सुहृल्लेख · श्लोक 81-100

केचित् कृमिसंस्पर्शाद् मांसादकृष्णमक्षिकायुतपाताच्च ।
वृद्धं व्रणन्त्वसह्यं भक्ष्यमाणं रुदन्ति चाकुला भूम्याम्

दह्यन्ते ऽग्निकुण्डेषु तेन तदाननानि च भवन्ति विवृतानि ।
पच्यन्ते च कटाहे तण्डुलवल्लौहमये ऽधःशिरसस्ते

श्वासावरोधसमये पापः कालंकृते च नरकं प्रयाति ।
श्रुत्वापि नरकदुःखं सहस्रशो वज्रस्वभावात्र बिभेति

श्रुत्वा दृष्ट्वा स्मृत्वा पठित्वा चापि चित्राङ्कनं नरकस्य ।
आकृतिरपि भयजनिका का कथा तदसह्यविपाकानुभवस्य

यथा समस्तसुखानां तृष्णाक्षय एव सर्वोत्तमं सुखमिति ।
तद्वत् सर्वदुःखेष्ववीचिनरकदुःखमत्यसहनीयं तत्

इहैकस्मिंश्च दिवसे, त्रिशतशूलघाताद् भवति च यद् दुःखम् ।
नारकीयदुःखस्य हि तत्राप्नोति समतां न लघुकलां चापि

कोटिवर्षपर्यन्तं दारुणातिदुःखेष्वनुभवत्सु सत्स्वपि ।
यावत्तान्यकुशलानि न क्षीणानि तावत्र जीवनान्मुक्तिः

अनिष्टफलबीजानि तु कायवाक्चित्तानां हि दुराचरणानि ।
भवतैवं यतनीयं शक्त्या येन तदणुमात्रं न शिष्येत

तिर्यग्योनिषु नाना दुःखानि भवन्ति च बधबन्धनादीनि ।
परस्परं भक्षयन्ति शममूलशुभकर्मपरिहर्तारस्ते

केचिद् वै हन्यन्ते मुक्तोर्णास्थिमांसचर्मार्थं जीवाः ।
योज्यन्ते खलु विवशा अन्ये पदमुष्टिकशाङ्कुशैः पशवश्च

प्रेतयोनौ न क्षयं यातीष्टालाभजनिता दुःखधारा च ।
दुःखमसह्यं लभते शीतोष्णक्षुत्तृषाश्रमभयजनितं हि

सूचीछिद्रवदास्यं केषाञ्चिदुदरमतिविशालं नगवच्च ।
तच्च पीडितं क्षुधया क्षिप्तमशुचि वस्तु न प्रतिकारक्षमम्

केचित् प्रेता नग्नाः शुष्कतालशिखरवदस्थिचर्माणः ।
नक्तमग्निमुद्गिरतां मुखे पतत्तप्तसिकताशनं तेषाम्

निम्नकोटिकैः कैश्चित् पूयरक्ताद्यशुचीनि न च लभ्यन्ते ।
आक्रम्यान्यमुखोपरि गलनिर्गतलसिकादीनि च खाद्यन्ते

चन्द्रो ग्रीष्मे तप्तः शैत्ये शीतो भानुश्च ह्येतेभ्यः ।
तेषां दृष्टि पाताच्च निष्फलास्तरवो नद्यश्च शुष्यन्ते

सततं दुःखभाजस्ते दुश्चरितकर्मपाशसुदृढबद्धा वै ।
न च म्रियन्ते केचित् पञ्च वा दश सहस्रवर्षाणि सत्त्वाः

यच्च लभन्ते प्रेता नानादुःखास्वादमेकविधमित्थम् ।
प्रीतिरत्र कार्पण्ये मात्सर्यमनार्यमुक्तमतो बुद्धेन

स्वर्गे चातिसुखं यत् ततो ऽप्यधिकदुःखं ततश्च्युतेर्नूनम् ।
एवं विचिन्त्य तज्ज्ञैः क्षरत्सुखाय न तृष्णा कार्या स्वर्गे

वैवर्ण्यं देहस्य स्वासने न रतिर्म्लायते ऽपि माला च ।
वसनेष्वपि दौर्गन्ध्यं स्वेदश्चापूर्वो निर्याति देहात्तु

लक्षणानि हि पञ्चैव मृत्योर्भवन्ति स्वर्गस्थदेवेषु ।
भूलोकीयनराणां सदृशान्यपि तानि मृत्युलक्षणैश्च