા ।
દુઃખદારિદ્ર્યકર્તારં વર્જયેત્તં રસાયને

પક્ષે શુક્લે શુભદિને ચન્દ્રતારાબલાન્વિતે ।
સુમુહૂર્તે ચિન્ત્ય શિવાનલવિપ્રગુરૂન્દ્વિજઃ

સંતુષ્ટઃ સુમના ભૂત્વા રસં સેવેત સિદ્ધિદં ।
પયસા હેમશુણ્ઠીભ્યાં નસ્યં ક્રામણમુત્તમં

હેમાદિ ષડ્લોહકૃતં અઞ્જનં ક્રામણં પરં ।
<રસસેવાયાં પથ્યાપથ્યમ્>
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રસસેવાહિતાહિતં

રક્તશાલ્યન્નગોધૂમં ગવ્યં ક્ષીરં ઘૃતં દધિ ।
જાઙ્ગલં પલલં મુદ્ગં શર્કરા મધુ સૈન્ધવં

હંસોદકં વાસ્તુકં ચ મેઘનાદઃ પુનર્નવા ।
પટોલાલાબુકદલીધાન્યકેક્ષુકદાડિમં

નાલિકેરામ્બુ વિશ્વં ચ સદા તામ્બૂલચર્વણં ।
ગન્ધસારં કુઙ્કુમં ચ મૃગનાભિં વિલેપયેત્

સુરભીણિ સુપુષ્પાણિ મૃદુશય્યેષ્ટકામિનીઃ ।
શિવાત્મજ્ઞાનકથનં મૃદુભાષા સુખાસિકા

દિવ્યામ્બરાણિ શુદ્ધાનિ છાયા ચાલ્પવિપર્યટં ।
મૃત્યુઞ્જયજપો હર્ષો મન્દહાસશ્ચ શુદ્ધતા

નર્તનાલોકનં ગીતશ્રવણં શિવપૂજનં ।
દેવાગ્નિગુરુવિપ્રાણાં વન્દનં શ્રુતિપાલનં

સમાધિઃ પ્રાણિકરુણા સત્યવાક્યં હિતં પ્રિયં ।
વાગ્દેહમનસા ચેષ્ટા યથા દુઃખનિરોધિની

એતત્સર્વં રસેન્દ્રસ્ય ક્રામણં કથિતં પ્રિયે ।
અહિતં રસસેવાયાઃ કથયામિ શૃણુ પ્રિયે

અત્યશનં ચાતિપાનં અતિનિદ્રાતિજાગરં ।
અકાલે ભોજનં સ્ત્રીણામતિસઙ્ગોઽપ્યસઙ્ગિતા

અસ્થાનમદહાસાશ્ચ હર્ષઃ કોપોઽધિકસ્પૃહા ।
બહુજલ્પો જલક્રીડા દુઃખં અત્યન્તચિન્તનં

કલિઙ્ગં કારવેલ્લં ચ કૂષ્માણ્ડઃ કર્કટી તથા ।
કાકમાચી કુલત્થં ચ કાર્કોટી ચ કુસુમ્ભિકા

તિલાતસીતૈલમાષકપોતકમસૂરકાઃ ।
તક્રભક્તં ચ સૌવીરં તિક્તકટ્વમ્લલાવણં

ક્ષારં ક્ષૌદ્રં પિચ્છિલં ચ પિત્તલં ચ પરૂષકં ।
માહિષીઃ ક્ષીરવિકૃતીર્વિદરં સહકારકં

નારઙ્ગબિલ્વલિકુચશિગ્રુનૈવેદ્યભોજનં ।
અગ્નિસ્પર્શનં અઙ્ઘ્રિભ્યાં તાડનં ગોદ્વિજન્મનોઃ

કુમારીબાલતુરગપશ્વાદીનાં ચ તાડનં ।
પાતકં પ્રાણિહિંસા ચ છેદનં ભૂરુહાં અપિ

અક્ષાદિસપ્તવ્યસનં છાયાશ્વત્થકપિત્થયોઃ ।
લિઙ્ગસ્ત્રીનરખટ્વાનાં તથા દ્વીપિવિભીતયોઃ

ચતુષ્પથાતિનિર્વિક્તસ્થાને વિણ્મૂત્રમોચનં ।
શિવદ્વિજગુરુસ્ત્રીણાં વીરયોનિયતાત્મનાં

સમયશ્રુતિસૂતાનાં નદીતીર્થામ્ભસાં નૃણાં ।
પલાણ્ડુહિઙ્ગુલશુનરાજિકાબૃહતીદ્વયં

નિષ્પાવલઙ્ઘનોદ્વર્તિનિશાશાભરણન્દિતા ।
સુપ્તિર્મદ્યાસવૌ તામ્રચૂડશ્ચ જલજામિષં

તીક્ષ્ણોષ્ણગુરુવિષ્ટમ્ભિરૂક્ષશુષ્કામિષં મધુ ।
કદલીપત્રકાંસ્યેષુ ભોજનં ઘર્મસેવનં

એતાનિ દ્રવ્યજાલાનિ નિષિદ્ધાનિ રસાયને ।
<અપથ્યજનિતા રોગાઃ>
સેવેત ચેત્પ્રમાદેન વિકૃતિર્જાયતે ક્ષણાત્

રસાજીર્ણે ભવેત્કાન્તે શોષો મૂર્ચ્છા ભ્રમો જ્વરઃ ।
ક્લમઃ કમ્પઃ શકૃન્મૂત્રરોધનં શૂલવેપથુઃ

અનિદ્રાલસ્યહિક્કા ચ કાસશ્વાસવિજૃમ્ભિકાઃ ।
અરોચકાતિસારશ્ચ લિઙ્ગસ્તમ્ભોઽક્ષિકુક્ષિષુ

વક્ષઃકર્ણોદરાઙ્ઘ્રૌ ચ મેઢ્રે શિરસિ સન્ધિષુ ।
દાહોઽઙ્ગભઙ્ગસર્વેઽન્યે વ્યાધયઃ સમ્ભવન્તિ વૈ

રસાજીર્ણપ્રશાન્ત્યર્થં યોગોઽયં કથ્યતે મયા ।
રાજકોશાતકી પુઙ્ખા ગરુડી કારવલ્લિકા

કાર્કોટી કાકમાચી ચ દેવદાલી પરાજિતા ।
સર્વં એતચ્ચૈકપલં ગોમૂત્રે તુ ચતુષ્પલે

ક્વાથયેત્પાદશેષં તુ કાર્ષિકં સ્વચ્છસૈન્ધવં ।
નિક્ષિપેત્તત્પિબેત્ક્વાથં રસાજીર્ણે હિતંકરં

સુખીભવેત્ત્રિદિવસે રસસ્ય ક્રામણં ભવેત્ ।
રસો વ્યથયતે તત્તદઙ્ગં સંપરિમર્દયેત્

વા સ્તનેન ચ તન્વઙ્ગ્યા નિર્વ્યથઃ ક્રમતે રસઃ ।
<સપ્તધાતુવેધઃ>
ત્વગ્વેધઃ પ્રથમં દેવિ રક્તવેધો દ્વિતીયકઃ

તૃતીયો માંસવેધઃ સ્યાન્મેદોવેધશ્ચતુર્થકઃ ।
અસ્થિવેધઃ પઞ્ચમઃ સ્યાત્ષષ્ઠો મજ્જાત્મકો ભવેત્

સપ્તમઃ શુક્લવેધઃ સ્યાત્નાડીવેધસ્તથાષ્ટમઃ ।
નવમશ્ચક્ષુષો વેધો દશમઃ સર્વવેધકઃ

રસવેધેન ભુજગઃ સ્વર્ણં સ્યાદ્રક્તવેધતઃ ।
ત્રપુ સ્વર્ણં ભવેન્માંસવેધાત્તીક્ષ્ણં ચ કાઞ્ચનં

મેદોવેધેન શુલ્બં તુ સ્વર્ણં સ્યાદસ્થિવેધતઃ ।
રૂપ્યં સ્વર્ણં ભવેન્મજ્જવેધાલ્લોહાનિ કાંચનં

શુક્લવેધેન મૃત્પાત્રં કાઞ્ચનં ભવતિ પ્રિયે ।
વજ્રજીર્ણો વીર્યવેધી મજ્જામભ્રકજારિતઃ

હેમજીર્ણસ્ત્વસ્થિવેધી રૂપ્યજીર્ણો રસં પ્રિયે ।
મેદોવેધી તાપ્યજીર્ણો માંસવેધી તુ પારદઃ

શુલ્બજીર્ણો રક્તવેધી કાન્તજીર્ણો રસાત્મકઃ ।
તીક્ષ્ણબદ્ધેન નીલાભસ્તામ્રેણારુણસપ્રભઃ

રજતેનેન્દુસંકાશો હેમ્ના કાઞ્ચનસપ્રભઃ ।
ધૂમાવલોકી વક્ત્રસ્થો માસાત્ખેચરતાં નયેત્

સ્પર્શવેધી તુ વક્ત્રસ્થો દ્વિમાસાત્સિદ્ધિદાયકઃ ।
શતકોટિસ્ત્રિભિર્માસૈશ્ચતુર્ભિર્દશકોટિકૃત્

પઞ્ચભિઃ કોટિવેધી સ્યાદષ્ટભિશ્ચાયુતં પુનઃ ।
સાહસ્રં નવભિર્માસૈર્દશમાસે શતં પુનઃ

તસ્ય મૂત્રપુરીષૈસ્તુ શ્લેષ્મણાઙ્ગમલૈસ્તથા ।
લેપાદ્ધેમત્વં આયાન્તિ યાનિ લોહાનિ ભૂતલે

ચતુઃષષ્ટ્યંશતો વેધી માસં એકાદશસ્ય તુ ।
દ્વાત્રિંશકવેધી તુ વર્ષાદ્દેહં તુ વેધયેત્

સર્વરોગૈર્વિનિર્મુક્તો વલીપલિતવર્જિતઃ ।
નાસૌ છિદ્યેત શસ્ત્રૈશ્ચ પાવકેન ન દહ્યતે

વાયુવેગી મહાતેજાઃ કામદેવ ઇવાપરઃ ।
ઇચ્છયા જાયતે દૃશ્યોઽપ્યદૃશ્યચૈવ જાયતે

યસ્ય સંસ્પર્શમાત્રેણ સર્વલોહાનિ કાઞ્ચનં ।
તસ્મિન્નેકાર્ણવે ઘોરે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે

દેવા યત્ર વિલીયન્તે સિદ્ધસ્તત્રૈવ લીયતે

âક્, ૧, ૭
<પદ્મરાગાદિરત્નોત્પત્તિઃ>
પુરા કૈલાસશિખરે ગહ્વરેઽદ્રિસુતેશ્વરૌ ।
ચિરમાસ્તાં ક્રીડમાનૌ જિગૂષૂ તૌ પરસ્પરં

તદા રેતઃ સૂતરૂપપ્રવાહોઽભૂત્તયોર્મહાન્ ।
તત્પ્રવાહપ્રભાવેન વેધિતા દૃષદોઽભવન્

પદ્મરાગાદિમણયો લોહા હેમાદયસ્તથા ।
ગન્ધકાદ્યાશ્ચ પાષાણા દિવ્યા ઓષધયો લતાઃ

નાનાવર્ણા બહુવિધા નાનાસિદ્ધિપ્રદાયકાઃ ।
પૂર્વોક્તાનાં સમસ્તાનાં વજ્રં શ્રેષ્ઠતમં મહત્

તજ્જાતિલક્ષણં દેવિ સંસ્કારં ભજનં ફલં ।
ક્રમાદ્વક્ષ્યામિ તે દેવિ સાવધાનં શૃણુ પ્રિયે

<વજ્રલક્ષણં વજ્રભેદાંશ્ચ>
દ્વિજન્માનશ્ચ રાજન્યા ઊરવ્યા વૃષલાઃ ક્રમાત્ ।
શુભ્રશોણહરિદ્રાભાઃ કાલા નાનાવિધાસ્તથા

સ્ત્રીપુંનપુંસકાશ્ચૈવ જ્ઞાતવ્યાસ્તે ક્રમાત્પ્રિયે ।
શુક્લાઃ ફલકસમ્પૂર્ણા જ્યોતિષ્મન્તો મહત્તરાઃ

પુમાંસસ્તે તુ વિજ્ઞેયા રેખાબીજવિવર્જિતાઃ ।
બલાઢ્યાઃ સત્વસહિતા લોહક્રમણહેતવઃ

રસબન્ધકરાઃ ક્ષિપ્રં સર્વેષાં સિદ્ધિદાયકાઃ ।
રસાયનકરાઃ સ્થૂલા હ્યષ્ટસિદ્ધિપ્રદાયકાઃ

ષટ્કોણબીજરેખાભિરુજ્જ્વલાસ્તાઃ સ્ત્રિયઃ સ્મૃતાઃ ।
દેહજ્યોતિઃપ્રજનના ભોગકાન્તિસુખપ્રદાઃ

દીર્ઘાસ્ત્ર્યસ્રાશ્ચ તનવો નિબોદ્ધવ્યા નપુંસકાઃ ।
ક્ષીણસત્વાઃ સ્વલ્પવીર્યાઃ ક્રામકાઃ સુરનાયિકે

ક્લીબા નપુંસકે સ્ત્રીણાં સ્ત્રિયઃ સર્વહિતા નરાઃ ।
જાત્યાનુરૂપાશ્ચોત્સાહં યથા સત્વં તથા ગુણં

યથા કાન્તિસ્તથા શીલં કુર્વન્ત્યેવં દ્વિજાતયઃ ।
વલીપલિતરોગઘ્નાઃ ક્ષત્રિયા મૃત્યુહારિણઃ

દેહસ્થૈર્યકરા વૈશ્યા લોહાનાં વેધકારિણઃ ।
વયઃસ્તંભકરાઃ શૂદ્રા નાનામયવિનાશનાઃ

<વજ્રસંસ્કારઃ>
વજ્રસંસ્કારમધુના કથયામિ શૃણુ પ્રિયે ।
શ્યામા શમી મેઘનાદા વર્ષાભૂધૂર્તકોદ્રવાઃ

મેષશૃઙ્ગ્યાખુકર્ણી ચ કુલુત્થં ચામ્લવેતસઃ ।
મદનાગસ્ત્યનિર્ગુણ્ડી ચૈતેષાં સ્વરસૈર્યુતે

ડોલાયન્ત્રે પાચયેચ્ચ વ્યાઘ્રીકન્દગતં દિનં ।
ઉદ્ધૃત્ય માહિષશકૃલ્લિપ્તં કારીષવહ્નિના

દહેદ્રાત્રૌ ચતુર્યામં રાત્ર્યન્તે પરિષેચયેત્ ।
હયમૂત્રસ્નુહીક્ષીરકુલત્થકરસૈસ્તથા

પાચયેદ્દાહયેદેવં સેચયેત્સપ્તવારકં ।
એવં દ્વિજાતિજાતીયાઃ શોધિતાઃ સ્યુશ્ચ સિદ્ધિદાઃ

<વજ્રરસાયનમ્>
રસાયનાર્હં વક્ષ્યામિ વજ્રભસ્મ સુરેશ્વરિ ।
વૈક્રાન્તતાપ્યગન્ધાશ્મશિલામાક્ષિકતાલકં

કાન્તાસ્યટઙ્કણક્ષારકુલીરાસ્થીનિ પેષયેત્ ।
સ્તન્યેન ગોલકે ક્ષિપ્ત્વા મૂષાયાં નિક્ષિપેત્તતઃ

ધમેદ્દૃઢતરં પૂર્વં પશ્ચાદ્ગજપુટે પચેત્ ।
તદેવ વજ્રમાદાય તસ્મિન્ષોડશમાત્રકે

એકાંશં પારદં તસ્મિન્પક્વબીજેન જારિતં ।
સ્તન્યેન મર્દયેત્તૌ દ્વૌ પુનર્ગજપુટે પચેત્

એવં તત્ષોડશપુટાદ્બીજજીર્ણરસાન્વિતં ।
દૃઢં કુર્વીત તદ્વજ્રં ભવેદ્ભસ્મ રસાયનં

શૃણુ રુદ્રાણિ વક્ષ્યામિ દિવ્યં વજ્રરસાયનં ।
પૂર્વોક્તવત્પ્રકુર્વીત દેહશુદ્ધ્યાદિકં વિધિં

શુભર્ક્ષે સુમુહૂર્તે ચ ચન્દ્રતારાબલાન્વિતે ।
શિવાગ્નિગુરુગોવિપ્રભિષજઃ પૂજયેત્પુરા

તતઃ સેવેત તદ્ભસ્મ યવમાત્રં વરાનને ।
કાન્તાભ્રસત્ત્વં સૌવર્ણભસ્મ ગુઞ્જૈકમાત્રકં

ત્રિફલામધુસર્પિર્ભિઃ પ્રાતઃ શુદ્ધવપુર્લિહેત્ ।
એવં ષોડશમાસાન્તં એકદ્વિત્રિચતુષ્ટયં

પ્રતિમાસં વર્ધયિત્વા યાવદ્યાવકષોડશં ।
કાન્તાદિભસ્મત્રિતયં ગુઞ્જાવૃદ્ધિક્રમે તથા

દ્વિનિષ્કં ત્રિફલાચૂર્ણં સર્પિર્મધુ યથાસુખં ।
પૂર્વોક્તવદ્વિધિં ત્યાજ્યં પ્રકુર્યાન્મમ વલ્લભે

સેવિતં પલમાત્રં તુ વજ્રભસ્મ દિનં ક્રમાત્ ।
વલીપલિતરોગઘ્નં શતાયુષ્યં દદાતિ ચ

દ્વિપલં ચ સહસ્રાયુરયુતં ત્રિપલં તથા ।
ચતુષ્પલં લક્ષમાયુર્દશલક્ષં ચ પઞ્ચમં

કોટ્યાયુષ્યં ષટ્પલં ચ સુરેન્દ્રાયુશ્ચ સપ્તમં ।
બ્રહ્માયુષ્યં ચાષ્ટપલં વિષ્ણુત્વં નવમં પલં

રુદ્રત્વં દશમં દેવિ ઈશ્વરત્વં તતઃ પરં ।
સદાશિવત્વં દ્વાદશ્યાં વજ્રભસ્મ દદાત્યલં

સર્વજ્ઞત્વં સર્વગત્વં સ્વેચ્છાવિહરણં તથા ।
<વજ્રૌદનમ્>
વજ્રૌદનં પ્રવક્ષ્યામિ રસાયનહિતં પરં

પૂર્વવચ્છોધિતે વજ્રે મૃદુકર્મ સમારભેત્ ।
માતૃવાહકમધ્યસ્થં તિત્તિરીમાંસવેષ્ટિતં

તીક્ષ્ણકાન્તાનનરસૈઃ પુનસ્તત્પરિવેષ્ટયેત્ ।
કુલત્થત્રિફલાનીરકોદ્રવેષુ પૃથક્પૃથક્

ત્રિદિનં પાચયેદેવં તદ્વજ્રં વેષ્ટયેદ્દલૈઃ ।
ત્રિવર્ષારૂઢતામ્બુલ્યાસ્તથા કાર્પાસકસ્ય વા

ચેષ્ટિતં જાનુમધ્યસ્થં વજ્રં યામદ્વયાન્મૃદુ ।
વજ્રૌદનં ઇદં પ્રોક્તં વજ્રદ્રુતિરથોચ્યતે

<વજ્રદ્રુતિઃ>
ત્રિક્ષારં ચણકામ્લં ચ રામઠં ચામ્લવેતસં ।
જ્વાલામુખી ચેક્ષુરકં સ્થલકુમ્ભીરસેન ચ

પિષ્ટ્વા સ્નુહ્યર્કયોઃ ક્ષીરૈસ્તદ્ગોલે મૃદુ હીરકં ।
નિક્ષિપેત્તચ્ચ જમ્બીરે દોલાયન્ત્રે ત્ર્યહં પચેત્

એવં કૃતે હીરકસ્ય દ્રુતિર્ભવતિ સૂતવત્ ।
<અન્યદ્રુત્યતિદેશઃ>
પદ્મરાગાદિરત્નાનાં દ્રુતિરેવં કૃતે ભવેત્

અભ્રકાદિમપાષાણા દ્રવન્ત્યેવં કૃતે ધ્રુવં ।
દ્રવન્તિ રસરત્નાનિ મૌક્તિકં ચામ્લવેતસં

સપ્તાહં ભાવયેદ્ઘર્મે ક્ષિપેજ્જમ્બીરકે તતઃ ।
ધાન્યરાશૌ ત્રિસપ્તાહં પુટપાકે દ્રવત્યલં

<વજ્રભસ્મગુણાઃ>
વજ્રભસ્મ યથા તદ્વદ્દ્રુતિમાર્દવયોરપિ ।
ભવેદ્ભસ્મ વરારોહે જરાદારિદ્ર્યમૃત્યુજિત્

રસાયને ભવેત્સૌખ્યં ભસ્મ દ્રુતિમૃદૂદ્ભવં ।
રસાયને તુ સ્ત્રીપુંસૌ ક્રામણે તુ નપુંસકઃ

