रामायण · अध्याय 7.090

कस्य चित् त्व् अथ कालस्य युधाजित् केकयो नृपः
स्वगुरुं प्रेषयाम् आस राघवाय महात्मने

गार्ग्यम् अङ्गिरसः पुत्रं ब्रह्मर्षिम् अमितप्रभम्
दश चाश्वसहस्राणि प्रीतिदानम् अनुत्तमम्

कम्बलानि च रत्नानि चित्रवस्त्रम् अथोत्तमम्
रामाय प्रददौ राजा बहून्य् आभरणानि च

श्रुत्वा तु राघवो गार्ग्यं महर्षिं समुपागतम्
मातुलस्याश्वपतिनः प्रियं दूतम् उपागतम्

प्रत्युद्गम्य च काकुत्स्थः क्रोशमात्रं सहानुगः
गार्ग्यं संपूजयाम् आस धनं तत् प्रतिगृह्य च

पृष्ट्वा च प्रीतिदं सर्वं कुशलं मातुलस्य च
उपविष्टं महाभागं रामः प्रष्टुं प्रचक्रमे

किम् आह मतुलो वाक्यं यदर्थं भगवान् इह
प्राप्तो वाक्यविदां श्रेष्ठ साक्षाद् इव बृहस्पतिः

रामस्य भाषितं श्रुत्वा ब्रह्मर्षिः कार्यविस्तरम्
वक्तुम् अद्भुतसंकाशं राघवायोपचक्रमे

मातुलस् ते महाबाहो वाक्यम् आह नरर्षभ
युधाजित् प्रीतिसंयुक्तं श्रूयतां यदि रोचते

अयं गन्धर्वविषयः फलमूलोपशोभितः
सिन्धोर् उभयतः पार्श्वे देशः परमशोभनः

तं च रक्षन्ति गन्धर्वाः सायुधा युद्धकोविदाः
शैलूषस्य सुता वीरास् तिस्रः कोट्यो महाबलाः

तान् विनिर्जित्य काकुत्स्थ गन्धर्वविषयं शुभम्
निवेशय महाबाहो द्वे पुरे सुसमाहितः

अन्यस्य न गतिस् तत्र देशश् चायं सुशोभनः
रोचतां ते महाबाहो नाहं त्वाम् अनृतं वदे

तच् छ्रुत्वा राघवः प्रीतो महर्षेर् मातुलस्य च
उवाच बाढम् इत्य् एवं भरतं चान्ववैक्षत

सो ऽब्रवीद् राघवः प्रीतः प्राञ्जलिप्रग्रहो द्विजम्
इमौ कुमारौ तं देशं ब्रह्मर्षे विजयिष्यतः

भरतस्यात्मजौ वीरौ तक्षः पुष्कल एव च
मातुलेन सुगुप्तौ तौ धर्मेण च समाहितौ

भरतं चाग्रतः कृत्वा कुमारौ सबलानुगौ
निहत्य गन्धर्वसुतान् द्वे पुरे विभजिष्यतः

निवेश्य ते पुरवरे आत्माजौ संनिवेश्य च
आगमिष्यति मे भूयः सकाशम् अतिधार्मिकः

ब्रह्मर्षिम् एवम् उक्त्वा तु भरतं सबलानुगम्
आज्ञापयाम् आस तदा कुमारौ चाभ्यषेचयत्

नक्षत्रेण च सौम्येन पुरस्कृत्याङ्गिरः सुतम्
भरतः सह सैन्येन कुमाराभ्यां च निर्ययौ

सा सेना शक्रयुक्तेव नरगान् निर्ययाव् अथ
राघवानुगता दूरं दुराधर्षा सुरासुरैः

मांसाशीनि च सत्त्वानि रक्षांसि सुमहान्ति च
अनुजग्मुश् च भरतं रुधिरस्य पिपासया

भूतग्रामाश् च बहवो मांसभक्षाः सुदारुणाः
गन्धर्वपुत्रमांसानि भोक्तुकामाः सहस्रशः

सिंहव्याघ्रसृगालानां खेचराणां च पक्षिणाम्
बहूनि वै सहस्राणि सेनाया ययुर् अग्रतः

अध्यर्धमासम् उषिता पथि सेना निरामया
हृष्टपुष्टजनाकीर्णा केकयं समुपागमत्