स्कन्द पुराण · श्लोक 5.29-2

॥ श्रीहर उवाच ॥ ॥
एकोनत्रिंशतं विद्धि देवं रामेश्वरं प्रिये ॥
यस्य दर्शनमात्रेण मुच्यते ब्रह्महत्यया

पुरा त्रेतायुगे देवि रामः शस्त्रभृतां वरः ॥
शूरः सर्वगुणोपेतः पितृभक्तो बभूव ह

रेणुकागर्भसंभूतः स्वयं रामो बभूव ह ॥
विष्णुरेवावतीर्णोऽसौ भृगोः शापात्सुदुस्तरात्

स कदाचिन्नियुक्तोऽसौ मुनिना जमदग्निना ॥
शिरश्छिन्धीत्युवाचेदं मातुस्ते विपुलं सुत

स पितुर्वचनं श्रुत्वा भ्रातॄणां मातुरेव च ॥
शिरांसि चिच्छिदे रामो जमदग्निर्वरं ददौ

सर्वेषां पृथिवीशानां त्वमजेयो भविष्यसि ॥
सर्वक्षयकरो भावी न चिरादेव भार्गव

गृहाण परशुं पुत्र वह्निज्वालोद्भवं दृढम्॥
अनेन शितशस्त्रेण ततः ख्यातो भवि ष्यति

अथ केनापि कालेन कार्त्तवीर्यार्जुनो नृपः ॥
हैहयानां कुले जातः सहस्रबाहुविश्रुतः

जघान जमदग्निं तु कामधेनुकृते कुधीः ॥
पितरं निहतं दृष्ट्वा रामः कुद्धोऽब्रवीदिदम्

अथ पश्यंतु मे वीर्यं त्रयो लोकाः सनातनम् ॥
स च पश्यतु दुर्बुद्धिर्ब्रह्महा कृतवीर्यजः

मत्पिता निहतो येन सत्कर्मनिरतः सदा ॥
तस्य बाहुसहस्रं तु छेत्स्यामीह न संशयः

इत्युक्त्वा क्रोधरक्ताक्षः कार्त्तवी र्यार्जुनं भुवि ॥
धर्षयित्वा यथाकामं क्रोशमानं पुनःपुनः

कृत्स्नं बाहुसहस्रं च चिच्छेद भृगुनंदनः ॥
परश्वधेन तीक्ष्णेन ज्ञातिभिः सहितं तदा

रथस्थं पातयामास जघान नृपतिं प्रिये ॥
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता

कृत्वा निःक्षत्रियां चैव भार्गवः स महाबलः ॥
सर्वपापविनाशाय वाजिमेधेन चेष्टवान्

तस्मिन्यज्ञे महादाने दक्षिणां भृगुनंदनः ॥
मारीचाय ददौ प्रीतः कश्यपाय वसुन्धराम्

वारुणांस्तुरगाञ्छुभ्रान्रथं च रथिनां वरः ॥
हिरण्यमक्षयं धेनूर्गजेंद्राश्च महामतिः

तदा तस्मिन्महायज्ञे वाजिमेधे महायशाः ॥
तथापि न गता हत्या ह्यनेकप्राणिसंभवा

एवं किल पुराणेषु सर्वागमभिदादिषु ॥
विश्वस्तघातिनां चैव निष्कृतिः श्रूयते यथा

अश्वमेधेन यज्ञेन ब्रह्महत्या विनश्यति ॥
अथवा द्वादशाब्देन यद्येकाऽऽस्या कृता भुवि

मया पुनर्नृशंसेन बहवः प्राणिनो हताः ॥
विश्वस्ताश्च प्रमत्ताश्च गर्भस्थाश्च पुनःपुनः

स्त्रियो वृद्धाश्च बालाश्च माता चैव विशेषतः ॥
इति दुःखान्वितो रामो विषादं परमं गतः

चिंतयित्वा मुहूर्तं तु गतो रैवतकं गिरिम् ॥
तथा तपो ऽतपद्धोरं बहून्वर्षगणान्प्रिये

तथापि न गता हत्या ह्यनेकप्राणिसंभवा ॥
अथ रामो जगामाथ महेन्द्रे मलये तथा

सह्ये हिमालये रम्ये पुण्ये बदरिकाश्रमे ॥
चरित्वा पर्वतान्सर्वान्स्नानार्थं नर्मदां ययौ

यमुनां चंद्रभागां च गंगां त्रिपथगामिनीम् ॥
इरावतीं वितस्तां च परां चर्मण्वतीं शुभाम्

विशालां कपिलां दुर्गां गंभीरां गोमतीं शिवाम् ॥
गोदावरीं दशार्णां च पुण्यां भीमरथीं तथा

गयां चैव कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्करं तथा ॥
अट्टहासं प्रभासं च केदारममरेश्वरम्