ષડ્રસં હિમવીર્યં ચ સર્વામયવિનાશનં ।
સર્વદોષપ્રશમનં સર્વસૌખ્યં રસાયનં

વિદ્યુત્પ્રભાં દેહદાર્ઢ્યં સ્વચ્છં સ્નિગ્ધં ચ લેખનં ।
સૌન્દર્યં બલમાયુષ્યં ગ્રહાલક્ષ્મીવિનાશનં

શુદ્ધિર્મૃદુદ્રુતીભસ્મ વૈક્રાન્તસ્ય તુ વજ્રવત્ ।
<સ્વર્ણં તદ્ભેદાઃ>
અથ વક્ષ્યે શ્રેષ્ઠતમં શૃણુ હેમરસાયનં

હેમોત્પત્તિઃ પુરા પ્રોક્તા તથાપિ ત્રિવિધા ભવેત્ ।
રસવેધાદ્ભવેચ્ચૈકં ઇતરત્ક્ષેત્રસમ્ભવં

લોહસઙ્કરજં ચાન્યચ્છ્રેષ્ઠમધ્યકનીયસઃ ।
ક્રમેણ પીતરક્તે ચ પીતરક્તં ચ વર્ણતઃ

નિકર્ષછેદદાહેષુ કુઙ્કુમશ્વેતશોણિતં ।
<સ્વર્ણશુદ્ધિઃ>
દિવ્યં એવંવિધં સ્વર્ણં પટ્ટકં કણશઃ કૃતં

હલિનીકઞ્ચુકીકન્દસ્નુહ્યર્કાગ્નિકરઞ્જકં ।
ધૂર્તગુઞ્જેઙ્ગુદીચીરમૂલતાલાશ્વગન્ધિકાઃ

પિષ્ટ્વેન્દ્રવારુણી ચૈષા મૂલાનિ મથિતેન વૈ ।
લેપયેત્સ્વર્ણપટ્ટાનિ તાપયેજ્જાતવેદસિ

મૂત્રે મથિતે તૈલે કુલુત્થામ્ભસિ કાઞ્જિકે ।
જમ્બીરાર્કપયોમધ્યે પ્રત્યેકં સપ્તધા ક્ષિપેત્

લેપયેત્તાપયેત્સિઞ્ચ્યાદ્ભૂયો ભૂયોઽપિ સપ્તધા ।
વલ્મીકમૃદ્ધૂમસારં ઇષ્ટકાપટુગૈરિકં

પિષ્ટ્વા જમ્બીરનીરેણ લિપ્ત્વા પત્રં પુટીકૃતં ।
ચતુર્વર્ણાભ્રકં તાપ્યં દરદં તાલકં શિલાં

કાન્તકઙ્કુષ્ઠરસકવિમલાસૂતભૂલતાઃ ।
પિષ્ટ્વામ્લેન વટીઃ કુર્યાન્નિષ્કમાત્રાઃ સુરેશ્વરિ

પલાદૂનં ન કર્તવ્યં અધિકં ચ ચતુષ્પલાત્ ।
પુટિતં હેમ શુલ્બં ચ દ્રાવયેચ્ચ સમીકૃતં

તન્મધ્યે તદ્દ્રવીભૂતે ચૈકૈકાં વટિકાં ક્ષિપેત્ ।
સ્વર્ણાદ્દશગુણા વાહ્યા વટિકાઃ શોષિતાઃ ક્રમાત્

યાવચ્છેષં ભવેત્સ્વર્ણં તાવદેવં ધમેચ્છનૈઃ ।
શુદ્ધં તજ્જાયતે દિવ્યં જરામરણરોગહૃત્

<સ્વર્ણભસ્મ>
ચિઞ્ચાપત્રનિભં સ્વર્ણં પત્રં શુદ્ધં ચ પારદં ।
એકાન્તં મર્દયેદમ્લૈસ્તત્પિષ્ટિં અપિ લેપયેત્

સમગન્ધકતાપ્યાભ્યાં પિષ્ટિં મૂષાગતાં ધમેત્ ।
ષોડશાંશં સૂતભસ્મ હેમચૂર્ણે વિનિક્ષિપેત્

અમ્લેન મર્દયેદ્ગાઢં પચેત્તદ્ભૂધરે પુટે ।
એવં ષોડશપર્યન્તં રસં પ્રતિપુટં ક્ષિપેત્

નિરુત્થં હેમભસ્મેદં જાયતે સર્વસિદ્ધિદં ।
<હેમરસાયનમ્>
વિરેકવમનાદ્યૈશ્ચ શુદ્ધદેહઃ શુભે દિને

અર્ચયેદીશવિપ્રાગ્નિગુરુવૈદ્યપુરઃસરાન્ ।
સેવેત શુદ્ધહૃદયો દિવ્યં હેમરસાયનં

કાન્તાભ્રયોઃ સત્ત્વભસ્મ ચૈકગુઞ્જાપ્રમાણકં ।
માષોન્મિતં હેમભસ્મ વરામધ્વાજ્યયુગ્લિહેત્

પૂર્વોક્તવદ્વજ્રમાસષોડશિકાવધિ ।
પૂર્વોક્તવદ્વિધિં ત્યાજ્યં પ્રકુર્વીત રસાયની

શૃણુ ચિત્રાં ગિરિસુતે સેવાં હેમરસાયને ।
પલમાત્રોપયોગેન સર્વરોગવિવર્જિતઃ

તતો દ્વિપલયોગેન વલીપલિતવર્જિતઃ ।
વાક્સિદ્ધિર્દિવ્યદૃષ્ટિશ્ચ ત્રિપલેન ભવેત્પ્રિયે

ચતુઃપલોપયોગેન વિષવ્યાઘ્રાહિભીર્ન હિ ।
તથા પઞ્ચપલેનૈવ દિવ્યાત્મજ્ઞાનિતા ભવેત્

દેવિ ષટ્પલયોગેન સિદ્ધસાધ્યપદં ભવેત્ ।
તથા સપ્તપલેનાપિ વિદ્યાધરપદં ભવેત્

તથાષ્ટપલયોગેન સ્વેચ્છાવિહરણે પટુઃ ।
પલેન નવમેનાપિ ચાષ્ટૈશ્વર્યગુણાન્વિતઃ

તથા દશપલેનાપિ મહેન્દ્રત્વં અવાપ્નુયાત્ ।
એકાદશપલૈર્દેવિ બ્રહ્મત્વં નાત્ર સંશયઃ

દ્વાદશભિઃ પલૈઃ કાન્તે વિષ્ણુત્વં સમુપૈતિ ચ ।
ત્રયોદશપલેનાપિ રૌદ્રં પદં અવાપ્નુયાત્

તથા ચતુર્દશપલૈરૈશ્વરં લભતે પદં ।
પલૈઃ પઞ્ચદશૈરેતિ સદાશિવપદં પરં

તથા સ્યાત્ષોડશપલૈઃ સચ્ચિદાનન્દવિગ્રહઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વકર્તા ચ હર્તા ગોપ્તા સ સર્વગઃ

<હેમદ્રુતિઃ>
હેમદ્રુતિં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ સંપ્રતિ પાર્વતિ ।
ફલપાંશુર્દેવદાલ્યાઃ શક્રગોપોઽશ્વલાલિકા

ટઙ્કણં જાલિનીનીરૈર્ભાવયેદ્બહુધા પ્રિયે ।
દ્રાવયેત્કાઞ્ચનં તત્ર વપેત્સૂતસમા દ્રુતિઃ

ઇમાં દ્રુતિં કાઞ્ચનવદ્ભસ્મ સેવાં ચ કલ્પયેત્ ।
સ્વાદુ તિક્તં કષાયં ચ શીતં ઉષ્ણં રસાયનં

હૃદ્યં કાન્તિપ્રદં શુદ્ધં ચક્ષુષ્યં ગુરુ લેખનં ।
ધૃતિસ્મૃત્યાયુરારોગ્યનયવાક્સિદ્ધિદાયકં

ક્ષયોન્માદાદિરોગાણાં નાશનં દોષશાન્તિકૃત્ ।
સ્નિગ્ધં રુચ્યં દીપ્તિં વીર્યકૃદ્બલવર્ધનં

<કાન્તં તદ્ભેદા લક્ષણઞ્ચ>
અથ કાન્તે પ્રવક્ષ્યામિ કાન્તં કાન્તરસાયનં ।
દિવ્યા ઔષધયઃ સન્તુ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિકાઃ

તેભ્યઃ કાન્તં શ્રેષ્ઠતમં વલીરુક્પલિતાપહં ।
કલ્પાન્તે તાણ્ડવં શંભુઃ શર્વાણીસહિતઃ સ્વયં

ઉચ્ચણ્ડં વ્યતનોત્તત્ર સંજાતાઃ સ્વેદબિન્દવઃ ।
તત્ર તત્ર ગતાસ્તેઽપિ હ્યયસ્કાન્તત્વમાયયુઃ

જાઙ્ગલે બહવો જાતા દેશે સાધારણે ક્વચિત્ ।
જલપ્રાયેઽસ્તિ વા નાસ્તિ જાત્યા પઞ્ચવિધાઃ સ્મૃતાઃ

ભ્રામકં ચુમ્બકં દેવિ કર્ષકં દ્રાવકં તથા ।
રોમકં ચ તથૈકદ્વિત્રિચતુઃ સર્વતોમુખાઃ

તેષાં પઞ્ચવિધાનાં તુ પીતં કૃષ્ણં ચ શોણિતં ।
મિશ્રં પૃથક્પૃથક્તેષાં ક્રમાત્સ્યુરધિદેવતાઃ

બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશભૂતાત્મમાતૃકાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
પીતવર્ણં સ્પર્શવેધિ કૃષ્ણં શ્રેષ્ઠં રસાયને

રસબન્ધકરં રક્તં મિશ્રં સર્વરુજાપહં ।
રોમકં ગ્રહભીતિઘ્નં દ્રાવકં ચોત્તમોત્તમં

ઉત્તમં મધ્યમં નીચં કર્ષકં ચુમ્બકં ક્રમાત્ ।
ભ્રામકં લક્ષણં વચ્મિ લોહં તુ ભ્રામયેત્તતઃ

તસ્માદ્ભ્રામકમિત્યુક્તં ચુમ્બકં લોહચુમ્બકં ।
કર્ષકં કર્ષયેલ્લોહં દ્રાવકં દ્રાવયેદ્યતઃ

સ્ફુટનાદ્રોમજનનં તદ્રોમકમુદાહૃતં ।
અત્યુત્તમં બહુમુખં ચતુઃપઞ્ચાસ્યમુત્તમં

મધ્યમં સ્યાદ્દ્વિત્રિમુખં નીચમેકમુખં ભવેત્ ।
ભ્રામકં ચુમ્બકં સર્વરોગાણાં નાશને હિતં

કર્ષકં દ્રાવકં શ્રેષ્ઠં રસયોગે રસાયને ।
રસદ્વિપાઙ્કુશમિદં કાન્તં પઞ્ચવિધં પ્રિયે

સમીરણાતપસ્પૃષ્ટં ન ગ્રાહ્યં તત્કદાચન ।
હસ્તદ્વયં સમુત્ખાય કાન્તં ગ્રાહ્યં વરાનને

<કાન્તસત્ત્વપાતનમ્>
આદૌ સમ્પૂજ્ય દુર્ગાં ચ ગણેશં ભૈરવં પ્રિયે ।
તીવ્રાગ્નિના દહેત્કાન્તં સેચયેત્ત્રિફલામ્બુના

તત્કાન્તં ચૂર્ણયેત્સૂક્ષ્મં કાચસામુદ્રટઙ્કણૈઃ ।
લાક્ષાગુગ્ગુલુગુઞ્જાભિરૂર્ણાજ્યમધુસિક્થકૈઃ

શશાસ્થિક્ષુદ્રમીનૈશ્ચ ભલ્લાતતિલકલ્કકૈઃ ।
સર્જક્ષારયવક્ષારરાલૈશ્ચિરગુલૈસ્તથા

ન્યઙ્કુસૈરિભદન્તીનાં વિષાણૈશ્ચ સમાંશકૈઃ ।
એતત્સમાંશં તત્કાન્તમજાક્ષીરેણ મર્દયેત્

મેલયેત્પઞ્ચમાહિષ્યૈર્દધ્યાદ્યૈર્ગોમયાન્તકૈઃ ।
શ્લક્ષ્ણં પિષ્ટ્વા વટીઃ કુર્યાત્કર્ષમાત્રાઃ સુરેશ્વરિ

કોષ્ઠીયન્ત્રે વઙ્કનાલે ખદિરાઙ્ગારકૈર્દૃઢં ।
પઞ્ચ પઞ્ચ વટીસ્તત્ર નિક્ષિપેચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ

ત્રિયામમથનાદેવ કાન્તાત્સત્વં પતેચ્છુચિ ।
તત્સર્વં કણશઃ કૃત્વા કાચાદ્યૈરૌષધૈઃ સમૈઃ

મૂષાગતં ધમેત્તીવ્રમેવં ધામ્યં ત્રિધા પ્રિયે ।
એવં કૃતં તુ તત્કાન્તસત્વં સત્ત્વતમં ભવેત્

<કાન્તસ્વરૂપમ્>
કાન્તલોહસ્ય પાત્રસ્થજલે તૈલસ્ય બિન્દવઃ ।
ન સર્પન્તિ ચણાસ્ત્વેતાઃ કૃષ્ણાઃ સ્યુર્નાત્ર સંશયઃ

ઘૃષ્ટહિઙ્ગોર્ન ગન્ધઃ સ્યાત્ક્ષીરોર્મિઃ શિખરાકૃતિઃ ।
ન કદાચિદ્ભુવિ પતેચ્છિવા મુઞ્ચતિ તિક્તતાં

તલ્લોહક્ષિપ્તં ઉષ્ણામ્બુ શીતલં ભવતિ ક્ષણાત્ ।
<લોહશુદ્ધિઃ>
ઊનં પઞ્ચપલાન્નૈવ નોર્ધ્વં પઞ્ચદશાત્પલાત્

ત્રિફલા ષોડશપલા તચ્ચતુર્ગુણમમ્બુ ચ ।
ક્વાથયેત્પાદશેષં તુ તસ્મિન્પત્રાણિ ઢાલયેત્

શશરક્તપ્રલિપ્તાનિ શોષયેદાતપે પુનઃ ।
તાપિતાનિ પુનસ્તક્રતૈલસૌવીરસર્પીંષિ

ક્ષૌદ્રાર્કક્ષીરજમ્બીરકુલત્થકરસેષ્વપિ ।
લેપનં શોષણં દાહં સેચનં ચ ક્રમાત્પ્રિયે

પ્રત્યેકં સપ્તધા કુર્યાદ્ગિરિદોષં ત્યજેદયઃ ।
<લોહસંસ્કારમન્ત્રાઃ>
આદૌ મન્ત્રસ્તતઃ કર્મ કર્તવ્યો મન્ત્ર ઉચ્યતે

ઉદ્ભવોદ્ભવશબ્દઃ સ્યાચ્ચતુર્થ્યન્તોઽમૃતાત્પરઃ ।
સ્વાહાન્તઃ પ્રણવશ્ચાદૌ મન્ત્રોઽયં મર્દને સ્થિતઃ

ઓં અમૃતોદ્ભવોદ્ભવાય સ્વાહા ।
રક્ષાયૈ લોહનરયોરયમેકોદ્ભવો મનુઃ ।
વિના સ્વાહાપદં સ્થાને ફડન્તં યઃ સમુચ્ચરેત્

ઓં અમૃતોદ્ભવાય ફટ્પ્રણવોર્ધ્વં નમશ્ચણ્ડવજ્રપાણય ઇત્યપિ ।
તતઃ પરં મહાયક્ષસેનાધિપતયે નમઃ

દ્વિરુક્તં સુરુશબ્દસ્ય મહાવિદ્યાબલાય ચ ।
તતઃ સ્વાહેતિ મન્ત્રોઽયં બલિકર્મણિ કીર્તિતઃ

ઓં નમશ્ચણ્ડવજ્રપાણયે મહાયક્ષસેનાધિપતયે નમઃ સુરુ સુરુ મહાવિદ્યાબલાય સ્વાહા ।
<લોહભસ્મ>
એતાનિ લોહપત્રાણિ સૂક્ષ્મં સંચૂર્ણયેત્તતઃ ।
અયઃપાત્રે કાન્તચૂર્ણં નિક્ષિપ્ય ત્રિફલારસૈઃ

સેચયેત્તદયોદર્વ્યા ચાલયન્પાચયેદિતિ ।
પિણ્ડીભૂતં તદાદાય મૃત્તિકાપટલે શુભે

સંપુટે નિક્ષિપેત્સમ્યક્ષોડશાઙ્ગુલગર્તકે ।
નિધાયારણ્યકારીષમધ્યગં કારિષં દહેત્

અહોરાત્રં પ્રકુર્વીત વાતાતપવિવર્જિતં ।
પુનઃ પ્રાતઃ સમાદાય વરાક્વાથેન મર્દયેત્

સ્થાલીસંપુટયોરેવં કુર્યાત્પાકપુટૈઃ ક્રમાત્ ।
એવં વિદધ્યાત્સપ્તાહં તસ્મિન્ક્ષેપ્યં ચ હિઙ્ગુલં

લોહસ્ય ષોડશાંશં ચ નારીસ્તન્યેન મર્દયેત્ ।
સ્થાલ્યાં પાકં સંપુટે ચ પુટં કુર્વીત ષોડશ

નિરુત્થં તદ્ભવેદ્ભસ્મ દેવિ યોજ્યં રસાયને ।
<લ્હોહભસ્મનોઽમૃતીકરણમ્>
યાવત્સ્યાત્ત્રિફલા તસ્માદ્ભવેદ્વારિ ચતુર્ગુણં

અષ્ટાવશેષં ક્વાથયેત્ક્વાથસ્ય સદૃશં ઘૃતં ।
ઘૃતતુલ્યં કાન્તભસ્મ તામ્રપાત્રે પચેત્પ્રિયે

લોહદર્વ્યા પ્રચલયન્યાવચ્છુષ્યતિ તદ્રસઃ ।
તાવન્મૃદ્વગ્નિના પાચ્યં લોહતુલ્યાં સિતાં ક્ષિપેત્

અમૃતીકરણમિત્યુક્તં સર્વયોગવહં પરં ।
<લોહપાકભેદાઃ>
લોહપાકં પ્રવક્ષ્યામિ તદ્ભવેત્ત્રિવિધં પ્રિયે

મૃદુમધ્યખરાઃ પ્રોક્તા જમ્બીરસદૃશો મૃદુઃ ।
મધ્યમઃ પિણ્ડસદૃશો વાલુકાસદૃશઃ ખરઃ

<કાન્તલોહરસાયનસેવાક્રમઃ>
અથ સેવાં પ્રવક્ષ્યામિ કાન્તલોહસ્ય ભસ્મનઃ ।
સુમુહૂર્તે શુભદિને પૂજિતેશાદિદેવતઃ

સેવેત સિદ્ધિદં દિવ્યં કાન્તભસ્મ રસાયનં ।
શુદ્ધદેહો વિરેકાદ્યૈરભ્રભસ્મ પુરા પ્રિયે

માસમેકં તુ સેવેત તસ્માચ્છુદ્ધવપુર્ભવેત્ ।
માષમાત્રં કાન્તભસ્મ ગુઞ્જામાત્રાભ્રભસ્મ ચ

દ્વિનિષ્કં ત્રિફલાચૂર્ણં મધુસર્પિઃસમન્વિતં ।
લિહેત્પ્રાતર્વિશુદ્ધાત્મા સ્નાનદાનાદિકર્મભિઃ

અનુપેયં તતો લોહાદ્ગવ્યં ષષ્ટિગુણં પયઃ ।
ધારોષ્ણં તદભાવે તુ કૃત્વા ક્ષીરં સમામ્બુકં

યાવત્ક્ષીણજલં ક્વાથ્યં ક્ષીરં ચાનુપિબેત્પ્રિયે ।
તદસાત્મ્યે વરાક્વાથં ગુડૂચ્યા વા કષાયકં

ઇત્યેકમાસં સેવેત ક્રમાદ્દ્વિત્રિચતુષ્ટયં ।
પ્રતિમાસં માષગુઞ્જાવૃદ્ધિઃ કાન્તાભ્રભસ્મનોઃ

એવં ષોડશમાસાન્તં વૃદ્ધિઃ ષોડશમાત્રકાઃ ।
પૂર્વોક્તવદ્વિધિં ત્યાજ્યં કુર્યાત્સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્

અસ્ય વત્સરયોગેન ક્ષુદ્રામયવિનાશનં ।
એતદ્દ્વિવર્ષયોગેન મહારોગપ્રણાશનં

ત્રિવર્ષાત્પલિતં હન્તિ ચતુર્વર્ષાદ્વલિં હરેત્ ।
પઞ્ચમાદપમૃત્યુઘ્નં ષષ્ઠે સ્યાદાયુષઃ શતં

સપ્તાબ્દે સૂર્યવદ્દીપ્તિં દશમે સિદ્ધિમેલનં ।
વૈદ્યાધરં સમાપ્નોતિ વર્ષે ચૈકાદશે પ્રિયે

