Language

ENहिગુ
Scripture Library

Agni Purana · Chapter 29

29.001

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye ācāryābhiṣeko nāma
aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ
% Chapter {29}
:ś atha ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ
sarvatobhadramaṇḍalakathanaṃ
nārada uvāca
sādhakaḥ sādhayenmantraṃ devatāyatanādike /AP_29.001ab/
śuddhabhūmau gṛhe prārcya maṇḍale harimīśvaraṃ

29.002

caturastrīkṛte kṣetre maṇḍalādīni vai likhet /AP_29.002ab/
rasavāṇākṣikoṣṭheṣu sarvatobhadramālikhet

29.003

ṣaṭtriṃśatkoṣṭhakaiḥ padmaṃ pīṭhaṃ paṅktyāvahirbhavet /AP_29.003ab/
dvābhyāntu vīthikā tasmād dvābhyāṃ dvārāṇi dikṣu ca

29.004

:p 79
vartulaṃ bhrāmayitvā tu padmakṣetraṃ puroditam /AP_29.004ab/
padmārdhe bhāmayitvā tu bhāgaṃ dvādaśamaṃ vahiḥ

29.005

vibhajya bhrāmayeccheṣaṃ catuḥkṣetrantu vartulaṃ /AP_29.005ab/
prathamaṃ karṇikākṣetraṃ keśarāṇāṃ dvitīyakam

29.006

tṛtīyaṃ dalasandhīnāṃ dalāgrāṇāṃ caturthakam /AP_29.006ab/
prasārya koṇasūtrāṇi koṇadiṅmadhyamantataḥ

29.007

nidhāya keśarāgre tu dalasandhīṃstu lāñchayet /AP_29.007ab/
pātayitvātha sūtrāṇi tatra patrāṣṭakaṃ likhet

29.008

dalasandhyantarālantu mānaṃ madhye nidhāya tu /AP_29.008ab/
dalāgraṃ bhrāmayettena tadagraṃ tadanantaraṃ

29.009

tadantarālaṃ tatpārśve kṛtvā vāhyakrameṇa ca /AP_29.009ab/
keśare tu likheddvau dvau dalamadhye tataḥ punaḥ

29.010

padmalakṣmaitat sāmānyaṃ dviṣaṭkadalamucyate /AP_29.010ab/
karṇikārdhena mānena prāksaṃsthaṃ bhrāmayet kramāt

29.011

tatpārśve bhramayogena kuṇḍalyaḥ ṣaḍ bhavanti hi /AP_29.011ab/
evaṃ dvādaśa matsyāḥ syurdviṣaṭkadalakañca taiḥ

29.012

pañcapatrābhisiddhyarthaṃ matsyaṃ kṛtvaivamabjakam /AP_29.012ab/
vyomarekhāvahiḥ pīṭhantatra koṣṭāni mārjayet

29.013

trīṇi koṇeṣu pādārthaṃ dvidvikānyaparāṇi tu /AP_29.013ab/
caturdikṣu viliptāni gātrakāṇi bhavantyuta

29.014

tataḥ paṅktidvayaṃ dikṣu vīṭhyarthantu vilopayet(1) /AP_29.014ab/
dvārāṇyāśāsu kurvīta catvāri catasṛṣvapi

29.015

dvārāṇāṃ pārśvataḥ śobhā aṣṭau kuryādvicakṣaṇaḥ /AP_29.015ab/
:n
1 paṅktidvayaṃ dvayaṃ dikṣu vīthyarthaṃ viniyojayediti ṅa,
cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 80
tatpārśva upaśobhāstu tāvatyaḥ parikīrtitāḥ

29.016

samīpa upaśobhānāṃ koṇāstu parikīrtitāḥ(1) /AP_29.016ab/
caturdikṣu tato dve dve cintayenmadhyakoṣṭhakaiḥ

