અહિર્બુધ્નસંહિતા · અધ્યાય 26

મહાસુદર્શનયન્ત્રલક્ષણં નામ ષડ્વિંશોઽધ્યાયઃ
ધ્યાતં સકૃદ્ભવાનેકકોટ્યઘોઘં હરત્યરમ્।
સુદર્શનસ્ય તદ્દિવ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ॥
વિસ્તરેણ મહાસુદર્શનયન્ત્રલક્ષણપ્રશ્નઃ
નારદઃ---
વિસ્તરેણાસ્ય યન્ત્રસ્ય સંસ્થાનં લક્ષણં તથા।
શ્રોતુમિચ્છામિ ભગવંસ્તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

તત્પ્રતિવચનપ્રતિજ્ઞા
અહિર્બુધ્ન્યઃ---
વિસ્તરેણ પ્રવક્ષ્યામિ સ્વરૂપં લક્ષણં તથા।
અસ્ય યન્ત્રસ્ય દેવર્ષે તન્મે કથયતઃ શ્રૃણુ

યન્ત્રનિર્માણદ્રવ્યાણિ
રજતેન સુવર્ણેન લોહૈર્વા શિલયાપિ વા।
યથાધિકારં યન્ત્રસ્ય કુર્યાદર્ચાં તુ સાધકઃ

યન્ત્રલેખનસાધનદ્રવ્યાણિ
ધાતુચન્દનકર્પૂરકુઙ્કુમાગુરુજૈ રસૈઃ।
સુવર્ણસૂચ્યા યદિ વા 1યન્ત્રમેતલ્લિખેત્ પટે

--------------------------------------
1. યન્ત્રં તત્ કારયેત્ પટે દ્
---------------------------------------
યન્ત્રમધ્યે સૌદર્શનપુરુષલેખનમ્
ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યે તુ તારં કુર્યાત્ સમાહિતઃ।
તસ્ય મધ્યે 2લિખેદ્ દેવં રક્તવર્ણં સુદર્શનમ્

તત્સ્વરૂપવર્ણનમ્
પિઙ્ગાક્ષં પિઙ્ગકેશાઢ્યં રક્તામ્બરધરં વિભુમ્।
યુક્તં ષોડશભિર્હસ્તૈરષ્ટાભિર્વા મહાદ્યુતિમ્

પાશાઙ્કુશાબ્જમુસલધનુઃ શઙ્ખગદારિભિઃ।
ભીષણૈરાયુધવરૈરુપેતં જયિનાં વરમ્

તદ્વિષ્ણોઃ પરમં રૂપં નિત્યં તૈજસવિગ્રહમ્।
દંષ્ટ્રાનિષ્ઠ્યૂતસપ્તાર્ચિર્જ્વાલાપલ્લવિતાનનમ્

ભૂષણૈર્ભૂષિતં ચિત્રૈર્ભીષણં રોમહર્ષણમ્।
સ્વતેજસા જગત્ સર્વં પૂરયન્તં મહાબલમ્

નિર્ભિદ્યમાનદૈતેયશોણિતાશનલમ્પટમ્।
ઉદ્યત્પ્રદ્યોતનશતપ્રખ્યં વિખ્યાતપૌરુષમ્

3મનસ્તત્ત્વેન સતતં સંશ્રિતં વેગવત્તયા।
નારાયણકરામ્ભોજસેવારસવિશારદમ્

જવેન વિષ્ણુચિન્તાયાઃ પરમં માર્ગદર્શિનમ્।
સ્મૃત્યૈવ સ્વાનુરક્તાનાં દૃષ્ટાદૃષ્ટાર્થસાધનમ્

સ્વભક્તપ્રત્યનીકાનાં મારણં સુરપૂજિતમ્।
--------------------------------------
2.ન્યસેદ્દેવમ્ દ્
3.નમસ્તત્ત્વેન અ ચ્
-------------------------------------
4સંસ્તૂયમાનચરિતં સિદ્ધગન્ધર્વદાનવૈઃ

