Ānandakanda · Chapter 1.1
Āk, 1, 1
kailāsaśikharāsīnaṃ kālakandarpanāśanam /
prasannaṃ parameśānaṃ jagadānandakāraṇam
praṇamya parayā bhaktyā bhairavī stutimātanot /
devadeva mahādeva janmadāridryanāśana
prasīda karuṇāmūrte prasanna parameśvara /
divyāgamarahasyāni kulakaulādikāni ca
jāne tava prasādena māyāmaṅgalavigraha /
śrotumicchāmi sarveśa tava divyarasāyanam
jarājanmāmayaghnaṃ ca khecaratvādisiddhidam /
dāridryaduḥkhaśamanaṃ brahmatvādivarapradam
īśvara uvāca /
sādhu sādhu mahābhāge sarvalokopakāriṇi /
tatsarvaṃ jāyate sūtācchuddhātmaprāṇavallabhe
sarvalokopakārārthaṃ guhyāt guhyatamaṃ hitam /
rasendrasya samutpattiṃ lakṣaṇaṃ ca surārcite
tatsarvaṃ sampravakṣyāmi śṛṇu bhairavi samprati /
<rasotpattiḥ>
surendrair munibhir divyaiḥ gandharvoragakiṃnaraiḥ
prārthito bhavatyāṃ tu kumārotpattim icchadbhiḥ /
tārakāsuranāśāya lokānāṃ rakṣaṇāya ca
tadā himālayagireḥ guhāyāṃ suciraṃ priye /
saṃkrīḍamānayoḥ kālo gato naḥ putralipsayā
trijagatkṣobhi surataṃ tyajituṃ preṣitaḥ suraiḥ /
kapotarūpamāsthāya vahniḥ prāgād gavākṣataḥ
taṃ dṛṣṭvā lajjayā devi visṛṣṭaṃ surataṃ mayā /
nikṣiptaṃ vadane vahnerāvayosteja ujjvalam
tena dandahyamāno'gnirgaṅgāyāṃ tannyamajjayat /
tena gaṅgāpi saṃtaptā tadbahir visasarja ca
tat dvidhābhūdbahiḥ prāpya caikaṃ skandaprasūtaye /
anyacchuddharaso jāto hyāpadaṃbudhipāradaḥ
śatayojananimneṣu pañcakūpeṣu saṃsthitaḥ /
tanmalā dhātavo jātā maṇayo divyavastu ca
tattatkṣetraviśeṣeṇa nāmavarṇādikān guṇān /
bhinnaḥ prāpto rasendro'yaṃ janmadāridryabhañjanaḥ
te kūpāḥ pralaye pañca saṃjñā jātādi vai mukhāḥ /
sasaṃcavarṇāṃ nivṛttyā nikṣiptā niyutāni hi
pañcavarṇāni deveśi sarvasattvayutāni ca /
pūrvasyāṃ pāradaḥ śveto nānāvarṇairgadāpahaḥ
cañcalo dakṣiṇasyāṃ tu rasendro nīlavarṇavān /
doṣahīno'tirūkṣaśca sutarāṃ capalaḥ priye
tena jātā bhujaṅgendrā jarājanmagadoṣojjhitāḥ /
paścimasyāṃ tu sūtākhyaḥ pītavarṇo 'tirūkṣakaḥ
sarvadoṣayuto'sau tu śuddho'ṣṭādaśakarmabhiḥ /
sarvasiddhiprado devi dehalohādisiddhidaḥ
uttarasyāṃ diśo raktaḥ sarvadoṣavivarjitaḥ /
rasāyanaṃ tu tenaiva devā janmajarojkṣitāḥ
madhye tu miśrako jñeyaḥ sarvavarṇasamanvitaḥ /
bahiścandrārkācchāyo raso doṣasamanvitaḥ
sa cāṣṭādaśasaṃskāraiḥ śuddhaḥ siddhiprado bhavet /
amarāṇāṃ svarūpaṃ tu rasendro hi maheśvaraḥ
pūrayāmāsatustau ca stokato hyatidurlabhau /
anyeṣu sarvakāryeṣu siddhado'pi hi karmabhiḥ
aṣṭādaśabhiratyantaṃ śuddhaḥ siddhiprado drutam /
rasāvatāraṃ yo vetti sa tu dhārmikasattamaḥ
āyuṣyasukhasaṃtānadhanārogyamavāpnuyāt /
<rasaparyāyāḥ tanniruktaista>
janmarogajarāmṛtyudāridryāṃbhonidheḥ param
pāraṃ dadāti tenaiva pāradaḥ parikīrtitaḥ /
rasoparasalohādikartṛtvācca rasendrakaḥ
mama pratyaṅgasūtatvāt sūta ityabhidhīyate /
sūte yasmātsarvasiddhiṃ tasmātsūta iti smṛtaḥ
mama deharaso yasmāt rasastasmātprakīrtitaḥ /
jarāmaraṇadāridryaroganāśāya śasyate
tasmāśrasa iti prokto dhātutvācca varānane /
sarvadhātūnrasatyeṣaḥ tasmācca rasa īritaḥ
mitrakārī savarṇatvātsarvasiddhipradāyakaḥ /