29.017

catvāri vāhyato mṛjyādekaikaṃ pārśvayorapi /AP_29.017ab/
śobhārthaṃ pārśvayostrīṇi trīṇi lumpaddalasya tu

29.018

tadvadviparyaye kuryādupaśobhāṃ tataḥ param /AP_29.018ab/
koṇasyāntarvahistrīṇi cintayeddvirvibhedataḥ

29.019

evaṃ ṣoḍaśakoṣṭhaṃ syādevamanyattu maṇḍalam /AP_29.019ab/
dviṣaṭkabhāge ṣaṭtriṃśatpadaṃ padmantu vīthikā

29.020

ekā paṅktiḥ prābhyāṃ tu dvāraśobhādi pūrvavat /AP_29.020ab/
dvādaśāṅgulibhiḥ padmamekahaste tu maṇḍale

29.021

dvihaste hastamātraṃ syādvṛddhyā dvāreṇa vācaret /AP_29.021ab/
apīṭhañcaturasraṃ syādvikarañcakrapaṅkajam

29.022

padmārdhaṃ navabhiḥ proktaṃ nābhistu tisṛbhiḥ smṛtā /AP_29.022ab/
aṣṭābhirdvārakān kuryānnemintu caturaṅgulaiḥ

29.023

tridhā(2) vibhajya ca kṣetramantardvābhyāmathāṅkayet /AP_29.023ab/
pañcāntasvarasiddhyarthaṃ(3) teṣvasphālya likhedarān

29.024

indīvaradalākārānathavā mātulāṅgavat /AP_29.024ab/
padmapatrāyatānvāpi likhedicchānurūpataḥ

29.025

bhrāmayitvā vahir nemāvarasandhyantare sthitaḥ /AP_29.025ab/
bhrāmayedaramūlantu sandhimadhye vyavasthitaḥ

29.026

:n
1 parimārjitā iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 dvidhā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 pañcāntarastvasiddhyarthamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ pañcottarastu
siddhyarthamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 81
aramadhye sthito madhamaraṇiṃ bhrāmayet samam /AP_29.026ab/
evaṃ siddhyantarāḥ samyak mātulāṅganibhāḥ samāḥ

29.027

vibhajya saptadhā kṣetraṃ caturdaśakaraṃ samam /AP_29.027ab/
dvidhā kṛte śataṃ hy atra ṣaṇnavatyadhikāni tu

29.028

koṣṭakāni caturbhistair madhye bhadraṃ samālikhet /AP_29.028ab/
parito visṛjedvīthyai tathā dikṣu samālikhet

29.029

kamalāni punarvīthyai paritaḥ parimṛjya tu /AP_29.029ab/
dve dve madhyamakoṣṭhe tu grīvārthaṃ dikṣu lopayet

29.030

catvāri vāhyataḥ paścāttrīṇi trīṇi tu lopayet /AP_29.030ab/
grīvāpārśve vahistvekā śobhā sā parikīrtitā

29.031

vimṛjya vāhyakoṇeṣu saptāntastrīṇi mārjayet /AP_29.031ab/
maṇḍalaṃ navabhāgaṃ syānnavavyūhaṃ hariṃ yajet

29.032

pañcaviṃśatikavyūhaṃ maṇḍalaṃ viśvarūpagaṃ /AP_29.032ab/
dvātriṃśaddhastakaṃ kṣetraṃ bhaktaṃ dvātriṃśatā samaṃ

29.033

evaṃ kṛte caturviṃśatyadhikantu sahasrakaṃ /AP_29.033ab/
koṣṭhakānāṃ samuddiṣṭaṃ madhye śoḍaśakoṣṭhakaiḥ

29.034

bhadrakaṃ parilikhyātha pārśve paṅktiṃ vimṛjya tu /AP_29.034ab/
tataḥ ṣoḍaśabhiḥ koṣṭair dikṣu bhadrāṣṭakaṃ likhet(1)

