108 Buddhist stotras · Chapter 1

sarvadā sarvathā sarve yasya doṣā na santi ha /
sarve sarvābhisāreṇa yatra cāvasthitā guṇāḥ //

tameva śaraṇaṃ gantuṃ taṃ stotuṃ tamupāsitum /
tasyaiva śāsane sthātuṃ nyāyyaṃ yadyasti cetanā //

savāsanāśca te doṣā na santyekasya tāyinaḥ /
sarve sarvavidaḥ santi guṇāste cānapāyinaḥ //

na hi pratiniviṣṭo 'pi manovākkāyakarmasu /
saha dharmeṇa labhate kaścidbhagavato 'ntaram //

so 'haṃ prāpya manuṣyatvaṃ sasaddharmamahotsavam /
mahārṇavayugacchidrakūrmagrīvārpaṇopamam //

anityatāvyanusṛtāṃ karmacchidrasasaṃśayām /
āttasārāṃ kariṣyāmi kathaṃ nemāṃ sarasvatīm //

ityasaṃkhyeyaviṣayānavetyāpi guṇānmuneḥ /
tadekadeśapraṇayaḥ kriyate svārthagauravāt //

svayambhuve namaste 'stu prabhūtādbhutakarmaṇe /
yasya saṃkhyāprabhāvābhyāṃ na guṇeṣvasti niścayaḥ //

iyanta iti nāstyanta īdṛśā iti kā kathā /
puṇyā ityeva tu guṇānprati te mukharā vayam //

viṣahyamaviṣahyaṃ vetyavadhūya vicāraṇām /
svayamabhyupapannaṃ te nirākrandamidaṃ jagat //

avyāpāritasādhustvaṃ tvamakāraṇavatsalaḥ /
asaṃstutasakhāśca tvamanavaskṛtabāndhavaḥ //

svamāṃsānyapi dattāni vastuṣvanyeṣu kā kathā /
prāṇairapi tvayā sādho mānitaḥ praṇayī janaḥ //

svaiḥ śarīraiḥśarīrāṇi prāṇaiḥprāṇāḥ śarīriṇām /
jighāṃsubhirupāttānāṃ krītāni śataśastvayā //

na durgatibhyāṃ neṣṭā[bhyā] mabhiprārthayatā gatim /
kevalāśayaśuddhayaiva śolaṃ sātmīkṛtaṃ tvayā //

jihmāanāṃ nityavikṣepādṛjūnāṃ nityasevanāt /
karmaṇāṃ pariśuddhānāṃ tvamekāyanatāṃ gataḥ //

pīḍayamānena bahuśastvayā kalyāṇacetasā /
kleśeṣu vivṛtaṃ tejo janaḥ kliṣṭo 'nukampitaḥ //

parārthe tyajataḥ prāṇān yā prītirabhavat tava /
na sā naṣṭopalabdheṣu prāṇeṣu prāṇināṃ bhavet //

yadrujā nirapekṣasya cchidyamānasya te 'sakṛt /
vadhakeṣvapi sattveṣu kāruṇyamabhavat prabho //

samyaksambodhibījasya cittaratnasya tasya te /
tvameva vīra sārajño dūre tasyetaro janaḥ //

nākṛtvā duṣkaraṃ karma durlabhaṃ labhyate padam /
ityātmanirapekṣeṇa vīryaṃ saṃvardhitaṃ tvayā //

viśeṣotkarṣaniyamo na kadācidabhūt tava /
atastvayi viśeṣāṇāṃ chinnastaratamakramaḥ //

susukheṣvapi saṅgo 'bhūt saphaleṣu samādhiṣu /
na te nityānubaddhasya mahākaruṇayā hṛdi //

tvādṛśān pīḍayatyeva nānugṛhṇāti tat sukham /
praṇītamapi sadvṛtta yadasādhāraṇaṃ paraiḥ //

vimiśrāt sāramādattaṃ sarvaṃ pītamakalmaṣam /
tvayā sūktaṃ duruktaṃ tu viṣavat parivarjitam //

krīṇatā ratnasārajña prāṇairapi subhāṣitam /
parākrāntaṃ tvayā bodhau tāsu tāsūpapattiṣu //

