Ānandakanda · Chapter 1.14
Āk, 1, 14
<viṣam; viṣotpattiḥ>
śrībhairavī /
śrutaṃ sarvaṃ mayā deva divyaṃ sarvarasāyanam /
viṣotpattiṃ ca jātiṃ ca sevāṃ vada ca tatphalam
śrībhairavaḥ /
kṣīrodadhau mathyamāne manthanīkṛtamandaraiḥ /
siddhakinnaraguhyendrapiśācoragarākṣasaiḥ
brahmādyairakhilair devairekato danujādhipaiḥ /
daityairanyatra vipulairmahābalaparākramaiḥ
tato jātāni ratnāni kaustubhādīni kāmagauḥ /
kalpavṛkṣo mahālakṣmīr airāvatamahāgajaḥ
uccaiḥśravāstathā cendurdhanvantaribhiṣagvaraḥ /
amṛtaṃ ca latā divyā divyasiddhipradāyakāḥ
mandarabhramaṇaśrāntanāgarājamukhāt tataḥ /
viṣajvālā samutpannā tīvrā lokabhayaṃkarī
mamajja kṣīrajaladhāvatyantamathanātpunaḥ /
kālakūṭaṃ mahākṣveḍaṃ kalpāntayamasannibham
saṃvartāgnipratīkāśaṃ vīkṣya bhītāḥ surāstadā /
mamāntikaṃ samājagmuḥ stuvanto dīnamānasāḥ
svāminsarvottama trāhi śaraṇāgatapālaka /
ityādi bahudhā stotraṃ kurvāṇāste surāsurāḥ
ahaṃ smitamukhaṃ kṛtvā kālakūṭaṃ tadāpibam /
tatra tatrāvaśiṣṭaṃ tadbahudhā samabhūdbhuvi
kvacinmūlasvarūpeṇa kvāpi tvagrūpataḥ priye /
kutrāpi parṇarūpeṇa toyarūpeṇa kutracit
evaṃ bahuvidhaṃ jātaṃ tatra tatra viṣaṃ gatam /
teṣāṃ śreṣṭhaṃ kandaviṣamaṣṭādaśaviṣaṃ priye
<poison:: 10 kinds>
kramādbhedaṃ pravakṣyāmi kālakūṭaṃ ca darduram /
hālāhalaṃ meṣaśṛṅgaṃ mohadaṃ granthi karkaṭam
raktaśṛṅgi haridraṃ ca kesaraṃ daśamaṃ smṛtam /
ete daśavidhāḥ kṣveḍā na prayojyā rasāyane
<poison:: 8 kinds>
śvetaśṛṅgī vatsanābhaṃ sarṣapaṃ śṛṅgi vālukam /
mustakaṃ saktukaṃ devi cāṣṭamaṃ kardamaṃ bhavet
rasāyane yojanīyāstvaṣṭau bhedāḥ prakīrtitāḥ /
kālakūṭaṃ kākacañcuprabhaṃ dardurasannibham
darduraṃ nīlavarṇaṃ ca hālāhalaviṣaṃ samam /
meṣaśṛṅgī tu meṣasya śṛṅgābhaṃ mohadaṃ punaḥ
raktanīlaprabhaṃ devi granthikaṃ granthisaṃyutam /
karkaṭaṃ kapilābhaṃ ca raktaśṛṅgi mahāviṣam
kṛṣṇapiṅgaṃ ca raktābhaṃ haridrābhaṃ haridrakam /
kesaraṃ padmakiñjalkaprabhaṃ daśavidhaṃ tviti
śvetaśṛṅgībhadantābhaṃ vatsanābhaṃ ca pāṇḍuram /
sarṣapākṛtibhiryuktaṃ bindubhiḥ sarṣapaṃ bhavet
śṛṅgī śṛṅgākṛtirjñeyo vālukaṃ vālukākṛti /
mustākṛtirmustakaṃ syācchvetavarṇaṃ tu saktukam
madhūcchiṣṭākṛtirdevi kardamaṃ viṣamuttamam /
viṣakhaṇḍeṣu bhagneṣu dṛśyante yeṣu bindavaḥ
śvetaraktapītavarṇāḥ kṛṣṇā viprādayaḥ kramāt /
śvetā rasāyane raktā vaśye pāradakarmaṇi
kṣudrakarmaṇi pītāḥ syuḥ kṛṣṇavarṇāstu māraṇe /
viṣaṃ yuktyāmṛtaṃ devi tadayuktyā viṣaṃ bhavet
tasmādyuktyā viṣaṃ sevyamayuktyā na kadācana /
rasābhrahemakāntānāṃ vīryeṇa sadṛśaṃ viṣam
<viṣaśuddhiḥ>
raktasarṣapatailena lipte vastre ca bandhayet /
tridinānte samuddhṛtya ṭaṅkaṇena samaṃ viṣam