તસ્ય સર્વશરણ્યત્વં નિર્દોષત્વં કલ્યાણગુણાકરત્વં ચ
ભક્તારિભઞ્જનપરં શરણ્યં શરણાર્થિનામ્।
નિત્યનિઃ સીમનિર્દોષકલ્યાણગુણસાગરમ્

તત્પાદપ્રાન્તે સાધકનામલેખનમ્
એવંભૂતં સમાલિખ્ય સદાનન્દં સુદર્શનમ્।
તત્પાદપદ્મપર્યન્તે સાધકં નામ વિન્યસેત્

તતઃ પર્યન્તે ષટ્કોણચક્રલેખનમ્
ઇન્દુબિમ્બસ્ય પર્યન્તે ષટ્કોણં ચક્રમાલિખેત્।
આગ્નેયમમિતપ્રખ્યમમોઘં સર્વસાધકમ્5

તત્ર ષડક્ષરવિન્યાસઃ
પ્રાચ્યાદિદિક્ષુ કોણેષુ ષડ્ વર્ણાન્ વિન્યસેન્મનોઃ।
અઙ્ગમન્ત્રન્યાસઃ
ષટ્સુ કોણાન્તરાલેષુ ત્વઙ્ગમન્ત્રાન્ ન્યસેત્ ક્રમાત્

તતશ્ચતુર્દલપદ્મલેખનમ્
અસ્માદ્બહિસ્તથા પદ્મં ચતુર્દલસમન્વિતમ્।
તત્ર ન્યસનીયા વર્ણાઃ
સબિન્દુવર્મ ફટ્ ચાસ્ય દલેષ્વેષુ ક્રમાન્ન્યસેત્

-------------------------------------------
4.સંસ્તૂયમાનમનિશમ્ દ્
5.ઘાતકમ્ અ દ્
-----------------------------------------
અન્તરાલેષ્વન્તઃ સ્થવર્ણવિન્યાસઃ
દલાન્તરાલેષ્વન્તઃ સ્થાન્ વિન્યસેત્ સાધકસ્તથા।
તતઃ ષોડશકેસરાષ્ટદલપદ્મલેખનમ્
બાહ્યો તત્રાષ્ટપત્રાબ્જમન્તઃ ષોડશકેસરમ્

કેસરેષુ ષોડશસ્વરવિન્યાસઃ
કેસરેષુ ક્રમાદસ્ય વિલિખેત્ ષોડશ સ્વરાન્।
દલેષ્વષ્ટાક્ષરમન્ત્રન્યાસઃ
અષ્ટાક્ષરં મહામન્ત્રં દલેષ્વસ્ય સમાલિખેત્

દ્વાત્રિંશત્કેસરષોડશદલપદ્મલેખનમ્
દ્વાત્રિંશત્કેસરં ચાસ્ય બહિઃ ષોડશપત્રકમ્6।
કેસરેષુ કાદિસાન્તવર્ણવિન્યાસઃ
કકારાદિ સકારાન્તં કેસરેષ્વસ્ય ચાલિખેત્

દલેષુ ષોડશાર્ણમન્ત્રવર્ણન્યાસઃ
દલેષ્વસ્ય લિખેન્મન્ત્રં ષોડશાર્ણં તુ વૈષ્ણવમ્।
દ્વાત્રિંશત્કેસરદલપદ્મલેખનમ્
દ્વાત્રિંશત્કેસરદલં બાહ્યે તસ્ય સમાલિખેત્

કેસરેષુ વારાહાનુષ્ટુભમન્ત્રવર્ણન્યાસઃ
કેસરેષ્વસ્ય પદ્મસ્ય પ્રાચ્યાદિષુ યથાક્રમમ્।
--------------------------------------
6.પત્રગમ્ બ્ ચ્ એ f
--------------------------------------
મન્ત્રમાનુષ્ટુભં 7સમ્યગ્વારાહં વિલિખેત્ પરમ્

