शिव पुराण · अध्याय 2.2.11

नारद उवाच ॥
ब्रह्मन् तात महाप्राज्ञ वद नो वदतां वर॥
गते विष्णौ किमभवदकार्षीत्किं विधे भवान्

ब्रह्मोवाच ॥
विप्रनन्दनवर्य त्वं सावधानतया शृणु ॥
विष्णौ गते भगवति यदकार्षमहं खलु

विद्याविद्यात्मिकां शुद्धां परब्रह्मस्वरूपिणीम् ॥
स्तौमि देव जगद्धात्रीं दुर्गां शम्भुप्रियां सदा

सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम्॥
त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्॥

त्वं चितिः परमानंदा परमात्मस्वरूपिणी ॥
प्रसन्ना भव देवेशि मत्कार्यं कुरु ते नमः

ब्रह्मोवाच ॥
एवं संस्तूयमाना सा योगनिद्रा मया मुने ॥
आविर्बभूव प्रत्यक्षं देवर्षे चंडिका मम

स्निग्धांजनद्युतिश्चारुरूपा दिव्यचतुर्भुजा ॥
सिंहस्था वरहस्ता च मुक्तामणिकचोत्कटा

शरदिंद्वानना शुभ्रचन्द्रभाला त्रिलोचना ॥
सर्वावयवरम्या च कमलांघ्रिनखद्युतिः

समक्षं तामुमां वीक्ष्य मुने शक्तिं शिवस्य हि ॥
भक्त्या विनततुंगांशः प्रास्तवं सुप्रणम्य वै

ब्रह्मोवाच ॥
नमो नमस्ते जगतःप्रवृत्तिनिवृतिरूपे स्थितिसर्गरूपे ॥
चराचराणां भवती सुशक्तिस्सनातनी सर्वविमोहनीति

या श्रीः सदा केशवमूर्तिमाला विश्वंभरा या सकलं बिभर्ति॥
या त्वं पुरा सृष्टिकरी महेशी हर्त्री त्रिलोकस्य परा गुणेभ्य

या योगिनां वै महिता मनोज्ञा सा त्वं न ते परमाणुसारे ॥
यमादिपूते हृदि योगिनां या या योगिनां ध्यानपथे प्रतीता

प्रकाशशुद्ध्यादियुता विरागा सा त्वं हि विद्या विविधावलंबा ॥
कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपं त्वं बिभ्रती कालमयी जगंति

विकारबीजं प्रकरोपि नित्यं गुणान्विता सर्वजनेषु नूनम् ॥
त्वं वै गुणानां च शिवे त्रयाणां निदानभूता च ततः परासि

सत्वं रजस्तामस इत्यमीषां विकारहीना समु वस्तितीर्या ॥
सा त्वं गुणानां जगदेकहेतुं ब्रह्मांतरारंभसि चात्सि पासि

अशेषजगतां बीजे ज्ञेयज्ञानस्वरूपिणि ॥
जगद्धिताय सततं शिवपत्नि नमोस्तु ते

ब्रह्मोवाच॥
इत्याकर्ण्य वचः सा मे काली लोक विभाविनी ॥
प्रीत्या मां जगतामूचे स्रष्टारं जनशब्दवत्

देव्युवाच ॥
ब्रह्मन्किमर्थं भवता स्तुताहमवधारय ॥
उच्यतां यदि धृष्योसि तच्छीघ्रं पुरतो मम

प्रत्यक्षमपि जातायां सिद्धिः कार्यस्य निश्चिता ॥
तस्मात्त्वं वांछितं ब्रूहि या करिष्यामि भाविता

ब्रह्मोवाच ॥
शृणु देवि महेशानि कृपां कृत्वा ममोपरि ॥
मनोरथस्थं सर्वज्ञे प्रवदामि त्वदाज्ञया

यः पतिस्तव देवेशि ललाटान्मेऽभवत्पुरा ॥
शिवो रुद्राख्यया योगी स वै कैलासमास्थितः

तपश्चरति भूतेश एक एवाविकल्पकः ॥
अपत्नीको निर्विकारो न द्वितीयां समीहते

तं मोहय यथा चान्यां द्वितीयां सति वीक्षते ॥
त्वदृते तस्य नो काचिद्भविष्यति मनोहरा

तस्मात्त्वमेव रूपेण भवस्व हरमोहिनी॥
सुता भूत्वा च दक्षस्य रुद्रपत्नी शिवे भव

यथा धृतशरीरा त्वं लक्ष्मीरूपेण केशवम्॥
आमोदयसि विश्वस्य हितायैतं तथा कुरु

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वाऽनिंदद्वृषध्वजः ॥
स कथं वनितां देवी स्वेच्छया संग्रहीष्यति ॥२६।
हरे गृहीतकांते तु कथं सृष्टिश्शुभावहा ॥
आद्यंतमध्ये चैतस्य हेतौ तस्मिन्विरागिणि