mardayecchlakṣṇacūrṇaṃ tatkārayecca viśudhyati /
roge rasāyane yojyaṃ siddhidaṃ syādvarānane
<viṣarasāyanam>
śuddhadeho virekādyaiḥ pathyāśī viṣabhugbhavet /
krameṇa sevanīyaṃ tatsarṣapaṃ rājasarṣapam
mudgavrīhiyavā māṣā guñjāmātraṃ parāvadhiḥ /
śarkarāsahitaṃ sevyaṃ kṣvelaṃ tadamṛtaṃ bhavet
kaṭvamlalavaṇāstyājyā vyāyāmoṣṇātapādayaḥ /
tailasarṣapakhādyāśca varjyā viṣarasāyane
gavyaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ takraṃ snigdhaṃ dadhi ca śarkarā /
sevyā svādurasadravyā nocedvikṛtikāraṇam
<viṣopadravāstaccikitsā ca>
mātrayā sevitaṃ kṣvelam amṛtaṃ bhavati priye /
atimātraṃ yadi bhavedamṛtaṃ ca viṣāyate
pramādādatimātraṃ cet tadā vegā bhavanti ca /
kaṣṭaṃ prathamavege syādvepathuśca dvitīyake
tṛtīye ca tṛṣā dāhaś caturthe gatibhañjanam /
phenilāsyaḥ pañcame syātṣaṣṭhe kandharabhañjanam
saptame ca nirutthānaṃ maraṇaṃ cāṣṭame bhavet /
tasmācchīghraṃ pratīkāraḥ karaṇīyo varānane
kiṃcinmātrādhikaṃ kṣvelaṃ nānārogānkaroti tat /
bhrāntivismṛtiśūlāni vāntyatīsārakaṃ param
svarasādaṃ gadgadatvaṃ dāhaṃ dṛṣṭibhramaṃ tathā /
karṇarukśvāsakāsādīn anyān vātodbhavān gadān
yadātimātraṃ cihnāni dṛśyante vapuṣi priye /
tadā tu ṭaṅkaṇaṃ niṣkam ājyaṃ cāpi caturguṇam
peyaṃ tatparihārārthaṃ jalairvā taṇḍulīyakam /
majjāṃ vā putrajīvasya phalānniṣkaṃ jalānvitam
tutthaṃ paṇadvayonmeyaṃ nṛmūtrair vā haridrakam /
vacāṃ vā devadālīṃ vā sarpākṣīṃ vātha sārbuṇīm
paṭolīṃ giriparṇīṃ nṛmūtrairviṣajitpṛthak /
lāṃ yāṃ vāṃ hāṃ caturvarṇair gāruḍaṃ saṃpuṭīkṛtam
stambhastobhananirvāhanirviṣīkaraṇaṃ tathā /
lāṃ proṃ lāṃ anena mantreṇa stambhanam /
śītajalaghaṭam abhimantrya viṣāturasya mastake jalaṃ ḍhālayet /
viṣaṃ nākrāmati /
yāṃ proṃ yāṃ anena stobhanamantreṇa viṣāturasya śikhinamandhayet /
vāṃ proṃ vāṃ anena nirvāhamantreṇārkadaṇḍaṃ vā dhuttūrakāṣṭhadaṇḍaṃ vābhimantrya viṣāturasya sarvāṅgaṃ spṛṣṭvā viṣaṃ nirvāhayet /
hāṃ proṃ hāṃ anena nirviṣīkaraṇamantreṇa nirviṣīkaraṇārthaṃ viṣāturasya sarvāṅgaṃ daṇḍenāpāmārjayet svastho bhavati /
jīrṇaṃ kṣvelaṃ śarīre cetpittāntaṃ vamanaṃ priye
āmāntaṃ recanaṃ kāryaṃ taṇḍulīyakamūlabhuk /
seveta māṃsaṃ saghṛtaṃ viṣadoṣaharaṃ bhavet
pūrvoktamātrāsevī yo mahāvyādhervimucyate /
devi ṣaṇmāsayogena jarāpalitakhaṇḍanam
saṃvatsaropayogena jīveccandrārkatārakam /
himaśītavasanteṣu yojyaṃ viṣarasāyanam
grīṣmavarṣaśaratsvetanna prayojyaṃ kadācana /
vātasthaviragarbhiṇyaḥ kṣuttṛḍgharmādhvapīḍitāḥ
napuṃsakā gadakṣīṇāḥ pittakrodhādhikāstathā /
yakṣmiṇo naiva yogyāḥ syuḥ sadā viṣarasāyane
Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0