ત્રયોદશાબ્દે દેવત્વં ઇન્દ્રત્વં ચ ચતુર્દશે ।
તથા પઞ્ચદશાબ્દે ચ સર્વલોકપ્રિયો ભવેત્

ષોડશાબ્દેઽષ્ટસિદ્ધિઃ સ્યાત્સત્યં સત્યં મહેશ્વરિ ।
<કાન્તદ્રુતિક્રમઃ>
સુવર્ણદ્રુતિવત્કાન્તદ્રુતિઃ સ્યાત્પૂર્વવત્પ્રિયે

કાન્તદ્રુતિર્ભવેદ્ભસ્મ કાન્તલોહસ્ય ભસ્મવત્ ।
<લોહભેદાસ્તદ્ગુણાશ્ચ>
કિટ્ટં મુણ્ડં તથા તીક્ષ્ણં કાન્તં પૂર્વોત્તરોત્તરં

ગુણાઢ્યાઃ સ્યુર્દશશતસહસ્રં લક્ષકં ક્રમાત્ ।
શતાધિકો ભવેત્કાન્તસ્ત્વૌષધાનાં રસાયનં

ત્રિદોષશમનં દિવ્યં સર્વરોગાપહારકં ।
કાન્તિં રુચ્યં ચ ચક્ષુષ્યં હૃદ્યં આયુષ્યદં શુચિ

સ્થૈર્યં દાર્ઢ્યં ચ ધાતૂનાં બલવચ્ચ રસાયનં ।
<અભ્રકોત્પત્તિઃ તદ્ભેદા લક્ષણઞ્ચ>
અથાભ્રકં પ્રવક્ષ્યામિ તદુત્પત્ત્યાદિકં ક્રમાત્

પુરાદિશક્તિર્ભવતી શ્વેતદ્વીપે મનોરમે ।
ઇન્દ્રાણીકમલાવાણીગાયત્રીપ્રમુખૈઃ સહ

અરુન્ધતીમુખૈર્દિવ્યમુનિદારૈશ્ચ સંયુતા ।
સંચિક્રીડે મહામાયા ચિત્સદાનન્દરૂપિણી

આનન્દાશ્રુકણાઃ ક્ષૌમે ન્યપતન્બહવો દૃશોઃ ।
તદા ઋતુમતી જાતા તતઃ સ્વાદુ સરિત્પતેઃ

તીરે ત્યક્ત્વા ચ તદ્વસ્ત્રં સ્નાત્વા કૈલાસમાયયૌ ।
વાત્યાવશેન તદ્વસ્ત્રં ક્ષીરાબ્ધૌ ન્યપતત્તદા

દેવાસુરૈર્મથ્યમાનાત્તસ્માત્ક્ષીરામ્બુધેસ્તદા ।
સમભૂત્તદ્રજોવસ્ત્રં ચતુર્ધાભ્રકસંજ્ઞકં

કૃષ્ણાભ્રકં સાઞ્જનાભં પીતં દેવ્યઙ્ગલેપનાત્ ।
રક્તં તસ્ય રજોરૂપં ક્ષૌમં શ્વેતં અભૂદિતિ

ચતુર્વિધં તદાલોક્ય રસબન્ધનકારણં ।
રસાયનં રોગહરં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકં

ઇત્યૂચિરે સુરાઃ સર્વે સાક્ષાદમૃતસંમિતં ।
શ્વેતં રજતકાર્યેષુ ત્રયમન્યત્સુવર્ણકે

સર્વં રસાયને યોજ્યં રક્તપીતસિતાસિતં ।
શ્વેતાચ્છતગુણં રક્તં રક્તાત્પીતં સહસ્રકં

પીતાલ્લક્ષગુણં કૃષ્ણં જ્ઞેયં લોહે રસાયને ।
પ્રત્યેકં તાનિ જાયન્તે ચતુર્ધા જાતિતઃ ક્રમાત્

પિનાકં દર્દુરં નાગં વજ્રં ચેતિ ચતુર્વિધં ।
વજ્રં સમાહરેન્મુખ્યં ત્રીણ્યન્યાનિ વિવર્જયેત્

પિનાકમગ્નિનિક્ષિપ્તં મુઞ્ચતે દલસંચયં ।
તત્સેવિતં મલં બદ્ધ્વા મારયેદ્રોગકારણં

દર્દુરં વહ્નિનિક્ષિપ્તં કુરુતે ભેકનિઃસ્વનં ।
તદુત્પાદયતે રોગમશ્મર્યાખ્યં અસાધ્યકં

નાગમગ્નૌ વિનિક્ષિપ્તં ફૂત્કારં વિતનોતિ યત્ ।
તત્સેવયા મહાકુષ્ઠં મણ્ડલાખ્યં ભવેદ્ધ્રુવં

<ગ્રાહ્યલક્ષણમ્>
એતત્ત્રિતયસેવાભિર્જાયતે રોગસંચયઃ ।
વહ્નિસ્થિતં તુ વજ્રાભ્રં વિકારાન્નાચરેત્ક્વચિત્

તસ્માદ્વજ્રાભ્રકં સેવ્યં વલીપલિતમૃત્યુજિત્ ।
રાજહસ્તાત્પરં ગ્રાહ્યં ખનિત્રેન તદાકરાત્

<વજ્રાભ્રઃઃ પરીક્ષાઃઃ બદ્કુઅલિત્ય્>
ભારયુક્તં પૃથુદલં સ્નિગ્ધં મોચ્યદલં સુખં ।
કાચચન્દ્રકકિટ્ટાભં ન યોજ્યં તત્કદાચન

<ધાન્યાભ્રકમ્>
પૂર્વોક્તલક્ષણયુતં વજ્રાભ્રં ધમયેદ્દૃઢં ।
અર્કક્ષીરારનાલે ચ ગોમૂત્રે ત્રિફલારસે

મેઘનાદરસે ચેત્થં નિક્ષિપેત્તેષુ તત્ત્રિધા ।
સમ્યગ્દલં મોચયિત્વા મેઘનાદામ્લયોર્દ્રવૈઃ

ભાવયેદાતપે તીવ્રે શ્લક્ષ્ણં પિષ્ટ્વાથ વસ્ત્રકે ।
નિક્ષિપ્ય ધાન્યસહિતં બદ્ધ્વા તત્કાઞ્જિકે પુનઃ

કરાભ્યાં ઘટ્ટયેદ્ગાઢં સૂક્ષ્મં તત્કાઞ્જિકે સ્રવેત્ ।
તત્કુર્યાદાતપે શુષ્કં એતદ્ધાન્યાભ્રકં સ્મૃતં

<અભ્રકસત્વપાતનમ્>
કાન્તવત્સત્વપતનમભ્રકસ્ય ભવેત્પ્રિયે ।
હેમ રૂપ્યં માક્ષિકં ચ વૈક્રાન્તં મધુ ટઙ્કણં

ગુઞ્જા ગુડં ઘૃતં ભલ્લં એકૈકં દશનિષ્કકં ।
પિષ્ટ્વાર્કપયસા કાર્યા વટિકાઃ કર્ષમાત્રકાઃ

શતનિષ્કેઽભ્રસત્વેઽસ્મિન્વિદ્રુતે વટિકાઃ ક્ષિપેત્ ।
એકૈકઘટિકામાત્રં વટ્યઃ ક્ષેપ્યાઃ શનૈઃ શનૈઃ

યાવત્તત્સત્ત્વશેષં સ્યાત્તાવદ્ધામ્યં અતન્દ્રિતૈઃ ।
ઇદં અભ્રકસત્ત્વં તુ દેવયોગ્યં રસાયનં

<અભ્રકસત્વભસ્મ>
ચૂર્ણીકૃત્યાભ્રસત્ત્વં તન્મેઘનાદઃ પુનર્નવા ।
સૂરણોઽર્કદલં મુસ્તા જમ્બીરસ્તાલમૂલિકા

ત્રિફલા વજ્રવલ્લી ચ શાઙ્ગેરી મરિચં તથા ।
અમ્લવર્ગો વટજટા કાર્પાસમુનિશિગ્રુકં

એકવીરા કોકિલાક્ષી સર્પાક્ષી તુલસી વચા ।
પેટારી વાકુચી કન્યા ચૈકૈકસ્ય રસૈઃ પૃથક્

મર્દનં ઘર્મપાકં ચ સ્થાલીપાકં પુટં ક્રમાત્ ।
એકૈકાહં પ્રકુર્વીત તતો દરદમાક્ષિકે

સત્વષોડશભાગેન યોજ્યં પેષ્યં વરારસૈઃ ।
પુટષોડશપર્યન્તં કુર્યાદેવં હિ ભૈરવિ

પૂર્વોક્તવત્સ્યાદમૃતીકરણં કાન્તસત્વવત્ ।
નિરુત્થં ભસ્મ ભવતિ ચાયુરારોગ્યદાયકં

<અભ્રકસત્વસેવાક્રમઃ>
અથ સેવાં પ્રવક્ષ્યામિ ઘનસત્વરસાયને ।
વમનાદિવિશુદ્ધાત્મા પૂજિતસ્વેષ્ટદેવતઃ

ગુઞ્જામાત્રાભ્રસત્વં ચ દ્વિનિષ્કં ત્રિફલારજઃ ।
મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેત્પ્રાતરેકમાસં ભજેદિતિ

એવં ષોડશમાસાન્તં માસવૃદ્ધિક્રમેણ વૈ ।
ગુઞ્જાવૃદ્ધિર્ભવેદ્દેવિ સેવેતેત્થં રસાયનં

પૂર્વોક્તવદ્વિધિં ત્યાજ્યં પ્રકુર્વીત સુરેશ્વરિ ।
વર્ષેણ દેહશુદ્ધિઃ સ્યાદ્દ્વિવર્ષાદામયાચ્ચ્યુતઃ

ત્રિવત્સરાન્મહારોગનાશનં ભવતિ ધ્રુવં ।
ચતુર્વર્ષાન્મહાકાન્તિબલવીર્યપ્રવર્ધનં

પઞ્ચવર્ષાદ્દેહદાર્ઢ્યં ષષ્ઠે વાક્સિદ્ધિમેતિ હિ ।
સપ્તમે દિવ્યદૃષ્ટિઃ સ્યાદષ્ટમે વિષનાશનં

નવાબ્દે સિદ્ધતામેતિ તતો વિદ્યાધરો ભવેત્ ।
એકાદશાબ્દે ત્વિન્દ્રત્વં દ્વાદશે બ્રહ્મતા ભવેત્

ત્રયોદશાબ્દે વિષ્ણુત્વં રુદ્રત્વં ચ ચતુર્દશે ।
ઈશત્વં પઞ્ચદશકે ષોડશાબ્દે સદાશિવઃ

અણિમાદિયુતઃ સ્વૈરી સર્વજ્ઞઃ સર્વકૃદ્ભવેત્ ।
<અભ્રકદ્રુતિઃ>
અથાભ્રકદ્રુતિં વક્ષ્યે કઞ્ચુકીકન્દ એવ ચ

કપિતિન્દૌ કેશતૈલે પ્રત્યેકં તુ ત્રિધા વપેત્ ।
મૂષાયાં દ્રાવયિત્વા તદભ્રસત્વદ્રુતિર્ભવેત્

ભસ્મીકુર્યાત્પ્રયત્નેન દ્રુતિમભ્રકસત્વવત્ ।
<અભ્રકગુણાઃ>
ષડ્રસઃ સર્વરોગઘ્નસ્ત્રિદોષશમનઃ પરઃ

વીર્યાયુષ્યબલપ્રજ્ઞાકાન્તિરૂપવિવર્ધનઃ ।
વપુર્દાર્ઢ્યસ્થૈર્યયુક્તો વલીપલિતમૃત્યુહા

રુચ્યો વૃષ્યો લઘુઃ શીતો મેધ્યઃ સ્નિગ્ધો રસાયનં ।
અભ્રકં દીપનં ગ્રાહિ શ્રેષ્ઠં પારદબન્ધનં

પક્ષજિત્સૂતરાજસ્ય ભસ્મીભૂતાભ્રસત્વકઃ ।
અભ્રસ્ય પત્રં રોગઘ્નં તચ્ચ સત્વં દૃઢંકરં

ચેતસત્વં મૃદુ હરેદ્દ્રુતિસ્તાંશ્ચ દરિદ્રતાં

âક્, ૧, ૮
<રસાયનસેવા>
સૂતો વજ્રં સુવર્ણં ચ કાન્તલોહં તથાભ્રકં ।
પઞ્ચૈતાન્યમૃતાનિ સ્યુઃ કલ્પિતાનિ નૃણાં મયા

મત્તકાશિનિ યો વેત્તિ સોઽપિ સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ ।
અહં રસો રસશ્ચાહમાવયોરન્તરં ન હિ

તેન યુક્તાસ્તુ વજ્રાદ્યાઃ સિદ્ધિદાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ ।
પુરુષં રસસેવાર્હં વદામિ શૃણુ પાર્વતિ

સ્ત્રીક્લીબબાલકાનાં ચ ન હિ યોજ્યં રસાયનં ।
બાલાઃ પઞ્ચદશાબ્દા યે કુમારાંસ્ત્રિંશદબ્દકાઃ

પઞ્ચાશદ્વર્ષદેશીયા યુવાનઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
અતઃ પરં ચ સ્થવિરાઃ ભવેયુસ્તે રસાયને

યથોક્તકાલે સિદ્ધિઃ સ્યાત્કુમારસ્ય રસાયનાત્ ।
તસ્માદ્દ્વિગુણકાલેન યૂનઃ સિદ્ધિર્ભવેદ્ધ્રુવં

તસ્માત્ત્રિગુણકાલેન વૃદ્ધઃ સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
જ્ઞાતવ્યાઃ ક્રમશો દેવિ હ્યુત્તમો મધ્યમોઽધમઃ

<રસાયનસેવાક્રમઃ>
પૂર્વં અભ્રકમશ્નીયાત્તતઃ કાન્તરસાયનં ।
અથ કાન્તાભ્રકં દેવિ પશ્ચાદ્ધેમરસાયનં

અથાભ્રકં સ્વર્ણયોગં કાન્તહેમરસાયનં ।
ઘનકાન્તસ્વર્ણયોગં તતો વજ્રરસાયનં

અથાભ્રવજ્રસેવાં ચ કાન્તવજ્રમતઃ પરં ।
ઘનાયસ્કાન્તહીરં ચ હેમવજ્રં તતો ભવેત્

પશ્ચાદભ્રસ્વર્ણવજ્રં કાન્તાષ્ટાપદવજ્રકં ।
ઘનકાન્તં હેમવજ્રમતઃ પારદભક્ષણં

તથાભ્રરસયોગં સ્યાત્તતઃ કાન્તરસં ભવેત્ ।
ઘનકાન્તરસં દેવિ પશ્ચાદ્ધેમરસં ભવેત્

ઘનહેમરસં પશ્ચાત્કાન્તહેમરસં તતઃ ।
ઘનકાન્તં હેમસૂતમતો વજ્રરસં ભવેત્

ઘનવજ્રરસં દેવિ કાન્તવજ્રરસં તતઃ ।
ઘનકાન્તં વજ્રસૂતં હેમવજ્રરસં તતઃ

ઘનહેમપવીસૂતં કાન્તહેમપવીરસં ।
ઘનકાન્તસ્વર્ણવજ્રરસં અસ્માત્પરં ન હિ

ઉત્તરોત્તરતઃ સર્વે ચૈતે સર્વગુણોત્તરાઃ ।
રસાયનાનિ પઞ્ચ સ્યુરેકૈકાનિ વરાનને

રસા દ્વિદ્વ્યૌષધભવાસ્ત્રિત્ર્યૌષધભવા દશ ।
ચતુશ્ચતુર્ભવાઃ પઞ્ચ ત્વેકઃ પઞ્ચૌષધોદ્ભવઃ

એકત્રિંશદ્વરારોહે રસાયનમિતિ પ્રિયે ।
ઘનં કાન્તં હેમ વજ્રં પારદશ્ચેતરં

પૂર્વોત્તરોત્તરગુણા ભવન્તિ પ્રાણવલ્લભે ।
રસસ્ય ક્રામણં વજ્રં હેમકાન્તઘનં ભવેત્

વજ્રસંક્રામણં હેમ કાન્તં વ્યોમ ભવેત્પ્રિયે ।
હેમ્નઃ કાન્તભવં યોજ્યં કાન્તસ્ય ક્રામણં ઘનં

અભ્રસ્ય ક્રામણં ચાભ્રસત્ત્વં સિદ્ધિપ્રદં યતઃ ।
એકૈકૌષધસેવાયાં યથોક્તં ક્રામણં ભવેત્

યુક્તો દ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચભૈષજ્યૈઃ ક્રામણં ન હિ ।
ત્રિફલામધુસર્પીંષિ સામાન્યક્રામણં ભવેત્

âક્, ૧, ૯
<રસાયનાર્હરસસંસ્કારઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
શ્રીભૈરવી ।
રસાયનાર્હાં સૂતસ્ય સંસ્કૃતિં વદ મે વિભો ।
શ્રીભૈરવઃ ।
શૃણુ પાર્વતિ યત્નેન સંસ્કારં શોધનાદિકં

પુનર્નવારસૈઃ પેષ્યં ધાન્યાભ્રં પારદં સમં ।
તપ્તખલ્વે દિનં દેવિ વજ્રમૂષાગતં રસં

પચેદ્ભૂધરયન્ત્રે ચ પુનઃ સંમર્દયેચ્ચ તં ।
પૂર્વદ્રવૈર્યથાપૂર્વં મર્દનં પાચનં પુનઃ

કૃત્વૈવં દશવારં તં પાત્યં પાતનયન્ત્રકે ।
શુદ્ધઃ સ્યાત્પારદો દેવિ યોજ્યો યોગે રસાયને

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
દશમાંશં રસાદ્ગન્ધં તપ્તખલ્વે વિનિક્ષિપેત્ ।
વરાજમ્બીરકન્યાગ્નિદ્રવૈર્યામં વિમર્દયેત્

પાતયેત્પાતનાયન્ત્રે કુર્યાદેવં તુ સપ્તધા ।
સગન્ધકં મર્દનં ચ પાતનં ભવતિ પ્રિયે

શુદ્ધઃ સ્યાત્પારદો દેવિ યોગ્યો યોગે રસાયને ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
તિલતૈલૈર્માહિષિકૈર્મૂત્રૈર્મર્દ્યામ્લકેન ચ

ગોમાંસૈર્હિઙ્ગુલં પાચ્યં લોહપાત્રે ક્રમાગ્નિના ।
સપ્તાહં લોહદણ્ડેન ચાલયન્સદ્રવં મુહુઃ

સાર્દ્રમાયૂરપિત્તેન ભાવયેદાતપે દિનં ।
પાચયેત્પાતનાયન્ત્રે દરદં ખરવહ્નિના

શુદ્ધો ભવેચ્ચતુર્યામાત્પારદઃ સ્યાદ્રસાયને ।
<રસભસ્મક્રમઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
ઊર્ધ્વાધસ્તાત્ખજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય સમગન્ધકં

નિક્ષિપેત્પક્વમૂષાયાં ગર્તે દ્વાભ્યાં ચતુર્ગુણં ।
કાકમાચીદ્રવં દત્ત્વા નિરુધ્યૈનાં ક્રમાગ્નિના

પચેદ્ગુણ્ડકયન્ત્રસ્થાં મૂષાં યામચતુષ્ટયં ।
ભસ્મસાજ્જાયતે સૂતો યોજયેત્તુ રસાયને

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
જીર્ણસૂતં સ્નુક્ક્ષીરૈઃ સમં ગન્ધં વિમર્દયેત્ ।
દિનં તતો ગર્ભયન્ત્રે પુટે ભસ્મતિ પૂર્વવત્

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
ખજીર્ણસૂતં તુલ્યાંશં લાક્ષોર્ણામધુટઙ્કણં ।
ગુઞ્જાં ભૃઙ્ગરસૈઃ સર્વં દિનમેકં વિમર્દયેત્

અન્ધ્રિતં વજ્રમૂષાયાં ધમેદ્ભસ્મતિ પારદઃ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
ઘનજીર્ણં રસં ગન્ધં ત્ર્યહં તુલ્યં વિમર્દયેત્

અહિમાર્યા રસૈર્વાથ હ્યજામાર્યા રસેન વા ।
રસેન કીટમારિણ્યાઃ શ્વેતાઙ્કોલરસેન વા

દિવારાત્રં કરીષાગ્નૌ મૃણ્મયે સંપુટે દહેત્ ।
તુષાગ્નિના વા ત્રિદિનાદ્ભસ્મીભવતિ પારદઃ

તપ્તખલ્વે વજ્રભસ્મ જીર્ણે સૂતે સમં ત્ર્યહં ।
હંસપાદીરસૈર્મર્દ્યં બીજૈર્દિવ્યૌષધોદ્ભવૈઃ

લેપયેદ્વજ્રમૂષાયાં તત્ર પૂર્વં રસં ક્ષિપેત્ ।
ત્ર્યહં તુષાગ્નિના પાચ્યં હંસપાદીદ્રવૈઃ પુનઃ