इति चिंतापरो नाहं त्वदन्यं शरणं हितम्॥
कृच्छ्रवांस्तेन विश्वस्य हितायैतत्कुरुष्व मे

न विष्णुस्तस्य मोहाय न लक्ष्मीर्न मनोभवः॥
न चाप्यहं जगन्मातर्नान्यस्त्वां कोपि वै विना

तस्मात्त्वं दक्षजा भूत्वा दिव्यरूपा महेश्वरी ॥
तत्पत्नी भव मद्भक्त्या योगिनं मोहयेश्वरम्

दक्षस्तपति देवेशि क्षीरोदोत्तरतीरगः॥
त्वामुद्दिश्य समाधाय मनस्त्वयि दृढव्रतः

ब्रह्मोवाच॥
इत्याकर्ण्य वचस्सा चिंतामाप शिवा तदा॥
उवाच च स्वमनसि विस्मिता जगदम्बिका

देव्युवाच ॥
अहो सुमहदाश्चर्यं वेदवक्तापि विश्वकृत् ॥
महाज्ञानपरो भूत्वा विधाता किं वदत्ययम्

विधेश्चेतसि संजातो महामोहोऽसुखावहः ॥
यद्वरं निर्विकारं तं संमोहयितुमिच्छति

हरमोहवरं मत्तस्समिच्छति विधिस्त्वयम् ॥
को लाभोस्यात्र स विभुर्निर्मोहो निर्विकल्पकः

परब्रह्माख्यो यश्शंभुर्निर्गुणो निर्विकारवान् ॥
तस्याहं सर्वदा दासी तदाज्ञावशगा सदा

स एव पूर्णरूपेण रुद्रनामाभवच्छिवः ॥
भक्तोद्धारणहेतोर्हि स्वतंत्रः परमेश्वरः

हरेर्विधेश्च स स्वामी शिवान्न्यूनो न कर्हिचित् ॥
योगादरो ह्यमायस्थो मायेशः परतः परः

मत्वा तमात्मजं ब्रह्मा सामान्यसुरसंनिभम् ॥
इच्छत्ययं मोहयितुमतोऽज्ञानविमोहितः

न दद्यां चेद्वरं वेदनीतिर्भ्रष्टा भवेदिति ॥
किं कुर्यां येन न विभुः क्रुद्धस्स्यान्मे महेश्वरः

ब्रह्मो वाच ॥
विचार्य्येत्थं महेशं तं सस्मार मनसा शिवा ॥
प्रापानुज्ञां शिवस्याथोवाच दुर्गा च मां तदा

॥ दुर्गोवाच ॥
यदुक्तं भवता ब्रह्मन् समस्तं सत्यमेव तत् ॥
मदृते मोहयित्रीह शंकरस्य न विद्यते

हरेऽगृहीतदारे तु सृष्टिनैषा सनातनी ॥
भविष्यतीति तत्सत्यं भवता प्रतिपादितम्

ममापि मोहने यन्नो विद्यतेस्य महाप्रभोः ॥
त्वद्वाक्याद्विगुणो मेद्य प्रयत्नोऽभूत्स निर्भरः

अहं तथा यतिष्यामि यथा दारपरिग्रहम् ॥
हरः करिष्यति विधे स्वयमेव विमोहितः

सतीमूर्तिमहं धृत्वा तस्यैव वशवर्तिनी ॥
भविष्यामि महाभागा लक्ष्मीर्विष्णोर्यथा प्रिया

यथा सोपि मयैवेय वशवर्ती सदा भवेत्॥
तथा यत्नं करिष्यामि तस्यैव कृपया विधे

उत्पन्ना दक्षजायायां सतीरूपेण शंकरम्॥
अहं सभाजयिष्यामि लीलया तं पितामह

यथान्यजंतुरवनौ वर्तते वनितावशे ॥
मद्भक्त्या स हरो वामावशवर्ती भविष्यति

ब्रह्मोवाच ॥
मह्यमित्थं समाभाष्य शिवा सा जगदम्बिका॥
वीक्ष्यमाणा मया तात तत्रैवांतर्दधे ततः

तस्यामंतर्हितायां तु सोहं लोकपितामहः॥
अगमं यत्र स्वसुतास्तेभ्यस्सर्वमवर्णयम्

इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीखण्डे दुर्गास्तुतिब्रह्मवरप्राप्तिवर्णनो नामेकादशोऽध्यायः