દલેષુ નારસિંહાનુષ્ટુભમન્ત્રવર્ણન્યાસઃ
દ્વાત્રિંશતિ દલેષ્વસ્ય નારસિંહં ક્રમાલ્લિખેત્।
આનુષ્ટુભં મહામન્ત્રમમોઘં સર્વસાધકમ્

ચતુઃ ષષ્ટિદલપદ્મલેખનમ્
તસ્ય બાહ્યે લિખેત્ પદ્મં ચતુઃ ષષ્ટિદલૈર્યુતમ્।
તદ્દલેષુ પાતાલનારસિંહમન્ત્રન્યાસઃ
પાતાલનારસિંહાખ્યં 8નદ્દલેષુ ન્યસેન્મનુમ્

પુનરષ્ટદલપદ્મલેખનમ્
પુનશ્ચ પદ્મં વિન્યસ્ય દલૈરષ્ટભિરાવૃતમ્।
તદ્દલેષ્વષ્ટાક્ષરનારસિંહમન્ત્રન્યાસઃ
અષ્ટાક્ષરં નારસિંહં તદ્દલેષુ સમાલિખેત્

તદ્વહિર્માહેન્દ્રમણ્ડલકલ્પનમ્
તદ્બાહ્યે મણ્ડલં કુર્યાન્માહેન્દ્રં વજ્રભૂષિતમ્।
જાજ્વલ્યમાનં સ્વેનૈવ સર્વાલંકારમણ્ડિતમ્

તદ્બિહિઃ સાધકનામ્ના સહ તદ્બીજન્યાસઃ
તસ્ય બાહ્યે મહાદિક્ષુ પ્રાગાદિષુ યથાક્રમમ્।
---------------------------------------
7.સ્યાદ્વૈ વારાહમ્ અ એ f;સત્ત્વૈર્વારાહમ્ બ્ ચ્
8.તદ્દલૈર્વિન્યસેન્મનુમ્ અ બ્ ચ્; તદ્દલે વિન્યસેન્મનુમ્ એ f
----------------------------------------
તદ્બીજં વિન્યસેદ્વીમાન્નિજનામ્ના 9સમન્વિતમ્

બહિષ્કોણેષ્વન્તઃ સ્થવર્ણન્યાસઃ
બહિષ્કોણેષુ ચતુર્ષુ તથાન્તઃસ્થાન્ પ્રકલ્પયેત્।
કોણાન્તરાલેષુ તદ્બીજન્યાસઃ
કોણાભ્યન્તરભાગેષુ તદ્વીજં વિન્યસેત્ પુનઃ

તત્પરિતઃ સ્વરાણાં પ્રાતિલોમ્યેન વિન્યાસઃ
પરિતસ્તત્ સ્વરાન્ સર્વાન્ પ્રાતિલોમ્યેન ચાલિખેત્।
તત્પરિતઃ સાદિકાન્તાક્ષરવિન્યાસઃ
સકારાદિ કકારાન્તં વિન્યસેત્ પરિતસ્તથા

સ્વનામ્ના પાશાઙ્કુશાભ્યાં ચાવેષ્ટનમ્
વિદર્ભિતં સ્વનામ્નૈવ 10પરિતોઽન્ત્યયુગં 11ન્યસેત્।
12પાશેનાવેષ્ટયેદેતદઙ્કુશેન તથાતુરઃ

ભૂપુરકલ્પનમ્
પુટિતં ભૂપુરં તસ્ય બાહ્યે કુર્યાદતન્દ્રિતઃ।
સમન્તાત્ કેશવાદિમૂર્તિન્યાસઃ
કેશવાદીન્ મૂર્તિમતઃ સમન્તાદસ્ય વિન્યસેત્

------------------------------------
9.સમાયુતમ્ દ્
10.પરિતોઽન્યયુગમ્ અ બ્ દ્ f
11.લિખેન્ અ બ્ ચ્ એ f
12.પાશેન વેષ્ટ્યેત્ અ બ્ ચ્ એ f
-------------------------------------
કેશવસ્વરૂપવર્ણનમ્
તપ્તજામ્બૂનદપ્રખ્યં પુણ્ડરીકાયતેક્ષણમ્।
અપારકરુણં પદ્મશઙ્ખચક્રગદાધરમ્