29.035

tatopi paṅktiṃ sammṛjya tadvat ṣoḍaśabhadrakaṃ /AP_29.035ab/
likhitvā paritaḥ paṅktiṃ vimṛjyātha prakalpayet

29.036

dvāradvādaśakaṃ dikṣu trīṇi trīṇi yathākramaṃ /AP_29.036ab/
ṣaḍbhiḥ parilupyāntarmadhye catvāri pārśvayoḥ

29.037

catvāryantarvahirdve tu śobhārthaṃ parimṛjya tu /AP_29.037ab/
upadvārasiddhyarthaṃ trīṇyantaḥ pañca vāhyataḥ

29.038

:n
1 dikṣu tatrāṣṭakaṃ likhediti kha, ga, gha,
cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 82
parimṛjya tathā śobhāṃ pūrvavat parikalpayet /AP_29.038ab/
vahiḥ koṇeṣu saptāntastrīṇi koṣṭhāni mārjayet

29.039

pañcaviṃśatikavyūhe paraṃ brahma yajet kaje(1) /AP_29.039ab/
madhye pūrvāditaḥ padme vāsudevādayaḥ kramāt

29.040

varāhaṃ pūjayitvā ca pūrvapadme tataḥ kramāt /AP_29.040ab/
vyūhān sampūjayettāvat yāvat ṣaḍviṃśamo bhavet

29.041

yathoktaṃ vyūhamakhilamekasmin paṅkaje kramāt /AP_29.041ab/
yaṣṭavyamiti yatnena(2) pracetā manyate 'dhvaraṃ(3)

29.042

satpantu mūrtibhedena vibhaktaṃ manyate 'cyutaṃ /AP_29.042ab/
catvāriṃśat karaṃ kṣetraṃ hy uttaraṃ(4) vibhajet kramāt

29.043

ekaikaṃ saptadhā bhūyastathaivaikaṃ dvidhā punaḥ /AP_29.043ab/
catuḥṣaṣṭyuttaraṃ saptaśatānyekaṃ sahasrakaṃ

29.044

koṣṭhakānāṃ bhadrakañca madhye ṣoḍaśakoṣṭhakaiḥ /AP_29.044ab/
pārśve vīthīṃ tataścāṣṭabhadrāṇyatha ca vīthikā

29.045

ṣoḍaśābjānyatho vīthī caturviṃśatipaṅkajaṃ /AP_29.045ab/
vīthīpadmāni dvātriṃśat paṅktivīthikajānyatha

29.046

catvāriṃśattato vīthī śeṣapaṅktitrayeṇa ca /AP_29.046ab/
dvāraśobhopaśobhāḥ syurdikṣu madhye vilopya ca

29.047

dvicatuḥṣaḍdvārasiddhyai caturdikṣu vilopayet /AP_29.047ab/
pañca trīṇyekakaṃ vāhye śobhopadvārasiddhaye

29.048

:n
1 śubhe iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 yaṣṭavyamiti yajñena iti ga, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
yaṣṭavyamiti mantreṇa iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 pracetā manyate dhruvamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 hyuttamamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 83
dvārāṇāṃ pārśvayorantaḥ ṣaḍ vā catvāri madhyataḥ /AP_29.048ab/
dve dve lumpedevameva ṣaḍ bhavantyupaśobhikāḥ

29.049

ekasyāṃ diśi saṅkhyāḥ syuḥ catasraḥ prisaṅkhyayā

29.050

ekaikasyāṃ diśi trīṇi dvārāṇyapi bhavantyuta /AP_29.050ab/
pañca pañca tu koṇeṣu paṅktau paṅktau kramāt mṛjet /AP_29.050cd/
koṣṭakāni bhavedevaṃ martyeṣṭyaṃ maṇḍalaṃ śubhaṃ

