Ahirbudhnya Samhita · Chapter 26
mahāsudarśanayantralakṣaṇaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghoghaṃ haratyaram/
sudarśanasya taddivyaṃ bhargo devasya dhīmahi//
vistareṇa mahāsudarśanayantralakṣaṇapraśnaḥ
nāradaḥ---
vistareṇāsya yantrasya saṃsthānaṃ lakṣaṇaṃ tathā/
śrotumicchāmi bhagavaṃstanmamācakṣva pṛcchataḥ
tatprativacanapratijñā
ahirbudhnyaḥ---
vistareṇa pravakṣyāmi svarūpaṃ lakṣaṇaṃ tathā/
asya yantrasya devarṣe tanme kathayataḥ śrṛṇu
yantranirmāṇadravyāṇi
rajatena suvarṇena lohairvā śilayāpi vā/
yathādhikāraṃ yantrasya kuryādarcāṃ tu sādhakaḥ
yantralekhanasādhanadravyāṇi
dhātucandanakarpūrakuṅkumāgurujai rasaiḥ/
suvarṇasūcyā yadi vā 1yantrametallikhet paṭe
--------------------------------------
1. yantraṃ tat kārayet paṭe D
---------------------------------------
yantramadhye saudarśanapuruṣalekhanam
candramaṇḍalamadhye tu tāraṃ kuryāt samāhitaḥ/
tasya madhye 2likhed devaṃ raktavarṇaṃ sudarśanam
tatsvarūpavarṇanam
piṅgākṣaṃ piṅgakeśāḍhyaṃ raktāmbaradharaṃ vibhum/
yuktaṃ ṣoḍaśabhirhastairaṣṭābhirvā mahādyutim
pāśāṅkuśābjamusaladhanuḥ śaṅkhagadāribhiḥ/
bhīṣaṇairāyudhavarairupetaṃ jayināṃ varam
tadviṣṇoḥ paramaṃ rūpaṃ nityaṃ taijasavigraham/
daṃṣṭrāniṣṭhyūtasaptārcirjvālāpallavitānanam
bhūṣaṇairbhūṣitaṃ citrairbhīṣaṇaṃ romaharṣaṇam/
svatejasā jagat sarvaṃ pūrayantaṃ mahābalam
nirbhidyamānadaiteyaśoṇitāśanalampaṭam/
udyatpradyotanaśataprakhyaṃ vikhyātapauruṣam
3manastattvena satataṃ saṃśritaṃ vegavattayā/
nārāyaṇakarāmbhojasevārasaviśāradam
javena viṣṇucintāyāḥ paramaṃ mārgadarśinam/
smṛtyaiva svānuraktānāṃ dṛṣṭādṛṣṭārthasādhanam
svabhaktapratyanīkānāṃ māraṇaṃ surapūjitam/
--------------------------------------
2.nyaseddevam D
3.namastattvena A C
-------------------------------------
4saṃstūyamānacaritaṃ siddhagandharvadānavaiḥ
tasya sarvaśaraṇyatvaṃ nirdoṣatvaṃ kalyāṇaguṇākaratvaṃ ca
bhaktāribhañjanaparaṃ śaraṇyaṃ śaraṇārthinām/
nityaniḥ sīmanirdoṣakalyāṇaguṇasāgaram
tatpādaprānte sādhakanāmalekhanam
evaṃbhūtaṃ samālikhya sadānandaṃ sudarśanam/
tatpādapadmaparyante sādhakaṃ nāma vinyaset
tataḥ paryante ṣaṭkoṇacakralekhanam
indubimbasya paryante ṣaṭkoṇaṃ cakramālikhet/
āgneyamamitaprakhyamamoghaṃ sarvasādhakam5
tatra ṣaḍakṣaravinyāsaḥ
prācyādidikṣu koṇeṣu ṣaḍ varṇān vinyasenmanoḥ/
aṅgamantranyāsaḥ
ṣaṭsu koṇāntarāleṣu tvaṅgamantrān nyaset kramāt