પીતામ્બરધરં દેવં વનમાલાવિભૂષિતમ્।
હારકેયૂરકટકકુણ્ડલૈરુપશોભિતમ્

ચતુર્બાહુમુદારાઙ્ગં પ્રસન્નવદનં 13વિભુમ્।
પ્રાગાદિ વિન્યસેદ્ દેવં કેશવં ક્લેશનાશનમ્

નારાયણસ્વરૂપવર્ણનમ્
શઙ્કપદ્મગદાચક્રધરં નીલામ્બુદચ્છવિમ્।
સર્વાલંકારસંયુક્તં કુર્યાન્નારાયણં 14તતઃ

માધવસ્વરૂપવર્ણનમ્
પદ્મકૌમોદકીશઙ્ખચક્રધારિણમવ્યયમ્।
દેવમિન્દીવરશ્યામં માધવં ભાવયેત્ તતઃ

ગોવિન્દસ્વરૂપવર્ણનમ્
ચક્રકૌમોદકીશઙ્ખપદ્માયુધવિરાજિતમ્।
ઇન્દુબિમ્બનિભં કુર્યાદ્ ગોવિન્દમમિતૌજસમ્

વિષ્ણુસ્વરૂપવર્ણનમ્
ગદાબ્જશઙ્ખચક્રાસ્ત્રધરં પરમભૂષિતમ્।
વિષ્ણુ વિશ્વપતિં કુર્યાત્ પદ્મકિઞ્જલ્કસંનિભમ્

----------------------------------------
13.પરમ્ અ બ્ ચ્ એ f
14.પરમ્ અ બ્ ચ્ એ f
---------------------------------------
મધુસૂદનસ્વરૂપવર્ણનમ્
ચક્રશઙ્ખામ્બુજગદાધારિણં કરુણાનિધિમ્।
રક્તપદ્મદલપ્રખ્યં ભાવયેન્મધુસૂદનમ્

ત્રિવિક્રમસ્વરૂપવર્ણનમ્
ચક્રકૌમોદકીપદ્મશઙ્ખસેવિતમીશ્વરમ્।
ઉજ્જ્વલત્કનકપ્રખ્યં તં કુર્વીત ત્રિવિક્રમમ્

વામનસ્વરૂપવર્ણનમ્
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મધરં પરમભૂષિતમ્।
તરુણાદિત્યસંકાશં વામનં ભાવયેત્ તતઃ

શ્રીધરસ્વરૂપવર્ણનમ્
પદ્મચક્રગદાશઙ્ખધરં સદ્ગુણસાગરમ્।
પુણ્ડરીકનિભં દેવં શ્રીધરં પરિકલ્પયેત્

હૃષીકેશસ્વરૂપવર્ણનમ્
ગદાસુદર્શનયુતે શઙ્ખપદ્મે ચ બિભ્રતમ્।
વિદ્યુત્પ્રભં હૃષીકેશં કુર્વીત કમલેક્ષણમ્

પદ્મનાભસ્વરૂપવર્ણનમ્
શઙ્ખપદ્મે ગદાચક્રે તથા બિભ્રાણમુજ્જ્વલમ્।
સહસ્રાદિત્યસંકાશં પદ્મનાભં તુ કારયેત્

દામોદરસ્વરૂપવર્ણનમ્
પદ્મશઙ્ખગદાચક્રધરં બન્ધૂકસંનિભમ્।
ભક્ત્યેકસુલભં દેવં દામોદરમથ સ્મરેત્

નમોઽન્તાનાં તત્તન્નામ્નામપિ લેખનમ્
એવં ક્રમેણ ન્યસ્યૈતાનેષાં નામાનિ ચ ન્યસેત્।
નમોઽન્તાન્યમુક્તં રક્ષ રક્ષેતિ ચ સમન્તતઃ