મર્દયેત્ત્રિદિનં ગાઢં તદ્ગોલં પૂર્વવત્પચેત્ ।
ભસ્મીભવતિ સૂતેન્દ્રઃ શઙ્ખકુન્દેન્દુસન્નિભઃ

<જારિતરસમારણમ્; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અથ વક્ષ્યામિ દેવેશિ જારિતં રસમારણં ।
પ્રથમં જારણં કુર્યાત્સબીજં સુરનાયિકે

અજારિતં રસં મૂઢઃ પ્રમાદાન્મારયેદ્યદિ ।
મમ દ્રોહી સ પાપિષ્ઠો મહાપાતકવાન્ભવેત્

ભ્રૂણહા ગુરુઘાતી ચ ગોઘ્નઃ સ્ત્રીબાલઘાતકઃ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કુર્યાજ્જારણપૂર્વકં

મારણં રસરાજસ્ય મમ બીજસ્ય પાર્વતિ ।
ધરાયાં ગોમયં દેવિ સ્થાપયિત્વા તત ઉપરિ

પક્વમૂષાયાં વિનિક્ષિપ્ય તન્મધ્યે કટુતુમ્બિજં ।
તૈલં નિધાય સૂતં ચ નિક્ષિપેચ્ચ તત ઉપરિ

કાકમાચીરસો દેયસ્તૈલતુલ્યો વરાનને ।
શુદ્ધં ગન્ધં વ્રીહિમાત્રં દત્ત્વા મૂષાં નિરોધયેત્

તદૂર્ધ્વં ખાદિરાઙ્ગારપૂરિતં શ્રાવકં ન્યસેત્ ।
જ્ઞાત્વા તત્સ્વાઙ્ગશીતત્વં પુનર્ગન્ધં ચ તૈલકં

કાકમાચીદ્રવં દત્ત્વા વહ્નિમેવં પુનઃ પુનઃ ।
અધસ્તાદ્ગોમયં સાન્દ્રમુપરિષ્ટાચ્ચ પાવકં

કાકમાચીદ્રવઃ સૂતસ્તૈલં ચૈતત્ત્રયં સમં ।
જારયેત્ષડ્ગુણં ગન્ધં રસસ્યેત્થં મુખીકૃતિઃ

દિનં જમ્બીરનીરેણ મર્દયેત્તં રસં પુનઃ ।
ચતુઃ ષષ્ટ્યંશકં હેમ્નઃ પત્રં કણ્ટકભેદનં

મયૂરપિત્તં તૈલં ચ લિપેત્સર્ષપસંભવં ।
અભાવે તૈલપિત્તસ્ય ચૂલિકાલવણં બલિં

જમ્બીરસ્ય રસૈર્મર્દ્યં તં રસં હેમપત્રકં ।
પાચયેત્પૂર્વવદ્વહ્નૌ જમ્બીરસ્ય રસૈઃ પુનઃ

સમ્પૂર્ણાં રોધયેન્મૂષાં પૂર્વવજ્જારયેત્પુનઃ ।
દ્વાત્રિંશદંશકં હેમ ષોડશાંશં તત ઉપરિ

મર્દયેજ્જારયેદેવં તતઃ સૂતસ્ય મારણં ।
સમૂલાં કુમ્ભિં આદાય ગવાં મૂત્રેણ પેષયેત્

દિનમેકં તદ્રસેન મર્દયેત્પારદં સુધીઃ ।
સંપુટે કાન્તજે ક્ષિપ્ત્વા ચોર્ધ્વાધશ્ચ નિયામકાન્

ચુલ્લ્યાં મૃદ્વગ્નિના પાચ્યં દિનં ભસ્મ ભવેદ્રસઃ ।
અક્ષીણો મૃત્યુનાશી સ્યાજ્જરાદારિદ્ર્યનાશનઃ

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
વાસિતં પારદં કર્ષમષ્ટગુઞ્જાઃ સુવર્ણકં ।
મૃતં વજ્રં ચતુર્ગુઞ્જં મર્દ્યં હંસપદીરસૈઃ

તપ્તખલ્વે વજ્રમૂષાગતં કૃત્વા નિરોધયેત્ ।
પચેદ્ભૂધરયન્ત્રે ચ પુનરાદાય તં રસં

હંસપાદીદ્રવૈર્મર્દ્યં તપ્તખલ્વે દિનત્રયં ।
પૂર્વવદ્ભૂધરે યન્ત્રે પચેત્સૂતં પુનઃ પુનઃ

એવં શતપુટં કૃત્વા ભસ્મ સ્યાદ્રક્તવર્ણકં ।
એતાનિ રસભસ્માનિ શસ્તાનિ ચ રસાયને

<રસાયનયોગાઃ; અભ્રકરસાયનમ્>
એકદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચયોગયુક્તં રસાયનં ।
ક્રમાદ્વક્ષ્યામિ દેવેશિ તત્રાપ્યભ્રકસેવનં

વમનાદિવિશુદ્ધાત્મા ત્યક્તક્ષારામ્લકાદિકઃ ।
પૂર્વવદ્ભસ્મયેદ્વ્યોમસત્વં ભૃઙ્ગવરારસૈઃ

ત્રિઃ સપ્તધા ભાવનીયં પ્રાતર્ગુઞ્જાદ્વયં ભજેત્ ।
સસિતં તદનુ ક્ષૌદ્રં ઘૃતૈઃ સત્રિફલં લિહેત્

દ્વાત્રિંશદ્ગુઞ્જકા વૃદ્ધિઃ ક્રામણં કર્ષમાત્રકં ।
એષ ષોડશમાસાન્તે સર્વરોગાદ્વિમુચ્યતે

સ ભવેત્કાન્તસેવાર્હસ્ત્વેવમભ્રકસેવયા ।
<કાન્તરસાયનમ્>
પૂર્વવદ્ભસ્મયેત્કાન્તં વરાનિર્ગુણ્ડિભૃઙ્ગજૈઃ

રસૈસ્ત્રિસપ્તવારાણિ મર્દયેદ્ભાવયેત્ક્રમાત્ ।
ક્ષૌદ્રાજ્યાભ્યાં લિહેત્પ્રાતર્નિત્યં ગુઞ્જાદ્વયોન્મિતં

અનુ ભક્ષ્યં સિન્દુવારવરાભૃઙ્ગભવં રજઃ ।
મધ્વાજ્યાભ્યાં કર્ષમાત્રં શુદ્ધાઙ્ગો વમનાદિભિઃ

દ્વાત્રિંશદ્ગુઞ્જિકા વૃદ્ધિઃ પરમાવધિરીશ્વરિ ।
ભવેત્ષોડશમાસાન્તાજ્જરાવ્યાધિભિરુજ્ઝિતઃ

કાન્તસ્ય સેવયા પશ્ચાદ્ભવેત્કાન્તાભ્રકાર્હકઃ ।
<કાન્તાભ્રરસાયનમ્>
મૃતં કાન્તં ઘનં તુલ્યં ધાત્રીભૃઙ્ગપુનર્નવાઃ

દ્રવૈરેષાં પૃથઙ્મર્દ્યં કલ્યે ગુઞ્જાદ્વયં લિહેત્ ।
શર્કરામધુસર્પિર્ભિઃ શુદ્ધાત્મા વમનાદિભિઃ

ભૃઙ્ગામલકવર્ષાભૂચૂર્ણં ક્રામણમુત્તમં ।
મધ્વાજ્યૈરનુ લેહ્યં તદ્દ્વાત્રિંશદ્ગુઞ્જકાવધિ

માસષોડશયોગેન વલીપલિતજિદ્બલી ।
કાન્તાભ્રસત્વભજનાદ્ધેમસેવાર્હકો ભવેત્

<સ્વર્ણરસાયનમ્>
પૂર્વવદ્ભસ્મયેત્સ્વર્ણં દશમૂલકષાયતઃ ।
એકવિંશતિવારં તં મર્દયેદ્ભાવયેત્પ્રિયે

મધ્વાજ્યાભ્યાં મુદ્ગમાનં લિહેત્પ્રાતર્વિશુદ્ધધીઃ ।
ગુડૂચીત્રિફલાક્વાથં પલં ચાનુપિબેત્સુધીઃ

અષ્ટગુઞ્જાવધિર્વૃદ્ધિર્ભવેત્ષોડશમાસતઃ ।
તેજસ્વી બલવાન્ધીમાંશ્ચક્ષુષ્માન્રોગવર્જિતઃ

વલીપલિતનિર્મુક્તસ્ત્રિકાલવિષજિદ્ભવેત્ ।
<સ્વર્ણાભ્રકરસાયનમ્>
પૂર્વવન્મારયેત્સ્વર્ણં તસ્માદ્દ્વિગુણમભ્રકં

દશમૂલવરાભૃઙ્ગીક્વાથૈર્ભાવ્યં ત્રિસપ્તધા ।
પ્રાતર્માષત્રયં લેહ્યં મધ્વાજ્યૈઃ ક્રામણં લિહેત્

પલં ગુડૂચીત્રિફલાક્વાથં તદનુ પાર્વતિ ।
ચતુર્વિંશતિગુઞ્જાસ્ય વૃદ્ધિઃ સ્યાત્પરમાવધિઃ

માસષોડશયોગેન દિવ્યતેજા મહાબલઃ ।
ઘનકાઞ્ચનયોગેન સ્વર્ણકાન્તાર્હકો ભવેત્

<સ્વર્ણકાન્તરસાયનમ્>
પૂર્વવન્મારયેત્સ્વર્ણં કાન્તં સ્વર્ણદ્વિભાગકં ।
ધાત્રીફલૈર્દ્વિસપ્તૈવ ભાવયેન્મર્દયેત્ક્રમાત્

સશર્કરં ભજેત્પ્રાતસ્ત્રિમાષં ચ પિબેદનુ ।
ધાત્રીસત્વં ઘૃતં ક્ષૌદ્રં કર્ષમાત્રં સુરેશ્વરિ

ચતુર્વિંશતિકા ગુઞ્જા વૃદ્ધિઃ સ્યાત્પરમાવધિઃ ।
માસષોડશયોગેન વલીપલિતવર્જિતઃ

તપ્તકાઞ્ચનસચ્છાયઃ પઞ્ચબાણ ઇવાપરઃ ।
હેમકાન્તાસ્વાદનેન કાન્તાભ્રકનકાર્હકઃ

<સ્વર્ણાભ્રકાન્તરસાયનમ્>
પૂર્વવન્મારયેત્સ્વર્ણં કાન્તસત્ત્વાભ્રસત્વકં ।
સમાનિ ત્રીણિ ચૈતાનિ ભાવયેચ્ચ ત્રિસપ્તકં

મુણ્ડિનિર્ગુણ્ડિકાભૃઙ્ગવરાનીરેણ પાર્વતિ ।
માષત્રયોન્મિતં પ્રાતર્લિહેત્ક્ષૌદ્રઘૃતાપ્લુતં

મુણ્ડીચૂર્ણં કર્ષમાત્રં મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેદનુ ।
ગોક્ષીરં પલમાત્રં ચ પિબેત્તદનુ પાર્વતિ

વલ્લદ્વાદશસંખ્યાતા પરા વૃદ્ધિર્ભવેત્પ્રિયે ।
માસષોડશયોગે દિવ્યકાયો ભવેન્નરઃ

હેમાભ્રકાન્તભજનાદ્યોગ્યઃ સ્યાદ્વજ્રભક્ષણે ।
<વજ્રરસાયનમ્>
પૂર્વવદ્ભસ્મયેદ્વજ્રં ધાત્રીનીરેણ મર્દયેત્

ભાવયેત્સપ્તધા ધીમાન્વ્રીહિમાત્રં લિહેત્પ્રિયે ।
ઘૃતક્ષૌદ્રયુતં ચાનુપિબેદ્ધાત્રીરસં પલં

વલ્લાવધિર્ભવેદ્વૃદ્ધિર્માસષોડશયોગતઃ ।
ચિરજીવી વજ્રકાયો દિવ્યદૃષ્ટિર્મહાબલઃ

વજ્રસ્ય સેવયા યોગ્યો ભવેદ્વજ્રાભ્રભક્ષણે ।
<વજ્રાભ્રરસાયનમ્>
પૂર્વવન્મારયેદ્વ્યોમ વજ્રં વજ્રાચ્ચતુર્ગુણં

ઘનં ધાત્ર્યાઃ શતાવર્યા રસૈર્ભાવ્યં ત્રિસપ્તધા ।
યવમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેદનુ

ધાત્રીશતાવરીનીરં ક્રામણં પલમાત્રકં ।
ચતુર્ગુઞ્જા પરા વૃદ્ધિર્ભવેત્ષોડશમાસતઃ

વાક્સિદ્ધિર્દિવ્યદૃષ્ટિઃ સ્યાદ્દેવતાસદૃશપ્રભઃ ।
સેવયા ઘનવજ્રસ્ય કાન્તવજ્રાર્હકો ભવેત્

<કાન્તવજ્રરસાયનમ્>
પૂર્વવદ્ભસ્મયેદ્વજ્રં કાન્તં વજ્રાચ્ચતુર્ગુણં ।
કાન્તં ત્રિસપ્તધા ભાવ્યમશ્વગન્ધાવરારસૈઃ

યવમાત્રં ક્ષૌદ્રઘૃતૈર્યુક્તં લેહ્યં દિનોદયે ।
અશ્વગન્ધાવરાચૂર્ણં કર્ષં ગોપયસા પિબેત્

ચતુર્ગુઞ્જાવધિર્જ્ઞેયા વૃદ્ધિઃ સ્યાત્પરમાવધિઃ ।
માસષોડશયોગેન બાલસૂર્યસમદ્યુતિઃ

મહાબલો મહાતેજા વાક્સિદ્ધઃ સિદ્ધતાં વ્રજેત્ ।
સેવયા વજ્રકાન્તસ્ય વજ્રકાન્તાભ્રકાર્હકઃ

<વજ્રાભ્રકરસાયનમ્>
પૂર્વવન્મારયેદ્વજ્રં કાન્તાભ્રાણિ ચ હીરકાત્ ।
ચતુર્ગુણે ચ કાન્તાભ્રે વરાભૃઙ્ગકુરણ્ડજૈઃ

રસૈસ્ત્રિસપ્તધા ભાવ્યં યવમાત્રં લિહેત્પ્રિયે ।
સમધ્વાજ્યં ભૃઙ્ગવરાકુરણ્ડકરજોયુતં

પલં પિબેચ્ચ ગોક્ષીરં ચતુર્ગુઞ્જાપરાવધિઃ ।
માસષોડશયોગેન ગૃધ્રદૃષ્ટિર્મહાબલઃ

અવ્યાહતગતિર્ધીરઃ સિદ્ધસંઘેન વર્તતે ।
કાન્તાભ્રવજ્રભજનાદ્યોગ્યઃ સ્યાદ્ધેમવજ્રયોઃ

<સ્વર્ણવજ્રરસાયનમ્>
પૂર્વવન્મારયેદ્વજ્રં સ્વર્ણં વજ્રાદ્દ્વિભાગકં ।
સુવર્ણવજ્રં વર્ષાભૂરસૈર્ભાવ્યં ત્રિસપ્તધા

વ્રીહિમેયં લિહેત્ક્ષૌદ્રઘૃતાભ્યાં ચ પુનર્નવાં ।
કર્ષં પલં ચ ગોક્ષીરમનુપેયં સુરેશ્વરિ

દ્વિગુઞ્જાવધિ વૃદ્ધિઃ સ્યાન્માસષોડશયોગતઃ ।
ચિરકાલં ભવેજ્જીવી વલીપલિતવર્જિતઃ

વજ્રહેમોપયોગેન સ્વર્ણાભ્રકુલિશાર્હકઃ ।
<સ્વર્ણાભ્રવજ્રરસાયનમ્>
પૂર્વવદ્ભસ્મયેદ્ધેમઘનવજ્રાણિ પાર્વતિ

હીરકાદ્દ્વિગુણં સ્વર્ણં સ્વર્ણાદભ્રં દ્વિભાગકં ।
મુસલીકન્દસારેણ ભાવનીયં ત્રિસપ્તધા

યવમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યાભ્યાં પિબેદનુ ।
કર્ષં સ્યાન્મુસલીચૂર્ણં ગોક્ષીરં પલમાત્રકં

ચતુર્ગુઞ્જાવધિર્વૃદ્ધિર્માસષોડશયોગતઃ ।
મૃત્યું જયેજ્જરાહીનો વજ્રકાયો મહાબલઃ

એતસ્ય સેવયા વજ્રહેમકાન્તાર્હકો ભવેત્ ।
<સ્વર્ણવજ્રકાન્તરસાયનમ્>
વજ્રકાન્તસુવર્ણાનિ પૂર્વવન્મારિતાનિ ચ

વજ્રાત્સુવર્ણં દ્વિગુણં સ્વર્ણાત્કાન્તં દ્વિભાગકં ।
ધાત્રીભૃઙ્ગરસૈર્મર્દ્યમેકવિંશતિવારકં

યવમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યાભ્યાં પિબેદનુ ।
ધાત્રીભૃઙ્ગભવં ચૂર્ણં કર્ષં ગોદુગ્ધકં પલં

ગુઞ્જાચતુષ્ટયી વૃદ્ધિર્માસષોડશયોગતઃ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તો દિવ્યતેજા મહાબલઃ

એતસ્ય સેવયા કાન્તસ્વર્ણવજ્રાભ્રકાર્હકઃ ।
<સ્વર્ણકાન્તવજ્રાભ્રકરસાયનમ્>
ભસ્મયેત્સ્વર્ણકાન્તાભ્રવજ્રાણિ ચ યથોક્તવત્

જ્યોતિષ્મતીરસૈર્ભાવ્યમેકવિંશતિવારકં ।
યવમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યાભ્યાં પિબેદનુ

અશ્વગન્ધાકન્દચૂર્ણં કર્ષં ગોદુગ્ધકં પલં ।
ગુઞ્જાચતુષ્ટયી વૃદ્ધિઃ પરમાવધિરીશ્વરિ

માસષોડશયોગેન સાક્ષાદિન્દ્રસમો ભવેત્ ।
એતસ્ય સેવયા દેવિ રસં સેવિતું અર્હતિ

<રસભસ્મ>
ધાન્યાભ્રં પારદં મર્દ્યં તપ્તખલ્વે દિનત્રયં ।
ત્રિફલારગ્વધનિશાકુમારીકૃષ્ણધૂર્તજૈઃ

પુનર્નવાગ્નિજંબીરભવૈર્નીરૈર્વિમર્દયેત્ ।
પાતયેત્પાતનાયન્ત્રે ત્વેવં મર્દનપાતનં

કુર્યાત્ત્રિવારં શુદ્ધઃ સ્યાત્પારદો દોષવર્જિતઃ ।
નિયામકૈર્મર્દયેત્તં મૂષાલેપં નિયામકૈઃ

કૃત્વા તં મર્દિતં સૂતં મૂષાયાં નિક્ષિપેત્સુધીઃ ।
અન્ધ્રયિત્વા ભૂધરાખ્યે યન્ત્રે પાચ્યં સુરેશ્વરિ

એવં ચ સપ્તધા કુર્યાન્મર્દનં પુટપાચનં ।
રસભસ્મ ભવેચ્છુભ્રં યોજ્યં યોગે રસાયને

<આરોટકરસાઃ; અભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
અથ ચારોટકરસં દેહસિદ્ધ્યેકકારણં ।
માષમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યત્રિફલૈઃ સહ

ધારોષ્ણં ગોપયઃ પેયં માત્રમનુ પ્રિયે ।
અષ્ટગુઞ્જાવધિં વૃદ્ધિં કૃત્વા ષોડશમાસકં

વલીપલિતનિર્મુક્તો જીવેદાચન્દ્રતારકં ।
એતસ્ય સેવયા દેવિ હ્યભ્રસૂતાર્હકો ભવેત્

મુખીકૃતે રસે દેવિ ચતુઃષષ્ટિકનિષ્કકે ।
અભ્રસત્વં નિષ્કમાત્રં ક્ષિપ્ત્વા જમ્બીરજૈર્દ્રવૈઃ

તપ્તખલ્વે મર્દયેચ્ચ દિનં કચ્છપયન્ત્રકે ।
સબિડં ચ પચેત્પશ્ચાત્તમાદાય વિમર્દયેત્

અભ્રસત્વં દ્વિનિષ્કં ચ જમ્બીરામ્લેન પાર્વતિ ।
તપ્તખલ્વે કચ્છપાખ્યે યન્ત્રે પચનકર્મ ચ

તૃતીયે ચ ચતુર્નિષ્કં ચતુર્થે પઞ્ચમે ક્રમાત્ ।
અષ્ટનિષ્કાભ્રસત્વં ચ દદ્યાત્પઞ્ચમપાતને

ઘનષોડશનિષ્કં ચ ષષ્ઠે દ્વાત્રિંશદંશકં ।
સત્ત્વં સપ્તમે સ્યાત્સમમેવ હિ પાર્વતિ

પારદેઽભ્રકસત્વસ્ય જારણા ભવતિ પ્રિયે ।
એવં જારિતસૂતેન્દ્રં ભસ્મીકુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્