29.001

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye maṇḍalādilakṣaṇaṃ nāma
ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ
% Chapter {30}
:ś atha triṃśo 'dhyāyaḥ
maṇḍalavidhiḥ
nārada uvāca
madhye padme yajedbrahma sāṅgaṃ pūrvebjanābhakaṃ /AP_30.001ab/
āgneyebje ca prakṛtiṃ yāmyebje puruṣaṃ yajet

29.002

puruṣāddakṣiṇe ca vahniṃ nairṛte vāruṇenilaṃ /AP_29.002ab/
ādityamaindave padme ṛgyajuś caiśapadmake

29.003

indrādīṃś ca dvitīyāyāṃ padme ṣoḍaśake tathā /AP_29.003ab/
sāmātharvāṇamākāśaṃ vāyuṃ tejas tathā jalaṃ

29.004

pṛṭhivīñca manaś caiva śrotraṃ tvak cakṣurarcayet /AP_29.004ab/
rasanāñca tathā ghrāṇaṃ bhūrbhuvaś caiva ṣoḍaśaṃ

29.005

maharjanastapaḥ satyaṃ tathāgniṣṭomameva ca /AP_29.005ab/
atyagniṣṭomakaṃ(1) cokthaṃ ṣoḍaśīṃ vājapeyakaṃ

29.006

atirātrañca sampūjya tathāptoryāmamarcayet /AP_29.006ab/
mano buddhimahaṅkāraṃ śabdaṃ sparśañca rūpakaṃ

29.007

rasaṃ gandhañca padmeṣu caturviṃśatiṣu kramāt /AP_29.007ab/
:n
1 pratyagniṣṭomakamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ jyotiṣṭomakamiti
ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 84
jīvaṃ manodhipañcāhaṃ prakṛtiṃ śabdamātrakaṃ

29.008

vāsudevādimūrtīñca tathā caiva daśatmakaṃ /AP_29.008ab/
manaḥ śrotraṃ tvacaṃ prārcya cakṣuś ca rasanaṃ tathā

29.009

ghrāṇaṃ vākpāṇipādañca dvātriṃśadvārijeṣvimān /AP_29.009ab/
caturthāvaraṇe pūjyāḥ sāṅgāḥ saparivārakāḥ

29.010

pāyūpasthau ca sampūjya māsānāṃ dvādaśādhipān /AP_29.010ab/
puruṣottamādiṣaḍviṃśān vāhyāvaraṇake yajet

29.011

cakrābje teṣu sampūjyā māsānāṃ patayaḥ kramāt /AP_29.011ab/
aṣṭau prakṛtayaḥ ṣaḍvā pañcātha caturo 'pare

29.012

rajaḥ pātaṃ tataḥ kuryāllikhite maṇḍale śṛṇu /AP_29.012ab/
karṇikā pītavarṇā syādrekhāḥ sarvāḥ sitāḥ samāḥ

29.013

dvihaste 'ṅguṣṭamātrāḥ syurhaste cārdhasamāḥ sitāḥ /AP_29.013ab/
padmaṃ śuklena sandhīṃstu kṛṣṇena śyāmatothavā

29.014

keśarā raktapītāḥ syuḥ koṇān raktena pūrayet /AP_29.014ab/
bhūṣayedyogapīṭhantu yatheṣṭaṃ sārvavarṇikaiḥ

29.015

latāvitānapatrādyair vīthikāmupaśobhayet /AP_29.015ab/
pīṭhadvāre tu śuklena śobhāraktena pītataḥ

29.016

upaśobhāñca nīlena koṇaśaṅkhyāṃś ca vai sitān /AP_29.016ab/
bhadrake pūraṇaṃ proktamevamanyeṣu pūraṇaṃ

29.017

trikoṇaṃ sitaraktena kṛṣṇena ca vibhūṣayet /AP_29.017ab/
dvikoṇaṃ raktapītābhyāṃ nābhiṃ kṛṣṇena cakrake