iti tribhirasaṃkhyeyairevamudyacchatā tvayā /
vyavasāyadvitīyena prāptaṃ padamanuttaram //

akṛtverṣyāṃ viśiṣṭeṣu hīnānanavamatya ca /
agatvā sadṛśaiḥ spardhāṃ tvaṃ loke śreṣṭhatāṃ gataḥ //

hetuṣvabhiniveśo 'bhūd guṇānāṃ na phaleṣu te /
tena samyakpratipadā tvayi niṣṭhāṃ guṇā gatāḥ //

tathātmā pracayaṃ nītastvayā sucaritairyathā /
puṇyāyatanatāṃ prāptānyapi pādarajāṃsi te //

karśayitvoddhṛtā doṣā vardhayitvā viśodhitāḥ /
guṇāstena sunītena parāṃ siddhiṃ tvamadhyagāḥ //

tathā sarvābhisāreṇa doṣeṣu prahṛtaṃ tvayā /
yathaiṣāmātmasantāne vāsanāpi na śeṣitā //

tathā saṃbhṛtya saṃbhṛtya tvayātmanyāhitā guaṇāḥ /
pratirupakamapyeṣāṃ yathā nānyatra dṛśyate //

upaghātāvaraṇavanmitakālaṃ pradeśi ca /
sulabhātiśayaṃ sarvamupamāvastu laukikam //

advandvināmagamyānāṃ dhruvāṇāmanivartinām /
anuttarāṇāṃ kā tarhi guṇānāmupamā 'stu te //

goṣpadottānatāṃ yāti gāmbhīryaṃ lavaṇāmbhasaḥ /
yadā te buddhigāmbhīryamagādhāpāramīkṣyate //

śirīṣapakṣmāgralaghu sthairyaṃ bhavati pārthivam /
akampye sarvadharmāṇāṃ tvatsthairye 'bhimukhīkṛte //

ajñānatimiraghnasya jñānālokasya te mune /
na ravirviṣaye bhūmiṃ khādyotimapi vindati //

malinatvamivāyānti śaraccandrāmbarāmbhasām /
tava vāgbuddhiceṣṭānāṃ śuddhiṃ prati viśuddhayaḥ //

anena sarvaṃ vyākhyātaṃ yat kiñcitsādhu laukikam /
dūre hi buddhadharmāṇāṃ lokadharmāstapasvinaḥ //

yasyaiva dharmaratnasya prāptyā prāptastvamagratām /
tenaiva kevalaṃ sādho sāmyaṃ te tasya ca tvayā //

ātmecchācchalamātraṃ tu sāmānyopāṃśu kiṃcana /
yatropakṣipya kathyeta sā vakturatilolatā //

pratanviva hi paśyāmi dharmatāmanucintayan /
sarvaṃ cāvarjitaṃ māravijayaṃ prati te jagat //

mahato 'pi hi saṃrambhāt pratihantuṃ samudyatāḥ /
kṣamāyā nātibhāro 'sti pātrasthāyā viśeṣataḥ //

yattu mārajayānvakṣaṃ sumahatkleśavaiśasam /
tasyāmeva kṛtaṃ rātrau tadeva paramādbhutam //

tamovidhamane bhānoryaḥ sahasrāṃśumālinaḥ /
vīra vismayamāgacchet sa tīrthyavijaye tava //

sarāgo vītarāgeṇa jitaroṣeṇa roṣaṇaḥ /
mūḍho vigatamohena tribhirnityaṃ jitāstrayaḥ //

praśaṃsasi ca saddharmānasaddharmān vigarhasi /
anurodhavirodhau ca na staḥ sadasatostava //

naivārhatsu na tīrthyeṣu pratighānunayaṃ prati /
yasya te cetaso 'nyatvaṃ tasya te kā stutirbhavet //

guṇeṣvapi na saṃgo 'bhūt tṛṣṇā na guṇavatsvapi /
aho te suprasannasya sattvasya pariśuddhatā //

indriyāṇāṃ prasādena nityakālānapāyinā /
mano nityaprasannaṃ te pratyakṣamiva dṛśyate //