પલં ચૈતત્સૂતભસ્મ વ્યોમસત્વં ચતુષ્પલં ।
ભૃઙ્ગરાજદ્રવૈર્મર્દ્યં મૂષાયામન્ધયેદ્દૃઢં

કુક્કુટાખ્યે પુટે પચ્યાત્સ્વાઙ્ગશીતં સમાહરેત્ ।
ત્રિફલાભૃઙ્ગજૈર્નીરૈર્ભાવયેત્તત્ત્રિસપ્તધા

મધ્વાજ્યાભ્યાં ગુઞ્જમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્વિશુદ્ધધીઃ ।
પિબેદનુ વરાક્વાથં પલં નિયતમાનસઃ

ગુઞ્જાષોડશિકા વૃદ્ધિઃ સેવ્યં ષોડશમાસતઃ ।
આચન્દ્રતારકં જીવેદ્વલીપલિતવર્જિતઃ

એતસ્ય સેવયા કાન્તસૂતસેવાર્હકો ભવેત્ ।
<કાન્તજીર્ણરસભસ્મ>
મુખીકૃતે સૂતરાજે યથાભૂદભ્રજારણા

તથૈવ કાન્તસત્વસ્ય જારણા ભવતિ પ્રિયે ।
મારયેત્પૂર્વવત્સૂતં કાન્તસત્વેન જારિતં

એવંવિધં સભસ્મ ભાગમેકં ભવેત્પુનઃ ।
ચતુર્ભાગં કાન્તભસ્મ મર્દયેત્ત્રિફલામ્બુના

મૂષાયાં અન્ધ્રયેત્પશ્ચાત્પચેત્કૌક્કુટિકે પુટે ।
તમાદાય વરાનીરૈર્ભાવયેચ્ચ ત્રિસપ્તધા

મધ્વાજ્યાભ્યાં લિહેદ્ગુઞ્જામાત્રં પ્રાતરતન્દ્રિતઃ ।
અનુપેયં ચ ગોક્ષીરં પલમાત્રં સુરેશ્વરિ

ગુઞ્જાષોડશિકા વૃદ્ધિર્માસષોડશયોગતઃ ।
દિવ્યદૃષ્ટિં ખેચરત્વં પ્રાપ્નુયાદૈન્દ્રકં પદં

એતસ્ય સેવયા સૂતઘનકાન્તાર્હકો ભવેત્ ।
મુખીકૃતરસે કુર્યાત્પૂર્વવદ્વ્યોમજારણં

<કાન્તાભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
સમં સૂતસ્ય દેવેશિ પશ્ચાત્કાર્યં વિચક્ષણૈઃ ।
પૂર્વવત્કાન્તસત્વસ્ય જારણા સૂતરાટ્સમા

કાન્તસત્વાભ્રસત્વાભ્યાં જારિતઃ પારદો યદિ ।
સ રસઃ પક્ષહીનઃ સ્યાચ્ચાઞ્ચલ્યરહિતઃ શિવઃ

તં રસં પૂર્વવદ્દિવ્યૈરૌષધૈર્મારિતં રસં ।
પલં તદ્દ્વિગુણં વ્યોમસત્વભસ્મ ચ તત્સમં

ભસ્મ વૈક્રાન્તસત્વસ્ય મર્દ્યમેવં ત્રયં ત્રિધા ।
ભૃઙ્ગધાત્રીફલરસે તતો લઘુપુટે પચેત્

ભૃઙ્ગધાત્રીફલરસૈશ્છાયાયાં ભાવયેદ્રસં ।
ત્રિફલામધુસર્પિર્ભિર્ગુઞ્જામાત્રં લિહેદનુ

પિબેત્પલં ચ ગોક્ષીરં વૃદ્ધિઃ ષોડશગુઞ્જિકા ।
માસષોડશયોગેન જીવેદાચન્દ્રતારકં

એતસ્ય સેવયા સૂતસ્વર્ણસેવાર્હકો ભવેત્ ।
<સ્વર્ણજીર્ણરસભસ્મ>
હેમજીર્ણં સૂતરાજં ભસ્મીકુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્

એવંવિધં સૂતભસ્મ પલં સ્વર્ણપલદ્વયં ।
ભૃઙ્ગધાત્રીફલરસૈશ્છાયાયાં ભાવયેત્ત્રિધા

રુદ્ધ્વા તં સંપુટે પચ્યાત્કુક્કુટાખ્યે પુટે પચેત્ ।
પુનસ્ત્રિસપ્તધા ભૃઙ્ગધાત્રીનીરૈશ્ચ ભાવયેત્

માષમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યાભ્યાં યુતં રસં ।
અનુપેયં ચ ગોક્ષીરં વૃદ્ધિઃ ષોડશમાષકં

માસષોડશયોગેન દેવતુલ્યશ્ચિરાયુષઃ ।
સેવયા સ્વર્ણસૂતસ્ય ઘનહેમરસાર્હકઃ

<સ્વર્ણાભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
મુખીકૃતરસે ચાભ્રસત્વં જાર્યં સમં પુરા ।
તતઃ સ્વર્ણં સમં જાર્યં તં સૂતં ભસ્મયેત્તતઃ

પૂર્વોક્તવત્સૂતભસ્મ પલં સ્વર્ણપલદ્વયં ।
ચતુષ્પલં વ્યોમસત્વભસ્મ ચૈકત્ર યોજયેત્

નીલીપત્રરસે મર્દ્યં વરાક્વાથે દિનં પ્રિયે ।
રુદ્ધ્વા તં સંપુટે પચ્યાદન્યૈર્વિંશતિગોમયૈઃ

નીલીરસવરાક્વાથૈર્ભાવયેત્તં ત્રિસપ્તધા ।
ગુઞ્જોન્મેયં લિહેત્કલ્યે મધ્વાજ્યાભ્યાં પિબેદનુ

પલમાત્રં વરાક્વાથં વૃદ્ધિઃ ષોડશગુઞ્જિકા ।
માસષોડશયોગેન જીવેદાચન્દ્રતારકં

એતસ્ય સેવયા કાન્તહેમસૂતાર્હકો ભવેત્ ।
<સ્વર્ણકાન્તજીર્ણરસભસ્મ>
સમુખે પારદે કાન્તસત્વં જાર્યં યથોક્તવત્

જારયેચ્ચ તથા સ્વર્ણં દ્વાભ્યાં જીર્ણં સમં સમં ।
વિધિના ભસ્મયેત્સૂતં કાન્તહાટકજારિતં

તં રસં પલમેકં ચ હેમભસ્મ પલદ્વયં ।
ચલં કાન્તસત્વભસ્મ યુઞ્જ્યાદ્યથાવિધિ

શતાવરીવરાનીરે દિનં સંમર્દ્ય સંપુટે ।
રુદ્ધ્વા તં કુક્કુટપુટે પચેદાદાય તં રસં

ત્રિઃ સપ્તધા શતાવર્યા રસૈર્ભાવ્યં વરારસૈઃ ।
ગુઞ્જામાત્રં ઘૃતક્ષૌદ્રયુક્તં લેહ્યં પિબેદનુ

શતાવરીરસઃ પેયઃ પલમાત્રં સુરેશ્વરિ ।
ગુઞ્જાષોડશિકા વૃદ્ધિર્માસષોડશયોગતઃ

વલીપલિતનિર્મુક્તઃ પ્રલયાન્તં ચ જીવતિ ।
એતસ્ય સેવયા સ્વર્ણકાન્તાભ્રરસભુગ્ભવેત્

<સ્વર્ણકાન્તાભ્રજીર્ણરસભસ્મ>
ઘનકાન્તસુવર્ણાનિ ચૈકૈકાનિ સમાનિ વૈ ।
મુખીકૃતસ્ય સૂતસ્ય જારયેત્ક્રમશઃ પ્રિયે

ઘનાદિજારિતં સૂતં મારયેત્પૂર્વવત્સુધીઃ ।
તસ્માદ્ભસ્મીકૃતાત્સૂતાદ્દ્વિગુણં હેમભસ્મ ચ

હેમતુલ્યં મૃતં કાન્તં કાન્તતુલ્યં મૃતં ઘનં ।
એતત્સર્વં વરાક્વાથમુણ્ડીભૃઙ્ગરસૈર્દિનં

મર્દયેત્સંપુટે રુદ્ધ્વા પચેત્કૌક્કુટિકે પુટે ।
તદાદાય વરાભૃઙ્ગમુણ્ડિનીરૈશ્ચ ભાવયેત્

ત્રિઃ સપ્તવારં છાયાયાં પ્રાતર્ગુઞ્જોન્મિતં લિહેત્ ।
શર્કરામધુસર્પિર્ભિરનુપેયં ચ ગોપયઃ

ગુઞ્જાષોડશિકા વૃદ્ધિર્માસષોડશયોગતઃ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તો જીવેદાચન્દ્રતારકં

એતસ્ય સેવયા સૂતવજ્રસેવાર્હકો ભવેત્ ।
<વજ્રજીર્ણરસભસ્મ>
સમુખે પારદે કુર્યાત્પૂર્વવદ્વજ્રજારણાં

વજ્રજીર્ણં રસં દેવિ ભસ્મીકુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્ ।
ભસ્મીભૂતરસાદ્વજ્રભસ્મ ચ દ્વિગુણં પ્રિયે

કન્યાભૃઙ્ગવરાનીરૈર્દિનં મર્દ્યં ચ સંપુટે ।
કુક્કુટાખ્યે પુટે પચ્યાત્તમાદાયાથ ભાવયેત્

કન્યાભૃઙ્ગવરાનીરૈર્ભાવયેચ્ચ ત્રિસપ્તધા ।
યવમાત્રં લિહેત્પ્રાતર્મધ્વાજ્યાભ્યાં પિબેદનુ

ગોક્ષીરં પલમાત્રં તુ વૃદ્ધિર્ગુઞ્જાચતુષ્ટયં ।
માસષોડશયોગેન જીવેદાચન્દ્રતારકં

એતસ્ય સેવયા વજ્રસૂતવ્યોમાર્હકો ભવેત્ ।
<વજ્રાભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
ઘનજીર્ણં વજ્રજીર્ણં ભસ્મીકુર્યાદ્રસં સુધીઃ

ભસ્મીભૂતાદ્રસાદ્વજ્રં દ્વિગુણં વ્યોમભસ્મ ચ ।
ચતુર્ગુણં ચ તત્સર્વમેકીકૃત્ય વિમર્દયેત્

વરાક્વાથે રસૈર્દિનં સંપુટકે પચેત્ ।
કૃતે લઘુપુટે પશ્ચાદ્ભાવ્યં ભૃઙ્ગવરારસૈઃ

ત્રિસપ્તધા સમધ્વાજ્યં માષમાત્રં પિબેદનુ ।
ગવ્યં ક્ષીરપલં પેયં વૃદ્ધિર્ગુઞ્જાષ્ટકાવધિઃ

એવં ષોડશમાસેન જીવેદાચન્દ્રતારકં ।
એતસ્ય સેવયા કાન્તવજ્રસૂતાર્હકો ભવેત્

<કાન્તવજ્રજીર્ણરસભસ્મ>
કાન્તં વજ્રં સમં જાર્યં સમુખે પારદે પ્રિયે ।
કાન્તહીરકજીર્ણં તં પારદં મારયેત્સુધીઃ

પૂર્વોક્તવિધિના કાન્તે એતત્પારદભસ્મ ચ ।
પારદાદ્દ્વિગુણં વજ્રં વજ્રાત્કાન્તં ચતુર્ગુણં

પલાશપુષ્પસ્વરસૈર્દિનં મર્દ્યં ચ સંપુટે ।
રુદ્ધ્વા કુક્કુટકે પશ્ચાત્તમાદાયાથ ભાવયેત્

પલાશપુષ્પનીરેણ ભાવયેત્તં ત્રિસપ્તધા ।
સમધ્વાજ્યં માષમાત્રં લિહેદનુ પિબેત્પયઃ

અષ્ટગુઞ્જાવધિર્વૃદ્ધિર્ભવેત્ષોડશમાસતઃ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તો જીવેદાચન્દ્રતારકં

એતસ્ય સેવયા વજ્રરસકાન્તાભ્રકાર્હકઃ ।
<કાન્તવજ્રાભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
સમુખે પારદે વ્યોમકાન્તવજ્રાણિ ચ ક્રમાત્

સમાનિ જારયેત્પશ્ચાજ્જીર્ણં તં મારયેદ્રસં ।
પૂર્વવત્પારદાદ્વજ્રં સમં વજ્રચતુર્ગુણં

કાન્તં કાન્તસમં વ્યોમસત્વં ચૈતાનિ મર્દયેત્ ।
ત્રિફલાભૃઙ્ગજરસૈ રુદ્ધ્વા સંપુટકે પચેત્

લઘુનાગ્નિપુટેનૈવ તમાદાયાથ ભાવયેત્ ।
વરાભૃઙ્ગરસૈરેકવિંશતિં વારમાતપે

માષમાત્રં સમધ્વાજ્યં લિહેત્પ્રાતર્વિશુદ્ધધીઃ ।
અનુપેયં ચ ગોક્ષીરં વૃદ્ધિર્ગુઞ્જાષ્ટકં ભવેત્

માસષોડશયોગેન જીવેદાચન્દ્રતારકં ।
એતસ્ય સેવયા હેમવજ્રસૂતાર્હકો ભવેત્

<સ્વર્ણવજ્રજીર્ણરસભસ્મ>
સમુખે પારદે તુલ્યે હેમ વજ્રં ચ જારયેત્ ।
તં રસં ભસ્મયેદ્દેવિ રસં વજ્રં સમં સમં

તયોઃ સમં મૃતં હેમ વરાક્વાથેન મર્દયેત્ ।
તત્સર્વં સંપુટે ક્ષિપ્ત્વા ભૂધરાખ્યે પુટે પચેત્

તમાદાય વરાક્વાથૈર્ભાવયેચ્ચ ત્રિસપ્તધા ।
માષમાત્રં લિહેત્પ્રાતસ્તિલાજ્યમધુસંયુતં

ગોક્ષીરમનુપેયં સ્યાદષ્ટગુઞ્જાવધિ ક્રમાત્ ।
માસષોડશપર્યન્તં જીયાદાચન્દ્રતારકં

એતસ્ય સેવયા વ્યોમહેમવજ્રરસાર્હકઃ ।
<સ્વર્ણવજ્રાભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
સમુખે પારદે વ્યોમહેમવજ્રાણિ જારયેત્

પારદસ્ય સમાંશાનિ તતઃ સૂતં વિમારયેત્ ।
રસતુલ્યં મૃતં વજ્રં તયોસ્તુલ્યં ચ હાટકં

સર્વતુલ્યં રસં વ્યોમ તત્સર્વં બ્રહ્મબીજકૈઃ ।
તૈલૈસ્ત્ર્યહં પેષયિત્વા સંપુટેદ્ભૂધરે પુટે

તં પલાશકષાયેણ ભાવનાશ્ચૈકવિંશતિઃ ।
તં રસં માષમાત્રં ચ તૈલં બ્રહ્મદ્રુબીજકં

કર્ષમાત્રં પિબેચ્ચાનુ યાવદ્ગુઞ્જાષ્ટકાવધિ ।
માસષોડશયોગેન સિદ્ધો ભવતિ શાશ્વતઃ

એતસ્ય સેવયા કાન્તહેમવજ્રરસાર્હકઃ ।
<સ્વર્ણકાન્તવજ્રજીર્ણરસભસ્મ>
મુખીકૃતે સૂતરાજે કાન્તં સ્વર્ણં સમં સમં

જારયેદ્ભસ્મયેત્તં ચ તત્સમં વજ્રભસ્મ ચ ।
તયોસ્તુલ્યં મૃતં હેમ કાન્તં સર્વસમં પ્રિયે

વરાભૃઙ્ગરસે પિષ્ટ્વા ભૂધરે સંપુટે પચેત્ ।
તતો ભૃઙ્ગવરાનીરૈરેકવિંશતિભાવનાઃ

વરાક્ષૌદ્રૈર્લિહેત્પ્રાતર્માષમાત્રં રસં સુધીઃ ।
ગવ્યં પયઃ પલં પેયં વૃદ્ધિઃ ષોડશમાષિકા

માસષોડશયોગેન ભવેત્સિદ્ધસમઃ પ્રભુઃ ।
એતસ્ય સેવયા વ્યોમકાન્તહેમપવીરસં

સેવિતું જાયતેઽર્હોઽસૌ સંયતાત્મા મહેશ્વરઃ ।
<સ્વર્ણકાન્તવજ્રાભ્રકજીર્ણરસભસ્મ>
ઘનકાન્તસ્વર્ણવજ્રં જારયેત્સમુખે રસે

પ્રત્યેકં પારદસમમેવ કાર્યં સુરેશ્વરિ ।
તતસ્તં મારયેદ્યુક્ત્યા રસતુલ્યં મૃતં પવિં

તયોસ્તુલ્યં મૃતં હેમ સર્વતુલ્યં મૃતં ઘનં ।
ઘનતુલ્યમયસ્કાન્તં સર્વતુલ્યં સુરદ્રુજૈઃ

તૈલૈસ્તતઃ સંપુટે ચ ક્ષિપ્ત્વા ભૂધરકે પચેત્ ।
ગુઞ્જામાત્રં રસં ચૈતં લિહેત્પ્રાતઃ શુચિઃ સુધીઃ

દેવદારુજતૈલેન કર્ષમાત્રં તુ પાર્વતિ ।
ધારોષ્ણં ગોપયઃ પેયં પલમાત્રમનુ પ્રિયે

ગુઞ્જાષોડશપર્યન્તં માસષોડશયોગતઃ ।
ય ઇમં પારદં દિવ્યં સેવતે પથ્યભુક્સદા

વ્યાધિજન્મજરામૃત્યુવર્જિતઃ સર્વસિદ્ધિભાક્ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વગઃ સિદ્ધઃ સૃજતીવ પિતામહઃ

વિષ્ણુવત્ત્રાયતે વિશ્વં હરતીવ હરઃ સ્વયં ।
વાઞ્છિતાર્થાન્સ્વયં દત્તે કલ્પદ્રુમ ઇવાપરઃ

કન્દર્પ ઇવ કામાક્ષીઃ સહસ્રં રમયેત્ક્ષણાત્ ।
સચ્ચિદાનન્દરૂપોઽયં રસસેવી ભવેદ્ધ્રુવં

ઘનાદિપઞ્ચયોગોત્થમેકત્રિંશદ્રસાયનં ।
ભવત્સ્નેહેન કથિતં રહસ્યં દેવદુર્લભં

âક્, ૧, ૧૦
<ઘુટિકાસિદ્ધિઃ>
પ્રણમ્ય પરયા ભક્ત્યા ભૈરવં ભૈરવી શિવં ।
ઉવાચ વિનયેનેદં લોકાનાં હિતકાંક્ષિણી

શ્રીભૈરવી ।
દેવદેવ કૃપામૂર્તે સર્વાનુગ્રાહક પ્રભો ।
ત્વત્પ્રસાદાન્મયા જ્ઞાતં રહસ્યં અતિદુર્લભં

કાન્તાભ્રહેમકુલિશરસભસ્મ રસાયનં ।
અતઃ પરં મહાદેવ શ્રોતુમિચ્છામિ ભૈરવ

એતૈર્ઘનાદ્યૈ રચિતઘુટિકાનાં રસાયનં ।
શ્રુત્વા સવિનયં વાક્યં ભૈરવ્યાસ્ત્વાદિભૈરવઃ

સ્થિત્વેત્યુવાચ વચનં તદ્વક્ષ્યામિ રસાયનં ।
શ્રીભૈરવઃ ।
<૧. સઞ્જીવની ઘુટિકા>
શૃણુ પાર્વતિ યત્નેન સાવધાનેન સામ્પ્રતં

પ્રથમં જારણં કાર્યં પશ્ચાત્પારદબન્ધનં ।
તસ્માજ્જારણબીજાનિ ઘનાદીનાં વદામિ તે

ગન્ધતાલશિલાતુત્થખર્પરીહિઙ્ગુલામલાઃ ।
ભૂનાગતાપ્યકાસીસનૃપાવર્તાભ્રગૈરિકં

કાન્તત્રિક્ષારવૈક્રાન્તાસ્ત્વેતે ચૂર્ણસમાંશકઃ ।
સિદ્ધચૂર્ણમિદં ખ્યાતં શ્રેષ્ઠં સ્યાદ્બીજકર્મણિ

દ્વન્દ્વમેલોપલિપ્તાયાં મૂષાયાં નિક્ષિપેત્પ્રિયે ।
કૃષ્ણસત્વાભ્રસત્વં ચ દ્રાવયેત્સમશુલ્બકં

સમિત્રપઞ્ચકં તસ્મિન્સિદ્ધચૂર્ણં મુહુર્મુહુઃ ।
ઘનાદ્દશગુણં ક્ષેપ્યં ધમેદ્ગાઢં વરાનને