પ્રાગાદિષુ પ્રાદક્ષિણયેન બીજાક્ષરન્યાસઃ
યં શં રં ષં તથા લં સં વં હં ચેતિ દ્વયં દ્વયમ્।
પ્રાચ્યાદિષુ મહાદિક્ષુ પ્રાદક્ષિણ્યેન વિન્યસેત્

ઐશાન્યાદિષ્વપ્રાદક્ષિણ્યેન બીજાક્ષરન્યાસઃ
યં શં રં ષં તથા લં સં વં હં ચેતિ યુગં યુગમ્।
15ઐશાન્યાદિષુ કોણેષુ વિન્યસેદપ્રદક્ષિણમ્

પુનઃ પાશાઙ્કુશાભ્યાં વેષ્ટનમ્
પાશેન તુ સમાવેષ્ટ્ય 16અઙ્કુશેનાપિ વેષ્ટયેત્।
સર્વમેતત્ સબીજેન17 હૃલ્લેખમનુના વૃતમ્

પ્રાગાદિચતુર્દિક્ષુ વિષ્ણુવિન્યાસસ્તેષામાયુધાનિ ચ
પ્રાગાદિષુ ચતુર્દિક્ષુ વિન્યસેદ્ વિષ્ણુમવ્યયમ્।
ચક્રકૌમોદકીશાર્ઙ્ગખડ્ગૈર્યુક્તં યથાક્રમમ્

સાધારણૌ ચ સર્વેષાં સઙ્ખચક્રૌ વરાયુધૌ।
---------------------------------------
15.ઈશાન્યાદિષુ અ બ્ ચ્ એ f
16.અઙ્કુશેન તુ અ બ્ ચ્ એ f
17.સજીવેન અ બ્ ચ્ એ f
---------------------------------------
આગ્નેયાદિકોણેષુ હૃષીકેશન્યાસઃ
આગ્નેયાદિષુ કોણેષુ હૃષીકેશં તતો ન્યસેત્

તેષામાયુધવિશેષાઃ
શઙ્ખં હલં ચ મુસલં શૂલં ચૈતેષુ ધારયેત્।
કોણાન્તરાલેષ્વષ્ટસુ જનાર્દનવિન્યાસઃ
વિકોણેષ્વષ્ટસુ તથા જનાર્દનમથો ન્યસેત્

તેષામાયુધવિશેષાઃ
દણ્ડં કુન્તં તથા શક્તિં પશમઙ્કુશમેવ ચ।
વજ્રં તથૈવ પરશું તથા શતમુખાનલમ્

કરેષ્વમીષામેતાનિ વિલિખેત્તુ યથાક્રમમ્।
તત્તત્પાર્શ્વેષુ તત્તત્પરીવારલેખનમ્
પ્રત્યેકં પરિવારાંસ્તુ તેષાં પાર્શ્વેષુ વિન્યસેત્

તતો ભૂમૌ ભૂમ્યા સહ પુરુષોત્તમસ્મરણમ્
વરાહરૂપિણં દેવં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્18।
ભૂમૌ ચ સહિતં ભૂમ્યા સંસ્મરેત્ પુરુષોત્તમમ્

અમ્બરે નરસિંહસ્મરણમ્
અમ્બરે નારસિંહં તુ ચિન્તયેદમિતૌજસમ્।
ભીષણં ઘટિતાનેકભૂષણં દારિતાસુરમ્

--------------------------------------------
18.ચક્રધરં પરમ્ અ બ્ ચ્ એ f
-------------------------------------------
પ્રાગાદિષુ ચક્રગદાશાર્ઙ્ગખડ્ગસ્મરણમ્
પ્રાચ્યાં દિશિ મહાજ્વાલાગતં ચક્રં સ્મરેદ્બુધઃ।
દક્ષિણસ્યાં દિશિ તથા સ્મરેજ્જ્વાલાગતાં ગદામ્

