रसाध्यय · श्लोक 57-76

एवं पातनयन्त्रेण सप्तवारं तु पातयेत्
सूतमभ्रं द्वयं मर्द्यं काञ्जिकेन समन्ततः ॥

स्थालिकातलमध्येऽपि स्थाप्यं तत् कृतगोलकम्
त्रिफलाराजिकावह्नि विषशिग्रुसमांशकैः ॥

ऊर्ध्वस्थालीं समालिप्य कर्तव्यं सम्पुटं वरम्
संधौ च मृत्स्नयावेष्ट्य डमरुं यन्त्रमुत्तमम् ॥

कार्या चास्योर्ध्वभागे ऽपि कुण्डली विहिता परा
तदधो ज्वालयेदग्निं मन्दं मन्दं त्रियामकम् ॥

अधः स्थालीं परित्यज्य चोर्ध्वस्थाल्यां परिव्रजेत्
कासीसं सैन्धवं सूतं तत्तुल्यं च दिनावधि
कासीसस्य ह्य् अभावेन दातव्या फुल्लतूरिका ॥

स्तोकं स्तोकं क्षिपेत्खल्वे त्रयमेकत्र मर्दयेत्
प्रत्येकं शतनिष्कं स्याद् ऊनं नैवाधिकं क्वचित् ॥

स्थालीसम्पुटयन्त्रेण दिनं चण्डाग्निना पचेत्
ऊर्ध्वलग्नं तु तं शुद्धं पारदं चाहरेत् शुभम् ॥

पत्त्राणि ताम्रस्य लघूनि पिष्टीं कृत्वा रसेन त्रिगुणेन भाण्डे
........... ........... ॥

ताम्रात् सूतं रसात्ताम्रं पातनाय पृथक्कृतम्
द्वयं तथैव सम्पिष्य पीठी कार्या च पूर्ववत् ॥

तां ताम्रसूतयोः पीठीं स्थालिकायां क्षिपेत्पुनः
स्थालीं चाधोमुखीं त्व् अन्यां लिम्पेद् वस्त्रमृदा मुखे ॥

यन्त्रो डमरुकाख्योऽसौ तथा विद्याधराभिधः
उपरि स्थालिकाबुन्धे दातव्यं गोमयं ततः ॥

अधः स्थाल्यास्त्वधो बुन्धे यामं मृद्वग्निना पचेत्
सूतो यात्युपरिस्थाल्यास् ताम्रं तत्रैव तिष्ठति ॥

सप्तवेलमिदं कार्यं सूतोत्थापनमुच्यते
व्यापको जायते स्वच्छः पातितोत्थापितो रसः ॥

शिग्रुवृक्षस्य पत्त्राणि वारिणा वर्तयेद्यथा
जायतेऽतिमृदुः पिण्डः कुर्यात्पिण्डस्य कुल्हडीम् ॥

ताम्रं त्यक्त्वोत्थितं सूतं लुणं द्वात्रिंशदंशकम्
कृतप्राक्कुल्हडीमध्ये आक्षिपेत्तं समग्रकम् ॥

आरनालं क्षिपेत्स्थाल्यां रसं निम्बुकसम्भवम्
कण्ठे काष्ठं च बध्नीयाद् वस्त्रे प्राक्कृतकुल्हडीम् ॥

काष्ठे वस्त्रं च बध्नीयान् न स्पृशेत्काञ्जिकं यथा
पिहितायां तथा स्थाल्यां मृद्वग्निर् ज्वालयेदधः ॥

प्रत्यहं त्व् अष्टयामं च कार्यं सप्तदिनानि वै
प्रत्यहं शिग्रुपत्त्रैश् च कार्या कुल्हडिका नवा ॥

नष्टं नष्टं चारनालं प्रक्षिपेन् नूतनं मुहुः
दोलायन्त्रेण कर्तव्या रसस्य स्वेदने विधिः ॥

स्वेदनैर् वह्निर् उत्पन्नो रसो जातो बुभुक्षितः
सम्प्रत्य् ऊर्ध्वरसो ऽत्यर्थं सहते ऽग्निं विपाचने ॥