29.018

arakān pītaraktābhiḥ śyāmān nemintu raktataḥ /AP_29.018ab/
sitaśyāmāruṇāḥ kṛṣṇāḥ pītā rekhāstu vāhyataḥ

29.019

śālipiṣṭādi śuklaṃ syādraktaṃ kausumbhakādikam /AP_29.019ab/
haridrayā ca hāridraṃ kṛṣṇaṃ syāddagdhadhānyataḥ

29.020

:p 85
śamīpatrādikaiḥ śyāmaṃ vījānāṃ lakṣajāpyataḥ /AP_29.020ab/
caturlakṣaistu mantrāṇāṃ vidyānāṃ lakṣasādhanam

29.021

ayutaṃ buddhividyānāṃ stotrāṇāñca sahasrakam /AP_29.021ab/
pūrvamevātha lakṣeṇa mantraśuddhis tathātmanaḥ

29.022

tathāpareṇa lakṣeṇa mantraḥ kṣetrīkṛto bhavet /AP_29.022ab/
pūrvamevāsamo homo vījānāṃ samprakīrtitaḥ

29.023

pūrvasevā daśāṃśena mantrādīnāṃ prakīrtitā /AP_29.023ab/
paraś carye tu mantre tu māsikaṃ vratamācaret

29.024

bhuvi nyasedvāmapādaṃ na gṛhṇīyāt pratigraham /AP_29.024ab/
evaṃ dvitriguṇenaiva madhyamottamasiddhayaḥ

29.025

mantradhyānaṃ pravakṣyāmi yena syānmantrajaṃ phalam /AP_29.025ab/
sthūlaṃ śabdamayaṃ rūpaṃ vigrahaṃ vāhyamiṣyate

29.026

sukṣmāṃ jyotirmayaṃ rūpaṃ hārdaṃ cintāmayaṃ bhavet /AP_29.026ab/
cintayā rahitaṃ yattu tat paraṃ prakīrtitam

29.027

varāhasiṃhaśaktīnāṃ sthūlarūpaṃ pradhānataḥ /AP_29.027ab/
cintayā rahitaṃ rūpaṃ vāsudevasya kīrtitam

29.028

itareṣāṃ smṛtaṃ rūpaṃ hārdaṃ cintāmayaṃ sadā /AP_29.028ab/
sthūlaṃ vairājamākhyātaṃ sūkṣmaṃ vai liṅgitaṃ bhavet

29.029

cintayā rahitaṃ rūpamaiśvaraṃ parikīrtitam /AP_29.029ab/
hṛtpuṇḍarīkanilayañcaitanyaṃ jyotiravyayam

29.030

vījaṃ vījātmakaṃ dhyāyet kadambakusumākṛtiṃ /AP_29.030ab/
kumbhāntaragato dīpo niruddhaprasavo yathā

29.031

saṃhataḥ kevalastiṣṭhedevaṃ mantreśvaro hṛdi /AP_29.031ab/
anekaśuṣire kumbhe tāvanmātrā gabhastayaḥ

29.032

prasaranti vahistadvannāḍībhirvījaraśmayaḥ /AP_29.032ab/
:p 86
athāvabhāsato daivīmātmīkṛtya tanuṃ sthitāḥ

29.033

hṛdayāt prasthitā nāḍyo darśanendriyagocarāḥ /AP_29.033ab/
agnīṣomātmake tāsāṃ nāḍyau nāsāgrasaṃsthite

29.034

samyagguhyena yogena jitvā dehasamīraṇam /AP_29.034ab/
japadhyānarato mantrī mantralakṣaṇamaśnute(1)

29.035

saṃśuddhabhūtatanmātraḥ sakāmo yogamabhyasan /AP_29.035ab/
aṇimādimavāpnoti viraktaḥ pravilaṅghya ca /AP_29.035cd/
devātmake bhūtamātrānmucyate cendriyagrahāt

Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc