રસાધ્યય · શ્લોક 57-76

એવં પાતનયન્ત્રેણ સપ્તવારં તુ પાતયેત્
સૂતમભ્રં દ્વયં મર્દ્યં કાઞ્જિકેન સમન્તતઃ ॥

સ્થાલિકાતલમધ્યેઽપિ સ્થાપ્યં તત્ કૃતગોલકમ્
ત્રિફલારાજિકાવહ્નિ વિષશિગ્રુસમાંશકૈઃ ॥

ઊર્ધ્વસ્થાલીં સમાલિપ્ય કર્તવ્યં સમ્પુટં વરમ્
સંધૌ ચ મૃત્સ્નયાવેષ્ટ્ય ડમરું યન્ત્રમુત્તમમ્ ॥

કાર્યા ચાસ્યોર્ધ્વભાગે ઽપિ કુણ્ડલી વિહિતા પરા
તદધો જ્વાલયેદગ્નિં મન્દં મન્દં ત્રિયામકમ્ ॥

અધઃ સ્થાલીં પરિત્યજ્ય ચોર્ધ્વસ્થાલ્યાં પરિવ્રજેત્
કાસીસં સૈન્ધવં સૂતં તત્તુલ્યં ચ દિનાવધિ
કાસીસસ્ય હ્ય્ અભાવેન દાતવ્યા ફુલ્લતૂરિકા ॥

સ્તોકં સ્તોકં ક્ષિપેત્ખલ્વે ત્રયમેકત્ર મર્દયેત્
પ્રત્યેકં શતનિષ્કં સ્યાદ્ ઊનં નૈવાધિકં ક્વચિત્ ॥

સ્થાલીસમ્પુટયન્ત્રેણ દિનં ચણ્ડાગ્નિના પચેત્
ઊર્ધ્વલગ્નં તુ તં શુદ્ધં પારદં ચાહરેત્ શુભમ્ ॥

પત્ત્રાણિ તામ્રસ્ય લઘૂનિ પિષ્ટીં કૃત્વા રસેન ત્રિગુણેન ભાણ્ડે
........... ........... ॥

તામ્રાત્ સૂતં રસાત્તામ્રં પાતનાય પૃથક્કૃતમ્
દ્વયં તથૈવ સમ્પિષ્ય પીઠી કાર્યા ચ પૂર્વવત્ ॥

તાં તામ્રસૂતયોઃ પીઠીં સ્થાલિકાયાં ક્ષિપેત્પુનઃ
સ્થાલીં ચાધોમુખીં ત્વ્ અન્યાં લિમ્પેદ્ વસ્ત્રમૃદા મુખે ॥

યન્ત્રો ડમરુકાખ્યોઽસૌ તથા વિદ્યાધરાભિધઃ
ઉપરિ સ્થાલિકાબુન્ધે દાતવ્યં ગોમયં તતઃ ॥

અધઃ સ્થાલ્યાસ્ત્વધો બુન્ધે યામં મૃદ્વગ્નિના પચેત્
સૂતો યાત્યુપરિસ્થાલ્યાસ્ તામ્રં તત્રૈવ તિષ્ઠતિ ॥

સપ્તવેલમિદં કાર્યં સૂતોત્થાપનમુચ્યતે
વ્યાપકો જાયતે સ્વચ્છઃ પાતિતોત્થાપિતો રસઃ ॥

શિગ્રુવૃક્ષસ્ય પત્ત્રાણિ વારિણા વર્તયેદ્યથા
જાયતેઽતિમૃદુઃ પિણ્ડઃ કુર્યાત્પિણ્ડસ્ય કુલ્હડીમ્ ॥

તામ્રં ત્યક્ત્વોત્થિતં સૂતં લુણં દ્વાત્રિંશદંશકમ્
કૃતપ્રાક્કુલ્હડીમધ્યે આક્ષિપેત્તં સમગ્રકમ્ ॥

આરનાલં ક્ષિપેત્સ્થાલ્યાં રસં નિમ્બુકસમ્ભવમ્
કણ્ઠે કાષ્ઠં ચ બધ્નીયાદ્ વસ્ત્રે પ્રાક્કૃતકુલ્હડીમ્ ॥

કાષ્ઠે વસ્ત્રં ચ બધ્નીયાન્ ન સ્પૃશેત્કાઞ્જિકં યથા
પિહિતાયાં તથા સ્થાલ્યાં મૃદ્વગ્નિર્ જ્વાલયેદધઃ ॥

પ્રત્યહં ત્વ્ અષ્ટયામં ચ કાર્યં સપ્તદિનાનિ વૈ
પ્રત્યહં શિગ્રુપત્ત્રૈશ્ ચ કાર્યા કુલ્હડિકા નવા ॥

નષ્ટં નષ્ટં ચારનાલં પ્રક્ષિપેન્ નૂતનં મુહુઃ
દોલાયન્ત્રેણ કર્તવ્યા રસસ્ય સ્વેદને વિધિઃ ॥

સ્વેદનૈર્ વહ્નિર્ ઉત્પન્નો રસો જાતો બુભુક્ષિતઃ
સમ્પ્રત્ય્ ઊર્ધ્વરસો ઽત્યર્થં સહતે ઽગ્નિં વિપાચને ॥