tataścaturdalapadmalekhanam
asmādbahistathā padmaṃ caturdalasamanvitam/
tatra nyasanīyā varṇāḥ
sabinduvarma phaṭ cāsya daleṣveṣu kramānnyaset
-------------------------------------------
4.saṃstūyamānamaniśam D
5.ghātakam A D
-----------------------------------------
antarāleṣvantaḥ sthavarṇavinyāsaḥ
dalāntarāleṣvantaḥ sthān vinyaset sādhakastathā/
tataḥ ṣoḍaśakesarāṣṭadalapadmalekhanam
bāhyo tatrāṣṭapatrābjamantaḥ ṣoḍaśakesaram
kesareṣu ṣoḍaśasvaravinyāsaḥ
kesareṣu kramādasya vilikhet ṣoḍaśa svarān/
daleṣvaṣṭākṣaramantranyāsaḥ
aṣṭākṣaraṃ mahāmantraṃ daleṣvasya samālikhet
dvātriṃśatkesaraṣoḍaśadalapadmalekhanam
dvātriṃśatkesaraṃ cāsya bahiḥ ṣoḍaśapatrakam6/
kesareṣu kādisāntavarṇavinyāsaḥ
kakārādi sakārāntaṃ kesareṣvasya cālikhet
daleṣu ṣoḍaśārṇamantravarṇanyāsaḥ
daleṣvasya likhenmantraṃ ṣoḍaśārṇaṃ tu vaiṣṇavam/
dvātriṃśatkesaradalapadmalekhanam
dvātriṃśatkesaradalaṃ bāhye tasya samālikhet
kesareṣu vārāhānuṣṭubhamantravarṇanyāsaḥ
kesareṣvasya padmasya prācyādiṣu yathākramam/
--------------------------------------
6.patragam B C E F
--------------------------------------
mantramānuṣṭubhaṃ 7samyagvārāhaṃ vilikhet param
daleṣu nārasiṃhānuṣṭubhamantravarṇanyāsaḥ
dvātriṃśati daleṣvasya nārasiṃhaṃ kramāllikhet/
ānuṣṭubhaṃ mahāmantramamoghaṃ sarvasādhakam
catuḥ ṣaṣṭidalapadmalekhanam
tasya bāhye likhet padmaṃ catuḥ ṣaṣṭidalairyutam/
taddaleṣu pātālanārasiṃhamantranyāsaḥ
pātālanārasiṃhākhyaṃ 8naddaleṣu nyasenmanum
punaraṣṭadalapadmalekhanam
punaśca padmaṃ vinyasya dalairaṣṭabhirāvṛtam/
taddaleṣvaṣṭākṣaranārasiṃhamantranyāsaḥ
aṣṭākṣaraṃ nārasiṃhaṃ taddaleṣu samālikhet
tadvahirmāhendramaṇḍalakalpanam
tadbāhye maṇḍalaṃ kuryānmāhendraṃ vajrabhūṣitam/
jājvalyamānaṃ svenaiva sarvālaṃkāramaṇḍitam
tadbihiḥ sādhakanāmnā saha tadbījanyāsaḥ
tasya bāhye mahādikṣu prāgādiṣu yathākramam/
---------------------------------------
7.syādvai vārāham A E F;sattvairvārāham B C
8.taddalairvinyasenmanum A B C; taddale vinyasenmanum E F
----------------------------------------
tadbījaṃ vinyasedvīmānnijanāmnā 9samanvitam
bahiṣkoṇeṣvantaḥ sthavarṇanyāsaḥ
bahiṣkoṇeṣu caturṣu tathāntaḥsthān prakalpayet/
koṇāntarāleṣu tadbījanyāsaḥ
koṇābhyantarabhāgeṣu tadvījaṃ vinyaset punaḥ
tatparitaḥ svarāṇāṃ prātilomyena vinyāsaḥ
paritastat svarān sarvān prātilomyena cālikhet/