ābālebhyaḥ prasiddhāste matismṛtiviśuddhayaḥ /
gamitā bhāvapiśunaiḥ suvyāhṛtasuceṣṭitaiḥ //

upaśāntaṃ ca kāntaṃ ca dīptamapratighāti ca /
nibhṛtaṃ corjitaṃ cedaṃ rupaṃ kamiva nākṣipet //

yenāpi śataśo dṛṣṭaṃ yo 'pi tatpūrvamīkṣate /
rupaṃ prīṇāti te cakṣuḥ samaṃ tadubhayorapi //

asecanakabhāvāddhi saumyabhāvācca te vapuḥ /
darśane darśane prītiṃ vidadhāti navāṃ navām //

adhiṣṭhānaguṇairgātramadhiṣṭhātṛguṇairguṇaḥ /
parayā saṃpadopetāstavānyonyānurupayā //

kvānyatra suniviṣṭāḥ syurime tāthāgatā guṇāḥ /
ṛte rupāttavaivāsmāllakṣaṇavyañjanojjvalāt //

dhanyamasmīti te rupaṃ vadatīvāśritān guṇān /
sunikṣiptā vayamiti pratyāhuriva tadguṇāḥ //

sarvamevāviśeṣeṇa kleśairbaddhamidaṃ jagat /
tvaṃ jagatkleśamokṣārthaṃ baddhaḥ karuṇayā ciram //

kaṃ nu prathamato vande tvāṃ mahākaruṇāmuta /
yayaivamapi doṣajñastvaṃ saṃsāre dhṛtaściram //

vivekasukhasātmyasya yadākīrṇasya te gatāḥ /
kālā labdhaprasarayā tat te karuṇayā kṛtam //

śāntādaraṇyād grāmāntaṃ tvaṃ hi nāga iva hradāt /
vineyārthaṃ karuṇayā vidhayevāvakṛṣyase //

paramopaśamastho 'pi karuṇāparavattayā /
kāritastvaṃ padanyāsaṃ kuśīlavakalāsvapi //

ṛddhiryā siṃhanādā ye svaguṇodbhāvanāśca yāḥ /
vāntecchopavicārasya kāruṇyanikaṣaḥ sa te //

parārthaikāntakalyāṇī kāmaṃ svāśrayaniṣṭhurā /
tvayyeva kevalaṃ nātha karuṇā karuṇābhavat //

tathā hi kṛtvā śatadhā dhīrā balimiva kvacit /
pareṣāmarthasiddhayarthaṃ tvāṃ vikṣiptavatī diśaḥ //

tvadicchayaiva tu vyaktamanukūlā pravartate /
tathā hi bādhamānāpi tvāṃ satī nāparādhyate //

supadāni mahārthāni tathyāni madhurāṇi ca /
gūḍhottānobhayārthāni samāsavyāsavanti ca //

kasya na syādupaśrutya vākyānyevaṃvidhāni te /
tvayi pratihatasyāpi sarvajña iti niścayaḥ //

prāyeṇa madhuraṃ sarvamagatyā kiñcidanyathā /
vākyaṃ tavārthasiddhayā tu sarvameva subhāṣitam //

yacchlakṣaṇaṃ yacca paruṣaṃ yadvā tadubhayānvitam /
sarvamaivaikarasatāṃ vimarde yāti te vacaḥ //

aho supariśuddhānāṃ karmaṇāṃ naipuṇaṃ param /
yairidaṃ vākyaratnānāmīdṛśaṃ bhājanaṃ kṛtam //

asmaddhi netrasubhagādidaṃ śrutimanoharam /
mukhāt kṣarati te vākyaṃ candrāddravamivāmṛtam //

rāgareṇuṃ praśamayadvākyaṃ te jaladātaye /
vainateyāyate dveṣabhujaṅgoddharaṇaṃ prati //

divākarāyate bhūyo 'pyajñānatimiraṃ nudat /
śakrāyudhāyate mānagirīnabhividārayat //

dṛṣṭārthatvādavitathaṃ niṣkleśatvādanākulam /
gamakaṃ suprayuktatvāt trikalyāṇaṃ hi te vacaḥ //

manāṃsi tāvacchrotṝṇāṃ harantyādau vacāṃsi te /
tato vimṛśyamānāni rajāṃsi ca tamāṃsi ca //