ઘનસત્વાવશિષ્ટં સ્યાદ્ધમનીયં ચ તાવતા ।
કાલેનેદં વ્યોમસત્વબીજં જાર્યં રસાયને

સમુખે પારદે બીજં ચતુઃષષ્ટ્યંશકે ક્ષિપેત્ ।
તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ મર્દયેદ્દિવસત્રયં

તં સૂતં કચ્છપે યન્ત્રે સબિડે જારયેત્પ્રિયે ।
તતો દ્વાત્રિંશદંશં ચ ષોડશાંશં રસસ્ય તુ

અષ્ટમાંશં ચતુર્થાંશં દ્વ્યંશં ચૈવ સમાંશકં ।
પારદે જારયેદેવં ક્રમાદ્બીજં સુરેશ્વરિ

સૂતમેવંવિધં વ્યોમસત્વં બીજસમં પ્રિયે ।
તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ મર્દયેદેકવાસરં

પિષ્ટિં પારદરાજં તં જમ્બીરાન્તર્વિનિક્ષિપેત્ ।
દોલાયન્ત્રેઽમ્લયુક્તે તં વિપચેત્સપ્તવાસરં

તમાદાય બલિં ક્ષિપ્ત્વા સિદ્ધચૂર્ણેન પાર્વતિ ।
તતસ્તં ભૂધરે યન્ત્રે પચેલ્લઘુપુટેન ચ

યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કાર્યં મુહુર્મુહુઃ ।
દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરકે પુટં

મૃતસઞ્જીવની નામ્ના ઘુટિકા સર્વસિદ્ધિદા ।
વક્ત્રાન્તરે ગલે મૂર્ધ્નિ બાહૌ કર્ણેઽથવા વહેત્

હેમ્ના સુવેષ્ટિતા સમ્યગ્વલીપલિતનાશિની ।
વક્ત્રસ્થા મૃત્યુહા વર્ષાદ્વિષવિગ્રહનાશિની

શુદ્ધં ગન્ધં કર્ષમાત્રં ગવ્યં ક્ષીરં પલં પિબેત્ ।
અનેન ક્રમણેનૈવ સૂતઃ સંક્રમતે તનું

<૨. દિવ્યા ઘુટિકા>
કાન્તમ્લેચ્છમુખં રૂપ્યં લિપ્તમૂષાન્તરે સમં ।
દ્રાવયિત્વા સિદ્ધચૂર્ણં કાન્તાદ્દશગુણં શનૈઃ

વહેન્મુહુર્મુહુર્દ્રાવ્યં યાવત્કાન્તોઽવશિષ્યતે ।
કાન્તબીજમિદં પ્રોક્તં શ્રેષ્ઠં જાર્યં રસાયને

સમુખે પારદે ચેદં બીજં ચાર્યં ચ પૂર્વવત્ ।
ચતુઃષષ્ટ્યંશકં પૂર્વં સમાંશં તં ક્રમેણ વૈ

એવંવિધં સૂતરાજં કાન્તબીજં દ્વયં સમં ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે ચ સામ્લવર્ગે દિનત્રયં

પિષ્ટીભૂતં ચ જમ્બીરે ક્ષિપ્ત્વામ્લગણપૂરિતે ।
દોલાયન્ત્રે પચેત્સમ્યગેવં આ સપ્તવારકં

તમાદાય લિહેદ્બાહ્યે સિદ્ધચૂર્ણેન ભૈરવિ ।
તતો દિવ્યૌષધૈર્લિપ્તે સંપુટે ભૂધરે પચેત્

યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કુર્યાત્ક્રમેણ ચ ।
દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરપાચનં

પુટે તૌ જારયેદ્દિવ્યનામ્નાથ પરમેશ્વરિ ।
વક્ત્રાન્તરે ગલે મૂર્ધ્નિ બાહૌ કર્ણેઽથવા વહેત્

હેમ્ના સુવેષ્ટિતં ધાર્યં વલીપલિતનાશનં ।
પૂર્વવત્ફલદા પુણ્યા ધાર્યા યત્નેન માનવૈઃ

પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં દેહે સંક્રમતે રસઃ ।
<૩. કામેશ્વરી ઘુટિકા>
સમુખે પારદે વ્યોમકાન્તબીજં ચ મારયેત્

પ્રત્યેકં પારદસમં પૂર્વવચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ ।
ચતુઃષષ્ટ્યંશકં ચાદૌ સમાંશં તં ક્રમાદ્રસે

અસ્ય સૂતસ્ય તુલ્યાંશં કાન્તબીજાભ્રબીજકં ।
તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ મર્દયેદ્વાસરત્રયં

પિષ્ટીકૃતં ચ જમ્બીરે ક્ષિપ્ત્વા દોલાગતં પચેત્ ।
પુનરાદાય તાં પિષ્ટિં સિદ્ધચૂર્ણેન લેપયેત્

દિવ્યૌષધિગણૈર્લિપ્તે સંપુટે ભૂધરે પચેત્ ।
યદા કઠિનતાં યાતિ દ્વિધા કુર્યાત્ક્રમેણ તુ

દોલાસ્વેદં ચૂર્ણલેપં કૃત્વા ભૂધરપાચનં ।
કામેશ્વરીયં ઘુટિકા વક્ત્રસ્થા સર્વસિદ્ધિદા

પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં રસેન્દ્રઃ ક્રામતે તનું ।
<૪. હેમસુન્દરી ઘુટિકા>
સ્વર્ણં રૂપ્યં મ્લેચ્છમુખં કાન્તસત્વાભ્રસત્વકં

દ્વન્દ્વમેલોપલિપ્તાયાં મૂષાયાં તદ્વિનિક્ષિપેત્ ।
તસ્મિન્દ્રુતે સિદ્ધચૂર્ણં સ્વર્ણાદ્દશગુણં ક્ષિપેત્

યાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્તાવદ્દ્રાવ્યં શનૈઃ શનૈઃ ।
હેમબીજં ઇદં ખ્યાતં શ્રેષ્ઠં રસરસાયને

સમુખે પારદે દેવિ બીજં રસસમં ક્રમાત્ ।
જારયેત્પૂર્વવદ્દેવિ ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં

એતદ્રસં હેમબીજં સમં ખલ્વે ચ તાપિતે ।
મર્દયેદમ્લવર્ગેણ ત્ર્યહાત્પિષ્ટિર્ભવેદ્રસઃ

પિષ્ટિં જમ્બીરજાં કૃત્વા દોલાયન્ત્રેઽમ્લપૂરિતે ।
ષડહં પાચયેદ્દેવિ સિદ્ધચૂર્ણપ્રલેપનં

તથા સંપુટલેપં ચ તથા ભૂધરપાચનં ।
યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્

ઇયં તુ ઘુટિકા દિવ્યા વિખ્યાતા હેમસુન્દરી ।
વક્ત્રસ્થા સિદ્ધિદા નઃણાં જરામૃત્યુવિષાપહા

પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં સૂતઃ સંક્રમતે પુનઃ ।
<૫. મદનસુન્દરી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે રસે વ્યોમબીજં હાટકબીજકં

સમં સમં ક્રમાજ્જાર્યં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
ઇત્યેવં જારિતં સૂતં બીજં ગગનરુક્મયોઃ

મર્દયેત્પારદસમં તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગતઃ ।
ત્રિદિનાજ્જાયતે પિષ્ટિઃ પુનર્જમ્બીરગાં કુરુ

દોલાયન્ત્રેઽમ્લભરિતે પચેત્તાં સપ્તવાસરં ।
લેપનં સિદ્ધચૂર્ણસ્ય તથા સંપુટલેપનં

તથા ભૂધરપાકશ્ચ યાવત્કઠિનતાં વ્રજેત્ ।
સિદ્ધિદા ઘુટિકા હ્યેષા નામ્ના મદનસુન્દરી

આસ્યાન્તરસ્થિતા કુર્યાત્સર્વસિદ્ધીશ્ચિરાયુષઃ ।
વ્યાલવ્યાઘ્રગજાદીનાં રાજ્ઞાં વશ્યં સ્ત્રિયામપિ

પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં કાયં આક્રામતે રસઃ ।
<૬. ખેચરી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે રસે કાન્તહેમબીજં સમં સમં

રસોન્મિતે પૃથક્જાર્યં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
ઇત્થં જીર્ણં રસં બીજં કાન્તહેમ્નો રસોન્મિતં

પૂર્વવત્પિષ્ટિકાં કૃત્વા દોલાયન્ત્રે ચ પાચનં ।
યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કાર્યં મુહુર્મુહુઃ

ઘુટિકા જાયતે નામ્ના ખેચરી સર્વસિદ્ધિદા ।
પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં સુગન્ધં ગોપયઃ પિબેત્

તેન સંક્રમતે દેહં ઘુટિકાન્તર્ગતો રસઃ ।
<૭. વજ્રેશ્વરી ઘુટિકા>
સમુખે પારદે વ્યોમકાન્તહેમ્નાં સમં સમં

બીજં પૃથક્પૃથક્જાર્યં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
ઇત્થંભૂતસ્ય સૂતસ્ય સમં વ્યોમાદિબીજકં

ત્રયં તાપિતખલ્વેન ત્ર્યહમમ્લેન મર્દયેત્ ।
સ સૂતઃ પિષ્ટિં આપ્નોતિ તાં પિષ્ટિં પૂર્વવત્પ્રિયે

દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરપાચનં ।
યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કાર્યં અતન્દ્રિતૈઃ

વજ્રેશ્વરીતિ ઘુટિકા વક્ત્રસ્થા સર્વસિદ્ધિદા ।
પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં ગાત્રં વ્યાપ્નોતિ પારદઃ

<૮. મહાવજ્રેશ્વરી ઘુટિકા>
શુદ્ધં સ્વર્ણં વજ્રભસ્મ લોહચૂર્ણાભ્રસત્વકં ।
એતચ્ચતુઃસમં નાગં મૂષાયાં ચાન્ધ્રિતં ધમેત્

દ્વન્દ્વમેલોપલિપ્તાયાં પુનરાદાય તં પ્રિયે ।
એકીભૂતં ચ મૂષાયાં પ્રકટં ચ ધમેત્પુનઃ

ધૌતસત્ત્વં માક્ષિકં ચ સ્વલ્પં સ્વલ્પં મુહુઃ ક્ષિપેત્ ।
વજ્રહેમાવશેષં તુ યાવત્સ્યાત્તત ઉદ્ધરેત્

એતસ્મિન્વ્યોમસત્વાયશ્ચૂર્ણનાગાંશ્ચ પૂર્વવત્ ।
દ્વન્દ્વમેલોપલિપ્તાયાં અન્ધ્રયિત્વા દૃઢં ધમેત્

એકીભૂતં સમાદાય મૂષાયાં પ્રકટં ધમેત્ ।
હેમવજ્રાવશેષં સ્યાદ્યાવત્તત્પુનરાહરેત્

વ્યોમસત્વં અયશ્ચૂર્ણં નાગં વાહ્યં પુનઃ પુનઃ ।
પૂર્વવત્ક્રમયોગેન માક્ષિકં ધૌતસત્ત્વકં

મુહુઃ ક્ષિપ્ય ધમેત્તં તુ બાહ્યમેવં તુ ષડ્ગુણં ।
વજ્રબીજમિદં શ્રેષ્ઠં જાર્યં રસરસાયને

સમુખે પારદે જાર્યં વજ્રબીજં રસોન્મિતં ।
ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદ્યં ચ ક્રમાત્સંક્રામયેત્પ્રિયે

ઇત્થં જારિતસૂતસ્ય સમં કુલિશબીજકં ।
તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ મર્દયેદ્દિવસત્રયં

સ પિષ્ટિર્જાયતે સૂતસ્તાં પિષ્ટીં ચ સમાહરેત્ ।
દોલાપાકઃ સિદ્ધચૂર્ણલેપઃ સમ્પુટભૂધરં

કુર્વીત પૂર્વવત્સર્વં યાવત્કઠિનતાં વ્રજેત્ ।
મહાવજ્રેશ્વરી નામ્ના ઘુટિકા સિદ્ધિદાયિની

વક્ત્રસ્થા ક્રામણં કાર્યં પૂર્વવત્ક્રામતે રસઃ ।
<૯. વજ્રખેચરી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે રસે વ્યોમવજ્રબીજં રસોન્મિતં

પૃથક્પૃથક્જારણીયં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
અમુષ્ય જીર્ણસૂતસ્ય સમં વજ્રાભ્રબીજકં

તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ ત્રિદિનં મર્દયેદ્દૃઢં ।
સ રસો જાયતે પિષ્ટિસ્તાં પુનઃ પૂર્વવત્પ્રિયે

દોલાસ્વેદં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરપાચનં ।
યાવત્કઠિનતાં યતિ તાવદેવં મુહુર્મુહુઃ

ઘુટિકા જાયતે દિવ્યા નામ્નેયં વજ્રખેચરી ।
વક્ત્રસ્થા સિદ્ધિદા નૃણાં પૂર્વવત્ક્રામણં પ્રિયે

<૧૦. કાલવિધ્વંસિની ઘુટિકા>
મુખીકૃતે રસે કાન્તવજ્રબીજં રસોન્મિતં ।
પૃથક્પૃથગ્જારણીયં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં

અસ્ય જીર્ણસ્ય સૂતસ્ય સમં કુલિશકાન્તયોઃ ।
બીજં સંતપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગે મર્દ્યં દિનત્રયં

પિષ્ટિર્ભવત્યેષ સૂતઃ પિષ્ટિં તાં પુનરાહરેત્ ।
દોલાસ્વેદઃ સિદ્ધચૂર્ણલેપઃ સંપુટભૂધરં

યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવદેવં મુહુર્મુહુઃ ।
કાલવિધ્વંસિની નામ્ના ઘુટિકા જાયતે શુભા

મુખસ્થા સિદ્ધિદા દિવ્યા પૂર્વવત્ક્રામણં પિબેત્ ।
<૧૧. ગગનેશ્વરી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે સૂતરાજે વજ્રકાન્તાભ્રબીજકં

પૃથક્પૃથક્સૂતરાજે ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
રસસ્ય તસ્ય સદૃશં વજ્રબીજાભ્રબીજકં

તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ ત્ર્યહાત્પિષ્ટિઃ સુમર્દનાત્ ।
દોલાપાકઃ સિદ્ધચૂર્ણલેપઃ સંપુટભૂધરં

યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કુર્યાન્મુહુર્મુહુઃ ।
ગગનેશ્વરીયં ઘુટિકા વક્ત્રસ્થા સર્વસિદ્ધિદા

પૂર્વવત્ક્રામણં કાર્યં દેહે ક્રામતિ સૂતકઃ ।
<૧૨. વજ્રઘણ્ટેશ્વરી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે સૂતરાજે બીજં વજ્રસુવર્ણયોઃ

પૃથક્પૃથક્સમં જાર્યં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
અસ્ય સૂતસ્ય સદૃશં હેમ્નો વજ્રસ્ય બીજકં

તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ ત્ર્યહાત્પિષ્ટિર્ભવેદ્રસઃ ।
તાં પિષ્ટિં પુનરાદાય પૂર્વવત્પરિકલ્પયેત્

દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરપાચનં ।
યાવત્કઠિનતાં યાતિ તાવત્કુર્યાન્મુહુર્મુહુઃ

વજ્રઘણ્ટેશ્વરી હ્યેષા ઘુટિકા સિદ્ધિદાયિની ।
મુખસ્થા સિદ્ધિદા દિવ્યા પૂર્વોક્તં ક્રામણં પિબેત્

<૧૩. વજ્રભૈરવી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે સૂતરાજે હેમવજ્રાભ્રબીજકં ।
પૃથક્પૃથક્સમં જાર્યં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં

અસ્ય સૂતસ્ય સદૃશં હેમવજ્રાભ્રબીજકં ।
મર્દયેદમ્લવર્ગેણ તપ્તખલ્વે દિનત્રયં

પિષ્ટિર્ભવેત્પુનસ્તાં ચ સમાદાય તતઃ પ્રિયે ।
દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરપાચનં

યાવત્કઠિનતામેતિ તાવત્કાર્યં મુહુર્મુહુઃ ।
ઘુટિકા જાયતે દિવ્યા નામ્નેયં વજ્રભૈરવી

મુખસ્થિતા સિદ્ધકરી ક્રામણં પૂર્વવત્પ્રિયે ।
<૧૪. ત્રિપુરભૈરવી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે રસે કાન્તવજ્રહાટકબીજકં

જાર્યં પૃથક્સૂતસમં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં ।
જીર્ણસૂતસમં કાન્તવજ્રકાઞ્ચનબીજકં

તપ્તખલ્વેઽમ્લવર્ગેણ મર્દયેદ્દિવસત્રયં ।
જાયતે પારદઃ પિષ્ટિઃ પૂર્વવત્તાં સમાહરેત્

દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં ભૂધરપાચનં ।
યાવત્કઠિનતાં એતિ તાવત્કાર્યં મુહુર્મુહુઃ

ઘુટિકા જાયતે દિવ્યા નામ્ના ત્રિપુરભૈરવી ।
મુખસ્થા સિદ્ધિદા હ્યેષા પૂર્વવત્ક્રામણં પ્રિયે

<૧૫. મહાભૈરવી ઘુટિકા>
મુખીકૃતે રસે કાન્તવજ્રાભ્રસ્વર્ણબીજકં ।
પૃથક્સૂતસમં જાર્યં ચતુઃષષ્ટ્યંશકાદિકં

અસ્ય સૂતસ્ય જીર્ણસ્ય સમં વ્યોમાદિબીજકં ।
મર્દયેદમ્લવર્ગેણ તપ્તખલ્વે દિનત્રયં

પિષ્ટિર્ભવતિ સૂતેન્દ્રસ્તાં પિષ્ટિં પુનરાહરેત્ ।
દોલાપાકં સિદ્ધચૂર્ણલેપં સંપુટભૂધરે

યાવત્કઠિનતામેતિ તાવત્કાર્યં મુહુર્મુહુઃ ।
નામ્ના મહાભૈરવીયં ઘુટિકા સર્વસિદ્ધિદા

ધારયેન્મુખમધ્યે તત્પૂર્વવત્ક્રામણં પિબેત્ ।
<ક્રામણાનિ>
ત્રિફલા મુસલી મુણ્ડી ભૃઙ્ગરાજશ્ચ વાકુચી

નીલી કન્યા કાકમાચી હયગન્ધા શતાવરી ।
ઉત્તરા વારુણી દેવદાલી ચિત્રા પુનર્નવા

નિર્ગુણ્ડી સહદેવી ચ રુદન્તી ગજકર્ણિકા ।
ભૂતાવરાતભલ્લાતકાકતુણ્ડામૃતાલતાઃ

પલાશઃ કુક્કુરૂટશ્ચ ધાત્રીફલરસઃ પયઃ ।
પલાશબીજકં તૈલં ઘૃતં મધુ શિવામ્બુ ચ

બિલ્વમજ્જા ચ તૈલં ચ તૈલં જ્યોતિષ્મતીભવં ।
એતાનિ ક્રામણાર્હાણિ ચૌષધાનિ ભવન્તિ હિ

એતે ચાષ્ટાર્ધગદિતાઃ ક્રામણાર્થે પ્રયોગતઃ ।
રસભસ્મપ્રયોગે ચ ઘુટિકાનાં રસાયને

<પઞ્ચદશઘુટિકાફલમ્>
પ્રિયે પઞ્ચદશાનાં ચ ઘુટિકાનાં ફલં શૃણુ ।
અભ્રબીજેન રચિતઘુટિકા રસસંયુતા

મુખસ્થિતા દ્વાદશાબ્દં સર્વરોગવિનાશની ।
સ જીવેદ્વત્સરશતં પુમાંશ્ચ પરમેશ્વરિ

કાન્તબીજેન રચિતા ઘુટિકા રસસંયુતા ।
આસ્યસ્થા સર્વરોગઘ્ની દ્વાદશાબ્દં વરાનને

ધાતુદાર્ઢ્યપ્રજનની સહસ્રાયુષ્યદાયિની ।
કાન્તાભ્રબીજરચિતા રસયુગ્ઘુટિકા શુભા

દ્વાદશાબ્દં મુખાન્તસ્થા જરામયવિનાશિની ।
અયુતાયુષ્યદા દિવ્યા મહાબલવિવર્ધિની

હેમબીજયુતા સૂતઘુટિકા મુખમધ્યગા ।
આ દ્વાદશાબ્દં દેહસ્ય વલીપલિતરોગહા

આયુષ્યપ્રદા પુણ્યા નાગાયુતબલપ્રદા ।
હેમાભ્રબીજઘટિતા ઘુટિકા યુક્તપારદા

વક્ત્રાસ્થિતાર્કસંખ્યાબ્દં દશલક્ષાબ્દજીવદા ।
દિવ્યબુદ્ધિપ્રજનની દિવ્યસત્વપ્રદાયિની

કાન્તકાઞ્ચનબીજાભ્યાં સસૂતા ઘુટિકા કૃતા ।
દ્વાદશાબ્દં મુખાન્તા કોટ્યાયુષ્યવિવર્ધિની

મહાતેજઃપ્રજનની બિલનિધ્યાદિદર્શિની ।
કાન્તાભ્રહેમઘટિતા ઘુટિકા રસસંયુતા

મુખસ્થા દ્વાદશાબ્દાન્તાદ્દશકોટ્યબ્દજીવદા ।
હાલાહલાદિસંવર્તખેચરત્વપ્રદાયિની

નિર્મુક્તવજ્રબીજેન રસયુગ્ઘુટિકા શુભા ।
મુખસ્થા દ્વાદશાબ્દાન્તં સર્વલોકગતિપ્રદા

યાવદ્ભૂમિઃ સ્થિરતરા તાવદાયુઃપ્રવર્ધિની ।
તરુણઃ સર્વદા કામઃ કાન્તાનાં સુરતક્ષમઃ

વજ્રાભ્રબીજરચિતા ઘુટિકા રસગર્ભિતા ।
ઘુટિકા રસસંખ્યાબ્દં મુખસ્થા સર્વસિદ્ધિદા

બ્રહ્માયુષ્યપ્રદા પુંસાં જગત્સૃષ્ટું ક્રમાત્પ્રભુઃ ।
પૂજ્યતે બ્રહ્મવદ્દેવૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગઃ

સરસ્વત્યા ચ સાવિત્ર્યા સેવ્યતે સર્વલોકગઃ ।
અષ્ટાભિઃ સિદ્ધિભિર્યુક્તો હ્યણિમાદિભિરીશ્વરિ

વજ્રકાઞ્ચનબીજેન સસૂતા ઘુટિકા કૃતા ।
મુખસ્થા દ્વાદશાબ્દાન્તં વિષ્ણ્વાયુષ્યપ્રદા નૃણાં

સ ચ વિષ્ણુત્વમાપ્નોતિ વિષ્ણુવત્પાલિતું ક્ષમઃ ।
સેવ્યતે સનકાદ્યૈશ્ચ શ્રિયા યુક્તો મહાબલઃ

સ્વેચ્છાગતિર્મહેન્દ્રાદ્યૈર્નિર્જરૈઃ સેવ્યતે સદા ।
હેમાભ્રવજ્રબીજેન રચિતા ઘુટિકા પ્રિયે

સપારદા મુખાન્તઃસ્થા દ્વાદશાબ્દં વરાનને ।
રુદ્રાયુષ્પ્રદા નઃણાં રુદ્રત્વં સા દદાતિ હિ

સંહર્તા રુદ્રવલ્લોકં વિષ્ણ્વિન્દ્રાદ્યૈશ્ચ સેવ્યતે ।
અણિમાદ્યૈશ્ચ સહિતઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વલોકગઃ

સેવ્યતે પ્રમથશ્રેષ્ઠૈર્દિવ્યશક્ત્યા સમન્વિતઃ ।
યોગીન્દ્રૈર્ધ્યાયતે ધીરો મહાતેજા મહાબલઃ

કાન્તકાઞ્ચનવજ્રાણાં બીજૈઃ સૂતયુતા કૃતા ।
ઘુટિકા ભાનુસંખ્યાબ્દં મુખસ્થા સિદ્ધિદા નૃણાં

ઈશ્વરાયુષ્યમાપ્નોતિ ખેચરત્વં ચ માનવઃ ।
તિરોધત્તે સ્વયં લોકાદ્બ્રહ્મેન્દ્રાદ્યભિવન્દિતઃ

કોટિસૂર્યપ્રતીકાશો મહામારુતસત્ત્વવાન્ ।
મહાકલ્પાન્તકાલેઽપિ વિનાશં ન વ્રજેદ્ધ્રુવં

યોગક્રીડાનુષક્તાત્મા ધ્યાયતે યોગવિત્તમૈઃ ।
કાન્તાભ્રહેમવજ્રાણાં કૃતા બીજૈ રસાત્મિકા

ઘુટિકા રવિસંખ્યાબ્દવક્ત્રસ્થા યસ્ય ભૈરવિ ।
સદાશિવાયુઃ સ ભવેત્સર્વાનુગ્રાહકઃ પ્રભુઃ

સદાશિવત્વં આપ્નોતિ દેવાનામધિપસ્તથા ।
વહ્નૌ વહ્નિર્જલે વારિ મારુતે મારુતાત્મકઃ

પૃથિવ્યાં પૃથિવીરૂપઃ શૂન્યે શૂન્યાત્મકો ભવેત્ ।
તસ્યાક્ષિણીન્દુવહ્ન્યર્કા બ્રહ્મેન્દ્રાદ્યાશ્ચ સેવકાઃ

ગાયકા નારદાદ્યાશ્ચ નર્તક્યશ્ચાપ્સરોઽઙ્ગનાઃ ।
તદાજ્ઞયૈવ બ્રહ્મેન્દ્રાઃ સૃષ્ટિસ્થિતિવિનાશકાઃ

સચ્ચિદાનન્દકઃ શક્તઃ સર્વગઃ સર્વવિચ્છિવઃ ।
પરાશક્તિયુતઃ પુણ્યો નિર્માયો નિષ્કલઃ પરં

એવં ગુણાઃ પ્રકથિતા ઘુટિકાનાં મયા પ્રિયે ।
શસ્ત્રસ્તમ્ભકરશ્ચાસાં સર્વાસાં અપિ વિદ્યતે

રસાયનસ્ય સર્વસ્ય સિદ્ધિદોઽયં મહેશ્વરિ ।
<ઘુટિકાસિદ્ધૌ મન્ત્રપ્રયોગઃ>
વક્ષ્યતે મન્ત્રરાજોઽયં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકઃ

ઐં હ્રીં શ્રીં ક્લીં સૌઃ અમૃતેશ્વરભૈરવ અમૃતં કુરુ અમૃતેશ્વરભૈરવાય હું ।
સૌઃ ક્લીં શ્રીં હ્રીં ઐં હું ફટ્સ્વાહા ।
સૌઃ ક્લીં શ્રીં હ્રીં ઐં ।
પુમાનનેન મન્ત્રેણ શીઘ્રં સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્

âક્, ૧, ૧૧
<જીવત એવ દિવ્યદેહસિદ્ધિઃ; ભૂતકાલાન્તકરસઃ>
શ્રીભૈરવી ।
દેવદેવ મહાદેવ કથિતાનિ ત્વયાધુના ।
રસાયનાનિ દિવ્યાનિ સિદ્ધિદાનિ મહેશ્વર

ચિરકાલેન દેહાનાં કલ્પાનાં સિદ્ધિદાનિ હિ ।
સદ્યઃ સિદ્ધિર્યથા દેવ જાયતે પરમેશ્વર

તદ્બ્રૂહિ ન્યૂનાભ્યધિકહીનક્ષીણાઙ્ગિનાં અપિ ।
અથ ગદ્ગદમૂકાનાં કુબ્જાનામથ કુષ્ઠિનાં

અન્ધપઙ્ગ્વબલાનાં ચ જરાજર્જરિતાત્મનાં ।
સદા રોગાર્તષણ્ડાનાં કૃશાનાં ભ્રાન્તચેતસાં

ભૂતપ્રેતપિશાચાપસ્મારોન્મત્તયુજામપિ ।
પ્રમાદાજ્જીવશેષાણાં દેહસિદ્ધિપ્રદં નૃણાં

શ્રીભૈરવઃ ।
શ્રુત્વા તદ્ભૈરવીવાક્યં સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા પ્રિયે ।
તથાવિધાં પ્રવક્ષ્યામિ દેહસિદ્ધિં વરાનને

પઞ્ચભૂતાત્મિકાઃ પઞ્ચ કર્તવ્યા ઘુટિકાઃ પ્રિયે ।
જીવાત્મિકા ભવેત્ષષ્ઠી ઘુટિકા પિણ્ડકોષ્ટયુક્

કાલે તુ યા કન્યા કુર્યાત્સંભોગમાયતં ।
તદ્વરાઙ્ગસ્થિતં રક્તં શુક્લં સ્યાદ્વ્યોમસત્વકં

તસ્યાઃ સદ્યઃ પ્રસૂતસ્ય વિષ્ઠા પુત્રસ્ય મારુતં ।
તત્ત્વં સ્યાત્કેવલં તસ્યા રજસ્તેજાત્મસત્ત્વકં

તદપત્યસ્ય રુધિરં જલતત્ત્વં પ્રકીર્તિતં ।
તત્સૂતસ્ય વપુઃ સર્વં પાર્થિવં તત્ત્વમુચ્યતે

સૂતસેવકશુક્લં ચ જીવતત્ત્વં ભવેત્પ્રિયે ।
કોટિવેધકરં સૂતં કર્ષં કર્ષં નિયોજયેત્

એકૈકતત્ત્વમધ્યે તુ પ્રસેકં તાનિ મર્દયેત્ ।
તેષાં ચ ગોલકાન્કૃત્વા ષડ્રસં સ્થાપયેત્પૃથક્

નૃમાનમુન્નતં કાયમાયામં તુ તદર્ધકં ।
કટાહં તામ્રઘટિતં પિણ્ડસ્થૌલ્યં ષડઙ્ગુલં

ચતુર્મુખમયં કોષ્ઠં તસ્યોપરિ કટાહકં ।
ધારયેન્નિશ્ચલં સમ્યક્તદન્તઃ પૂરયેત્પ્રિયે

ગોઘૃતં ચ મહાતૈલં સમભાગમિદં દ્વયં ।
અર્ચયેદ્દશદિક્પાલાન્યોગિનીશ્ચ કુમારિકાં

શ્રીગુરું સિદ્ધચક્રં ચ ભૈરવં ભૈરવીં તથા ।
ગણાધિપં ક્ષેત્રપાલં નિજેષ્ટદૈવતં તથા

નવગ્રહાગ્નિવિપ્રાંશ્ચ દૈવજ્ઞાન્ભિષગુત્તમાન્ ।
તથાન્તરાયકર્તઃંશ્ચ ભૂતપ્રેતપિશાચકાન્

યક્ષરાક્ષસગન્ધર્વાન્મન્ત્રજ્ઞાન્સ્વજનાનપિ ।
તર્પયેન્મદ્યમાંસૈશ્ચ વસ્ત્રભૂષણકાઞ્ચનૈઃ

તત્તત્પ્રિયકરૈર્દિવ્યૈર્બલિં દિક્ષુ વિનિક્ષિપેત્ ।
ચતુર્ભિર્વઙ્કનાલૈશ્ચ ધમયેત્ખદિરાગ્નિના

ફેનહીનં અધૂમં ચ સંતપ્તં ચ યદા ભવેત્ ।
શ્રીગુરું નિજદેવં ચ ચન્દ્રસૂર્યાગ્નિતારકાઃ

ભુવનાનિ નમસ્કૃત્ય કટાહે નિક્ષિપેત્તનું ।
જ્ઞાત્વા સમ્યગ્દ્રુતં દેહં પાર્થિવાખ્યં રસં ક્ષિપેત્

ધમેદ્ગાઢં પ્રયત્નેન તત્કલ્કં ચ યદા ભવેત્ ।
તતોઽપ્તત્ત્વાખ્યરસકં નિક્ષિપેદ્રક્તતાં નયેત્

તેજસ્તત્ત્વરસં પશ્ચાત્ક્ષિપેત્તન્માંસતાં વ્રજેત્ ।
નિક્ષિપેદ્વાયુતત્ત્વાખ્યં રસં તત્ર વિનિક્ષિપેત્

શુભ્રવર્ણત્વમાપ્નોતિ તતશ્ચાકાશતત્ત્વકં ।
નિક્ષિપેજ્જીવતત્ત્વાખ્યં રસતત્ત્વં ચ પાર્વતિ

રસં ક્ષિપેત્ત્વન્ધ્રિતસ્ય સ્વર્ણસ્ય તત્સમં ભવેત્ ।
સજીવો જાયતે સિદ્ધો હુંકારત્રયં ઉચ્ચરેત્

યથોદિતો ભાનુબિમ્બો મહાબુદ્ધિપરાક્રમઃ ।
મહાવપુર્મહાતેજા નાગાયુતમહાબલઃ

મન્મથોપમરૂપાઢ્યો વાચા વાગીશ્વરીસમઃ ।
બુદ્ધ્યા જીવસમઃ શ્રીમાન્વિષ્ણુવદ્ધનદોપમઃ

ત્યાગે રોષે ચ કાલાગ્નિર્ગામ્ભીર્યેણ મહોદધિઃ ।
સ્રષ્ટા હર્તા ચ ગોપ્તા ચ સર્વાનુગ્રાહકઃ પ્રભુઃ

દિવ્યદૃષ્ટિર્વજ્રદેહઃ સ સાક્ષાદ્ભૈરવસ્ત્વયં ।
અર્ધયોજનવિસ્તીર્ણહેમકિઙ્કિણિમણ્ડિતં

ચલદ્ભ્રમરસશોભં નાનામાણિક્યમણ્ડિતં ।
હેમમાલાપરિષ્વક્તં ઘણ્ટાનાદમનોહરં

દિવ્યદીપ્તમહાનાદિશઙ્ખકાહલસંકુલં ।
વીણાવેણુમૃદઙ્ગાદ્યૈર્વાદિત્રૈર્મુરજૈઃ સમં

તાલૈર્બહુવિધૈશ્ચાન્યૈર્દિવ્યઘોષૈઃ સમાકુલં ।
ગાયત્કિન્નરગન્ધર્વૈસ્તથા કિંપુરુષૈર્યુતં

લસન્માણિક્યકેયૂરહારકઙ્કણમુદ્રકાઃ ।
કાચનૂપુરસંયુક્તા દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ

દિવ્યમાલાપરિષ્કારા દિવ્યગન્ધાનુલેપનાઃ ।
દિવ્યામ્બરાશ્ચારુરૂપા મત્તમન્મથવિહ્વલાઃ

દિવ્યાઙ્ગનાસ્તદા ચૈનં સમાશ્રિત્ય બ્રુવન્તિ ચ ।
કિં કર્મ સિદ્ધસંખેદાસ્ત્વાદેશો દેવ દીયતાં

ઉપાસતે સિદ્ધકન્યાઃ પરઃ શતસહસ્રકં ।
યત્ર યાસ્યતિ તત્રૈવ ચાનુયામો વયં વૃતાઃ

દિવ્યાલયાંશ્ચ વિવિધાન્હેમમાણિક્યમણ્ડિતાન્ ।
દિવ્યાનિ સ્નાનપાનાનિ સ્વીકુર્વાણો મુહુર્મુહુઃ

વજ્ર્યાદિસર્વલોકેષુ સ્વેચ્છયા વિહરત્યસૌ ।
પૂજ્યતે દેવસિદ્ધૌઘૈઃ યથાયં ભૈરવસ્તથા

ભુઞ્જાનઃ સર્વભોગાંશ્ચ ક્ષુત્પિપાસાવિવર્જિતઃ ।
યોગિનીશતસાહસ્રં ભોક્તા સંચિન્તયન્સુખં

મહાકલ્પાન્તકાલેઽપિ પ્રક્ષીણેઽસ્મિન્વરાનને ।
લીયતે પરમે વ્યોમ્નિ લીયન્તે યત્ર દેવતાઃ

ભૂતકાલાન્તકો નામ રસસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ।
અભેદ્યોઽયં અખણ્ડ્યશ્ચ ત્વદાહ્યો ભવતિ પ્રિયે

રસાયનસ્ય સર્વસ્ય સિદ્ધિદોઽયં મહેશ્વરિ ।
વક્ષ્યતે મન્ત્રરાજોઽયં રસસિદ્ધિપ્રદાયકઃ

ઐં હ્રીં શ્રીં ક્લીં સૌઃ શ્રીભૈરવ

âક્, ૧, ૧૨
<શ્રીશૈલે સિદ્ધિલાભઃ>
શ્રીભૈરવી ।
શ્રીશૈલે વિવિધા સિદ્ધિઃ સદ્યઃ પ્રત્યયકારિણી ।
સુલભા શ્રૂયતે દેવ તાં બ્રૂહિ વિવિધાં પ્રભો

શ્રીભૈરવઃ ।
વક્ષ્યામિ શૃણુ તત્સર્વં સદ્યઃ સિદ્ધિકરં પ્રિયે ।
કૈલાસાન્મન્દરાન્મેરોર્વિન્ધ્યાદ્રેશ્ચ હિમાલયાત્

મહેન્દ્રાન્મલયાદ્રેશ્ચ સહ્યાદૃશ્યગિરેરપિ ।
શ્રેષ્ઠઃ શ્રીપર્વતો દિવ્યઃ સિદ્ધિયોગીન્દ્રસેવિતઃ

તત્ર તીર્થાનિ સર્વાણિ સરાંસિ સરિતઃ પ્રિયે ।
સિદ્ધિપ્રદાનિ લિઙ્ગાનિ લતાપાષાણપાદપાઃ

મૃત્તિકાકન્દતોયાનિ પત્રપુષ્પફલાનિ ચ ।
એવમાદીનિ વિદ્યન્તે સર્વસિદ્ધિકરાણિ ચ

શ્રીપર્વતોઽહમીશાનિ ત્વહં સાક્ષાત્સ પર્વતઃ ।
સ્થાવરં મામકં રૂપં વિદ્ધિ તં સુરસેવિતં

અસ્મિન્યદસ્તિ નાન્યત્ર યદન્યત્ર સ્થિતં ચ તત્ ।
દિવ્યલિઙ્ગસ્પર્શનીયં જ્યોતિર્લિઙ્ગમનામયં

શ્રીમલ્લિકાર્જુનમિતિ પ્રખ્યાતં પરમેશ્વરિ ।
વામપાર્શ્વેઽસ્ય લિઙ્ગસ્ય ઘણ્ટાસિદ્ધેશ્વરઃ સ્થિતઃ

ઘણ્ટા વિલમ્બતે દ્વારે તીર્થકુણ્ડં ચ વિદ્યતે ।
ઉપોષિતૈસ્ત્રિભિઃ કાર્યં જાગરૂકૈરતન્દ્રિતૈઃ

નિશિ કૃષ્ણચતુર્દશ્યામજસ્રં સ્નાપયેચ્છિવં ।
એકઃ સમાનયેત્તોયં કુણ્ડસ્થમપરઃ પ્રિયે

ઘણ્ટાં નિનાદયેદન્યશ્ચતુર્યામાવધિ પ્રિયે ।
ઘણ્ટાસિદ્ધેશ્વરસ્તુષ્ટો દદ્યાત્તેભ્યોઽપિ ખે ગતિં

ઘણ્ટાસિદ્ધેશ્વરસ્યાસ્ય દક્ષિણે નિખનેત્પ્રિયે ।
જાનુદઘ્નં તુ તત્રૈવ દૃશ્યતે રોચનપ્રભા

મૃત્તિકા તાં સમાહૃત્ય કર્ષમાત્રં પિબેત્પ્રિયે ।
ક્ષીરયુક્તાં ચ સપ્તાહં સ સાક્ષાદમરો ભવેત્

શ્રીગિરીશસ્ય પુરતો ગજાકારા મહાશિલા ।
સ્રવત્યેવ દિવારાત્રં દિવ્યગન્ધં સુગુગ્ગુલું

તં ગૃહ્ણીયાત્પલાશસ્ય દર્વ્યાલાબુકપાત્રકે ।
પ્રક્ષિપેદ્ગન્ધકયુતં ભક્ષયેત્કર્ષમાત્રકં

પ્રત્યહં માસપર્યન્તં તતઃ સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
સદાનન્દો યુવા ધીરો જીવેદાચન્દ્રતારકં

વિદ્રુતે મ્લેચ્છવદને ગુગ્ગુલું તં વિનિક્ષિપેત્ ।
કોટિમંશં તતસ્તામ્રં દિવ્યં ભવતિ કાઞ્ચનં

<ચન્દ્રોદક બેઇ ંઅલ્લિકાર્જુન>
મલ્લિકાર્જુનદેવસ્ય ચન્દ્રવાપ્યસ્તિ પશ્ચિમે ।
વૈશાખપૂર્ણિમાયાં તુ સાધયેત્સાધકોત્તમઃ

નિર્ભયો નિર્વિકલ્પશ્ચ વસંસ્તોયસમીપતઃ ।
જપેન્મૃત્યુઞ્જયં મન્ત્રં રાત્રૌ વાસોવિવર્જિતઃ

નિશીથે ચન્દ્રસલિલં ચન્દ્રસ્પૃષ્ટં ભવેદ્યદા ।
તત્તીર્થચ્છિદ્રદેશે ચ સ્વાઞ્જલિં પ્રક્ષિપેદતઃ

સ્પૃષ્ટ્વા ચન્દ્રો યદા ગચ્છેત્તદા તત્તોયમાહરેત્ ।
પિબેચ્ચ સહસા ધીરો જીવેદાચન્દ્રતારકં

વજ્રકાયઃ સૌમ્યરૂપઃ શાન્તાત્મા સ ભવેન્નરઃ ।
<ઠ્રિપુરાન્તક>
પૂર્વદ્વારે શ્રીગિરેસ્તુ વિદ્યતે ત્રિપુરાન્તકઃ