tatparitaḥ sādikāntākṣaravinyāsaḥ
sakārādi kakārāntaṃ vinyaset paritastathā
svanāmnā pāśāṅkuśābhyāṃ cāveṣṭanam
vidarbhitaṃ svanāmnaiva 10parito'ntyayugaṃ 11nyaset/
12pāśenāveṣṭayedetadaṅkuśena tathāturaḥ
bhūpurakalpanam
puṭitaṃ bhūpuraṃ tasya bāhye kuryādatandritaḥ/
samantāt keśavādimūrtinyāsaḥ
keśavādīn mūrtimataḥ samantādasya vinyaset
------------------------------------
9.samāyutam D
10.parito'nyayugam A B D F
11.likhen A B C E F
12.pāśena veṣṭyet A B C E F
-------------------------------------
keśavasvarūpavarṇanam
taptajāmbūnadaprakhyaṃ puṇḍarīkāyatekṣaṇam/
apārakaruṇaṃ padmaśaṅkhacakragadādharam
pītāmbaradharaṃ devaṃ vanamālāvibhūṣitam/
hārakeyūrakaṭakakuṇḍalairupaśobhitam
caturbāhumudārāṅgaṃ prasannavadanaṃ 13vibhum/
prāgādi vinyased devaṃ keśavaṃ kleśanāśanam
nārāyaṇasvarūpavarṇanam
śaṅkapadmagadācakradharaṃ nīlāmbudacchavim/
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ kuryānnārāyaṇaṃ 14tataḥ
mādhavasvarūpavarṇanam
padmakaumodakīśaṅkhacakradhāriṇamavyayam/
devamindīvaraśyāmaṃ mādhavaṃ bhāvayet tataḥ
govindasvarūpavarṇanam
cakrakaumodakīśaṅkhapadmāyudhavirājitam/
indubimbanibhaṃ kuryād govindamamitaujasam
viṣṇusvarūpavarṇanam
gadābjaśaṅkhacakrāstradharaṃ paramabhūṣitam/
viṣṇu viśvapatiṃ kuryāt padmakiñjalkasaṃnibham
----------------------------------------
13.param A B C E F
14.param A B C E F
---------------------------------------
madhusūdanasvarūpavarṇanam
cakraśaṅkhāmbujagadādhāriṇaṃ karuṇānidhim/
raktapadmadalaprakhyaṃ bhāvayenmadhusūdanam
trivikramasvarūpavarṇanam
cakrakaumodakīpadmaśaṅkhasevitamīśvaram/
ujjvalatkanakaprakhyaṃ taṃ kurvīta trivikramam
vāmanasvarūpavarṇanam
śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ paramabhūṣitam/
taruṇādityasaṃkāśaṃ vāmanaṃ bhāvayet tataḥ
śrīdharasvarūpavarṇanam
padmacakragadāśaṅkhadharaṃ sadguṇasāgaram/
puṇḍarīkanibhaṃ devaṃ śrīdharaṃ parikalpayet
hṛṣīkeśasvarūpavarṇanam
gadāsudarśanayute śaṅkhapadme ca bibhratam/
vidyutprabhaṃ hṛṣīkeśaṃ kurvīta kamalekṣaṇam
padmanābhasvarūpavarṇanam
śaṅkhapadme gadācakre tathā bibhrāṇamujjvalam/
sahasrādityasaṃkāśaṃ padmanābhaṃ tu kārayet
dāmodarasvarūpavarṇanam
padmaśaṅkhagadācakradharaṃ bandhūkasaṃnibham/
bhaktyekasulabhaṃ devaṃ dāmodaramatha smaret
namo'ntānāṃ tattannāmnāmapi lekhanam
evaṃ krameṇa nyasyaitāneṣāṃ nāmāni ca nyaset/
namo'ntānyamuktaṃ rakṣa rakṣeti ca samantataḥ
prāgādiṣu prādakṣiṇayena bījākṣaranyāsaḥ
yaṃ śaṃ raṃ ṣaṃ tathā laṃ saṃ vaṃ haṃ ceti dvayaṃ dvayam/
prācyādiṣu mahādikṣu prādakṣiṇyena vinyaset
aiśānyādiṣvaprādakṣiṇyena bījākṣaranyāsaḥ
yaṃ śaṃ raṃ ṣaṃ tathā laṃ saṃ vaṃ haṃ ceti yugaṃ yugam/
15aiśānyādiṣu koṇeṣu vinyasedapradakṣiṇam
punaḥ pāśāṅkuśābhyāṃ veṣṭanam
pāśena tu samāveṣṭya 16aṅkuśenāpi veṣṭayet/
sarvametat sabījena17 hṛllekhamanunā vṛtam
prāgādicaturdikṣu viṣṇuvinyāsasteṣāmāyudhāni ca
prāgādiṣu caturdikṣu vinyased viṣṇumavyayam/
cakrakaumodakīśārṅgakhaḍgairyuktaṃ yathākramam
sādhāraṇau ca sarveṣāṃ saṅkhacakrau varāyudhau/
---------------------------------------
15.īśānyādiṣu A B C E F
16.aṅkuśena tu A B C E F
17.sajīvena A B C E F
---------------------------------------
āgneyādikoṇeṣu hṛṣīkeśanyāsaḥ
āgneyādiṣu koṇeṣu hṛṣīkeśaṃ tato nyaset
teṣāmāyudhaviśeṣāḥ
śaṅkhaṃ halaṃ ca musalaṃ śūlaṃ caiteṣu dhārayet/
koṇāntarāleṣvaṣṭasu janārdanavinyāsaḥ
vikoṇeṣvaṣṭasu tathā janārdanamatho nyaset
teṣāmāyudhaviśeṣāḥ
daṇḍaṃ kuntaṃ tathā śaktiṃ paśamaṅkuśameva ca/
vajraṃ tathaiva paraśuṃ tathā śatamukhānalam
kareṣvamīṣāmetāni vilikhettu yathākramam/
tattatpārśveṣu tattatparīvāralekhanam
pratyekaṃ parivārāṃstu teṣāṃ pārśveṣu vinyaset
tato bhūmau bhūmyā saha puruṣottamasmaraṇam
varāharūpiṇaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharam18/
bhūmau ca sahitaṃ bhūmyā saṃsmaret puruṣottamam
ambare narasiṃhasmaraṇam
ambare nārasiṃhaṃ tu cintayedamitaujasam/
bhīṣaṇaṃ ghaṭitānekabhūṣaṇaṃ dāritāsuram
--------------------------------------------
18.cakradharaṃ param A B C E F
-------------------------------------------
prāgādiṣu cakragadāśārṅgakhaḍgasmaraṇam
prācyāṃ diśi mahājvālāgataṃ cakraṃ smaredbudhaḥ/
dakṣiṇasyāṃ diśi tathā smarejjvālāgatāṃ gadām
pratīcyāṃ śārṅgamatyugrajvālāmadhyagataṃ smaret/
uttarasyāṃ diśi tathā smaret khaḍgaṃ sudāruṇam
asya yantrasyāparāṅgakalpanāya madhye caturviṃśatyaracakrakalpanam
aparāṅge'tha yantrasya madhye cakrābjasaṃsthitam/
caturviṃśatyaraṃ cakraṃ sunemi rucirākṛti
tanmadhye dvādaśadalapadmalekhanam
madhyecakraṃ nyaset padmaṃ yuktaṃ dvādaśabhirdalaiḥ/
tatkarṇikāyāmāgneyamaṇḍalanyāsaḥ
cakrābjakarṇikāsthāne nyasedāgneyamaṇḍalam
tanmadhye yoganṛsiṃhalekhanam
tanmadhye yogapaṭṭena pinaddhāṅgaṃ sanātanam/
nārasiṃhaṃ caturbāhuṃ catuścakradharaṃ param
samāsīnamaśokasya mūle kālānaladyutim/
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ sarvabhaktārtihāriṇam
apārasaṃkhyakalyāṇaguṇapūrṇamahārṇavam/
bhaktānukampinaṃ nityaṃ sarvalokaikanāyakam
tatpādaparyante dvayostadbhṛtyayorvinyāsaḥ
evaṃ vinyasya tatpādaparyante 19vinyasedubhau/
tadājñākāriṇau bhīmau nīlanīradavigrahau
udagrakāyau bhīmākṣau bhīmāyudhadharau varau/
daṃṣṭrākarālavadanau 20vinyased vṛttalocanau
cakrasya prāgādiṣvaṣṭaśaktidhyānam
cintayedatha cakrasya samantādaṣṭa yoṣitaḥ/
ūrdhvamābaddhakeśāḍhyāstacchaktīḥ prāptayauvanāḥ
sarvālaṃkārasaṃyuktā dvibhujā mālyadhāriṇīḥ/
prācyāṃ diśi jayāṃ devīṃ 21pītavarṇāṃ vicintayet
āgneyyāṃ mohinīṃ devīṃ śyāmalāmāyatekṣaṇām/
yāmyāmanusmared devīṃ vijayāṃ kṛṣṇarūpiṇīm
raktavarṇāṃ tathā devīṃ nairṛtyāṃ hlādinīṃ tathā/
ajitāṃ pītavarṇāṃ tu pratīcyāṃ saṃsmaret parām
vāyavyāṃ diśi māyāṃ tu kṛṣṇavarṇāṃ sanātanīm/
udīcyāṃ raktavarṇāṃ tāmāśāyāmaparājitām
aiśānyāṃ saṃsmaret siddhiṃ dhūmravarṇāmataḥ param/
yathoktalakṣaṇayantramahimā
evametanmahāyantraṃ mahāpātakanāśanam
------------------------------------
19.cintayedubhau A B C E F
20.vinyasyau D
21.sitavarṇām A D E F
------------------------------------
āyurārogyadhanadaṃ putramitrakalatradam/
sarvavighnopaśamanaṃ sarvaduṣṭanivāraṇam
yo yadarthī likhedyantraṃ tat tadasya prayacachati/
maṇividrumamuktāḍhyaṃ kuryād yantraṃ hiraṇmayam
rājā cedrājyamāpnoti niṣkaṇṭakamanāmayam/
bhūrjapatralikhitasyāpi yantrasya sarvaphalasādhanatā
bhūrjapatre likhitvaitat kuṅkumaiścandanena tu
yo martyaḥ śirasā dhatte tasya syāt sarvamīpsitam/
piśācoragarakṣāṃsi kṣipraṃ naśyanti tasya vai
etadyantraśilāpratiṣṭhāyā muktisādhanatvam
śilāpratiṣṭhāṃ yaḥ kuryādetasya jagatītale/
sarvān kāmānihāvāpya viṣṇusāyujyamāpnuyāt
lohādibhiryantrapratimānirmāṇaphalam
lohairvā rajatenātha yaḥ kuryāt pratimāṃ budhaḥ/
trivargaphalamāpnoti nirvāṇamacirāt punaḥ
karṣaṇādipratiṣṭhāntāyatananirmāṇaphalam
karṣaṇādi pratiṣṭhāntaṃ kuryādāyatanaṃ ca yaḥ/
āpnuvanti ca tadvaṃśyāḥ puṇyalokānanuttamān
bhayādiṣu yantrasmaraṇae phalam
bhayāgame ca saṃgrāme vāde vā yaḥ smaredidam/
vijayastasya hastastho nātra kāryā vicāraṇā
trisaṃdhyaṃ yantrārcanaṃ muktisādhanam
arcayedyastrisaṃdhyaṃ vai yantrametadanuttamam/
tāpatrayavinirmukto viṣṇuloke mahīyate
rakṣāvidhau rājñāṃ vaiśeṣikavidhyārambhaḥ