āśvāsanaṃ vyasanināṃ trāsanaṃ ca pramādinām /
saṃvejanaṃ ca sukhināṃ yogavāhi vacastava //

viduṣāṃ prītijananaṃ madhyānāṃ buddhivardhanam /
timiraghnaṃ ca mandānāṃ sārvajanyamidaṃ vacaḥ //

apakarṣati dṛṣṭibhyo nirvāṇamupakarṣati /
doṣān niṣkarṣati guṇān vākyaṃ te 'bhipravarṣati //

sarvatrāvyāhatā buddhiḥ sarvatropasthitā smṛtiḥ /
avandhyaṃ tena sarvatra sarvaṃ vyākaraṇaṃ tava //

yannādeśe na cākāle naivāpātre pravartase /
vīryaṃ samyagivārabdhaṃ tenāmoghaṃ vacastava //

ekāyanaṃ sukhopāyaṃ svanuvandhi niratyayam /
ādimadhyāntakalyāṇaṃ tava nānyasya śāsanam //

evamekāntakāntaṃ te dṛṣṭirāgeṇa bāliśāḥ /
mataṃ yadi vigarhanti nāsti dṛṣṭisamo ripuḥ //

anavabhuṅkthā yadasyārthe jagato vyasanaṃ bahu /
tat saṃsmṛtya virupe 'pi stheyaṃ te śāsane bhavet //

prāgeva hitakartuśca hitavaktuśca śāsanam /
kathaṃ na nāma kāryaṃ syādādīptaśirasāpi te //

bhujiṣyatā bodhisukhaṃ tvadguṇāpacitiḥ śamaḥ /
prāpyate tvanmatāt sarvamidaṃ bhadracatuṣṭayam //

trāsanaṃ sarvatīrthyānāṃ namucerupatāpanam /
āśvāsanaṃ nṛdevānāṃ tavedaṃ vīra śāsanam //

traidhātukamahābhaumamasaṅgamanavagraham /
śāsanena tavākrāntamantakasyāpi śāsanam //

tvacchāsananayajño hi tiṣṭhet kalpamapīcchayā /
prayāti tatra tu svairī yatra mṛtyoragocaraḥ //

āgamasyārthacintāyā bhāvanopāsanasya ca /
kālatrayavibhāgo 'sti nānyatra tava śāsanāt //

evaṃ kalyāṇakalitaṃ tadevamṛṣipuṅgava /
śāsanaṃ nādriyante yat kiṃ vaiśasataraṃ tataḥ //

śravaṇaṃ tarpayati te prasādayati darśanam /
vacanaṃ hlādayati te vimocayati śāsanam //

prasūtirharṣayati te vṛddhirnandayati prajñāḥ /
pravṛttiranugṛhṇāti nivṛttirupahanti ca //

kīrtanaṃ kilbiṣaharaṃ smaraṇaṃ te pramodanam /
anveṣaṇaṃ matikaraṃ parijñānaṃ viśodhanam //

śrīkaraṃ te 'bhigamanaṃ sevanaṃ dhīkaraṃ param /
bhajanaṃ nirbhayakaraṃ śaṃkaraṃ paryupāsanam //

śīlopasampadā śuddhaḥ prasanno dhyānasampadā /
tvaṃ prajñāsampadā 'kṣobhyo hradaḥ puṇyamayo mahān //

rupaṃ draṣṭavyaratnaṃ te śravyaratnaṃ subhāṣitam /
dharmo vicāraṇāratnaṃ guṇaratnākaro hyasi //

tvamoghairuhyamānānāṃ dvīpastrāṇaṃ kṣatātmanām /
śaraṇaṃ bhavabhīruṇāṃ mumukṣūṇāṃ parāyaṇam //

satpātraṃ śuddhavṛttatvāt satkṣetraṃ phalasampadā /
sanmitraṃ hitakāritvāt sarvaprāṇabhṛtāmasi //

priyastvamupakāritvāt suratatvānmanoharaḥ /
ekāntakāntaḥ saumyatvāt sarvairbahumato guṇaiḥ //

hṛdyo 'si niravadyatvādramyo vāgarupasauṣṭhavāt /
dhanyaḥ sarvārthasiddhatvānmāṅgalyo guṇasaṃśrayāt //

sthāyināṃ tvaṃ parikṣeptā viniyantāpahariṇām /
samādhātā vijihmānāṃ prerako mandagāminām //

niyoktā dhuri dāntānāṃ khaṭuṅkānāmupekṣakaḥ /
ato 'si naradamyānāṃ satsārathiranuttaraḥ //

āpanneṣvanukampā te prasvastheṣvarthakāmatā /
vyasanastheṣu kāruṇyaṃ sarveṣu hitakāmatā //

viruddheṣvapi vātsalyaṃ pravṛttiḥ patiteṣvapi /
raudreṣvapi kṛpālutvaṃ kā nāmeyaṃ tavāryatā //

gurutvamupakāritvānmātāpitroryadīṣyate /
kedānīmastu gurutā tvayyatyantopakāriṇi //

svakāryanirapekṣāṇāṃ viruddhānāmivātmanām /
tvaṃ prapātataṭasthānāṃ prākāratvamupāgataḥ //

lokadvayopakārāya lokātikramaṇāya ca /
tamobhūteṣu lokeṣu prajñālokaḥ kṛtastvayā //

bhinnā devamanuṣyāṇāmupabhogeṣu vṛttayaḥ /
dharmasambhogasāmānyāttvayyasambhedamāgatāḥ //

upapattivayovarṇadeśakālaniratyayam /
tvayā hi bhagavan dharmasarvātithyamidaṃ kṛtam //

avismitān vismitavatspṛhayanto gataspṛhān /
upāsate prāñjalayaḥ śrāvakānapi te surāḥ //

aho saṃsāramaṇḍasya buddhotpādasya dīptatā /
mānuṣyaṃ yatra devānāṃ spṛhaṇīyatvamāgatam //

khedaḥ śamasukhajyānirasajjanasamāgamaḥ /
dvandvānyākīrṇatā ceti doṣān guṇavadudvahan //

jagaddhitārthaṃ ghaṭase yadasaṅgeta cetasā /
kā nāmāsau bhagavati buddhānāṃ buddhadharmatā //

kadannānyapi bhuktāni kvacitkṣudadhivāsitā /
panthāno viṣamāḥ kṣuṇṇāḥ suptaṃ gokaṇṭakeṣvapi //

prāptāḥ kṣepāvṛtāḥ sevā veṣabhāṣāntaraṃ kṛtam /
nātha vaineyavātsalyāt prabhuṇāpi satā tvayā //

prabhūtamapi te nātha sadā nātmani vidyate /
vaktavya iva sarvairhi svairaṃ svārthe niyujyase //

yena kena cideva tvaṃ yatra tatra yathā tathā /
coditaḥ svāṃ pratipadaṃ kalyāṇīṃ nātivartase //

nopakārapare 'pyevamupakāraparo janaḥ /
apakārapare 'pi tvamupakāraparo yathā //

ahitāvahite śatrau tvaṃ hitāvahitaḥ suhṛt /
doṣānveṣaṇanitye 'pi guṇānveṣaṇatatparaḥ //

yato nimantraṇaṃ te 'bhūt saviṣaṃ sahutāśanam /
tatrābhūdabhisaṃyānaṃ sadayaṃ sāmṛtaṃ ca te //

akroṣṭāro jitāḥ kṣāntyā drugdhāḥ svastyayanena ca /
satyena cāpavaktārastvayā maitryā jighāṃsavaḥ //

anādikālaprahatā bahṛyaḥ prakṛtayo nṛṇām /
tvayā vibhāvitāpāyāḥ kṣaṇena parivartitāḥ //

yatsauratyaṃ gatāstīkṣṇāḥ kadaryāśca vadānyatām /
krurāḥ peśalatāṃ yātāstat tavopāyakauśalam //

indriyopaśamo nande mānastabdhe ca saṃnatiḥ /
kṣamitvaṃ cāṅgulīmāle kaṃ na vismayamānayet //

bahavastṛṇaśayyāsu hitvā śayyāṃ hiraṇmayīm /
aśerata sukhaṃ dhīrāstṛptā dharmarasasya te //

pṛṣṭenāpi kvacinnoktamupetyāpi kathā kṛtā /
tarṣayitvā paratroktaṃ kālāśayavidā tvayā //

pūrvaṃ dānakathādyābhiścetasyutpādya sauṣṭhavam /
tato dharmo gatamale vastre raṅga ivārpitaḥ //

na so 'styupāyaḥ śaktirvā yena na vyāyataṃ tava /
ghorāt saṃsārapātālāduddhartṛṃ kṛpaṇaṃ jagat //

bahūni bahurupāṇi vacāṃsi caritāni ca /
vineyāśayabhedena tatra tatra gatāni te //

viśuddhānyaviruddhāni pūjitānyarcitāni ca /
sarvāṇyeva nṛdevānāṃ hitāni mahitāni ca //

na hi vaktuṃ ca kartuṃ ca bahu sādhu ca śakyate /
anyathānanyathāvādin dṛṣṭaṃ tadubhayaṃ tvayi //

kevalātmaviśuddhayaiva tvayā pūtaṃ jagadbhavet /
yasmānnaivaṃvidhaṃ kṣetraṃ triṣu lokeṣu vidyate //

prāgevātyantanaṣṭānāmanādau bhavasaṃkaṭe /
hitāya sarvasattvānāṃ yastvamevaṃ samudyataḥ //

na tāṃ pratipadaṃ vedmi syādyayāpacitistava /
api ye parinirvānti te 'pi te nānṛṇā janāḥ //

tava te 'vasthitā dharme svārthameva tu kurvate /
yaḥ śramastannimittaṃ tu tava kā tasya niṣkṛtiḥ //

tvaṃ hi jāgarṣi suptānāṃ saṃtānānyavalokayan /
apramattaḥ pramattānāṃ sattvānāṃ bhadrabāndhavaḥ //

kleśānāṃ vadha ākhyāto māramāyā vighāṭitā /
uktaṃ saṃsāradaurātmyamabhayā digvidarśitā //

kimanyadarthakāmena sattvānāṃ karuṇāyatā /
karaṇīyaṃ bhaved yatra na dattānunayo bhavān //

yadi saṃcāriṇo dharmāḥ syurime niyataṃ tvayā /
devadattamupādāya sarvatra syurniveśitāḥ //

ata eva jagannātha nehānyo 'nyasya kārakaḥ /
iti tvamuktavān bhūtaṃ jagat saṃjñāpayanniva //

cirāya bhuvi saddharmaṃ prerya lokānukampayā /
bahūnutpādya sacchiṣyāṃstrailokyānugrahakṣamān //

sākṣādvineyavargīyān subhadrāntān vinīya ca /
ṛṇaśeṣaṃ kimadyāpi sattveṣu yadabhūt tava //

yastvaṃ samādhivajreṇa tilaśo 'sthīni cūrṇayan /
atiduṣkarakāritvamante 'pi na vimuktavān //

parārthāveva me dharmarupakāyāviti tvayā /
duṣkuhasyāsya lokasya nirvāṇe 'pi nidarśitam //

tathāhi satsu saṃkrāmya dharmakāyamaśeṣataḥ /
tilaśo rupakāyaṃ ca bhittvāsi parinirvṛtaḥ //

aho sthitiraho vṛttamaho rupamaho guṇāḥ /
na nāma buddhadharmāṇāmasti kiñcidanadbhutam //

upakāriṇi cakṣuṣye śāntavākkāyakarmaṇi /
tvayyapi pratihanyante paśya mohasya raudratām //

puṇyodadhiṃ ratnanidhiṃ dharmarāśiṃ guṇākaram /
ye tvāṃ sattvā namasyanti tebhyo 'pi sukṛtaṃ namaḥ //

akṣayāste guṇā nātha śaktistu kṣayiṇī mama /
ataḥ prasaṅgabhīrutvāt sthīyate na vitṛptitaḥ //

aprameyamasaṃkhyeyamacintyamanidarśanam /
svayamevātmanātmānaṃ tvameva jñātumarhasi //

na te guṇāṃśāvayavo 'pi kīrtitaḥ parā ca nastuṣṭiravasthitā hṛdi /
akarśanenaiva mahāhradāmbhasāṃ janasya tarṣāḥ praśamaṃ vrajanti ha //

phalodayenāsya śubhasya karmaṇo muniprasādapratibhodbhavasya me /
asadvitarkākulamāruteritaṃ prayātu cittaṃ jagatāṃ vidheyatām //