દેવસ્ય નિકટે દેશે ચોત્તરે તિન્ત્રિણીતરુઃ ।
દૃશ્યતે તત્ર મૂલે તુ સ્વયં શ્રીભૈરવઃ પ્રભુઃ

નૃમાત્રાં નિખનેદ્ભૂમિં તદગ્રે દૃશ્યતે તદા ।
તપ્તકુણ્ડં નીલજલં દિવ્યસિદ્ધિપ્રદાયકં

તત્તિન્ત્રિણીકપત્રાણિ વસ્ત્રે બદ્ધ્વા વિનિક્ષિપેત્ ।
કુણ્ડે તસ્મિંસ્તદા તાનિ સ્થૂલમીના ભવન્તિ ચ

ગૃહીત્વા તિન્ત્રિણીકાષ્ઠૈઃ પચેદેવં ક્રમાત્સુધીઃ ।
તેષાં શિરઃકણ્ટકાનિ ખાનિ ચ વિવર્જયેત્

ભક્ષયેચ્છેષમખિલં સાધકઃ સિદ્ધિકાઙ્ક્ષયા ।
ક્ષણમાત્રં ભવેન્મૂર્ચ્છા તેન પશ્ચાદ્વિબુધ્યતે

વસુધાયાં બિલં પશ્યેજ્જીવેદ્દિવ્યાયુતાબ્દકં ।
<મણિપલ્લિ>
પશ્ચિમે ત્રિપુરાન્તસ્ય ગવ્યૂતિદ્વયમાત્રકે

મણિપલ્લિરિતિ ગ્રામસ્તસ્ય પશ્ચિમભાગતઃ ।
વિદ્યતે કશ્ચન ગિરિસ્તત્પશ્ચાદેકવાટકં

દૃશ્યતે પ્રવિશેત્તત્ર પૂર્વાસ્યશ્ચ તતો વ્રજેત્ ।
દક્ષિણાભિમુખઃ પશ્ચાદ્દશચાપાન્તમાત્રકં

તત્ર ચામ્રફલાકારાન્પાષાણાઞ્જ્વલનપ્રભાન્ ।
ગૃહીત્વા બન્ધયેદ્વસ્ત્રે તદ્વસ્ત્રં રક્તતાં વ્રજેત્

પાષાણયુક્તં તદ્વસ્ત્રં ક્ષીરમધ્યે વિનિક્ષિપેત્ ।
તતઃ ક્ષીરં રક્તવર્ણં સ્યાત્પિબેત્સાધકોત્તમઃ

સપ્તાહાજ્જાયતે સિદ્ધિર્વજ્રકાયો મહાબલઃ ।
જીવેદાચન્દ્રતારં ચ આ કલ્પમવિલ્પકં

<કોકિલાબિલ>
ત્રિપુરાન્તસ્યોદગ્ભાગે કોકિલાબિલં ઉત્તમં ।
જગત્પ્રકાશં તત્રાસ્તે કૃત્વા દેહવિશોધનં

સાધકો વમનાદ્યૈશ્ચ તદ્બિલં પ્રવિશેત્સુધીઃ ।
દશચાપાવધિસ્તત્ર પાષાણાઃ કોકિલોપમાઃ

સન્તિ ગૃહીત્વા તત્પૃષ્ઠે તિલાઃ ક્ષિપ્તાઃ સ્ફુટન્તિ ચ ।
ઇત્યેતત્પ્રત્યયં દૃષ્ટ્વા તાશ્ચ ઘૃષ્ય પરસ્પરં

દુગ્ધાન્તઃ પ્રક્ષિપેત્તાંશ્ચ તત્ક્ષીરં કૃષ્ણતાં વ્રજેત્ ।
તત્ક્ષીરં માસમાત્રં ચ પિબેદ્દિવ્યતનુર્ભવેત્

બ્રહ્મણસ્ત્રિદિનં જીવેદ્વલીપલિતવર્જિતઃ ।
વેગે સમીરસદૃશશ્છિદ્રં પશ્યતિ ભૂતલે

ત્રિપુરાન્તસ્ય પૂર્વસ્યાં દિશિ યોજનમાત્રકે ।
અસ્તિ સ્વર્ગપુરીનાથો દેવસ્તસ્યાગ્રતઃ ખનેત્

જાનુમાત્રં ચ વસુધાં તત્ર સર્પફણોપમાઃ ।
સ્પર્શસંજ્ઞાસ્તુ પાષાણા નિર્ગચ્છન્તિ વરાનને

ત્રિપુરાન્તકદેવસ્ય પશ્ચિમેઽર્ધાર્ધયોજને ।
અસ્તિ દિવ્યબિલદ્વારં તત્ર ચાપત્રયાન્તરં

વ્રજેત્ખર્જૂરવૃક્ષોઽસ્તિ કૃષ્ણવર્ણઃ ફલાન્વિતઃ ।
તત્ફલાનાં રસં પીત્વા તેન મૂર્ચ્છા ભવેત્ક્ષણં

પ્રબુદ્ધોઽસૌ ભવેત્સિદ્ધો જીવેદા ચન્દ્રભાસ્કરં ।
શ્રીગિરેર્દક્ષિણદ્વારે વજ્રેશ્વરસુરેશ્વરૌ

તિષ્ઠતો નિખનેદ્ભૂમિં તત્ર શ્રીફલસન્નિભાઃ ।
પાષાણાઃ સ્પર્શભેદાઃ સ્યુઃ સંગ્રાહ્યાસ્તે સુરેશ્વરિ

તત્ર રામેશ્વરાખ્યોઽસ્તિ નિખનેત્તસ્ય સન્નિધૌ ।
રુદ્રાક્ષાકારપાષાણાઃ સ્પર્શભેદા ભવન્તિ તે

<આવર્તક>
જ્યોતિઃસિદ્ધવટસ્થાને દક્ષિણે ચૈકપાદપઃ ।
તિષ્ઠત્યાવર્તકો નામ તદાસન્ને તુ પશ્ચિમે

પર્વતો વિદ્યતે તત્ર ખનેત્તાલફલોપમાઃ ।
પાષાણાસ્તાન્ધમેદ્ગાઢં તત્સર્વં કાઞ્ચનં ભવેત્

તસ્યૈવ દક્ષિણે દ્વારે વિદ્યતે કુણ્ડલેશ્વરઃ ।
તન્નિકૃષ્ટે જાનુમાત્રં ખનેદ્ભૂમિં સમુદ્ધરેત્

રક્તાભાઃ શ્રીફલાકારાઃ પાષાણાઃ સ્પર્શવેધકાઃ ।
પુરુષેશ્વરદેવસ્ય સમીપે કુણ્ડમસ્તિ હિ

ગુઞ્જારિડ્ઢૌ ચ વિદ્યેતે વૃક્ષૌ તત્પત્ત્રં અશ્નીયાત્ ।
સપ્તાહાજ્જાયતે સિદ્ધો જરામરણવર્જિતઃ

<હસ્તિશિલા>
તત્ર હસ્તિશિલા દક્ષે ખનેદ્ધસ્તપ્રમાણતઃ ।
તત્ર જમ્બૂફલાકારા ગ્રાહ્યાસ્તે સ્પર્શસંજ્ઞકાઃ

ખ્યાતા હસ્તિશિરોનામ્ના ખ્યાતા હસ્તિશિલેતિ સા ।
<છાયાછત્ત્ર>
એકયોજનમાત્રે તુ તસ્યા દક્ષિણભાગતઃ

શિવરૂપં શિવપ્રોક્તં છાયાછત્ત્રં તુ વિદ્યતે ।
વર્તુલં શતહસ્તં તુ છિદ્રં તસ્યાપ્યધો વ્રજેત્

ન કૈશ્ચિદ્દૃશ્યતે સોઽપિ સિદ્ધો ભવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
યદૃચ્છયા રુદ્રતુલ્યઃ ક્રીડત્યેવ જગત્ત્રયે

સિદ્ધ્યષ્ટકં સાધયેદ્વા સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકઃ ।
કાન્તાભ્રસત્વકનકસૂતાઃ ક્રમગુણોત્તરાઃ

અમ્લેન મર્દયેદ્ગાઢં ગોલં કૃત્વા તુ વેષ્ટયેત્ ।
તદ્ગોલં દીર્ઘવંશાગ્રે બદ્ધ્વા શ્રીકાલિકામનું

જપેન્નિવેશયેત્તત્ર છાયાછત્ત્રેણ તેન ચ ।
વંશાગ્રબદ્ધગોલાન્તર્જાયતે ઘુટિકા શુભા

વક્ત્રાન્તર્ધારયેત્તાં તુ તત્ક્ષણાત્ખેચરો ભવેત્ ।
શિલાં તાલં વસ્ત્રબદ્ધં કૃત્વા વંશાગ્રવેષ્ટિતં

છાયાછત્ત્રે નિવસ્યૈતત્તાભ્યાં નેત્રે સમઞ્જયેત્ ।
નિધિં પશ્યતિ ભૂમિસ્થં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

વંશાગ્રબદ્ધખડ્ગં ચ છાયાછત્ત્રે વિનિક્ષિપેત્ ।
મન્ત્રયેત્કાલિકામન્ત્રં તં ખડ્ગં ધારયેત્કરે

ત્રૈલોક્યવિજયી ધીરો ભવેદ્વીરો જગત્ત્રયે ।
વંશાગ્રે રોચનં બદ્ધ્વા છાયાછત્ત્રે નિવેશયેત્

લલાટે તિલકં તેન કૃત્વા લોકં વશં નયેત્ ।
સ્રોતોઞ્જનાઞ્જને તદ્વચ્છાયાચ્છત્રે નિવેશયેત્

તેનાઞ્જનેનાઞ્જિતોઽસૌ દેવૈરપિ ન દૃશ્યતે ।
પાદુકે પૂર્વવદ્બદ્ધ્વા છાયાચ્છત્રે નિધાપયેત્

પાદાભ્યાં પાદુકે ધૃત્વા યત્ર યત્રાભિવાઞ્છતિ ।
પ્રયાતું તત્ર તત્રૈવ નયતસ્તં ચ પાદુકે

પૂર્વવદ્રક્તવસ્ત્રં ચ છાયાચ્છત્રે નિવેશયેત્ ।
આવેષ્ટયેત્તં ચ પટમદૃશ્યો ભવતિ ક્ષણાત્

સમુજ્ઝિતે પટે પશ્ચાદ્દૃશ્યતેઽસૌ ન સંશયઃ ।
કાન્તં વ્યોમ હેમ સૂતમેકીકૃત્ય વિમર્દયેત્

ગોલીભૂતં તુ વસ્ત્રેણ વંશાગ્રે બન્ધયેત્સુધીઃ ।
છાયાચ્છત્રે સ્થાપયેત્તત્કાલીમન્ત્રેણ મન્ત્રયેત્

સ્પર્શવેધી ભવેદેતત્સત્યં સત્યં વરાનને ।
શ્રીશૈલપશ્ચિમદ્વારે દેવો બ્રહ્મેશ્વરઃ સ્થિતઃ

દુર્ગા દેવી ચ તત્રસ્થા સોપાનં નવમં ચ યત્ ।
તુઙ્ગભદ્રાયાં ચ નદ્યાં તતો બ્રહ્મેશ્વરસ્ય ચ

દ્વારદેશે મુદ્ગવર્ણં ચત્વારઃ સ્પર્શકા અમી ।
ચિઞ્ચાવનં ચ નૈરૃત્યે સ્થિતં બ્રહ્મેશ્વરસ્ય હિ

કુણ્ડં ચ વિદ્યતે તત્ર ચિઞ્ચાધશ્ચણ્ડિકા સ્થિતા ।
એકપાદેન સતતં તચ્ચિઞ્ચાફલં આહરેત્

વસ્ત્રેણ બન્ધયેત્કુણ્ડે ક્ષિપ્ત્વા સ્નાનં સમાચરેત્ ।
સ્નાનાન્તે તાનિ ગૃહ્ણીયાત્તાવન્મત્સ્યા ભવન્તિ હિ

તદિન્ધનૈઃ પચેત્તાશ્ચ હ્યસ્થિપુચ્છશિરસ્ત્યજેત્ ।
દદ્યાદ્દેવાયૈકં અંશં અતિથીનાં દ્વિતીયકં

તૃતીયાંશં સ્વયં ભક્ષેન્મૂર્છિતો ભવતિ ક્ષણાત્ ।
દિવ્યો ભવતિ સિદ્ધોઽયં બિલં પશ્યતિ ભૂતલે

જરામરણનિર્મુક્તો હ્યબધ્યો નિર્જરૈરપિ ।
અલમ્પુરોત્તરે ગ્રામો વિદ્યતે ભીમપાદુકઃ

પાર્શ્વે તુ તસ્ય ગ્રામસ્ય હસ્તમાત્રં ધરાં ખનેત્ ।
પાષાણા હિ ફણાકારાઃ સ્પર્શસંજ્ઞા ભવન્તિ તે

યોગીશ્વરીતિ દેવ્યસ્તિ તત્રાલંપુરદેવતા ।
તસ્યાગ્રતો રમ્યગુહા તસ્યા મધ્યે ખનેદ્ભુવં

પાષાણા ભેદસંકાશા ગ્રાહ્યા માર્જાલવિષ્ઠયા ।
સંમિશ્ર્ય નિક્ષિપેદ્વઙ્ગે દ્રુતે તત્તારતાં વ્રજેત્

મધ્વાજ્યાભ્યાં પિબેત્તાંશ્ચ પાષાણાન્સાધકોત્તમઃ ।
દિવ્યો ભવતિ સિદ્ધોઽયં વલીપલિતમૃત્યુજિત્

શ્રીપર્વતોત્તરદ્વારે દેવો નામ્ના મહેશ્વરઃ ।
તિષ્ઠતિ ભ્રમરામ્રશ્ચ તત્ર તત્ફલમાહરેત્

સ્ફોટયેચ્ચ તદન્તસ્થા નિર્યાન્તિ ભ્રમરાસ્તથા ।
સજીવા અથ તાન્સર્વાન્ભ્રમરાંસ્તાન્વિવર્જયેત્

તત્ફલાનિ પચેત્ક્ષારે યાવચ્છક્યં પયઃ પિબેત્ ।
ક્ષણં મૂર્ચ્છા ભવેત્તેન મૂર્ચ્છાન્તે ચ પયઃ પિબેત્

એવં કુર્યાત્પ્રયત્નેન ચૈકવિંશતિવાસરં ।
તેન વજ્રશરીરઃ સ્યાદ્વલીપલિતવર્જિતઃ

વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞો જીવેદાદિત્યતારકં ।
તરસા વાયુના તુલ્યસ્તત્ક્ષણાદ્ભવતિ પ્રિયે

તદામ્રસ્ય ફલેનૈવ ત્યક્તભ્રમરકેન ચ ।
વઙ્ગસ્ય પલસાહસ્રં દ્રાવિતં રજતં ભવેત્

રન્ધ્રમાપાદયેદામ્રફલે ભૃઙ્ગં વિવર્જયેત્ ।
તન્મધ્યે નિક્ષિપેત્સૂતં કર્ષં કૃષ્ણાભ્રસત્વકં

નિરુધ્ય વક્ત્રં સમૃદા ગોમયેન ચ લેપયેત્ ।
છાયાયાં શોષયેત્કાષ્ઠૈસ્તદીયૈઃ પ્રહરં પચેત્

સ્વભાવશીતલં કૃત્વા વક્ત્રસ્થાં કારયેત્સુધીઃ ।
ખેચરત્વમવાપ્નોતિ વલીપલિતવર્જિતઃ

જીવેચ્ચન્દ્રાર્કપર્યન્તં વાગ્મિત્વં બ્રહ્મણા સમં ।
સૂતં કૃષ્ણાભ્રસત્વં ચામ્રફલે પૂર્વવત્ક્ષિપેત્

પ્રલિપ્ય ગોશકૃન્મૃદ્ભ્યાં પુટેદારણ્યકોપલૈઃ ।
સ્વશીતં પારદં ગ્રાહ્યં મધુસર્પિર્ભિર્યુતં લિહેત્

ગુઞ્જામાત્રં ચ માસાન્તં બાલો ભવતિ માનવઃ ।
નવનાગોપમઃ સત્વે જીવેદ્બ્રહ્મૈકવાસરં

ઉત્તરે શ્રીગિરીશસ્ય વિદ્યતે શુક્લપર્વતે ।
પઞ્ચોપચારૈઃ સમ્પૂજ્ય ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ

ઓં હું ફટ્કારમન્ત્રેણ નિર્વિકલ્પેન સાધકઃ ।
પશ્યેત્પશ્ચિમદિગ્ભાગં અન્તરિક્ષે વિમાનકં

દિવ્યં હ્યનેકરુચિરં સદ્યઃ પ્રત્યયકારકં ।
તતઃ પશ્ચિમદિગ્ભાગે વ્રજેત્તીર્ત્વા મહાનદીં

દૃશ્યતે ચ ગુહા તત્ર પ્રવિશેત્પશ્ચિમાનનઃ ।
ત્રિયોજનં વ્રજેત્તત્ર વિભીરેકોઽવિકલ્પકઃ

કદલીકાનનં તત્ર દૃશ્યતે પઞ્ચયોજનં ।
અચ્છોદપૂર્ણા સરસી તન્મધ્યે ભદ્રપીઠકં

તત્પીઠં તુ મહદ્દિવ્યં પશ્યેત્સ્ફટિકસન્નિભં ।
ઉચ્ચારયેન્મન્ત્રમિમં દણ્ડવત્પ્રણતિં ભજેત્

ઓં હ્રીં વિદ્યાવાગીશ્વરાધિપતયે હ્રીં ઓં સ્વાહા ।
તત્ર સ્નાત્વા જપેન્મન્ત્રં લક્ષમેકં વરાનને ।
કન્દમૂલાશનો વા યથેષ્ટં સાધકઃ પ્રિયે

સિંહાસનાન્તરે દેવં પશ્યેત્સ્ફટિકસન્નિભં ।
ચતુર્ભુજં ત્રિણેત્રં ચ વિશદેન્દુકલાધરં

નીલગ્રીવં નાગભૂષં પરશ્વથમૃગાયુધં ।
વરાભયં વરેણ્યં તં વિશિષ્ટવિબુધાર્ચિતં

નમસ્કુર્યાચ્ચ સાષ્ટાઙ્ગં મન્ત્રૈઃ સ્તોત્રૈર્મુહુર્મુહુઃ ।
તતઃ પ્રસન્નઃ સ શિવો વરં દત્તે યથેપ્સિતં

શતમાયતનં તત્ર કૂપં નવશતં યથા ।
આરામાશ્ચાપિ તાવન્તિ નન્દનાનિ વનાનિ ચ

વાપ્યો નવશતં સન્તિ વિવરં ચૈવ તત્સમં ।
કલ્પવૃક્ષાશ્ચ તાવન્તિ એતે સર્વેઽપિ સિદ્ધિદાઃ

તત્રાસ્તે મોહલી નામ્ના પ્રથિતા યક્ષિણીષ્ટદા ।
બ્રૂતે સા દેહિ મે ભુક્તિં સિદ્ધિં ત્વં યદિ વાઞ્છસિ

દેવિ દાસ્યામ્યહં ભુક્તિં વક્તવ્યમિહ ચામુના ।
કન્દમૂલં ફલં તસ્યૈ પાયસં વા સમર્પયેત્

સા યક્ષિણી પુનર્વક્તિ યાવદ્ભુઞ્જે સુતં મમ ।
ધારયેર્વક્ષસા તાવદ્વરં દાસ્યામિ તે મહત્

વિસૃજેસ્ત્વં યદિ તદા ભવન્તં હન્મિ નિર્દયા ।
એવં ગતભયશ્ચીરઃ કુર્યાચ્ચેત્સિદ્ધિભાગ્ભવેત્

વ્રજેદુદીચીદિગ્ભાગે તત્સરો યોજનાર્ધકે ।
તત્રાસ્તે ચન્દનં દિવ્યં પુષ્પપૂર્ણં મહેશ્વરિ

તત્પુષ્પાઘ્રાણમાત્રેણ ક્ષુત્પિપાસા ન બાધતે ।
ભક્ષયેદથવા તસ્ય ફલમેકં યથોચિતં

વજ્રકાયો ભવેત્તસ્ય ભક્ષણાદેવ માનવઃ ।
સરોદક્ષિણદિગ્ભાગે ગચ્છેદ્યોજનપાદકં

નન્દનં દૃશ્યતે તત્ર દાડિમીવૃક્ષસંકુલં ।
તત્ફલં ભક્ષયેદ્યસ્તુ જીવેદ્યુગસહસ્રકં

તસ્યૈવ સરસઃ પૂર્વભાગે ક્રોશાર્ધમાત્રકં ।
ગચ્છેદ્ધાત્રીફલૈર્યુક્તં વિદ્યતે નન્દનં વનં

અશ્નીયાત્તત્ફલં ધીરો જીવેત્સંવર્તકત્રયં ।
સરસસ્તસ્ય ભાગે ચ પશ્ચિમે યોજનં વ્રજેત્

તત્ર શ્રીફલસમ્પૂર્ણં નન્દનં વિદ્યતે વનં ।
અદ્યતે તત્ફલં યેન જીવત્યાચન્દ્રતારકં