rājñāṃ rakṣāvidhāne tu viśeṣaṃ śrṛṇu nārada/
rājyārthī hṛtarājyo vā paribhūto'thavā nṛpaiḥ
tatra prathamamācāryapūjāvidhiḥ
saudarśanasya yantrasya pradātāraṃ guruṃ param/
sarvebhyo hyadhikaṃ matvā tamabhyarcyaṃ mahādhanaiḥ
tato bhagavadārādhanavidhiḥ
tato nārāyaṇaṃ devaṃ puṇḍarīkāyatekṣaṇam/
śyāmalaṃ pītavasanaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
ārādhayeccaturbāhumācāryoktavidhānataḥ/
tato yantranirmāṇam
taptajāmbūnadamayaṃ maṇividrumacitritam
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ kārayedyantramuttamam/
yantranirmāṇasya rājyaprāptihetutvam
etatkaraṇamātreṇa rājyamāpnotyanāmayam
pratiṣṭhāpūrvakārcanasya saptadvīpāntabhūmiprāptihetutvam
pratiṣṭhāpyārcayedetat sādaraṃ sarvasiddhidam/
tato bhūmimavāpneti saptadvīpāṃ sapattanām
antatastrailokyapālayitṛtvasiddhiḥ
vaśyā bhavanti satataṃ siddhagandharvadānavāḥ/
trailokyarājyamakhilaṃ pālayatyavanītale
parakṛtābhicāraparāvartanasiddhiḥ
abhicārāḥ parakṛtāścainamaprāpya 22bhīṣitāḥ/
praviśanti prayoktāramāpagevācalāhatā
avagrahādiparihārasiddhiḥ
avagrahāśca naśyanti śatravo vidravanti ca/
apamṛtyumṛgavyālacorarogādibhirbhayam
na tasya rājye bhavati vidyate tatkule balam/
sarveṣāṃ svadharmapravṛttisiddhiḥ
sarve sveṣveva dharmeṣu pravartante sadā mune
----------------------------------------
22.dīpitāḥ D
-----------------------------------------
durvāsasā saptasyendrasya yantreṇānena punaḥ svapadaprāptiḥ
purā durvāsasaḥ śāpāddhṛtarājye śacīpatau/
etatprasādādakhilaṃ punaḥ prāpa triviṣṭapam
caturmukhasya bhagavatsakāśādyantraprāptiḥ
etat purā mahāyantraṃ brahmaṇe proktavān hariḥ/
caturmukhena viśvakarmaṇā yantravimānayornirmāpaṇam
brahmā ca viśvakarmāṇamāhūyaitadakārayat
vimānaṃ ca tadārabhya devagandharvadānavāḥ/
tadā prabhṛti yantrasyaiva rakṣāsādhanatvam
anena rakṣaṇavidhiṃ cakruḥ pūrve nṛpāstathā/
tasmādrājñāṃ ca sarveṣāmeṣa rakṣāvidhiḥ paraḥ
adhyāyārthanigamanam
abhinavadinanāthaprojjvaladbimbatulyaṃ
kamalabhavamukhādyaiḥ saṃśritaṃ devabṛndaiḥ/
parigatamapi bhūtaiḥ pañcabhiḥ sevyamānaṃ
prakṛtimahadahaṃkāraiḥ smaredyantrarājam
iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyāṃ mahāsudarśanayantralakṣaṇaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
āditaḥ ślokāḥ 1565
-------------******-----------------
Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0