પ્રતીચ્યાં શાર્ઙ્ગમત્યુગ્રજ્વાલામધ્યગતં સ્મરેત્।
ઉત્તરસ્યાં દિશિ તથા સ્મરેત્ ખડ્ગં સુદારુણમ્

અસ્ય યન્ત્રસ્યાપરાઙ્ગકલ્પનાય મધ્યે ચતુર્વિંશત્યરચક્રકલ્પનમ્
અપરાઙ્ગેઽથ યન્ત્રસ્ય મધ્યે ચક્રાબ્જસંસ્થિતમ્।
ચતુર્વિંશત્યરં ચક્રં સુનેમિ રુચિરાકૃતિ

તન્મધ્યે દ્વાદશદલપદ્મલેખનમ્
મધ્યેચક્રં ન્યસેત્ પદ્મં યુક્તં દ્વાદશભિર્દલૈઃ।
તત્કર્ણિકાયામાગ્નેયમણ્ડલન્યાસઃ
ચક્રાબ્જકર્ણિકાસ્થાને ન્યસેદાગ્નેયમણ્ડલમ્

તન્મધ્યે યોગનૃસિંહલેખનમ્
તન્મધ્યે યોગપટ્ટેન પિનદ્ધાઙ્ગં સનાતનમ્।
નારસિંહં ચતુર્બાહું ચતુશ્ચક્રધરં પરમ્

સમાસીનમશોકસ્ય મૂલે કાલાનલદ્યુતિમ્।
સર્વાભરણસંયુક્તં સર્વભક્તાર્તિહારિણમ્

અપારસંખ્યકલ્યાણગુણપૂર્ણમહાર્ણવમ્।
ભક્તાનુકમ્પિનં નિત્યં સર્વલોકૈકનાયકમ્

તત્પાદપર્યન્તે દ્વયોસ્તદ્ભૃત્યયોર્વિન્યાસઃ
એવં વિન્યસ્ય તત્પાદપર્યન્તે 19વિન્યસેદુભૌ।
તદાજ્ઞાકારિણૌ ભીમૌ નીલનીરદવિગ્રહૌ

ઉદગ્રકાયૌ ભીમાક્ષૌ ભીમાયુધધરૌ વરૌ।
દંષ્ટ્રાકરાલવદનૌ 20વિન્યસેદ્ વૃત્તલોચનૌ

ચક્રસ્ય પ્રાગાદિષ્વષ્ટશક્તિધ્યાનમ્
ચિન્તયેદથ ચક્રસ્ય સમન્તાદષ્ટ યોષિતઃ।
ઊર્ધ્વમાબદ્ધકેશાઢ્યાસ્તચ્છક્તીઃ પ્રાપ્તયૌવનાઃ

સર્વાલંકારસંયુક્તા દ્વિભુજા માલ્યધારિણીઃ।
પ્રાચ્યાં દિશિ જયાં દેવીં 21પીતવર્ણાં વિચિન્તયેત્

આગ્નેય્યાં મોહિનીં દેવીં શ્યામલામાયતેક્ષણામ્।
યામ્યામનુસ્મરેદ્ દેવીં વિજયાં કૃષ્ણરૂપિણીમ્

રક્તવર્ણાં તથા દેવીં નૈરૃત્યાં હ્લાદિનીં તથા।
અજિતાં પીતવર્ણાં તુ પ્રતીચ્યાં સંસ્મરેત્ પરામ્

વાયવ્યાં દિશિ માયાં તુ કૃષ્ણવર્ણાં સનાતનીમ્।
ઉદીચ્યાં રક્તવર્ણાં તામાશાયામપરાજિતામ્

ઐશાન્યાં સંસ્મરેત્ સિદ્ધિં ધૂમ્રવર્ણામતઃ પરમ્।
યથોક્તલક્ષણયન્ત્રમહિમા
એવમેતન્મહાયન્ત્રં મહાપાતકનાશનમ્