कृतयात्रोऽपि दुःखार्त्तश्चिंतयामास भार्गवः ॥
न नूनं तीर्थमाहात्म्यं दृश्यते भुवि सांप्रतम्

न गता ब्रह्महत्या मे कृतो धर्मो निरर्थकः ॥
मिथ्या तत्कथ्यते शास्त्रे तीर्थदानादिभिः शुभैः ॥
यदि स्यात्सत्यमेतच्च नष्टं जातं कथं मम

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो मुनिपुंगवः ॥
आजगाम तमुद्देशं यत्र रामो व्यवस्थितः ॥

विषण्णवदनो दीनश्चिंतयानः पुनःपुनः ॥
दृष्ट्वा तथाविधो रामः प्रत्युवाचाथ नारदम्

भोभो नारद देवर्षे शृणु मे परमं वचः ॥
जननी निहता पूर्वं पितुर्वाक्याहिजोत्तम

पितुः पराभवाद्भूमौ भृमिपाला मया हताः ॥
गर्भा विदारिताः स्त्रीणां बाला वृद्धाश्च योषितः

निरंतरा हता लोका विशोकेनादयालुना ॥
पश्चाद्धृणा समुत्पन्ना परलोकं ममेक्षतः

यज्ञः कृतोऽश्वमेधश्च दत्तं दानमनेकधा॥
स्नातोहं सर्वतीर्थेषु सर्वप्रस्रवणेषु च

पर्वतेषु तपस्तप्तं हुतं जप्तं निरंतरम्॥
ब्रह्महत्याविनाशार्थंं किं किं नात्र मया कृतम्

परं नैव गता हत्या तस्मात्सर्वं निरर्थकम्

इति तस्य वचः श्रुत्वा नारदो भगवानृषिः ॥
प्रत्युवाच हितं सत्यं चिरं ध्यात्वा वचस्तदा ॥
भोभो राम किमात्मानं न स्मरस्यधुना हरिम्

त्वयैव कथितं पूर्वं ब्रह्महत्याविनाशनम् ॥
महाकालवने क्षेत्रे क्षेत्राणामुत्तमं परम् ॥
तस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं ब्रह्महत्याविनाशनम्

जटेश्वरो महाभाग विद्यते सर्वसिद्धिदम् ॥
कृतावतार राम त्वं तत्र गच्छाविलंबितम ॥
नारदस्य वचः श्रुत्वा स्मृत्वा क्षेत्रमनुत्तमम्

जगाम त्वरितं देवि महाकालवने ततः ॥
लिंगमाराधयामास ततो हत्या गता क्षयम् ॥
लिंगमध्यादहं देवि प्रसन्नो निर्गतस्तदा

जामदग्न्यो मया प्रोक्तः कांतकामं ददाम्यहम् ॥
स प्रोवाच ततो रामो भक्तिनम्रात्मकंधरः ॥

त्वत्पादपंकजे भूयाद्भक्तिर्मे विपुला सदा ॥
वरमेतं प्रयच्छाद्य यदि तुष्टो महेश्वर

इत्युक्तोऽहं तदा तेन यथा तुष्टेन पार्वति ॥
तस्मै दत्ता मयाभीष्टा वरा कीर्त्तिकरा स्थितिः

अद्यप्रभृति ते नाम्ना देवः ख्यातो भविष्यति ॥
तदा रामेश्वर इति त्रिषु लोकेषु गीयते

भक्त्या ये पूजयिष्यंति देवं रामेश्वरं परम् ॥
आजन्मप्रभवं पापं तेषां न३यति तत्क्षणात्

स एव पुण्यवान्पूज्य इह लोके परत्र च ॥
यः पश्यति नरो भक्त्या देवं रामेश्वरं शिवम्

येऽनुमोदंति देवस्य दर्शनं यजनं तथा ॥
तेऽपि पापविनिर्मुक्ताः प्रयांति मम मंदिरम् ॥

यच्चापि पातकं घोरं ब्रह्महत्यासहस्रकम् ॥
तत्पापं विलयं याति रामेश्वरसमर्चनात्

दुष्प्राप्यं यत्फलं विप्रैर्वाजपेयादिभिर्मखैः ॥
प्राप्यते तत्सुखेनैव श्रीरामेश्वरदर्शनात्

ये हताभिमुखाः शूरा गोविप्रार्थे रणाजिरे॥
गतिरभ्यधिका तेभ्यो दृष्ट्वा रामेश्वरं शिवम् ॥

जितास्तेन सदा लोका रामेणेव जगत्त्रयम् ॥
दृष्टं येन सदा भक्त्या लिंगं रामेश्वरं शिवम्

एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
रामेश्वरस्य देवस्य शृणु त्वं च्यवनेश्वरम्

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्य खण्डे चतुरशीतिलिंगमाहात्म्ये रामेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनत्रिंशोध्यायः