pārado vyādhisaṃhartā rasendro rasakarmaṇi
dhātukarmasu sūtaḥ syād rasendro rasasādhane /
sarvakarmārhatatayā sarvatayā priye
sarvasiddhiprado devi miśrako'yamudāhṛtaḥ /
<rasagatā doṣāḥ>
amoghasiddhimamalaṃ sarvasiddhipradaṃ rasam
ālokya tridaśāḥ sarve brahmaviṣṇupuregamāḥ /
māmabhiprārthayāmāsuḥ stotraiśca vividhaiḥ priye
rasendradarśanādeva narapakṣimṛgādayaḥ /
siddhiṃ nānāvidhāṃ yānti tannivāraya śaṃkara
tasmāt tridhā kañcukābhirdoṣaiścāsau niyojitaḥ /
tadā prabhṛti doṣaiśca kañcukābhiśca varjitaḥ
śuddho'ṣṭādaśasaṃskāraiḥ sūto bhavati siddhidaḥ /
<rasāvasthāḥ>
dhūmaściṭiciṭiścaiva maṇḍūkaplutireva ca
sakaṃpaśca vikaṃpaśca pañcāvasthā rasasya tu /
<rasagatayaḥ>
rasasya gatayaḥ pañca jale syājjalavadgatiḥ
dhūme dhūmagatiḥ sūtaḥ staraṇe haṃsavadgatiḥ /
kiṭṭe kiṭṭanibhā devi pañcamo jīvavadgatiḥ
catasro gatayo dṛśyāḥ adṛśyā paṃcamī gatiḥ /
yantrauṣadhādyai roddhavyāścatasro gatayaḥ priye
dhyānamantrauṣadhādyaiśca roddhavyā pañcamī gatiḥ /
<naisargikā doṣāḥ>
pārthivaśca tathaivāpya āgneyaścānilastathā
nābhaso gajacarmākhyaḥ puṇḍarīko visarpakṛt /
hāridro raktacarmākhyo nāraṅgo raktabindukaḥ
asahyāgniśca maṇḍūko malā naisargikāḥ smṛtāḥ /
<aupadhikā doṣāḥ>
kālikā malinī caiva kapotī raktakañcukā
salomī girijā caiva piṅgalī sapta kañcukāḥ /
aupādhikā imā jñeyāḥ pārade kīrtitāḥ priye
<yaugikā doṣāḥ>
viṣaṃ nāgaśca vaṅgaśca yaugikaśca trayaḥ smṛtāḥ /
<doṣāṇāṃ svarūpam>
bhaumaḥ kuṣṭhakaraścāpyo doṣodrekaṃ karoti saḥ
āgneyaḥ kurute dāhaṃ vāyavyaḥ śūlakṛdbhavet /
bādhiryaṃ nābhaso doṣo gajatvaggajacarmakṛt
puṇḍarīko dadrukaro visarpaśca visarpakṛt /
hāridraḥ pāḍukṛtprokto raktacarmākṣipāṭalam
nāraṅgo dumbaraṃ kuṣṭhaṃ raktabījo masūrikāḥ /
asahyāgnir mohakārī maṇḍūkaścarmakīlakṛt
malo mūrcchākaro devi khyātā doṣodbhavāstathā /
kālikā kṛṣṇavarṇaṃ ca malinī malasagraham
kapotī svarasādaṃ ca visphoṭaṃ raktakañcukā /
salomī vamanaṃ kuryāt girijā jāḍyakāriṇī
piṅgalī netraghnī doṣāḥ kacukajāḥ smṛtāḥ /
viṣaṃ mṛtyuprado nāgo jāḍyaṃ vaṅgassurārcite
kurute pūtigandhatvaṃ gadā yaugikasambhavāḥ /
<rasasya sthānāntaragatiḥ>
prathamārtavasusnātā surūpā śubhalakṣaṇā
śuddhāmbaradharā mālyagandhanliptā subhūṣitā /
uttamāśvasamārūḍhā ratisaṅgavivarjitā
abhyarcya gaṇanāthaṃ ca bhairavaṃ ca guruṃ purā /
rasendrabhairavaṃ dhyātvā kūpasthaṃ pāradaṃ priye
paśyecchīghraṃ tato gacchet na punaḥ pṛṣṭhamīkṣayet /
eṣā yojanamātroā kumārī hayasādhanā
tadānīm āharettatu kumārāsaṃjighṛkṣayā /
kūpamadhyāt samutpatya so'nudhāvati tāṃ prati
yāvadyojanamāgatya punaḥ kūpe viśetkṣaṇāt /
paritaḥ kṛtagarteṣu teṣu teṣu ca saṃsthitam
taṃ rasendraṃ śucirbhūtvā gṛhṇīyādrasadeśikaḥ /
gauravādagnivadanāt patito daradāhvaye
deśe sa sūto bhūlīnaḥ tantrajñai rasakovidaḥ /
nikṣipya mṛttikāyantre pātanākhye samāgataḥ
pārado gṛhyate devi doṣahīnassa ucyate /
evameva tatra tatra siddhavidyādharaissadā
nikṣepitaḥ pāradendro vidyate devi siddhidaḥ
Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0