------------------------------------
19.ચિન્તયેદુભૌ અ બ્ ચ્ એ f
20.વિન્યસ્યૌ દ્
21.સિતવર્ણામ્ અ દ્ એ f
------------------------------------
આયુરારોગ્યધનદં પુત્રમિત્રકલત્રદમ્।
સર્વવિઘ્નોપશમનં સર્વદુષ્ટનિવારણમ્

યો યદર્થી લિખેદ્યન્ત્રં તત્ તદસ્ય પ્રયચછતિ।
મણિવિદ્રુમમુક્તાઢ્યં કુર્યાદ્ યન્ત્રં હિરણ્મયમ્

રાજા ચેદ્રાજ્યમાપ્નોતિ નિષ્કણ્ટકમનામયમ્।
ભૂર્જપત્રલિખિતસ્યાપિ યન્ત્રસ્ય સર્વફલસાધનતા
ભૂર્જપત્રે લિખિત્વૈતત્ કુઙ્કુમૈશ્ચન્દનેન તુ

યો મર્ત્યઃ શિરસા ધત્તે તસ્ય સ્યાત્ સર્વમીપ્સિતમ્।
પિશાચોરગરક્ષાંસિ ક્ષિપ્રં નશ્યન્તિ તસ્ય વૈ

એતદ્યન્ત્રશિલાપ્રતિષ્ઠાયા મુક્તિસાધનત્વમ્
શિલાપ્રતિષ્ઠાં યઃ કુર્યાદેતસ્ય જગતીતલે।
સર્વાન્ કામાનિહાવાપ્ય વિષ્ણુસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

લોહાદિભિર્યન્ત્રપ્રતિમાનિર્માણફલમ્
લોહૈર્વા રજતેનાથ યઃ કુર્યાત્ પ્રતિમાં બુધઃ।
ત્રિવર્ગફલમાપ્નોતિ નિર્વાણમચિરાત્ પુનઃ

કર્ષણાદિપ્રતિષ્ઠાન્તાયતનનિર્માણફલમ્
કર્ષણાદિ પ્રતિષ્ઠાન્તં કુર્યાદાયતનં ચ યઃ।
આપ્નુવન્તિ ચ તદ્વંશ્યાઃ પુણ્યલોકાનનુત્તમાન્

ભયાદિષુ યન્ત્રસ્મરણએ ફલમ્
ભયાગમે ચ સંગ્રામે વાદે વા યઃ સ્મરેદિદમ્।
વિજયસ્તસ્ય હસ્તસ્થો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ત્રિસંધ્યં યન્ત્રાર્ચનં મુક્તિસાધનમ્
અર્ચયેદ્યસ્ત્રિસંધ્યં વૈ યન્ત્રમેતદનુત્તમમ્।
તાપત્રયવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકે મહીયતે

રક્ષાવિધૌ રાજ્ઞાં વૈશેષિકવિધ્યારમ્ભઃ
રાજ્ઞાં રક્ષાવિધાને તુ વિશેષં શ્રૃણુ નારદ।
રાજ્યાર્થી હૃતરાજ્યો વા પરિભૂતોઽથવા નૃપૈઃ

તત્ર પ્રથમમાચાર્યપૂજાવિધિઃ
સૌદર્શનસ્ય યન્ત્રસ્ય પ્રદાતારં ગુરું પરમ્।
સર્વેભ્યો હ્યધિકં મત્વા તમભ્યર્ચ્યં મહાધનૈઃ

તતો ભગવદારાધનવિધિઃ
તતો નારાયણં દેવં પુણ્ડરીકાયતેક્ષણમ્।
શ્યામલં પીતવસનં સર્વાભરણભૂષિતમ્

આરાધયેચ્ચતુર્બાહુમાચાર્યોક્તવિધાનતઃ।
તતો યન્ત્રનિર્માણમ્
તપ્તજામ્બૂનદમયં મણિવિદ્રુમચિત્રિતમ્

સર્વાલંકારસંયુક્તં કારયેદ્યન્ત્રમુત્તમમ્।
યન્ત્રનિર્માણસ્ય રાજ્યપ્રાપ્તિહેતુત્વમ્
એતત્કરણમાત્રેણ રાજ્યમાપ્નોત્યનામયમ્

પ્રતિષ્ઠાપૂર્વકાર્ચનસ્ય સપ્તદ્વીપાન્તભૂમિપ્રાપ્તિહેતુત્વમ્
પ્રતિષ્ઠાપ્યાર્ચયેદેતત્ સાદરં સર્વસિદ્ધિદમ્।
તતો ભૂમિમવાપ્નેતિ સપ્તદ્વીપાં સપત્તનામ્

અન્તતસ્ત્રૈલોક્યપાલયિતૃત્વસિદ્ધિઃ
વશ્યા ભવન્તિ સતતં સિદ્ધગન્ધર્વદાનવાઃ।
ત્રૈલોક્યરાજ્યમખિલં પાલયત્યવનીતલે

પરકૃતાભિચારપરાવર્તનસિદ્ધિઃ
અભિચારાઃ પરકૃતાશ્ચૈનમપ્રાપ્ય 22ભીષિતાઃ।
પ્રવિશન્તિ પ્રયોક્તારમાપગેવાચલાહતા

અવગ્રહાદિપરિહારસિદ્ધિઃ
અવગ્રહાશ્ચ નશ્યન્તિ શત્રવો વિદ્રવન્તિ ચ।
અપમૃત્યુમૃગવ્યાલચોરરોગાદિભિર્ભયમ્

ન તસ્ય રાજ્યે ભવતિ વિદ્યતે તત્કુલે બલમ્।
સર્વેષાં સ્વધર્મપ્રવૃત્તિસિદ્ધિઃ
સર્વે સ્વેષ્વેવ ધર્મેષુ પ્રવર્તન્તે સદા મુને

----------------------------------------
22.દીપિતાઃ દ્
-----------------------------------------
દુર્વાસસા સપ્તસ્યેન્દ્રસ્ય યન્ત્રેણાનેન પુનઃ સ્વપદપ્રાપ્તિઃ
પુરા દુર્વાસસઃ શાપાદ્ધૃતરાજ્યે શચીપતૌ।
એતત્પ્રસાદાદખિલં પુનઃ પ્રાપ ત્રિવિષ્ટપમ્

ચતુર્મુખસ્ય ભગવત્સકાશાદ્યન્ત્રપ્રાપ્તિઃ
એતત્ પુરા મહાયન્ત્રં બ્રહ્મણે પ્રોક્તવાન્ હરિઃ।
ચતુર્મુખેન વિશ્વકર્મણા યન્ત્રવિમાનયોર્નિર્માપણમ્
બ્રહ્મા ચ વિશ્વકર્માણમાહૂયૈતદકારયત્

વિમાનં ચ તદારભ્ય દેવગન્ધર્વદાનવાઃ।
તદા પ્રભૃતિ યન્ત્રસ્યૈવ રક્ષાસાધનત્વમ્
અનેન રક્ષણવિધિં ચક્રુઃ પૂર્વે નૃપાસ્તથા।
તસ્માદ્રાજ્ઞાં ચ સર્વેષામેષ રક્ષાવિધિઃ પરઃ

અધ્યાયાર્થનિગમનમ્
અભિનવદિનનાથપ્રોજ્જ્વલદ્બિમ્બતુલ્યં
કમલભવમુખાદ્યૈઃ સંશ્રિતં દેવબૃન્દૈઃ।
પરિગતમપિ ભૂતૈઃ પઞ્ચભિઃ સેવ્યમાનં
પ્રકૃતિમહદહંકારૈઃ સ્મરેદ્યન્ત્રરાજમ્

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે તન્ત્રરહસ્યે અહિર્બુધ્ન્યસંહિતાયાં મહાસુદર્શનયન્ત્રલક્ષણં નામ ષડ્વિંશોઽધ્યાયઃ
આદિતઃ શ્લોકાઃ 1565
-------------******-----------------