रेवाखाण्ड (संशोधित पाठ) · अध्याय 55

॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चमावन्त्यखण्डे रेवाखण्डे दीर्घतपसः स्वर्गारोहणवर्णनं नाम चतुःपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥
र्क्व् अध्याय 55
उत्तानपाद उवाच:
माहात्म्यं तीर्थजं दृष्ट्वा चित्रसेनो नरेश्वरः ।
किं चकार क्व वा वासं किमाहारो बभूव ह

ईश्वर उवाच:
भृगुतुङ्गं समारुह्य ऐशानीं दिशमाश्रितः ।
तपश्चचार विपुलं कुण्डे तत्र नृपोत्तमः

सर्वान् देवान् हृदि ध्यात्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् ।
विचिक्षेप यदात्मानं प्रत्यक्षौ रुद्रकेशवौ ।
करे गृहीत्वा राजानं रुद्रो वचनम् अब्रवीत्

ईश्वर उवाच:
प्राणत्यागं महाराज मा काले त्वं कृथा वृथा ।
अद्याप्यसि युवा त्वं वै न युक्तं मरणं तव

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् ।
कुरु निष्कण्टकं राज्यं नाके शक्र इवापरः

चित्रसेन उवाच:
न राज्यं कामये देव न पुत्रान् न च बान्धवान् ।
न भार्यां न च कोशं च न गजान् न तुरंगमान्

मुञ्च मुञ्च महादेव मा विघ्नः क्रियतां मम ।
स्वर्गप्राप्तिर् ममाद्यैव त्वत्प्रसादान्महेश्वर

ईश्वर उवाच:
यस्याग्रतो भवेद् ब्रह्मा विष्णुः शम्भुस् तथैव च ।
स्वर्गेण तस्य किं कार्यं स गतः किं करिष्यति

तुष्टा वयं त्रयो देवा वृणीष्व वरमुत्तमम् ।
यथेप्सितं महाराज सत्यम् एतद् असंशयम्

चित्रसेन उवाच:
यदि तुष्टास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ।
अद्यप्रभृति युष्माभिः स्थातव्यम् इह सर्वदा

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिर् एव च ।
तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

यत्रयत्र स्थिता यूयं तत्रतत्र वसाम्यहम् ।
गणानां चैव सर्वेषाम् आधिपत्यम् अथास्तु मे

ईश्वर उवाच:
अद्यप्रभृति तिष्ठामः शूलभेदे नरेश्वर ।
त्रिकालां हि त्रयो देवाः कलांशेन वसामहे

नन्दिसंज्ञो गणाधीशो भविष्यति भवान्ध्रुवम् ।
मत्समीपे तु भवत आदौ पूजा भविष्यति

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ ।
सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस् त्वं तथा कुरु

एवं देवा वरं दत्त्वा चित्रसेनाय पार्थिव ।
कुण्डमूर्धनि याम्यायां त्रयो देवास् तदा स्थिताः

परस्परं वदन्त्येवं पुण्यतीर्थमिदं परम् ।
यथा हि गयाशिरः पुण्यं पूर्वमेव पठ्यते ।
तथा रेवातटे पुण्यं शूलभेदं न संशयः

ईश्वर उवाच:
इदं तीर्थं तथा पुण्यं यथा पुण्यं गयाशिरः ।
सकृत्पिण्डोदकेनैव नरो निर्मलतां व्रजेत्

एकं गयाशिरो मुक्त्वा सर्वतीर्थानि भूपते ।
शूलभेदस्य तीर्थस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

कुण्डम् उदीच्यां याम्यायां दशहस्तप्रमाणतः ।
रौद्रवारुणकाष्ठायां प्रमाणं चैकविंशति

एतत्प्रमाणं तत्तीर्थं पिण्डदानादिकर्मसु ।
नाधर्मनिरता दातुं लभन्ते दानमत्र हि

विष्णुस्तु पितृरूपेण ब्रह्मरूपी पितामहः ।
प्रपितामहो रुद्रो ऽभूदेवं त्रिपुरुषाः स्थिताः

कदा पश्यति तीर्थं वै कदा नस्तारयिष्यति ।
इति प्रतीक्षां कुर्वन्ति पुत्राणां सततं नृप ।
शूलभेदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा शूलधरं सकृत्

नापुत्रो नाधनो रोगी सप्तजन्मसु जायते ।
एकविंशतिं पितुः पक्षे मातुश्वैवेकविंशतिम्

भार्यापक्षे दशैवेह कुलान्येतानि तारयेत् ।
शूलभेदवने राजञ्छाकमूलफलैरपि

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटीर् भवति भोजिता ।
पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते भक्तिमान् नरः

कुलानि प्रेतभूतानि सर्वाण्यपि हि तारयेत् ।
द्विजदेवप्रसादेन पित्ःणां च प्रसादतः

श्राद्धदो निवसेत् तत्र यत्र देवो महेश्वरः ।
स्युरात्मघातिनो ये च गोब्राह्मणहनाश्च ये

दंष्ट्रिभिर् जलपाते च विद्युत्पातेषु ये मृताः ।
न येषाम् अग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

तत्र तीर्थे तु यस्तेषां श्राद्धं कुर्वीत भक्तितः ।
मोक्षावाप्तिर् भवेत् तेषां युगमेकं न संशयः

अज्ञानाद् यत्कृतं पापं बालभावाच्च यत्कृतम् ।
तत्सर्वं नाशयेत् पापं स्नानमात्रेण भूपते

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् ।
तथा पापो ऽपि तत्तीर्थे स्नातो भवति निर्मलः

संन्यासं कुरुते यो ऽत्र तीर्थे विधिसमन्वितम् ।
ध्यायन् नित्यं महादेवं स गच्छेत् परमं पदम्

क्रीडित्वा स यथाकामं स्वेच्छया शिवमन्दिरे ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जायते ऽसौ शुभे कुले

रूपवान्सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः ।
राजा वा राजपुत्रो वाचारसमन्वितः

एतत्ते कथितं राजंस्तीर्थस्य फलमुत्तमम् ।
यच्छ्रुत्वा मानवो नित्यं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

य इदं श्रावयेन् नित्यमाख्यानं द्विजपुंगवान् ।
श्राद्धे देवकुले वापि पठेत्पर्व्णि पर्व्णि

गीर्वाणास्तस्य तुष्यन्ति मनुष्याः पितृभिः सह ।
पठतां शृण्वतां चैव नश्यते सर्वपातकम्

लिखित्वा तीर्थमाहात्म्यं ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः ।
जातिस्मरत्वं लभते प्राप्नोत्यभिमतं फलम्

रुद्रलोके वसेत् तावद् यावद् अक्षरम् अन्वितम्